Krajobraz strachu

by Adam Zbyryt

Strach ma wielkie oczy. Kiedy się boimy, nasze źrenice ulegają rozszerzeniu. Ma to znaczenie w procesie uczenia się nowych bodźców, poszerzania pola widzenia oraz pełni funkcję sygnału ostrzegającego innych członków grupy. Ale to nie jedyna reakcja. Odczuwając strach, doświadczamy całej kaskady procesów. Dawniej stres pełnił funkcję adaptacyjną, a więc pozwalał lepiej przystosowywać się do zmieniających się warunków środowiska. Czy można trzymać linię ze strachu, a właściwie po to, aby sprawniej uciekać przed drapieżnikiem? Tak postępują a przykład wróble, co może przyczyniać się do ich śmierci z wychłodzenia w okresie zimowym.
Środowisko życia, czego doświadczamy na własnym przykładzie, może być powodem ogromnego stresu. Nie inaczej jest w przypadku zwierząt. Hałas, światło, zanieczyszczenia, to wszechobecne stresory w miastach. Podobnie działa wycinka drzew w lasach: zaburza ciągłość środowiska i zmniejsza ilość pokarmu. Ta książka pozwoli nam lepiej zrozumieć otaczający nas świat. Dzięki niej wiele zagadkowych wcześniej zachowań zwierząt stanie się bardziej zrozumiałych, a to zaprowadzi nas do ich lepszej ochrony. To kluczowe do zachowania bogatej różnorodności biologicznej naszej planety.

Genres: Nonfiction, Nature, Audiobook

400 pages, Paperback

First published March 10, 2021

Reviews

[_och_man_ · Rating 4 out of 5]

Bardzo nie lubię, gdy pozytywne oczekiwania względem jakiejś książki zostają przyćmione brzydkim poczuciem "nacięcia się". Coś takiego towarzyszyło mi w trakcie pierwszego, bliższego kontaktu z zawartością owej książki. Okazało się bowiem, że tytułowe zwierzęta to - i owszem - kręgowce. Z góry założyłam, że na pierwszej (i każdej kolejnej, tak byłoby najlepiej) linii frontu tłoczyć się będą ssaki. Najsilniej intrygujący mnie posiadacze czterech łap, kopyt, tudzież racic. Gdybym choć odrobinę wysiliła mózgownicę, łącząc uważnie poszczególne kropki (profesja autora), zdziwienie nie uderzyłoby jak przysłowiowy grom. Tymczasem niespodzianka - rzecz będzie o ptakach.

Jaki mam stosunek do skrzydlatych milusińskich? Umiarkowanie podobny do tego, jaki wykazuje pies w obliczu napotkanego jeża (bez ssaków ani rusz, nawet gdy idzie o porównania). Czy to za sprawą godnej pozazdroszczenia  umiejętności dosłownego bycia "ponad", nieuchwytności, czy mocy nieprzystającej do  niewielkich rozmiarów. O ile instrukcja obsługi czworonożnego zaplecza wydaje się zawiła, acz "do ogarnięcia", o tyle ptasie prawidła stanowią iście ikeowski groch z kapustą. Tym większym szacunkiem i podziwem darzę wszystkich skrzydłolubów.

Rozwijając moje początkowe utyskiwanie - nie przypominam sobie równie satysfakcjonującego rozczarowania. Bo choć czuję się zbyt głupia na zrozumienie bohaterów tej sztuki, to sam jej scenariusz zasługuje na piątkę. Z gigantycznym plusem. Jestem pod wrażeniem zgrabnego ujęcia dziesiątek źródeł, zaleceń badawczych i osobistych doświadczeń. Każda kolejna strona ociekała pasją i zapałem. Wszystko to okraszono jakże bogatym materiałem ilustracyjnym (dlatego właśnie uwielbiam serię EKO). A język... Siłą rzeczy, nie sposób było zrezygnować z naukowych wtrętów. Trybiki pracowały na najwyższych obrotach, ciarki wstępowały na plecy ("Misterium życia zwierząt" sprawiło, że hipokamp nawiedza mnie w największych koszmarach), ostatecznie jednak podołałam. Wyrozumiałość autora - dla ptasich poczynań, dla nieposiadających wiedzy akademickiej czytelników, dla wszystkich, którzy tego potrzebują - zasługuje na dodatkowe punkty.

