Ελλάδα, 1940-1949: Πόλεμος, κατοχή, αντίσταση, εμφύλιος

by David Brewer, Κατερίνα Σέρβη (Translator)

Τη δεκαετία του ’40 η Ελλάδα αποτέλεσε για μεγάλο διάστημα πεδίο καταστροφικών πολεμικών συγκρούσεων. Πρώτα κατά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, ύστερα κατά τον Εμφύλιο. Η ναζιστική κατοχή, από το 1941 και μετά, υπήρξε εξαιρετικά στυγνή. Παιδιά πέθαιναν από πείνα στους δρόμους της Αθήνας. Ηρωικές πράξεις αντίστασης προκαλούσαν βίαια αντίποινα. Μόλις η Ελλάδα, επιτέλους, απελευθερώθηκε από τη γερμανική μπότα, το διαλυμένο έθνος βρέθηκε αντιμέτωπο μ’ έναν εμφύλιο πόλεμο.

Στο βιβλίο αυτό, ο έγκριτος ιστορικός David Brewer διερευνά τη θυελλώδη αυτή δεκαετία της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, εξετάζει την ανάμειξη των ξένων δυνάμεων, ειδικά της Βρετανίας και των ΗΠΑ, και την προσπάθειά τους να υποστηρίξουν την αντιδημοφιλή κυβέρνηση της Αθήνας, και σκιαγραφεί επιφανείς προσωπικότητες -από τους χώρους της πολιτικής, του στρατού, του πολιτισμού- που διαμόρφωσαν τη σημαντική αυτή περίοδο. Ο Brewer προσπαθεί επιπλέον να εξετάσει την ιστορία από την πλευρά του ατόμου, των διλημμάτων που αντιμετώπιζαν σε προσωπικό επίπεδο οι άνθρωποι που πιάστηκαν ανάμεσα στους τροχούς της Αντίστασης και των κατακτητών στην Κατοχή, και των αντίπαλων πολιτικών δυνάμεων στον Εμφύλιο.

Η οπτική του Brewer, οι απόψεις και οι ερμηνείες του σχετικά με τις συγκρούσεις και τις δυνάμεις που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη Ελλάδα κάνουν το βιβλίο αυτό έργο ζωτικής σημασίας για όποιον ενδιαφέρεται για τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.

Genres: History, Greece

448 pages, Paperback

First published June 28, 2016

Reviews

[Pinko Palest · Rating 1 out of 5]

this is mainly a clumsy vindication of Churchill's and UK policy towards Greece in the Fourties. Stridently anticommunist. The author seems to know rather less than he should about Greece and about Greek history (he makes many factual mistakes, aming the more glaring being renaming SEKE - the initial name of the Greek communist party - into SKE, and General Ma'ntakas into Mandi'kas). A waste of money and time

[Kostas Hitchens Pap · Rating 2 out of 5]

Οι Άγγλοι είναι φίλοι μας, το δόγμα τρούμαν είχε να κάνει με την υποστήριξη των ελεύθερων λαών, θεωρία των δυο άκρων,
Κτηνωδίες των κομμουνιστών ,Φρειδερίκη η ευαίσθητη ψυχή και πάει λέγοντας.
Δεν μας τα είπε καλά ο αγαπητός David
Στο τρίτο βιβλίο του που κατά σειρά διάβασα.

[Lina P · Rating 2 out of 5]

Ιστορική περίληψη από την οπτική της Βρετανίας, διανθισμένη με τις προσωπικές απόψεις του συγγραφέα και παρεμβαλλόμενες αφηγήσεις περιστατικών δευτερεύουσας -κατά τη γνώμη μου-σημασίας.

[Leonidas Moumouris · Rating 3 out of 5]

Μια τόσο πυκνή σε γεγονότα περίοδος της ιστορίας μας φυσικά δεν θα μπορούσε να χωρέσει στις σελίδες αυτού του βιβλίου. Γίνεται όμως μια φιλότιμη προσπάθεια.
Ο Brewer φοράει τα βρετανικά του γυαλιά και παρουσιάζει την ιστορία από την πλευρά των Άγγλων. Καταλάβαμε επίσης τη συμπάθεια του στην βασίλισσα Φρειδερίκη, την επιμονή του να παρουσιάσει τις προσπάθειες των Άγγλων ως αγνές όπως και την προσεκτική αλλά τελικά φανερή του αντικομμουνιστική θέση.
Είμαι της άποψης ότι κανένα ιστορικό βιβλίο δεν είναι για πέταμα. Από παντού έχεις να πάρεις κάτι . Εδώ διαβάσαμε λίγη Ελληνική ιστορία από έναν Άγγλο. Ας είναι κι έτσι.

[Monty Milne · Rating 4 out of 5]

This book provided a lot of fascinating information. The conflicts with Italy and Germany from 1940 to 1941 were well known to me, but the subsequent wartime history of Greece and the ensuing Civil War between British backed nationalists and communists far less so. The Civil War was one of two major conflicts involving Britain in the twentieth century which ended in complete victory over communist insurgents (the other being the Malaya “Emergency” of the 1950’s).

