Bir Taşra Köpeği

by Akın Aksu

Günleri sıkıntının o kasvetli rengine boyayan taşra hayatında, sokakları oraya yazgılı adımlarla arşınlayan taşralı yarı aydınların dünyası. Dostoyevski’nin Ecinniler’i Türkiye taşrasının geçit vermez çitlerini aşamayacaklarını bilmenin öfkesiyle birbirlerine musallat olurken, kendi çığlıkları ve şeytanca düşünceleriyle kavruluyorlar. İsimsiz anlatıcının hazdan, arzudan, hedeften yoksun amaçsız ve kaygısız adımları ise bütün deneyimlerin birbirinin aynısı olduğu yavan bir maceranın içerisinde dönüp duruyor.

Ahlat Ağacı filminin ortak senaristlerinden ve oyuncularından Akın Aksu, Bir Taşra Köpeği’nde olağanüstü ustalık ve takıntı derecesinde bir ayrıntı düşkünlüğüyle ıssız taşrayı rafa kaldırarak yerine canlı, çoksesli bir tablo koyuyor.

"Kapısı, yalnızlığa ve varoluşun kaçınılmaz çırpınışına açılan sıcak, uzun, sıkıcı bir yaz mevsimi. Amaçsız, istemsiz, adeta başka algı alanlarına eğilim duyan bir adam, yaz sıcağına teslim olmuş bilinciyle, Diyojen’in Feneri gibi dolaşarak, varlığımızın gezegendeki anlamını arıyor. Birbirinden pek de farkı olmaksızın sürüp giden günlerin içerisinde oradan oraya; kendisi için hiçbir anlamı olmayan sözlerin, düşüncelerin, inanışların arasında, sahipsiz bir gölge gibi dolanıp duruyor."
Nuri Bilge Ceylan

252 pages, Paperback

Published February 1, 2019

Reviews

[Burak · Rating 3 out of 5]

Maalesef sevemedim, düşüncelerim ise biraz karışık.

Kitapla ilgili en büyük sıkıntım bütünlüklü bir hikaye olmaması. Diyelim ki yazar taşrayı güzel resmetmiş, kitabın sorduğu ya da cevapladığı bir şey göremedim ben. Sadece "bakın, taşra" diyor bize. Hakkında bir şey öğrenemediğimiz, yalnızca empati yapamadığımız, oradan oraya gezinen başkarakter de bunun bir parçası. Kendine ait düşünceleri, duyguları yok sanki. Tek işlevi bize diğer karakterleri dinletmek, kim ne derse onaylıyor ya da hak veriyor. Birkaç yerde eylemde bulunuyor, onların da okurun aklını karıştırmak dışında hiçbir katkısı olmuyor kitaba. Karakterimizin yanında birkaç mekan, birkaç karakter arasında dolanıyoruz sürekli. Taşranın ne kadar sıkıcı, boğucu, orada yaşayanların içten pazarlıklı, iki yüzlü olduğunu görmek dışında bir amacımız, yazarın bize anlatmak istediği bir mesele yok. Vasat vahşi doğa belgeselleri gibi, ancak bize zaten bildiğimiz -en azından benim yakından bildiğim- bir manzarayı izletiyor 200 sayfa boyunca. Yazarın dili de edebi bir kabiliyet göstermeyince elimizde bir roman değil de anlam vermesi güç bir öyküler topluluğu kalıyor.

Yazarın gözlemciliğiyle alakalı da emin değilim pek. Aslında yan karakterler iyi yazılmış, özellikle birkaç tanesini ben de tanıyorum muhtemelen. Ama zaman zaman onlardan beklemeyeceğim büyük laflar etmekten, hayat dersi vermekten de geri kalmıyorlar. Bunu söylediğimde Nurbahar bana katılmadığını, taşrada böyle laflar duyduğunu söyledi. Demek ki herkesin taşrası aynı olmuyormuş. Bunlar dışında diyaloglar iyi yazılmıştı bence, kitabı sonuna kadar okumamı sağlayan da dil etkileyici olmasa da diyalog temelli bir anlatım kullanılması oldu muhtemelen.