Ogromnie doceniam wkład naukowy omawianej pozycji. Nie wróżę sobie rychłego wstąpienia w szeregi ornitologicznej braci, niemniej zderzenie z uskrzydlonym krajobrazem strachu na długo zapisze się w mej pamięci.

[Nikola]

DNF: 180/400 (45%)
Do tego reportażu podeszłam z dużą nadzieją na to, że odmieni on moje podejście co do tego gatunku. Temat wydawał mi się bardzo interesujący. Niestety, nie udało się.

Po pierwsze: tytuł jest BARDZO mylący. "Jak stres i strach kształtują życie PTAKÓW" - taki powinien być właściwy tytuł. Na tyle stron, ile przeczytałam może z 20 było nie na temat ptaków. Gdybym wiedziała, że tak będzie wyglądać ta książka, to na pewno bym nie chciała jej dostać w swoje ręce. Zwyczajnie w świecie nie interesuję się na tyle ornitologią, żeby czytać wyłącznie o tym książkę.

Na plus zaliczyłabym prosty język i styl pisania, oraz to jak autor tłumaczy każde pojęcie czy zagadnienie. Widać, że jest to człowiek z pasją, który kocha to co robi.

[Karolina Skorb · Rating 5 out of 5]

Książka kompletnie zmieniająca spojrzenie na otaczającą nas przyrodę. Lektura obowiązkowa dla każdego miłośnika przyrody, który chce ją poznawać i próbować zrozumieć, a jednocześnie nie szkodzić.

[Aleksandra Gratka · Rating 4 out of 5]

Nie jestem nawet cieniem ornitolożki. Potrafię odróżnić wróbla od bociana i sikorkę od łabędzia, reszta niech pozostanie milczeniem. Jednak ujęcie tematu zaprezentowane przez Adama Zbyryta okazało się fascynujące nawet dla mnie.
Wychodząc od definicji strachu i stresu, które to mają swój wkład w proces ewolucji, autor odsłania przed nami skomplikowane mechanizmy funkcjonowania ptaków. Wspomina też o Kartezjuszu i jego okropnej koncepcji zwierzęcia-maszyny, która pokutuje do dziś w świadomości okrutników pastwiących się nad braćmi mniejszymi, bo rzekomo nie czują bólu...
To, że koty i psy przywiązują się do człowieka, odczuwają emocje i wykazują inteligencję - wiem, bo mam psa i dwa koty. Ale ptaki? Okazuje się, że udziela im się frustracja, też są empatyczne, a śmierć partnera mocno je stresuje.
Niektóre zachowania ptaków mają zaskakujące wytłumaczenie. Bociany, tak chętnie gniazdujące obok ludzi, robią to nie z miłości do nas, a ze strachu przed bielikami. Kolor jajek, ubarwienie piskląt, kształt gniazda - to próby oszukania drapieżników. Bardzo ciekawe (i smutne) są tu historie o utracie piskląt przez poszczególne gatunki...
Kolejny aspekt - głód. On determinuje istnienie wszystkich stworzeń. Ptaki mają swoje patenty na przetrwanie, także na to, jak wykarmić potomstwo. Takie na przykład dzięcioły to sprytni agresorzy, a niemal wszystkie gatunki zimą stosują dietę, by nie stracić zwinności dającej przewagę nad wrogiem.
Wielkie miasta to horror dla ptaków - światła, szkło, smog. Naprawdę zacznę doceniać ptasie trele zza okna.
Autor pisze o zależności między płcią, wiekiem i inteligencją a odczuwaniem strachu, a także o lęku podczas wędrówki czy przed tym, co nowe.
Książka jest udokumentowana naukowo, ale fakty podane są tak, że o życiu ptaków czyta się z wypiekami na twarzy. Jest tu ciekawie, przejrzyście, kolorowo za sprawą zdjęć.
Po lekturze wiem już, że więcej podobieństw między ludźmi a ptakami, niż mi się do tej pory wydawało. I to mocno mnie zaskoczyło.
Polecam lekturę miłośnikom przyrody i ludziom ciekawym świata, który wokół nas.

