Geliefden Hanna en Loek besluiten samen een scenario te schrijven. Een liefdesverhaal moet het worden, de personages moeten elkaar krijgen. Maar niet op een clichématige manier.
Intussen wordt het steeds benauwder in de huiskamer. Al snel gaan de ramen open en komt de buitenwereld binnen. Aan de ene kant brengt dat lucht, aan de andere kant verleiding.
Bestaat de veilige cocon nog of heeft de globalisering automatisch ieders wereld groter gemaakt? Welke concessies doet een filmmaker? Hoe flexibel zijn principes? Kan je de redder in nood zijn van je ex?
In vijftigkorte hoofdstukken en vijftig tekeningen wordt het moderne leven gefileerd, met bijzondere aandacht voor de liefdesrelatie. Is het moment dat de personages elkaar krijgen het moment waarop Loek en Hanna elkaar verliezen?
Regieaanwijzingen voor de liefde verscheen als wekelijks feuilleton in het dagblad Trouw en is nu als feuilletonroman uitgegeven. Het boek is schitterend geïllustreerd door Olivia Ettema en is alleen daarom al een parel voor de boekenkast. Vijf sterren voor zowel het verhaal als de illustraties en vormgeving.
In dit boek, dat een lichtsatirische kijk is op het moderne stadsleven, laat Franca Treur weer zien dat ze een geweldig taalgevoel heeft. In een paar woorden weet ze situaties te schetsen en personages neer te zetten. Ze beschrijft in dit boek vooral wat er in de personages omgaat en schrijft spetterende dialogen die natuurlijk overkomen. Aan omgevingsbeschrijvingen en sfeerbeelden doet ze niet en dat is hier geen gemis, vooral ook vanwege de schitterende illustraties van Olivia Ettema. De hoofdstukken zijn kort en de zinnen zijn kort. Er staat geen woord teveel in en toch heb ik na lezing het gevoel dat ik een veel langer boek heb gelezen. Heerlijk. Franca Treur is op weg om een van mijn favoriete jonge Nederlandse auteurs te worden. Ik was ook erg onder de indruk van haar VPRO podcasts uit 2010 als onderdeel van het programma "Een kamer in het verleden", waarin 15 schrijvers, dichters, denkers en cabaretiers ieder een week lang in afzondering in een drijvende bungalow aangemeerd bij een eiland in het Lauwersmeer verbleven en iedere dag podcasts inspraken. Die van haar behoorden tot de beste. Ze zijn hier terug te vinden: https://www.vpro.nl/speel~POMS_S_VPRO...
NB: Het viel mij op dat haar dialogen in Regieaanwijzingen voor de liefde niet tussen aanhalingstekens staan. Hetzelfde viel me op bij een boek van Sally Rooney. Is dit een nieuwe trend?
Op 27 maart was er weer eens een lezing van een geliefde auteur bij onze plaatselijke boekhandel Maximus. Mijn vrouw en ik hadden allebei genoten an Dorsvloer vol Confetti, dus we keken erg uit naar het bezoek van Franca Treur. Gelukkig loste zij de belofte volledig in. Wat een intelligente, eloquente en interessante vrouw, een licht Zeeuws accent en no nonsense mentaliteit maken het geheel af. Natuurlijk stond het geloofsthema centraal, maar ook haar bredere kijk op (samen)leven en - met name - relaties is zeer boeiend. Dit laatste thema stond ook centraal in het begin 2019 verschenen Regieaanwijzingen, waar ze ons kort wat over vertelde. Ze las daarnaast voor uit Hoor Nu Mijn Stem. We hebben allebei de boeken maar gekocht en laten signeren: één voor iedere dochter, leuk voor later (maar eigenlijk een goed excuus om zelf geen keuze te hoeven maken :)).
Regieaanwijzingen is eerder verschenen als feuilleton in Trouw: iedere week een nieuw verhaal dat een vervolg is op het eerder geschrevene. Heel tof en kunstig gedaan en voorzien van hele treffende illustraties. Het meest bijzondere is dat door de gekozen vorm heel veel kan worden weggelaten, informatie dus die je als lezer zelf maar moet invullen/aanvoelen. Nadeel is wel dat hierdoor enkele veelbelovende side stories meer aandacht hadden verdiend, maar nu alleen kort werden geïntroduceerd. Treur schrijft echter heerlijk los en heel direct, maar vooral ook heel venijnig. Ze vindt telkens de juiste woorden, zodat ze de gevoelens van de hoofdpersonen of de precieze gebeurtenis niet hoeft te beschrijven en je tóch het ongemak voelt. En dat is heel knap.