Bu kadar eleştirmeme rağmen Bir Taşra Köpeği'ni okuduğuma pişman değilim aslında. Böyle arada kalmış, ne köy kasaba diyebileceğimiz ne de kesinlikle bir büyükşehir olmayan "taşra" sinemamızda büyük bir yer tutsa da edebiyatımızda mekan, hatta bu kitap özelinde başkarakter olarak kullanıldığını pek görmedim ben. Karakterlerin neredeyse hiçbirini sevdirmeye çalışmayan, bir kahraman yaratmadan bütün o ikiyüzlülüğü boca eden bir tavrı var yazarın ki ortada bir de hikaye olsaydı sevebilirdim bu kitabı. O yüzden aslında benim için puanı 2 yıldız olsa da 3 vereceğim, Akın Aksu'ya tekrar bir şans vermek istiyorum çünkü.

[Harmonyofbooks · Rating 4 out of 5]

“Dünyaya fazla gelen tek varlık bizleriz. O yüzden her insanın ölümü bir kıvılcımın sönmesine benzer ama yetmez, kökten bir serinlik gerek dünyaya.”
4/5⭐️⭐️⭐️⭐️
Nuri Bilge Ceylan’dan ilk izlediğim film Ahlat Ağacı olmuştu. Sonrasında üç filmini izleme şansım olsa da ilk izlediğim filminin yeri her zaman farklı kalıcak gibi hissediyorum. Bu sene Ahlat Ağacı’nın Cannes sinema sohbetlerini izlerken filmin oluşma hikayesini dinledim ve filmde hayranlıkla izlediğim imam karakterini canlandıran oyuncunun yani Akın Aksu’nun aslında yazar olduğunu öğrendim. Hatta bu kitabın da Ahlat Ağacı’na ilham kaynağı olduğunu öğrenince okumak için sabırsızlanmaya başladım. Roman türünde olan Bir Taşra Köpeği bizi Çanakkale’nin sıradan taşra hayatına konuk ediyor. Taşra diyorum ama aslında kitap bir köydense Çanakkale’nin merkez sokaklarında, kordonunda geçiyor. Ana karakterimiz üniversiteden mezun fakat kirasını bile ödeyemeyen yaşadığı yerde herkes tarafından bilinen biri. Kitap boyunca çoğu kişiyi ana karakterin ağzından takma isimlerle okuyoruz. İlk elli sayfa kadarını oldukça akıcı okurken bir yerden sonrasını kitabın o buhranımsı havasını hissettikçe daha sık ara vererek okumaya başladım. Kitapta bazı şeyler o kadar bariz ki mesela ana karakter hiçbir zaman argo konuşmuyor ve o kadar nadir keskin çıkışlar yapıyor ki sürekli onu birçok konuda hemfikir ya da fazlasıyla sakin görüyoruz. Kitapta fazlasıyla karakter var ve hepsinin çeşit çeşit ettiği küfürlere biraz şaşırmadım desem yalan olur. Çanakkale merkezde geçen bir hikaye olması ve oralara biraz hakim olmamla birlikte ana karakter etrafta gezerken zihnimde açık bir şekilde her şeyi hayal edebiliyordum. Kitapta karakterler arasında tartışma geçen kısımları merakla okudum. Farklı bakış açılarının buluştuğu satırları durup kendim de düşünerek noktaladım. Gerçekten keyifle okudum ama bir yanım Ahlat Ağacı filminden birkaç parça, ipucu bulmayı bekliyordu. O bakımdan hayal kırıklığına uğrasam da benim için farklı bir okuma serüveni oldu. Bir de keşke ana karakterin aile bağlarına ucundan bile değinilseydi, sanki hayata tek başına gelmiş gibi bir izlenimi vardı. Bu kitaptan çok fazla roman havası alamadım. Giriş, gelişme, sonuç üzerine ilerleyen bir kitap değildi. Son sayfalarında içime bir hüzün çöreklendi. İlgisini çekenlere önerir, keyifli okumalar dilerim..

