ساختارهای نظام تخیل از منظر ژیلبر دوران: کارکرد و روش‌شناسی تخیل

by علی عباسی

ساختارهای نظام تخیل از منظر ژیلبر دوران عرضه کننده نظریه ژیلبر دوران در حوزه تخیل و همچنین طبقه‌بندی تخیلات با نگاهی ساختاری است. ژیلبر دوران تخیل را سرچشمه تمامی تفکر انسانی تعریف می‌کند. از نگاه او تخیل نه یک پدیده ذهن، همچون پدیده های دیگر ذهن و نه یک نیروی مستقل که دشمن عقل باشد، بلکه اصل و پایه همه ذهن است؛ در واقع تخیل سرچشمه هر تعقل و استدلالی است. به همین دلیل روش ژیلبر دوران در حوزه نقد ادبی بر نمایش ویژگی نمادین تصاویر تکیه می‌کند. او ثابت می‌کند که تولیدات تخیل دارای معنایی ذاتی هستند که بازنمایی ما را از جهان تعیین می‌کنند. به اعتقاد او هسته تفکر انسانی از تخیل شکل گرفته است، به همین دلیل می‌کوشد تا ابتدا تخیل را در مظاهر گوناگونش بررسی کند که از میان آن‌ها خلاقیت هنری و خصوصا ادبیات جایگاهی خاص را اشغال می‌کند و آن گاه آن‌ها را طبقه بندی کند و الگویی جهانی از نظام تخیلی انسان به دست دهد. از میان متفکران تاثیرگذار بر افکار ژیلبر دوران، گاستون باشلار مهم‌تر از دیگران است. ژیلبر دوران و گاستون باشلار رابطه‌ای تنگاتنگ با یکدیگر دارند. این پیوند هم در تداوم و هر در گسستگی فکری آن‌ها نمایان است. تفاوت ژیلبر دوران و گاستون باشلار بسیار حائز اهمیت است زیرا این تفاوت ویژگی‌های منحصر به فرد ژیلبر دوران را نسبت به هم‌فکرانش نشان می‌دهد.

261 pages, Paperback

Published January 1, 2011