What do you think?
Rate this book
Zo donker buiten
Afscheid van een moeder met alzheimer
Zo donker buiten is Marnix Peeters’ reconstructie van zijn moeders leven, haar laatste maanden en haar overlijden.
Zij was bescheiden, was van mening dat het beste leven zich in de schaduw afspeelt. Je doet wat je moet doen en wanneer je verdwijnt, is het alsof je er nooit bent geweest, het leven is een voorbereiding op schim zijn. In die zin paste alzheimer wel bij haar: na de diagnose die zij al jarenlang vreesde, doolde zij steeds meer rond in de stille nevel die haar ging omgeven.
De schrijver poogt zich te herinneren hoe zij was voor de ziekte. Het zijn pogingen die eindigen in duisternis. Maar misschien is dat wat rouwen is: graven naar voorbij het verdriet. Langzaam het goede, aangename vroeger blootleggen en opnieuw kleuren ontwaren in een donkere herinnering.
Eerlijk, onverbloemd en geschreven met gevoel, Zo donker buiten is Marnix Peeters’ requiem, een ode van een zoon aan zijn moeder.
Zo donker buiten is Marnix Peeters’ reconstructie van zijn moeders leven, haar laatste maanden en haar overlijden.
Zij was bescheiden, was van mening dat het beste leven zich in de schaduw afspeelt. Je doet wat je moet doen en wanneer je verdwijnt, is het alsof je er nooit bent geweest, het leven is een voorbereiding op schim zijn. In die zin paste alzheimer wel bij haar: na de diagnose die zij al jarenlang vreesde, doolde zij steeds meer rond in de stille nevel die haar ging omgeven.
De schrijver poogt zich te herinneren hoe zij was voor de ziekte. Het zijn pogingen die eindigen in duisternis. Maar misschien is dat wat rouwen is: graven naar voorbij het verdriet. Langzaam het goede, aangename vroeger blootleggen en opnieuw kleuren ontwaren in een donkere herinnering.
Eerlijk, onverbloemd en geschreven met gevoel, Zo donker buiten is Marnix Peeters’ requiem, een ode van een zoon aan zijn moeder.
- GenresNonfiction
104 pages, Hardcover
First published February 20, 2019
1 person is currently reading
228 people want to read
About the author
Marnix Peeters
20 books216 followersNa een carrière bij de radio (Studio Brussel), in de rockjournalistiek (Humo, Oor) en als interviewer en reportagemaker (Het Laatste Nieuws, De Morgen) trok Marnix Peeters (°1965) zich in 2010 terug op een berg in de zuidelijke Oostkantons, waar hij aan het schrijven ging.
De eerste resultaten zagen in 2012 het daglicht: onder auspiciën van Robbert Ammerlaan verscheen toen bij De Bezige Bij zijn debuutroman, De dag dat we Andy zijn arm afzaagden. Het boek verscheen ook in het Italiaans (Il giorno che segammo il braccio a Andy).
Een jaar later volgde Natte dozen — een gemene, ophefmakende roman, die in de iTunes-store werd gecensureerd (N***e dozen) en die wekenlang in de top 10 stond.
Na zijn overstap naar Prometheus (2014) verscheen bij dit Amsterdamse uitgeefhuis De tenondergang en de ongelooflijke wederopstanding van Eddy Vangelis. Peeters werd in dat jaar gevraagd om deel te nemen aan De Slimste Mens Ter Wereld.
Volgden: de novelle De Trapchauffeur (2015, een uitstapje naar het Hollands Diep van ontdekker Ammerlaan), Niemand hield van Billie Vuist (2015, Prometheus) en de sequel op Natte dozen, Kijk niet zo, konijntje (2016, Prometheus).
De columns die Peeters wekelijks voor De Morgen schrijft, werden gebundeld in Zei mijn vrouw, het eerste boek bij Pottwal Publishers, een uitgeefinitiatief van de auteur zelf.
Bij hetzelfde huis verscheen in het najaar van 2017 de roman In elke vrouw schuilt haar moeder, een road novel. Ik heb aids van Johnny Diamond volgde in 2018.