[Nurbahar Usta]

Bozkır Kitaplığı için okuduğumuzdan, burada her düşündüğümü yazıp sonra orada kendimi tekrar etmek istemiyorum ama iki gündür içimde kalan bazı yorumlarım var :D

Öncelikle birkaç ipucundan Çanakkale olduğunu düşündüğüm bir şehirde geçen bu hikayenin, yazım yılı 2009 olmasına rağmen 2019'da yayınlanmasını bir küçük vurgulamak istiyorum, buraya daha sonra dönerim. Ben böyle kitapları okurken keyif almasam, içim bunalsa da oldukça işlevsel buluyorum. Sinemanın da edebiyatın da taşraya döndüğü 2010lu yılların ana derdi "entelektüelite düşmanlığı" değil, tam aksine "taşraya düşman entelektüel düşmanlığı" diye algılıyorum ben hep. Dolayısıyla orayı iyisiyle kötüsüyle görünür kılmak için bana anlamlı yöntemler gibi geliyor bu filmler ve kitaplar. Siz beğenseniz de beğenmeseniz de taşrada böyle kadınsız, geriden gelen, kırık dökük, amaçsız hayatlar var (hepsi tırnak içinde). Kavgalar gerçekten bu kadar anlamsız, insanların birbirini tanıma düzeyi gerçekten bu kadar sığ, para kazanmak iki ay orda üç ay burda çalışarak gibi gibi... Ve orada bir genç olmanın da (yine siz beğenseniz de beğenmeseniz de) sorunları bir şeylere erişimi şehre oranla daha geç sağlamaları, havalı mesleklerinin olmaması, havalı arkadaşlıklar kuramamaları. Dolayısıyla bunun görünürlüğünü sağlaması açısından gerçekten iyi bir noktada kopyası birçok eser arasında diye düşünüyorum.

Ama her işlevsel metin edebi zevk taşımıyor, taşımak zorunda mı orası ayrı soru. Ben bu kitaptan edebi zevk almadım, o yüzden 1 puan verirdim normalde. Çok zamandır okumadığım kadar akıcı ve iyi kurgulanmış diyaloglar vardı, bu yüzden 1 puan daha ekliyorum. Son olarak da "varlığıyla entelektüelin canını sıkan kötü taşralı" işlevini bence güzel yerine getirdiği için de 1 puan ekleyip 3 puanla mevzuyu kapatıyorum.

[Öykü · Rating 1 out of 5]

öncelikle kitabı henüz bitirmedim ama kulüpte konuşacağımız için bitireceğim.

az önce "bir adam geldi yumurta satan, sonra iş başkalaşıp gitti" bölümünü bitirdim. buraya da şu ana kadarki düşüncelerimi yazayım dedim.

genci yaşlısı birtakım adamlar bir araya gelmişler, arada bir aynı masaya oturuyorlar da kazara bir şeyler hakkında konuşuyorlar. diyaloglar bölük pörçük, 'konuştukları' konular lise iki düzeyinde, bir de konuşmaya sinirlenip yumruklaşıyorlar falan içim bunaldı. sohbetler derinleşecek gibi olduğunda konu değişiyor, kahramanımız masayı terk ediyor ama asla bir şey hakkında yüzeyin ötesine geçebilen bir akış bulunmuyor romanda. sürekli kahramanın peşinde sağa sola giderken, hiçbir kayda değer düşünceyle yüzleşmeden, tüm meselelerin arasından sıyrılarak yola devam ediyoruz ve ben bu suya sabuna dokunmadan geçen 150 sayfadan biraz sıkıldım.

bitireceğim ama fikrim değişmeyecek gibi düşünüyorum.

bitirince gelen edit: kitabı okurken hep şunu düşündüm: boş boş oturmak mı daha sıkıcı yoksa bu kitabı okumak mı? cevap: ikisi birbiriyle yarışır.

umarım kulüpte seven birileri çıkar da ben de insanların neden sevdiğini anlamaya çalışıp sinirlenirim diye yumruklarım sıkılı bekliyorum.

