نظریه و نقد ادبی #1,#2

by حسین پاینده

موضوع کتاب: نشانه شناسی شعر، نقد ادبی از منظر مطالعات زنان، پسامدرنیسم، مطالعات فرهنگی، نشانه شناسی، نظریه‌ی دریافت، نقد واکنش خواننده

در کشور ما معمولاً معنای درست و دقیقی از «نقد» مستفاد نمی‌شود. دست‌اندرکاران فعالیت‌های ادبی غالباً بین «مرور و معرفی»، «تحلیل» و «نقد» تمایز نمی‌گذارند و هر نوع نوشتاری را که نویسنده در آن نظری راجع به متنی ادبی اظهار کرده باشد، به غلط مصداق «نقد» می‌پندارند. فقط از راه شناساندن نظریه‌های علمی نقد ادبی و نحوه‌ی کاربرد عملی آن‌هاست که می‌توان به این برداشت‌ها و توقعات نادرست پایان داد. کتاب حاضر با همین هدف، مجموعه‌ای از پُرکاربردترین نظریه‌های نقادانه را به پژوهشگران این حوزه می‌شناساند. این نظریه‌ها عبارت‌اند از: فرمالیسم (نقد نو)، روانکاوی، ساختارگرایی، روایت‌شناسی، نقد اسطوره‌ای‌ــ‌کهن‌الگویی، تاریخ‌گرایی نوین، نقد لاکانی، مطالعات زنان، نشانه‌شناسی شعر (رویکرد ریفاتر)، پسامدرنیسم، مطالعات فرهنگی، نشانه‌شناسی (رویکرد سوسور، پِرْس و بارت)، نظریه‌ی دریافت و نقد واکنش خواننده

هر یک از فصل‌ها چهارچوب ثابتی به شرح زیر دارد

ملاحظات کلی درباره‌ی نظریه‌ی همان فصل
اصول و مفروضات بنیادین آن نظریه
روش‌شناسی نقد با آن نظریه
متونی که برای نقد شدن با آن نظریه مناسب‌ترند
پرسش‌هایی که منتقدانِ پیرو آن نظریه می‌خواهند پاسخ دهند
مزیّت‌ها و محدودیت‌های آن نظریه
رهنمودهایی درباره‌ی نگارش نقد با آن نظریه
نمونه‌هایی از نقد عملی بر اساس آن نظریه
مرور نمونه‌های نقد
اصطلاحات کلیدی آن نظریه

نقد ادبی در این کتاب با رویکردی میان‌رشته‌ای به مخاطب معرفی شده و لذا نویسنده کوشیده است تا هم در شیوه‌ی طرح مباحث و هم در نمونه‌های نقد عملی، کتاب حاضر بتواند نیازهای دانشجویان در رشته‌های مختلف ادبیات و علوم انسانی را پاسخ دهد.به همین دلیل، در این کتاب علاوه بر کاربرد نقد در حوزه‌ی مطالعات ادبی، مباحثی درباره‌ی معماری، تحلیل عکس، تحلیل تصاویر فضای مجازی، نقاشی، فیلم سینمایی، سریال تلویزیونی و غیره مطرح شده‌اند

Genres: Nonfiction

1100 pages, Unknown Binding

About the author

حسین پاینده در تهران متولد شد و دوره‌ی دبیرستان را در انگلستان گذراند و یک سال پس از انقلاب به کشور بازگشت. در سال ۱۳۶۸ از دانشگاه علامه طباطبائی لیسانس ادبیات انگلیسی گرفت و در سال ۱۳۷۰ موفق به اخذ فوق‌لیسانس ادبیات انگلیسی از دانشگاه تهران شد. او از همان سال به عنوان عضو هیأت علمی به استخدام دانشگاه علامه طباطبائی درآمد و متعاقباً در سال ۱۳۷۵ برای ادامه‌ی تحصیل به انگلستان رفت. وی در سال ۱۳۸۰ پس از اخذ دکترای نظریه و نقد ادبی به کشور بازگشت و در حال حاضر با مرتبه‌ی استاد در دانشگاه علامه طباطبائی به تدریس اشتغال دارد.
از دکتر پاینده تاکنون بیش از ۱۲۰ مقاله در نشریات مختلف به چاپ رسیده‌است. همچنین از وی ۲۵ عنوان کتاب منتشر شده که از این تعداد ۱۰ کتاب را تألیف، ۷ کتاب را ترجمه‌ و ۸ کتاب را ویرایش کرده است. «مجموعه‌ی نظریه و نقد ادبی» تحت سرپرستی او تاکنون در هشت مجلد و توسط چهار ناشر منتشر شده است. جدیدترین تألیف پاینده با عنوان گشودن رمان توسط انتشارات مروارید منتشر شده است که جایزه‌ی ادبی جلال آل‌احمد در بخش نقد ادبی را به خود اختصاص داد. از میان سایر کتاب‌های ایشان می‌توان به کتاب داستان کوتاه در ایران (در سه جلد) و نقد ادبی و دموکراسی اشاره کرد. از جمله کتاب‌هایی که پاینده ترجمه کرده‌ است عبارت‌اند از مطالعات فرهنگی درباره‌ی فرهنگ عامّه (برنده‌ی جایزه‌ی کتاب فصل) که توسط نشر آگه انتشار یافته و نظریه‌های رمان است که توسط انتشارات نیلوفر منتشر شده است. دکتر پاینده تاکنون ۸ جایزه در داخل کشور و ۱ جایزه در خارج از کشور دریافت کرده است.