Na haar dood in 2018 verwerkte de auteur zijn herinneringen aan zijn moeder — haar leven en lijden — in Zo donker buiten. Afscheid van een moeder met alzheimer. De met linnen beklede hardcover verscheen begin 2019 bij Borgerhoff&Lamberigts. Nog in dat jaar maakte Peeters samen met zijn vrouw Jana Elza Wuyts een reeks historische citytrips door België: met de Guide Michelin van 1939 in de hand (de laatste voor WOII) reisde het duo naar verschillende toeristische bestemmingen in het land. Het reisverslag verscheen in reeksvorm in de krant Het Nieuwsblad en vervolgens, uitgewerkt en aangevuld met twee e-boeken, als boek (De zomer van 1939, Standaard Uitgeverij & Pottwal Publishers).
Ook van Peeters’ hand zijn het reportageboek over volksdevotie God in Vlaanderen (2011, Van Halewyck) en de bibliofiele uitgaven Der Pottwal (2016, De Carbolineum Pers) en Femke en Lobke gaan veldrijden (2019, De Carbolineum Pers) , beiden geïllustreerd door de auteur.
In het najaar van 2020 verschijnt de roman Oogje. Het kleine meisje uit de Lange Tafelstraat bij Het Getij, de nieuwe uitgeefcel van Robbert Ammerlaan bij De Arbeiderspers.
De eerste resultaten zagen in 2012 het daglicht: onder auspiciën van Robbert Ammerlaan verscheen toen bij De Bezige Bij zijn debuutroman, De dag dat we Andy zijn arm afzaagden. Het boek verscheen ook in het Italiaans (Il giorno che segammo il braccio a Andy).
Een jaar later volgde Natte dozen — een gemene, ophefmakende roman, die in de iTunes-store werd gecensureerd (N***e dozen) en die wekenlang in de top 10 stond.
Na zijn overstap naar Prometheus (2014) verscheen bij dit Amsterdamse uitgeefhuis De tenondergang en de ongelooflijke wederopstanding van Eddy Vangelis. Peeters werd in dat jaar gevraagd om deel te nemen aan De Slimste Mens Ter Wereld.
Volgden: de novelle De Trapchauffeur (2015, een uitstapje naar het Hollands Diep van ontdekker Ammerlaan), Niemand hield van Billie Vuist (2015, Prometheus) en de sequel op Natte dozen, Kijk niet zo, konijntje (2016, Prometheus).
De columns die Peeters wekelijks voor De Morgen schrijft, werden gebundeld in Zei mijn vrouw, het eerste boek bij Pottwal Publishers, een uitgeefinitiatief van de auteur zelf.
Bij hetzelfde huis verscheen in het najaar van 2017 de roman In elke vrouw schuilt haar moeder, een road novel. Ik heb aids van Johnny Diamond volgde in 2018.
Na haar dood in 2018 verwerkte de auteur zijn herinneringen aan zijn moeder — haar leven en lijden — in Zo donker buiten. Afscheid van een moeder met alzheimer. De met linnen beklede hardcover verscheen begin 2019 bij Borgerhoff&Lamberigts. Nog in dat jaar maakte Peeters samen met zijn vrouw Jana Elza Wuyts een reeks historische citytrips door België: met de Guide Michelin van 1939 in de hand (de laatste voor WOII) reisde het duo naar verschillende toeristische bestemmingen in het land. Het reisverslag verscheen in reeksvorm in de krant Het Nieuwsblad en vervolgens, uitgewerkt en aangevuld met twee e-boeken, als boek (De zomer van 1939, Standaard Uitgeverij & Pottwal Publishers).
Ook van Peeters’ hand zijn het reportageboek over volksdevotie God in Vlaanderen (2011, Van Halewyck) en de bibliofiele uitgaven Der Pottwal (2016, De Carbolineum Pers) en Femke en Lobke gaan veldrijden (2019, De Carbolineum Pers) , beiden geïllustreerd door de auteur.
In het najaar van 2020 verschijnt de roman Oogje. Het kleine meisje uit de Lange Tafelstraat bij Het Getij, de nieuwe uitgeefcel van Robbert Ammerlaan bij De Arbeiderspers.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 47 reviews
March 13, 2019
Met een langzame kadans neemt Marnix Peeters op indrukwekkende wijze afscheid van zijn moeder. Het toeval wil dat ik eerder deze maand ook 'Dit is mijn moeder' van Wieringa las. Schrijvers hebben het voorrecht om hun moeder op hun eigen bijzondere wijze te kunnen eren. Waar de moeder van Wieringa een bijna extreem gekleurd personage was, blonk de moeder van Peeters uit in bescheidenheid en herkende ik in Bertha veel van mijn eigen moeder: niet enkel de leeftijd maar ook het Vlaamse 'doe maar gewoon', opgegroeid zijn op het platteland met drie keer niets en in '58 op de expo in Brussel de wereld ontdekken maar diezelfde wereld toch maar met kleine beetjes veroveren. Onze moeders doen gewoon wat van ze verwacht wordt.