[Las Bookowy · Rating 3 out of 5]

Ta książka od razu mnie zaintrygowała, ponieważ pośród natury i przyrody czuję się najlepiej. Z ogromną ciekawością sięgnęłam więc po tę pozycję. „Czego boją się ptaki?” to wyjątkowa opowieść o emocjach, które decydują o przetrwaniu. Adam Zbyryt, ceniony przyrodnik i popularyzator nauki, zabiera nas w fascynującą podróż po świecie skrzydlatych mieszkańców pól, lasów i miast.

Lekturę przyswajało się niezwykle przyjemnie. Książka jest wypełniona przepięknymi zdjęciami, które wyglądają jak małe dzieła sztuki. Ukazują ptaki w ich naturalnym środowisku, a każdy kadr zachwyca kompozycją i klimatem. Na przyjemność czytania wpływa też styl autora, bardzo przystępny i lekki, dzięki czemu nawet trudniejsze zagadnienia odczuwalne są jako ciekawostki, a nie naukowy wykład.

Temat strachu i stresu jest mi ostatnio bardzo bliski, ponieważ sama zmagałam się z jego konsekwencjami. Wiedziałam oczywiście, że emocje wpływają również na zwierzęta, ale dopiero ta książka uświadomiła mi, jak ogromne znaczenie mają one dla ich codziennego funkcjonowania. To nie jest zwykła książka popularnonaukowa. Autor prezentuje świetnie uporządkowaną wiedzę o emocjach i robi to z lekkością, bez przytłaczania czytelnika.

Ta pozycja nie jest skierowana jedynie do osób zainteresowanych biologią czy ornitologią. To książka dla wszystkich, którzy są wrażliwi na naturę i otaczający nas świat. Pokazała mi ona nowe oblicze ptaków i to, jak bardzo są podobne do nas samych. Tak jak my, czują strach i niepewność, codziennie walcząc o swój spokój i bezpieczeństwo.

Ta książka otworzyła mi oczy na życie tych niezwykłych stworzeń oraz na emocje, które towarzyszą im każdego dnia. Jeśli kochacie naturę, ta lektura jest dla Was absolutnie obowiązkowa.

[Kawka Nad Książką · Rating 4 out of 5]

🪶🌿 Czego się boją ptaki? autorstwa Adama Zbyryta to książka, która zaskakuje od pierwszych stron. Nie jest to typowa publikacja popularnonaukowa, w której fakty podawane są w suchy, encyklopedyczny sposób. Zbyryt zabiera czytelnika w niezwykle subtelną podróż przez emocjonalny świat ptaków – świat, który okazuje się znacznie bardziej złożony, niż moglibyśmy przypuszczać. To połączenie naukowej precyzji z wrażliwością przyrodnika, który nie tylko obserwuje, ale i rozumie, że za każdym trzepotem skrzydeł kryje się historia walki o przetrwanie.

🪶🌿 Autor stawia fundamentalne pytania: czym właściwie jest strach w świecie zwierząt? Jakie ma znaczenie ewolucyjne i jak wpływa na zachowania ptaków? Odpowiedzi, które proponuje, nie opierają się na domysłach czy antropomorficznych interpretacjach, lecz na twardych danych naukowych. Zbyryt z precyzją opisuje zjawiska związane z hormonem stresu – kortykosteronem – oraz tłumaczy, jak jego poziom wpływa na sukces lęgowy, migracje czy zdolność unikania drapieżników. Dzięki temu czytelnik nie tylko poznaje mechanizmy działania natury, ale też zaczyna postrzegać ptaki jako istoty, które odczuwają, reagują i podejmują decyzje – często równie skomplikowane jak nasze.

🪶🌿 To, co najbardziej ujmuje w książce, to styl narracji. Adam Zbyryt pisze z pasją, ale bez nadęcia. Złożone procesy biologiczne tłumaczy przystępnie i obrazowo, nie uciekając się do naukowego żargonu. Tam, gdzie można by się spodziewać wykresów i tabel, pojawiają się anegdoty, opisy obserwacji i fragmenty, które momentami brzmią jak poezja przyrody. Widać, że autor nie jest jedynie badaczem zza biurka, ale człowiekiem, który godzinami potrafi śledzić lot sójki, nasłuchiwać głosu bielika czy obserwować bociana stojącego na granicy pola i nieba. Ta autentyczność sprawia, że lektura nabiera wyjątkowego ciepła.