Volgens Goodreads zijn er acht jaar verstreken sinds ik het eerdere project van Treur & Ettema las. Toen schreef ik geen stukje bij de rating, waarschijnlijk omdat er weinig te schrijven viel. Dat is nu eigenlijk niet anders. Goed, dit is een feuilleton en dus 'lichter' geschreven dan een roman. Op zich knap dat Treur met enkele pennenstrekken ieder personage onsympathiek maakt. Het verhaal is van het soort millenial-niveau waar ik mij tegenover mijn leesclubgenoten - de meesten 50+-plussers - moet verdedigen. En bij dit boekje zou ik de dames gelijk moeten geven: kinderwens, ongezonde relaties, twijfels over carrière, vrienden met bijbedoelingen, het wordt allemaal aangeraakt.
In december 2017 gaf ik twee sterren. Dat is dit keer niet anders. Wel een pluim voor de illustraties, de echte regieaanwijzingen in dit boekje. Met doeltreffende composities en heldere lijnen weet Ettema in haar eenvoud direct de juiste sfeer te scheppen. Eigenlijk verdient zij een eigen ster.
Van dagblad Trouw mocht Franca Treur ongezien en zonder voorbehoud vijftig feuilletons schrijven. Dat gaat tien afleveringen goed, maar daarna weet ze zelf ook niet meer welke kant het op moet. Dat is althans mijn indruk, want vanaf een kwart van het boek dobbert de roman (staat op de omslag) stuurloos naar het eind. De illustraties bij elk hoofdstuk maken veel goed. In feite is het daaraan te danken dat ik dit boek heb uitgelezen.
Franca Treur, met tekeningen van Olivia Ettema – Regieaanwijzingen voor de liefde
Een feuilletonroman in 50 hoofdstukken met evenzoveel tekeningen. De verhalen zijn eerder verschenen in dagblad Trouw. Hoofdpersonen zijn Loek en Hanna, hij werkend op kantoor, zij scenarist, die samen besluiten een scenario te schrijven voor een film, bijgestaan door regisseur Reinout. Het verhaal werpt verder een licht op de relatie van Hanna en Loek, hun vrienden en hun dagelijkse beslommeringen. Het boek is toch eigenlijk wel echt een roman (doorlopend verhaal), maar de verhaaltjes staan ook wel op zich. De verhalen zijn treffend geïllustreerd door Olivia Ettema. Vrij lichte lectuur, je leest het boek in een zucht uit. Op de laatste bladzijden krijgen Loek en Hanna een mailtje van het fonds dat hun film eventueel gaat financieren. Ik denk dat de mededeling uit dat mailtje prima op deze feuilleton van Treur van toepassing is: “De lengte van een feuilleton biedt meer mogelijkheden tot subtiliteiten en subplots dan de samengebalde essentie van een speelfilm. Deze tijd heeft die subtiliteit hard nodig.” p. 204/5
Het laatste boek van de Zeelandse schrijfster Franca Treur (1979) mag dan wel als roman in de markt gezet zijn, het bundelt in feite een 50-tal kortere stukjes die eerder als getekend feuilleton in de krant Trouw gepubliceerd werden en samen één overkoepelend verhaal vormen. De tekeningen van Lydia Ettema maken het boek als het ware nog fragmentarischer, maar geven er ook een extra dimensie aan, en vallen goed samen met wat er in de teksten wordt verteld. Treur werkte al eerder samen met Ettema voor haar boeken X & Y en Slapend rijk en andere verhalen.