Meer dan een portret van zijn moeder is dit boek een afscheid van een generatie en een afscheid tout-court: al gaandeweg leren en ontdekken wat rouwen is. Terwijl ik lees, neem ik mijn potlood bij de hand en duid paragrafen aan die ik wil bijhouden, ik plak post-its. Ondertussen glijden mijn vingers over een prachtige cover van een fysiek juweeltje van een boek. Zo hoort het: moeders moeten in stijl en waardigheid verpakt worden, tijdens én na het leven.
Alzheimer krijgt weer maar eens een gezicht tussen alle lijnen door en blij wordt een mens daar niet van. Ook Peeters pretendeert niet de allesweter te zijn die weet hoe je daarmee moet omgaan, ook Peeters doet gewoon zijn best en doet wat hij denkt te moeten doen en wat van hem verwacht wordt.
"Wat betekent in godsnaam de dood, als je maar zo'n pluisje bent? Waarom zou je je druk maken over wat slecht en lelijk is? ... Het maakt ook het goede nog kostbaarder. Als we toch allemaal stipjes zijn, zinloos en zo weggeveegd, of strijdend met onze vergetelheid, dan kun je maar beter bedachtzaam en vriendelijk en nieuwsgierig zijn, en ondernemend en eigenzinnig en genotvol, dan heb je dat toch. Maak dan maar van elke dag een feest."
Ik voel een weeïgheid opkomen wanneer ik de laatste stukjes bij mijn ochtendkoffie lees. Een boek dat tot tranen toe ontroert, zo eentje is 'Zo donker buiten' dus. Lees het en koester het.
Meer dan een portret van zijn moeder is dit boek een afscheid van een generatie en een afscheid tout-court: al gaandeweg leren en ontdekken wat rouwen is. Terwijl ik lees, neem ik mijn potlood bij de hand en duid paragrafen aan die ik wil bijhouden, ik plak post-its. Ondertussen glijden mijn vingers over een prachtige cover van een fysiek juweeltje van een boek. Zo hoort het: moeders moeten in stijl en waardigheid verpakt worden, tijdens én na het leven.
Alzheimer krijgt weer maar eens een gezicht tussen alle lijnen door en blij wordt een mens daar niet van. Ook Peeters pretendeert niet de allesweter te zijn die weet hoe je daarmee moet omgaan, ook Peeters doet gewoon zijn best en doet wat hij denkt te moeten doen en wat van hem verwacht wordt.
"Wat betekent in godsnaam de dood, als je maar zo'n pluisje bent? Waarom zou je je druk maken over wat slecht en lelijk is? ... Het maakt ook het goede nog kostbaarder. Als we toch allemaal stipjes zijn, zinloos en zo weggeveegd, of strijdend met onze vergetelheid, dan kun je maar beter bedachtzaam en vriendelijk en nieuwsgierig zijn, en ondernemend en eigenzinnig en genotvol, dan heb je dat toch. Maak dan maar van elke dag een feest."
Ik voel een weeïgheid opkomen wanneer ik de laatste stukjes bij mijn ochtendkoffie lees. Een boek dat tot tranen toe ontroert, zo eentje is 'Zo donker buiten' dus. Lees het en koester het.
March 17, 2019
Liefdevol geschreven. Met hier en daar een vleugje humor en rake observaties over de ziekte. Voor mij heel herkenbaar, heb een gelijkaardige evolutie bij mijn moeder meegemaakt. En de opbouw van het boek met flash-backs is goed gelukt. Een boek om te herlezen.
March 26, 2019
Wreed schoon kleinood (zowel van buiten als van binnen). Een mooie levensles om te genieten van je ouders zo lang ze er nog zijn. En nog meer angst om mijn ouders te verliezen. Maar zo pijnlijk schoon beschreven wat dat doet met een mens, een ouder verliezen. En toch ook een beetje troostend. Dank u, meneer Peeters.
January 7, 2021
Prachtig verhaal om in één ruk uit te lezen en gelijk de drang om het nog vele keren te herlezen. Originele schrijfstijl met korte alinea’s die je meenemen in de geschiedenis van een vrouw met Alzheimer. Ontroerende en realistische kijk op het levenseinde doorspekt met boeiende quotes. Heel toegankelijk en op een goede golflengte. Mooie ode aan een overleden moeder.