🪶🌿 Książka nie ogranicza się jednak do opisu ptasich emocji. Zbyryt podejmuje również temat relacji między człowiekiem a naturą, pokazując, jak nasza obecność wpływa na zachowania zwierząt. Wskazuje, że strach może być zaraźliwy – nie tylko wśród ludzi, lecz także wśród skrzydlatych gatunków. Zmiany klimatu, urbanizacja i hałas cywilizacji stają się nowymi drapieżnikami, które testują granice ptasiej adaptacji. Autor uświadamia, że każda nasza decyzja – od wycinki drzew po sposób gospodarowania ziemią – ma wpływ na emocjonalne życie zwierząt, z którymi dzielimy planetę.
ㅤ
🪶🌿 Oczywiście, nie wszystko w tej książce jest idealne. Czasem można odczuć brak literackiej finezji – niektóre rozdziały wydają się zbyt skrótowe, a inne mogłyby być bardziej dopracowane redakcyjnie. Jednak te drobne niedoskonałości nie przyćmiewają wartości merytorycznej i emocjonalnej publikacji. Zbyryt wie, jak łączyć wiedzę z pasją i jak zachęcić czytelnika do własnych poszukiwań. To książka, po której trudno pozostać obojętnym – bo uświadamia, że ptaki nie są tylko elementem krajobrazu, lecz istotami czującymi, reagującymi i myślącymi po swojemu.
ㅤ
🪶🌿 Czego się boją ptaki? to więcej niż lekcja ornitologii. To opowieść o emocjach, które rządzą światem natury – o delikatnej równowadze między odwagą a ostrożnością, między instynktem a ciekawością. Adam Zbyryt napisał książkę, która otwiera oczy i serca. Pokazuje, że patrząc w niebo, nie widzimy tylko ptaków – widzimy czujące istoty, które uczą nas, jak żyć w harmonii z lękiem, światem i samym sobą. To lektura, która nie tylko uczy, ale i zmienia sposób, w jaki patrzymy na naturę.

[burgundowezycie · Rating 4 out of 5]

Czy można nauczyć się odwagi, obserwując wróble na parapecie? Czy emocje sikorek mają coś wspólnego z naszymi codziennymi lękami? Adam Zbyryt w swojej książce „Czego się boją ptaki?” przekonuje, że tak – i robi to z pasją, naukową precyzją oraz niezwykłą czułością wobec świata przyrody.

Już od pierwszych stron widać, że nie jest to typowa popularnonaukowa publikacja. Zbyryt nie opowiada o sobie – nie znajdziemy tu anegdot o trudach pracy w terenie czy historii z życia badacza. Zamiast tego dostajemy czystą esencję wiedzy – solidnie udokumentowane fakty, przystępnie podane i splecione w fascynującą opowieść o emocjach, które decydują o przetrwaniu. To książka, która nie tylko uczy, ale też inspiruje do refleksji nad tym, jak cienka jest granica między strachem a odwagą – zarówno u ptaków, jak i u nas.

Autor z niezwykłą wnikliwością pokazuje, że świat skrzydlatych istot to nie tylko śpiew, lot i gniazda. To przede wszystkim delikatna sieć powiązań, w której każdy bodziec, dźwięk czy cień może oznaczać życie lub śmierć. Dowiadujemy się, jak poziom hormonów stresu wpływa na sukces lęgowy bielików, w jaki sposób samce sójek potrafią rozpoznać potrzeby partnerek, a także czym jest „gen ciekawości”, który łączy ptaki z ludźmi.

To, co wyróżnia „Czego się boją ptaki?”, to idealna równowaga między językiem nauki a tonem opowieści. Zbyryt nie przytłacza terminologią, a jednocześnie nie spłyca tematu. Dzięki temu jego książka to nie tylko uczta dla biologów i ornitologów, ale też dla każdego, kto choć raz zatrzymał się, by posłuchać śpiewu kosa lub obserwować bociana na łące.