Reviews

[Amirhossein · Rating 5 out of 5]

ظاهر امر این است که روی سخن کتاب با پژوهشگران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی است، اما سوای از این‌ها برای هر فرد کتابخوانی که می‌خواهد درک بهتری از آثار ادبی و هنری پیدا کند، نیز مفید است‌.
علاوه بر این‌ها، کتاب می‌تواند راهنمای مفیدی باشد برای آن دسته از افرادی که قصد دارند تا سرکی در ادبیات غیرداستانی بکشند ولی نمی‌دانند علاقه‌شان در چیست.

در پایان هم جمله‌‌ای از استاد پاینده را نقل می‌کنم که بهتر از هر سخن دیگری، اهمیت خواندن چنین کتابی را گوش زد می‌کند:
《نظریه و نقد ادبی را می‌بایست نه به منزله‌ی درسی محدود به تحصیلات دانشگاهی، بلکه چونان مجموعه‌ای از چهارچوب‌های مختلف اندیشگانی برای فهم و تغییر جهان پیرامون‌مان بیاموزیم》.

[Aida Eslami · Rating 5 out of 5]

در حقیقت این کتاب یک درسنامه هست اما زبان و گفتار آقای پاینده آنقدر ساده و زیباست که هرکسی که به ادبیات و نقد علاقه داشته باشد بدون هیچ گونه پیش زمینه‌ی قبلی می‌تواند به راحتی کتاب را مطالعه کند و از آن لذت ببرد.
در نظر من این کتاب برای شروع خواندن نظریه‌ها و نقد ادبی گزینه‌ی بسیار خوبی است.

[Maryam Peyrovi · Rating 5 out of 5]

و این‌گونه بود که کتابی به این جذابیت و جامعیت را تمام کردم...
همیشه از آثار استاد پاینده لذت برده‌ام و فکر می‌کنم تفکر ایشان در ادبیات همان چیزی است که دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران کم دارد.
سخن آغازین و فرجامین این کتاب به معنای واقعی کلمه معرکه بود. فقط کافی‌ست بخش آغازین را بخوانید تا ترغیب شوید ادامه دهید. بهترین قسمت‌های کتاب نیز، از نظر من، بخش نمونه‌ی نقد بود که در هر رویکرد حداقل یک نمونه وجود داشت. میزان تنوع آثار مورد بررسی در این نمونه‌ها هم جای توجه دارد؛ از کاریکاتور و سریال تا شعر و رمان.
خلاصه اینکه حتی اگر چیزی از نقد ادبی نمی‌دانید و فقط به ادبیات علاقه دارید، این کتاب را بخوانید. حتی خواندن یک فصل آن سودمندترین کاری‌ست که در زندگی‌تان می‌کنید. :)

[Iam._.Haniiii · Rating 5 out of 5]

فوق العاده بود ... از تمام کتاب های نقد ادبی که خواندم شیرین تر و لذت بخش تر بود .. با وجودی که به عنوان یک واحد در ارشد خواندم اما بازهم کتاب را دوست داشتم

[آزاده جهان احمدی · Rating 3 out of 5]

هر چند این مجموعه دو جلدی به شکلدرسنامه تنظیم شده است و حتی برای علاقه‌مندان به نقد و دنبال کنندگان آثار حسین پاینده مطالب تکراری دارد اما به هر حال کتاب واجد اطلاعات خوب و کاربردی برای منتقدان ادبی است.