Çebiş Evi’nden Hisartepe’ye

by Doğan Tekeli

Doğan Tekeli’den keyifli bir otobiyografi

“Çebiş Evi’nden Hisartepe’ye” Cumhuriyet dönemi Türk mimarisinin önde gelen isimlerinden Doğan Tekeli’nin otobiyografisi “Çebiş Evi’nden Hisartepe’ye” Yapı Kredi Yayınları’ndan çıktı.

Daha önce mesleki yaşamına ilişkin anılarını topladığı “Mimarlık: Zor Sanat” adlı kitabıyla ilgi çeken çağdaş mimarlığın önde gelen isimlerinden Doğan Tekeli bu kitabında yaşamöyküsünü kaleme aldı.

Doğan Tekeli, Isparta’da bir memur ailesinin ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. İzmir ve İstanbul’da geçen yetişme döneminden sonra 1952 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nden mezun oldu. Sami Sisa’yla kurduğu Tekeli-Sisa mimarlık bürosunda altmış yıl çalıştı. Mesleki yaşamına ilişkin ayrıntıları daha önce “Mimarlık: Zor Sanat” adlı kitapta anlatan Tekeli bu kez kendi öyküsüne yöneldi. “Çebiş Evi’nden Hisartepe’ye” otobiyografik bir kitap. Doğan Tekeli bir yandan birbirinden ilginç anılarını lezzetli bir dille anlatıyor, öte yandan Türkiye’nin toplumsal dönüşümlerine, siyaset-ekonomi, kamu-özel sektör ilişkilerine mimarlık mesleği açısından ayna tutuyor.

400 pages, Paperback

First published February 1, 2019

About the author

Doğan Tekeli 1929’da yılında Isparta’da doğmuştur. 1952’de İTÜ Mimarlık Fakültesi Yüksek Mimar Mühendis olarak mezun olmuş bir süre İzmir Belediyesi Proje Bürosu’nda çalışmıştır. 1954 yılında Sami Sisa ile birlikte Site Mimarlık Bürosu’nu kurmuştur. Bu şirket, günümüzde Tekeli-Sisa Mimarlık Ortaklığı adıyla varlığını sürdürmektedir. Doğan Tekeli, bu firmadaki serbest mimarlık çalışmalarının yanı sıra, 1955’te Sami Sisa ile beraber İzmir Belediyesi Konak Sitesi projelerinin hazırlanmasında danışmanlık; 1956 yılında Güzel Sanatlar Akademisi’nde asistanlık, 1961-1971 yılları arasında İTÜ Teknik Okulu Mimarlık Bölümü’nde proje dersi öğretmenliği, 1957’de bir dönem Mimarlar Odası Başkanlığı yapmış, 1985-1989 yıllarında İstanbul Büyükşehir Belediyesi Danışma Kurulu üyesi olarak hizmet vermiş, 1988’de Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Milli Komite üyeliğine seçilmiş, 1992 ve 1998 yıllarında Ağa Han Mimarlık Ödüllerinde jüri üyeliği ve jüri başkanlığı yapmış, 1994-1995 yıllarında aynı kurumun yönetim kurulunda yer almıştır. 1998-2010 yılları arasında İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı’nda Yönetim Kurulu üyesi ve başkan vekili olarak görev yapmıştır.

Doğan Tekeli 1994’te Mimarlar Odası Ulusal Mimarlık Büyük Ödülü ile ödüllendirilmiş, 2000 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi tarafından Fahri Doktor unvanı verilmiştir. 2006-2008 arasında İstanbul Serbest Mimarlar Derneği’nin Başkanlığını yapmış, 2010’da Türk Serbest Mimarlar derneğinin Onur ödülü verilmiştir. Bazı eserleri 1982’de Venedik Bienali’nde sergilenmiştir. Mesleki makaleleri, seminer bildirileri ve konferansları yanında dış ve iç mimarlık basınında çok sayıda yayında yapıları ve projeleri yayınlanmıştır. Sami Sisa ile birlikte katıldığı mimari proje yarışmalarında 27 birincilik ödülü olmak üzere 60’ı aşkın ödül kazanmıştır. 120 kadarı uygulanmış 180 projede imzası vardır. Eserlerinin ilk yirmi yıllık bölümünü içeren “Doğan Tekeli-Sami Sisa projeler, Uygulamalar, 1954-1974” (Architectural Work, 1954-1974) adlı İngilizce-Türkçe kitabı, 1994 yılında da “Projeler-yapılar, Doğan Tekeli-Sami Sisa (1974-1994)” adlı Türkçe kitabı yayımlanmıştır. Rumeli Hisarı Düzenlenmesi, İstanbul Manifaturacılar Çarşısı, Emin Onat mezarı, Ankara’da Hazine Müsteşarlığı, Halk Bankası Genel müdürlüğü, Antalya Havalimanı 1. ve 2. Terminalleri, Oyak-Renault, Lassa, Eczacıbaşı ve Sanovel İlaç Fabrikaları, İstanbul Metrocity Kompleksi, İş Bankası Genel Müdürlüğü, Habertürk Stüdyo ve Büroları ile Sabiha Gökçen Uluslararası Havaalanı Yeni Terminali yapılarından bir bölümüdür.