Książka ma w sobie coś z medytacji nad światem przyrody – uczy uważności i pokory wobec tego, co często pozostaje niezauważone. Uświadamia, że ptaki nie tylko czują strach – one nim żyją, organizują wokół niego swoje istnienie, a mimo to nie przestają śpiewać.

Nowe, rozszerzone wydanie, bogato ilustrowane fotografiami, to nie tylko lektura dla miłośników przyrody, ale też doskonała propozycja dla tych, którzy chcą lepiej zrozumieć samych siebie. Bo jak pokazuje Zbyryt – emocje, które poruszają skrzydła ptaków, są zaskakująco podobne do tych, które poruszają nasze serca.

„Czego się boją ptaki?” to książka mądra i inspirująca. Nie tylko otwiera oczy na fascynujący świat przyrody, ale też uczy patrzeć na strach nie jak na wroga, lecz jak na nieodłączną część życia. Jeśli szukacie lektury, która łączy rzetelność naukową z wrażliwością na przyrodę – ta książka jest dla Was!

Dziękuję za zaufanie i egzemplarz do recenzji od @wydawnictwo_poznanskie (współpraca reklamowa) 🩷.

[365_ksiazek · Rating 5 out of 5]

Ależ to była ciekawostka. Nie miałam pojęcia, że u ptaków tak dużo się dzieje 😊

Wiedziałaś/wiedziałeś, że im większy proporcjonalnie mózg u ptaka, tym lepiej on radzi siebie z stresem?

Ten tekst w całości poświęcony jest emocjom, które decydują o przetrwaniu. Dowiesz się, czego ptaki się boją, jak stres i strach na nie wpływa i determinuje życiowe wybory, o tym jak strach wpływa na rozmnażanie, jaki ma związek z jedzeniem i jak ptakom żyje się w wielkich miastach. A także o tym, jakie ptaki boją się najbardziej, co decyduje o tym, jak radzą sobie ze stresem i jak przyswajają nowości. A także o ptasich podróżach i o tym, jak ratować ginące gatunki.
A na koniec najlepsze – o terapeutycznym działaniu ptaków. O tym jak one mogą łagodzić nasz stres.
współpraca reklamowa

[Lew Stanisława · Rating 1 out of 5]

Po pierwsze - o ptakach, niczym innym. Po drugie i najważniejsze - strasznie słabe na każdym poziomie. Źle napisane, nieskażone referencjami; dla biologa zbyt pobieżne, dla nie-biologa brak wyjaśnień. Uproszczenia, spłaszczenia, dramat (typu "zwierzęta mają wrodzoną empatię" - co rozumiesz przez zwierzęta? Wykluczasz np. kleszcze? Serio, mów po prostu "ptaki", "kręgowce", cokolwiek, byle poprawnie). We wstępie autor uważa, że to jest jakieś super, że cytuje w miarę nowe badania (jakby - wiesz, że literatura popularnonaukowa musi się opierać o artykuły, c'nie?), jara się wydawnictwami typu nejczer i tym, że był na wycieczce na konfie. Aaaaa. Słabizna.

[Gabriela Górska · Rating 4 out of 5]

* ptaków - nie zwierząt - tak powinno być w tytule

A poza tym to świetna książka o tym czym strach i stres są w środowisku, jak się kształtują a nawet jak można posługiwać się nimi przy ochronie przyrody. Polecam!

[Anna · Rating 4 out of 5]

W zasadzie ptaków, bo książka napisana została przez polskiego ornitologa. Dla pasjonatów ptaków.

[Eris · Rating 4 out of 5]

Książka ciekawa, ale tytuł wprowadza w błąd, bo autor zajmuje się głównie ptakami

[Tworząc Dialogi · Rating 2 out of 5]

⭐️⭐️ 2,5/5

Ciężko mi było przebrnąć przez tę książkę. Pozycja ciekawa, ale czułam, że było tam dużo lania wody. Powtarzane informacje, dziwnie zaplątane zdania... Temat fajny, oprawa średnia

[Paulina Rowińska · Rating 2 out of 5]

Autor ma dużą wiedzę, ale chyba chce nam ją całą przekazać, przez co książka jest długa i nużąca. A temat ciekawy!