Hanna en Loek zijn een samenwonend koppel en hebben beiden ook andere ervaringen in de liefde beleefd. Hanna had vroeger iets met Sjeng, “de enige in Nederland geboren Marokkaan met die naam”. Loek ziet onder andere nog steeds zijn ex-liefje Anne-Loes, die op haar beurt ook haar deel krijgt van de ziekte die liefde heet. Hanna en Loek zijn beiden opgeleid als scenaristen en hebben de vraag aangenomen van een bevriende regisseur Reinout, om een scenario te schrijven voor een film waarmee hij naam wil maken en waarin de personages elkaar ‘moeten krijgen’ op het einde. Loek stopt zelfs met zijn lopende baan bij de gemeente voor dit project en zo komen zij wel erg op elkaars lip te zitten. Hanna vreest zelfs dat “het moment dat hun personages elkaar gaan krijgen, zomaar het moment kan worden dat zij elkaar verliezen.” Uiteindelijk zal Loek toch voor een nog lucratievere job kiezen en laat hij het grootste werk van het uitschrijven van het scenario aan Hanna over.
In dit verhaal schetst Treur in feite de moderne stand van zaken als het over liefde en relaties gaat, en daar zullen ook de vrienden van Hanna en Loek als voorbeeld voor dienen. De singles zijn op zoek naar de ware liefde, maar de koppels zien net de gebreken bij elkaar. Sommige bijfiguren krijgen na verloop van tijd een grotere rol toe bediend. Gebruiksaanwijzingen zijn er nodig voor de moeder van Loek, de oude buurman met kanker voor wie Hanna gaat zorgen, Anne-Loes die eerst wel bij Tijn weggaat en dan weer met hem samenkomt. Een filmcommissie geeft hun scenario op het einde dan ook nog eens een onvoldoende, dat volledig herwerkt zal moeten worden.
Je moet even gewoon worden aan de fragmentarische stijl van de feuilletonvorm van dit boek. Soms zijn de delen als aparte verhaaltjes te lezen, maar de draden komen op het einde toch weer samen. Dit boek is geen roman waarin diep wordt gepsychologiseerd, wat de vorige romans van Treur ongetwijfeld meer zullen bieden, maar er wordt wel een raak beeld geschetst van de meer individuele benadering van de liefde. Wat werkt voor de ene, werkt niet altijd voor de andere. Met dit boekje heb je wel een onpretentieuze en licht verteerbare zedenschets met een ironische en toch medemenselijke ondertoon vast, die je leert hoe de zaken minder te dramatiseren en te genieten van wat je hebt. Franca Treur schrijft met een vaste hand en houdt ons een niet al te onaangename spiegel voor.
“Wie de liefde wil, verwacht een paradijs. Wie de liefde heeft gekregen, krijgt iets anders, niet helemaal een hel, maar zeker geen hemel.”
Oorspronkelijk gepubliceerd als feuilleton, dus het zijn 50 korte hoofdstukken, die telkens één scène beschrijven, waardoor het lekker leest. Het aantal karakters is overzichtelijk, en heel veel diepgang hebben ze niet, maar dat is helemaal prima. Dat is van zo’n dun boekje ook niet echt te verwachten. Het boek stelt wel leuke vragen over relaties, en de situaties zijn soms herkenbaar.
Oh, en echt leuke tekeningen! Heerlijk boekje voor een middagje bij het zwembad of een avondje thuis.
3.5. Very "I'm a white cishet screenwriter in my late 30s having a premature midlife crisis", but so much so that it was quite entertaining. Quick read. Relatable in the way that it captures the Netherlands in 2019 very well. Some decent takes. A few very good lines. A fairly wholesome ending. Appreciated the casual ace representation. Pretty good.
Hoe slecht (of niet) communiceren toch altijd weer tot problemen leidt. We dénken te weten wat er in de ander omgaat, maar durven onze angsten niet te benoemen. Mens, durf te leven. Knap in elkaar gezet werk, mooi geïllustreerd, fijn om te lezen.
Mooi vormgegeven boekje met korte hoofdstukken welke het leven beschrijven van dagelijks leven van Hannah en Loek. Zet je tot nadenken , laat zien dat communicatie zo belangrijk is.
Elk hoofdstuk is kort en compact en daardoor geschikt als feuilleton, maar het is ook prettig om er een aantal achter elkaar te lezen. Franca Treur heeft een herkenbare stijl met rake zinnen en toch maakt ze telkens weer iets verrassends anders. De tekeningen van Olivia Ettema trekken steeds mijn aandacht.