[Yunusemre Yener · Rating 3 out of 5]

Kitabın arka kapağında Ecinniler benzetmesi yapmak pazarlama stratejisi olsa gerek. Küçük insanların büyük fikirlerinin olması ve bunları gözlerinde daha da büyüterek hayatlarına anlam katmaları teması şöyle dursun, bu kitaptaki karakterlerin hiçbiri sahiden bir şeye adanmışlığın yanından geçmiyor. Güçsüz olanları günlük debelenmeler içinde kaybolmuş güçlü olanları ise ucuz kişisel çıkarları/ tatminleri peşinden giden tipler. Bu anlamda kitabın iddiası taşradaki tırtlığı anlatmak ise bunu gerçekleştiriyor diyebiliriz. Anlatıcı da taşradaki hayatın sıkıcı aynılığı içinde sürüklenip duran bir karakter. Anlatıcının bu boş vermiş tip olması yazara anlatıcı da dahil hiç kimsenin derinine inmeme konforu sağlarken okura kalan genelde boş konuşmalar, dedikodular, hezeyanlar arasından karakter analizi yapmak oluyor. Mizahi yönü kuvvetli bir kitap aynı zamanda. Birçok durumda Umut Sarıkaya hikayelerini hatırlatıyor.

[Ilker · Rating 4 out of 5]

Nuri Bilge Ceylan’ın son filmi Ahlat Ağacı’nın hem senartisti hem de imam rolüyle tanıdığımız Akın Aksu’nun taşrada yaşanan karmaşık, içiçe girmiş ilişkileri ve çıkar çatışmalarını çok iyi bir gözlem yeteneğiyle aktardığı kitabı. Küçük, herkesin birbirini bir şekilde tanıdığı, herhangi bir olayın ucundan kıyısından da olsa asla gizli kalmadığı insan ilişkilerinin çokça yaşandığı bir yerdir taşra. Metropolden bakınca sessiz ve durağan sanılan taşra aslında içinde karmaşık hikayeler barındırır. Çıkar çatışmaları yüzyüzeyken pek su yüzüne çıkarılmaz ama iç tarafında derin çatlaklar oluşturur. Yaşamının bir kısmı taşrada geçmiş, insan ilişkilerinin diğer yüzünü görmek veya tekrar hatırlamak isteyenlerin bir solukta okuyabileceği bir kitap. “Gerçi bunun çok da bir önemli yok aslında.”

[Leylak Dalı · Rating 4 out of 5]

"Ahlat Ağacı"nın senaristlerinden biri imiş Akın Aksu, ayrıca filmde imam rolünde oynamış. Filmin ortaya çıkmasına da bu kitap ilham vermiş. Zaten kitabı okurken filmi izler gibi oluyorsunuz, taşra ıssızlığı, bunalan insanlar, eylemsizliğin dile vurması, ufak meselelerin büyümesi, büyük meselelerin ufalması vs vs. Diyalogların aşırı fazlalığı biraz yorsa da okunası bir kitap olmuş "Bir Taşra Köpeği", "Ahlat Ağacı"nı sevenler daha da çok sevecektir.

[Can · Rating 4 out of 5]

Ahlat Ağacı'nda Sinan'ın da kordon boyunca yürüdüğü bir sahne vardı, kitapta benzer bir bölüm benzer bir hissiyatı taşıyan karakterle anlatılmaya başlanınca inanılmaz hoşuma gitti. Bu romandan Sinan'ı hatta belki de bahsettiğim sahneyi oluşturabilmek gerçekten müthiş bir iş.

[Engin Erol · Rating 4 out of 5]

Ahlat ağacı filminin bir kesiti gibiydi. Çanakkalede yaşamış olanlar kentin detaylarını kitapta çok rahat hissedebiliyor. Yazar akıcı ve sakin bir dille küçük yerleşimdeki yaşantıları kendine has karakterlerle beraber çok başarılı bir şekilde yansıtmış. Diyaloglar fazla yoğun olduğu için arada verilen ayrıntılar ve betimlemeler biraz sığ kalıyor fakat taşrayı anlatmak için diyologların samimi bir şekilde aktarılması önemli bir detay.

[Ludmilla · Rating 3 out of 5]

Diyaloglar başarılı, bunun için dahi okunabilir. 3/5

[Evrigon · Rating 4 out of 5]

İçerisindeki kıvıl kıvıl hayatı baltalayan bazı ideolojik çözümlemeler yüzünden beş yıldız veremedim. Ama bu nefis kitabı okumak boynumuzun borcu.

