1922: Η Μικρασιατική Καταστροφή

Έξι στιγμές του εικοστού αιώνα #2

by Χριστίνα Κουλούρη (Editor), Λίνα Λούβη, Κωνσταντίνος Σβολόπουλος

Η Μικρασιατική Καταστροφή αποτελεί ένα ολικό γεγονός, μια ιστορική τομή μεγάλης βαρύτητας που διαβρώνει όλες τις πτυχές τής μετά το 1922 ιστορίας. Είναι γι' αυτόν το λόγο κυριολεκτικά δραματική. Ακύρωσε με τον δραματικότερο τρόπο τη Μεγάλη Ιδέα που είχε εμπνεύσει τη "μικρή Ελλάδα" για πολλές δεκαετίες, με μια ήττα που χάραξε οριστικά τα σύνορα του ελληνικού έθνους-κράτους. Πολύ πιο σημαντική από την ίδια την ήττα ήταν η προσφυγιά, ο ξεριζωμός των ελληνικών πληθυσμών. Ο όρος "καταστροφή" που καθιερώθηκε παραπέμπει σε αυτή την όψη των ιστορικών γεγονότων και σαφώς υπερβαίνει τη στρατιωτική ήττα. Γι' αυτό η Μικρασιατική Καταστροφή δεν είναι απλώς ένα πολιτικό, διπλωματικό ή στρατιωτικό γεγονός. Άγγιξε βαθιά τη συλλογική μνήμη και δημιούργησε τραύματα που εξακολουθούν να υπάρχουν στην ελληνική κοινωνία μέσα από τους επιγόνους της γενιάς της Καταστροφής.

Η Μικρασιατική Καταστροφή ερμηνεύτηκε άλλοτε εσωστρεφώς, ως παρεπόμενο του Εθνικού Διχασμού, και άλλοτε αποκλειστικά στο πλαίσιο της ελληνοτουρκικής αντιπαλότητας. Αυτό που οι Έλληνες βίωσαν ως εθνική καταστροφή, για τους Τούρκους υπήρξε η πράξη γέννησης του δικού τους σύγχρονου εθνικού κράτους. Στον παρόντα τόμο δίνεται μια σφαιρική εικόνα της Μικρασιατικής Καταστροφής που υπερβαίνει την απλή αφήγηση των στρατιωτικών γεγονότων. Οι πολιτικοί όροι της εκστρατείας, ελληνικοί και διεθνείς, η ανάπτυξη του κεμαλικού εθνικού κινήματος, η καταστροφή της κοσμοπολίτικης Σμύρνης, η Συνθήκη της Λωζάννης και η ανταλλαγή των πληθυσμών, το προσφυγικό ζήτημα, η ελληνική εξωτερική πολιτική μετά τη Λωζάννη και η μνήμη της καταστροφής και στις δύο πλευρές του Αιγαίου, αποτελούν όψεις του ίδιου γεγονότος που σφράγισε τον ελληνικό και τον ευρωπαϊκό 20ό αιώνα.

206 pages, Mass Market Paperback

First published November 13, 2010

About the author

Η Χριστίνα Κουλούρη είναι Καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο όπου και εξελέγη Πρύτανις το 2020.

Έχει σπουδάσει στο Ιστορικό και Αρχαιολογικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην École des Hautes Études en Sciences Sociales και στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris I).

Έχει διδάξει και έχει δώσει διαλέξεις σε ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια στην Ευρώπη, την Ασία και τις ΗΠΑ. Ήταν επισκέπτρια καθηγήτρια και ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (2010), στο Πανεπιστήμιο Princeton (2017) και στο Πανεπιστήμιο του Regensburg (2019).

Έχει δημοσιεύσει βιβλία και άρθρα για τη διδασκαλία της ιστορίας, τα σχολικά εγχειρίδια, τη συγκρότηση της ελληνικής εθνικής ταυτότητας και ιστορικής μνήμης, τη βαλκανική ιστορία, τη δημόσια ιστορία και την ιστορική κουλτούρα, καθώς και την ιστορία του αθλητισμού και των Ολυμπιακών Αγώνων.