Some other reviewers here on GR have criticised the book for alleged pro British bias. I am not so sure – it seemed pretty even handed to me. Civil wars are always especially nasty conflicts, and the Greek one was no exception. Human nature likes to see things in Manichean terms, but close study of the facts suggests that there are rarely obvious “goodies and baddies”. The Communists enjoyed a very large measure of popular support – in certain areas of Greece overwhelmingly so – at least at first. But red atrocities were part of communist policy from the start, and were so revolting and extensive that they eventually led to widespread collapse in public support.

Of course, some areas of Greece were never pro Communist – parts of the Peleponnese, for example, were ninety per cent royalist. And the anti communist opposition committed atrocities too. The eventual victory of the nationalists owed a lot to British support – and Stalin’s refusal to give overt military support to the communists, in line with the Yalta agreeement. The Soviets had enough to do to digest their post war gains in Eastern Europe.

There is an interesting analysis of the children’s homes set up by Queen Frederica. She seems to have been a very polarising figure – like Margaret Thatcher. Many Greeks hated her, although others revered her. The reds educated Greek children in neighbouring communist countries to a much higher level, and many were scornful of the Queen for providing a more basic level of education in what could be seen as harsh and exploitative work camps. There seems to be some truth in this – but, on the other hand, Greek children taken across the border by the reds were in most cases forcibly abducted; those in the Queen’s homes could leave whenever they wished. There were large numbers of starving orphans wandering the countryside as the second world war ended – their fate, either in the Queen’s children’s homes or the red education camps, was better than if they had been left homeless and starving.

There was extensive famine in Greece in 1944, caused by the British blockade aimed at German occupation. It was greatly mitigated by the International Red Cross and the Swedes. It is pleasing to read about the correct behaviour of the Germans and Italians in respect of their dealings with the IRC. Once the Germans left, Britain – despite herself being economically crippled by five years of war – gave a £10 million loan to the Greeks, and then in 1946 cancelled the Greek debt. The final victory over the Communists did not happen until August 1949.

[Annak · Rating 3 out of 5]

Μεροληπτικό υπέρ της Βρετανίας σε μεγάλο βαθμό. Είναι βέβαια μια οπτική από την οποία αποκομίζουμε αποσπασματικές ιστορικές πληροφορίες αρκεί να διατηρούμε κριτική και επιφυλακτική ματιά

[Lefteris Xixis · Rating 1 out of 5]

This took so long to read, because it was intolerable reading.

This is a history of Greek history consisting of the Second World War, and the subsequent Civil War. However, it is a history made for bored Brexiters waiting in airports who bemoan the purported good old days when the British Empire never made mistakes, and was only a blessing for all people.

The author does not even come close to approaching a well-balanced account of the atrocities committed by both sides of the political spectrum. However, he does succeed in praising the glory of the British Empire, and has only positive things for the almighty once-queen Frederica. I've read multiple histories of 20th Century Greece, and not one had been able to paint the Queen in such a positive light, considering her spoiled, entitled, and obstructive views and deeds. Well, Brewer met that challenge.

For better accounts that are more comprehensive, consider Andre Gerolymatos' An International Civil War: Greece, 1943-1949. Honestly, a 4th grade reader explaining the Greek Civil War would probably do a better job.

[Trish · Rating 4 out of 5]

I read this book in English. It took me a long time to finish because it is filled with dates and details that unscholarly people like me struggle with. However, it is meticulous in its research and its retelling of that horrible period in Greece’s history. You will learn information you never even considered.

[Lector45 · Rating 5 out of 5]

Άριστη προσέγγιση και ανάλυση μιας ταραχώδους περιόδου. Ο συγγραφέας παραθέτει πηγές ξεκάθαρες και πειστικές χωρίς να μεροληπτεί. Είναι γεγονός ότι για να διαβάσεις μια εθνική ιστορία πρέπει να ανατρέξεις σε ξένο συγγραφέα που είναι, κατά κάποιο τρόπο, απαλλαγμένος από τις αναπόφευκτες ιδεοληψίες των γηγενών.
Είναι σίγουρο ότι αυτό το βιβλίο δεν θα αρέσει σε αρκετούς γιατί τους χαλάει το αφήγημα, ιδιαίτερα σε θέματα αντίστασης και εμφυλίου. Το καλύτερο βιβλίο που έχω διαβάσει για την τραγική αυτή περίοδο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

[ΤΑΣΟΣ · Rating 3 out of 5]

Όχι τόσο ενδιαφέρον όσο το ΕΛΛΑΔΑ 1453-1821, απλή ιστορική καταγραφή από την Αγγλική σκοπιά.

[Babis Mantelis · Rating 4 out of 5]

Realistic! From an outsider's vantage point, on a big picture perspective, one can finally understand what cannot be deduced from the greek historic versions