Οι καθηγητές Άγγελος Συρίγος και Ευάνθης Χατζηβασιλείου καταθέτουν την επιστημονική τους άποψη για τη Συμφωνία των Πρεσπών και το Μακεδονικό στο ομώνυμο βιβλίο.
Καθώς η Συμφωνία των Πρεσπών έρχεται στην ελληνική Βουλή, οι δύο συγγραφείς αποσκοπούν να προσφέρουν στον αναγνώστη μια ολοκληρωμένη ανάλυσή της.
Το βιβλίο εξετάζει:
- την υψηλή στρατηγική και τους στόχους της Ελλάδας στο Μακεδονικό
- τις συγκεκριμένες προβλέψεις της Συμφωνίας για τη σύνθετη ονομασία του γειτονικού κράτους, την εθνικότητα/υπηκοότητα, την εθνότητα/ταυτότητα και τη γλώσσα
- το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού και το ζήτημα της αναγνώρισης «μακεδονικής μειονότητας» στην Ελλάδα
- τη διάσταση του ΝΑΤΟ
- την κύρωση της συμφωνίας στην ΠΓΔΜ, συμπεριλαμβανομένων του δημοψηφίσματος και των τροποποιήσεων στο Σύνταγμά της
- τη δυνατότητα, νομικά και πολιτικά, να ακυρωθεί, καταγγελθεί ή λυθεί η Συμφωνία των Πρεσπών, εφόσον αυτή επικυρωθεί από την Ελλάδα.
Τέλος, αποτιμά την επιρροή της Συμφωνίας των Πρεσπών στην πορεία του μακεδονικού ζητήματος των τελευταίων 150 ετών.
Το βιβλίο απευθύνεται σε κάθε πολίτη που ενδιαφέρεται για την ελληνική εξωτερική πολιτική, τις βαλκανικές υποθέσεις, το Μακεδονικό και τις προοπτικές τους.
Ο Ευάνθης Χατζηβασιλείου γεννήθηκε το 1966 στο Δοξάτο Δράμας. Αποφοίτησε το 1987 από τη Νομική Σχολή του ΑΠΘ και το 1992 αναγορεύθηκε διδάκτωρ της Ιστορίας Διεθνών Σχέσεων από το London School of Economics. Σήμερα υπηρετεί ως καθηγητής της Ιστορίας του Μεταπολεμικού Κόσμου και πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το έργο του περιλαμβάνει μελέτες και βιβλία για την Ιστορία των Διεθνών Σχέσεων κατά την περίοδο 1870-1991, την ελληνική εξωτερική πολιτική, την ελληνική πολιτική ιστορία του 20ού αιώνα και το Κυπριακό. Είναι μέλος της επιστημονικής επιτροπής του Ιδρύματος της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής, μέλος του Ελληνοτουρκικού Φόρουμ και εταίρος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών "Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος". Διευθύνει τη σειρά "Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία" των Εκδόσεων Πατάκη και επιμελείται την ιστορική σελίδα της κυριακάτικης Καθημερινής.
Χθές το βράδυ ολοκλήρωσα και το δεύτερο βιβλίο σχετικά με το ζήτημα της ονομασίας.
Δυστυχώς, όπως και είχα επισημάνει από τις πρώτες σελίδες, τα επιχειρήματα (νομικής φύσεως κατά βάση με πιθανές πολιτικές προεκτάσεις αν, αν, αν...) των συγγραφέων δεν με έπεισαν να αλλάξω γνώμη για το ότι η "Τελική Συμφωνία" ήταν αναγκαία και σε μια καλή βάση.
Δεν αμφισβήτησα επ'ουδενί την επιστημονική ορθότητα των επιχειρημάτων. Αμφισβητώ την συνολική, πολυσχιδή αντίληψη επί του θέματος. Επίσης, συμμερίζομαι τις ανησυχίες για τα τεχνικά ζητήματα, αλλά και ενδεχομένως μελλοντικής κακόπιστης ερμηνείας και εφαρμογής της συμφωνίας.