[Okumusda · Rating 5 out of 5]

bir tasranin merkezinde kendi kralliklarini kurmus, orayi ve ulkeyi de guzellestimek gibi de dertleri olan, bunun yaninda kendilerini de bir yere koymaya calisan( onemsenme gibi bir istekle baskalarini kucuk gorme, baskalari tarafindan kucuk gorulme durumlarinin yarattigi gerilim) insanlarin hikayesi. tabi daha fazlasi ve baska izlenimler birakacak karakterler de var.
karakter demisken, kitapda gecen tum insanlarin birbirine benzesin benzemesin tipleme degil de karakter olduklarini gostermesi benim hosuma giden baska bir nokta oldu.
uzerine uzun uzun sohbet edilebilecek bir kitap; uzatmamak adina, okurun kisiselliginden yani bende kalan okuma deneyimine dair son söz: tasrada yasamanin benim icin hayattan kopmak demek olan korkumla yuzlestim bu kitapla, hala da hayatin ne oldugu nasil aktigi ve ritminin ne oldugu uzerine dair sorular devam ediyor.

[Gondwana · Rating 4 out of 5]

Akın Aksu Ahlat Ağacı filminin senaristlerinden, (ayrıca filmdeki imamı canlandırıyor) hatta filmde onun yaşamından izler varmış. (Yazar NBC ile akrabaymış ve kitaplarını ona göstermesiyle senaristlik yolunda bir bağ kurulmuş.)Bu senaristlikten dolayı kitap ilgimi çekti. Bir Taşra Köpeği Çanakkale’de taşra olarak adlandırdığı yaşam tarzı içinde yazarın yaşadıklarını parça parça yazıp daha sonra birleştirmiş hali imiş. Kitap daha çok kısa olaylar ve bolca da diyalog üzerinden ilerliyor. Belirli bir yer, zaman, karakter gelişimi, neden, sonuç gibi roman akışını sağlayan içerik bu kitapta yok. Bu yüzden bu alt aşamalarla kitap okumayı sevenler bu kitabı sevmeyebilir, daha çok senaryo metnine benzettim. Genel olarak beğendim çünkü baş karakterin yansıttıkları bana hüzünlü bir umursamazlık ve mutsuzlukla birlikte gündelik olaylar içinde var olmanın yok edilemez mutlak sıkıntısını da hissettirdi. Kitap bana bıkkınlık içeren siyah beyaz Fransız yeni dalga bir film görüntüsü de verdi. Ayrıca Zeki Demirkubuz filmlerini de hatırlattı. Okurken sıkılmadığım için bunu iyiye işaret olarak yorumluyorum.

[Haktan · Rating 4 out of 5]

Taşranın yarı aydınlarının portresi çok başarılı şekilde oluşturulmuş. Yer yer güldüren yer yer de karamsar bir hava oluşturan, küfürlü, bol diyaloglu ve bana göre gayet güzel bir kitap. Ahlat Ağacı filminin senaryosu bu kitaptan esinlenilerek oluşturulmuş. Olaylar filmle pek paralel değil ancak ana karakter ve tema filmle benzer. Ben kitabı okurken gözümün önüne ve kulağıma Doğu Demirkol'u getirmeden edemedim. Filmi sevenlerin kitabı da seveceğini düşünüyorum.

[Bir Genelleme]

Kitap, Ahlat Ağacı filminin çıkış noktasının oluşturuyor. Film ile birebir aynılık ya da bir paralellik göstermese de düşünsel sancılar, diyaloglar benzerlik gösteriyor. Aynı zamanda yazar Akın Aksu'da Ahlat Ağacı'nın bir kısmında rol almıştı.

[aslında yokuz · Rating 5 out of 5]

Parşömen Sanal Fanzin için kitap hakkında yazdım.

https://parsomenfanzin.com/2020/05/04...

[Dalton · Rating 5 out of 5]

Çok iyi bir gözlem yeteneğiyle yazılmış Çok başarılı bir kitap. Kurgu yok, ana karakter en çok pasajı seviyor :)

[Onur Çelik · Rating 4 out of 5]

3.5

[Levent Utku · Rating 4 out of 5]

Yerli ve milli 'Yabancı'.

[voyage · Rating 5 out of 5]

Kira için taklalar atıyorum. beni yansıtan bir biçim bir dolanma türü. aynam oldu. kalemine sağlık Akın Aksu.