Reviews

[Alphan Lodi]

Yedi sanat dalından biri olan Mimari; işlevselliği ve barındırdığı teknik unsurlar nedeniyle en çarpıcı dal bana göre. Doğan Tekeli, bu otobiyografik eserinde Cumhuriyet tarihine mimarlık mesleği penceresinden ışık tutuyor. Türkiye’nin toplumsal dönüşümlerine, siyaset-ekonomi, kamu-özel sektör ilişkilerine dair çok çarpıcı anılar içeren bu kitabı 2015 yılında 86 yaşında yazmaya başlayan Doğan Tekeli, pek çok eseri ile Cumhuriyet dönemi mimarlığının en verimli temsilcilerinden biri olmuş. Bu eseri de muazzam bir yaşam envanterini gözlerimizin önüne seriyor.

[Aykut Karabay]

Türkiye’nin önde gelen mimarlarından Doğan Tekeli bu kitapta 1929 yılında Isparta’da doğumdan 2018 yılındaki emeklilik günlerine kadarki yaşam öyküsünü anlatmış.
Çebiş evi; Isparta’da doğduğu 200 yıllık eski Isparta evinin adından geliyor.
Cumhuriyetten hemen sonrasından (1929) 2018’e kadar uzun bir süreyi, yaşamı, eserleri, bir yandan da Türkiye’nin sosyal ve politik gelişimi ile anlatmış Doğan Tekeli #y:65145 .
#k:190103 “Mimarlık zor sanat” kitabından çok farklı değil. Doğan Tekeli’nin anılarını, öte yandan arka planda Türkiye’nin sosyal ve politik gelişimini, olaylarını da okuyorsunuz. Yaptığı projeleri, yurt dışı seyahatlerini, anılarını da anlattığı bir kitap olmuş. Mimarlara, şehir planlamacılarına, biyografi severlere tavsiye ederim.

[Ali Rıza Bayrak]

Dönem içerisinde çok değer verdiğim bir hocamın tavsiyesi üzerine kitabı sürekli sık kullanılanlar listesinde tutuyor ancak okumaya vaktim olmadığı için satın almayı erteliyordum. Nihayet yaz stajımı bitirip kitabı almaya karar verdim, kitabın arka kapağını okuduğumda yazarın hayatını anlatacağını ve beni sıkacağını düşündüğüm bir ön yargıya kapıldım. Buna çokta takılmadan okumaya başladım ve kitabı bitirene kadar başından ayrılamadım. Hayatını müthiş sürükleyici bir dil ile anlatan ve çok güzel detaylara yer veren tarzı ilk on sayfada ön yargımı boşa çıkardı. Dogan Tekeli'nin otobiyografik biçimde ele aldığı yaşamı, mimarlık hayatı, Türkiye tarihine farklı bir perspektiften bakmamızı sağlıyor. Bir an onunla beraber Çebiş Evi'nin avlusunda oynayan çocuk iken bir anda Emin Onat'tan proje kritiği alıyorsunuz. Sonradan kendimizi yakın tarih mimarlık camiasında buluyoruz. Cumhuriyet dönemi ve sonrası mimarlık tarihine ilişkin yapıları okurken edindiğimiz tavır burada çok farklı bir sempati ile bizi içerisine çekiyor. Yurtdışında Sami Sisa ile beraber iş gezileri yaparken yüksek teknolojiye ve buradaki olanaklara hayran kalırken melankolik bir havada kendi ülkemizi düşlüyoruz ve gerçekliğimize dönüyoruz. Mimarlık Tarihimiz içinde yeri büyük olan ustanın samimi anlatımı size kendi gözünden bir zaman yolculuğu sunuyor. Yakın dönem mimarlığında gerçekleşen ve hala karşılaşmakta olduğumuz sorunları kendisine sorun edinmiş olan ve bunları çözüme kavuşturmak amacıyla uğraşan, (Behruz Çinici'nin söylemiyle) "Usta" bizler için örnek alınası hayatını ve kazanımlarını durgun zamanın yoldaşlarına bırakıyor.