Στις παραπάνω (νομικές) ανησυχίες, αντιπαραθέτω την συνολική αντίληψη για την επίτευξη της 'Τελικής Συμφωνίας'(ΤΣ). Κάθε διεθνής συμφωνία πρέπει να τύχει καλόπιστης εφαρμογής από τα συμβαλλόμενα μέρη. Η ΤΣ είναι ξεκάθαρη στο τι προσπαθεί η κάθε πλευρά να επιτύχει με αυτή. Το πνεύμα της ΤΣ δεν αφήνει αμφιβολίες και στις δύο πλευρές και τα βασικά ζητήματα έχουν επιλυθεί και διασαφηνιστεί.
Αλλά ακόμη και αν ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη, κυρίως το μέρος Β' που έχει το βάρος της εφαρμογής της ΤΣ, πράξει κακόπιστα και προσβάλλει 'το πνεύμα' της, πόσο μάλλον διατάξη/εις (ουσιώδης παραβίαση), η εποπτεία του Α' Μέρους είναι συνεχής και μακροχρόνια λόγω των 35 κεφαλαίων στο πλαίσιο της ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε. Ήτοι, η εποπτεία μας μπορεί να ασκήσει 35 θεωρητικά Βέτο. Και φυσικά, μια ΒΜ που εφαρμόζει κεκτημένο, κομμάτι των οποίων είναι και η σημασία της καλής γειτονίας, δεν θα προβεί σε ενέργειες που ενισχύουν την "βαλκανική ιδιαιτερότητα" των μερών.
Όπως και να έχει, αυτή η ΤΣ ήταν προϊόν συμβιβασμού, πολιτικής αναγκαιότητας, πολιτικής συγκυρίας, και συσχετισμού δυνάμεων στο εσωτερικό των χωρών. Η "ενδιάμεσες λύσεις" και αδιαλλαξία και από τις δύο πλευρές χειροτέρευσαν τα πράγματα. Ας δούμε, και καλή τη πίστη εμπιστευθούμε μια ευρωπαϊκή Βόρεια Μακεδονία του ευρώ, μακριά (μπλοκαρισμένη) από πολιτικές επιρροές τρίτων (Ρωσία και Τουρκία) κτλ. Κάτι μου λέει ότι θα "διορθώσουν" πολλά επιστημονικά ανακριβή από μόνοι τους, για να μην αποτελούν περίγελοι και γραφικοί σε τραπέζια που μετράνε και γνωρίζουν πράγματα και καταστάσεις.
Εμμένω στην άποψη της καλόπιστης εφαρμογής μιας κατά βάση καλής συμφωνίας δεδομένου των συγκυριών και της τοξικής απόδοσης λαθεμένων, ανώριμων χειρισμών την δεκαετία του 90'.
Δεν αποτελεί βιβλίο που μπορείς να το αγαπήσεις ή να το μισήσεις, διότι απλά παραθέτει τις απόψεις των συγγραφέων επί της Συμφωνίας των Πρεσπών. Είναι αρκετά επικοδομητικό και το έναυσμα για οποιοδήποτε επιθυμεί να ασχοληθεί περισσότερο με το συγκεκριμένο θέμα.
Μια απόπειρα να επιχειρηθεί μια εμπεριστατωμένη ανάλυση της Συμφωνίας των Πρεσπών. Οι δύο συγγραφείς στέκονται κριτικά απέναντι στην συμφωνία, επισημαίνοντας κυρίως δύο πράγματα : 1. το ότι γίνεται λόγος για "Μακεδόνες" και όχι "Βορειομακεδόνες" [αναγνωρίζοντας έμμεσα εθνικότητα στους Σκοπιανούς] και 2. τον όρο nationality, ο οποίος αναφέρεται στους κατοίκους της Βόρειας Μακεδονίας και ο οποίος σύμφωνα με τους δύο επιστήμονες μπορεί να ερμηνευθεί ως "εθνικότητα" και όχι ως "ιθαγένεια". Το συμπέρασμά τους είναι ότι πρόκειται για μια "κακή" συμφωνία-σε καμιά περίπτωση όμως "προδοτική". Τα επιχειρήματά τους δεν είναι απόλυτα πειστικά και πολλές φορές επαναλαμβάνονται. Θετικό το γεγονός ότι στο τέλος του βιβλίου περιλαμβάνεται αυτούσιο το κείμενο της συμφωνίας πράγμα που διευκολύνει τον αναγνώστη στην κατανόηση των επιχειρημάτων ανατρέχοντας και κρίνοντας μόνος του: 3 αστέρια για αυτή την ενδιαφέρουσα ανάλυση.