August 19, 2020
Meer dan 5 sterren. Lees.gewoon.dit.boek.
July 24, 2019
Honderd pagina’s vol gevoel. Dat lijkt me de meest accurate samenvatting van Zo Donker Buiten van Marnix Peeters. In dit kort boekje brengt Peeters een ode aan zijn moeder. Bertha, of Bertje, was een doodgewone Vlaamse vrouw met een doodgewoon Vlaams leven, een leven dat in de laatste zeven jaar werd doorkruist door dementie. In een bundeling van herinneringen, anekdotes en observaties verwerkt hij samen met de lezer op uitmuntende en emotionele wijze haar dood.
Vanop de cover kijkt Bertje je aan, en hoewel je haar niet kent, heb je op het einde van het boek het gevoel dat ook jij haar een beetje bent kwijt geraakt. Er gaat een enorme herkenbaarheid van haar verhaal uit, niet noodzakelijk omwille van haar ervaring met dementie, maar omdat haar blik op de wereld en levensloop parallel loopt met die van elk van onze (groot)ouders. Zelf herkende ik in Bertje mijn eigen oma’s en opa’s, maar ook de grootouders van mijn vriend of de senioren die ik leerde kenden tijdens mijn vakantiewerk in het rusthuis. Het zijn mensen die hun partner uitkozen tijdens de dorpskermis, die nooit klaagden, die emoties niet gauw uitspraken, en die gewoon al gek genoeg vonden. Het zijn mensen die enkel naar de openbare omroep keken, geen verre reizen maakten, spaghetti eten al vrij exotisch vonden en de grootste vrijheid vonden in hun eigen tuin.
Dit boek vertelt hun verhaal, het verhaal van een generatie mensen die “gemaakt zijn uit een hout dat in de natuur niet meer voorkomt”. En het verhaal van Bertje natuurlijk. Wat was het fijn om haar te leren kennen.
Vanop de cover kijkt Bertje je aan, en hoewel je haar niet kent, heb je op het einde van het boek het gevoel dat ook jij haar een beetje bent kwijt geraakt. Er gaat een enorme herkenbaarheid van haar verhaal uit, niet noodzakelijk omwille van haar ervaring met dementie, maar omdat haar blik op de wereld en levensloop parallel loopt met die van elk van onze (groot)ouders. Zelf herkende ik in Bertje mijn eigen oma’s en opa’s, maar ook de grootouders van mijn vriend of de senioren die ik leerde kenden tijdens mijn vakantiewerk in het rusthuis. Het zijn mensen die hun partner uitkozen tijdens de dorpskermis, die nooit klaagden, die emoties niet gauw uitspraken, en die gewoon al gek genoeg vonden. Het zijn mensen die enkel naar de openbare omroep keken, geen verre reizen maakten, spaghetti eten al vrij exotisch vonden en de grootste vrijheid vonden in hun eigen tuin.
Dit boek vertelt hun verhaal, het verhaal van een generatie mensen die “gemaakt zijn uit een hout dat in de natuur niet meer voorkomt”. En het verhaal van Bertje natuurlijk. Wat was het fijn om haar te leren kennen.
March 9, 2019
Een ontroerend en aangrijpend boek. De jeugdherinneringen van Marnix Peeters zijn ook mooi om te lezen. Het beste wat hij ooit schreef.
March 23, 2019
Eéntje om te koesteren!
December 13, 2019
Wat mij betreft, het beste/mooiste/gevoeligste/eerlijkste wat hij ooit schreef. Tot nu toe. Iedereen met een moeder moet dit lezen.
September 19, 2022
Straf boek. Ontroerend eerlijk. Heel iets anders dan die waanzinnige verhalen die hij meestal neerschrijft maar het raakte me echt. Mijn grootvader zit momenteel ook in de laatste fase van zijn leven. Het zorgt ervoor dat ik met mijn eigen moeder ook al veel gesprekken gevoerd heb over een waardig einde... Ze is daar ook nogal stellig in....
April 6, 2019
"'... Eerst ben je opgelucht. Verbaasd. Fier een beetje. Omdat je de dood overleefd hebt. Je hebt het gehaald, het valt allemaal wel mee, zo groot was die draak nu ook weer niet. Daarna wordt het leven weer gewoon, en wordt een dag weer een dag, en dan pas sijpelt het echte verdriet binnen. Ga je stapvoets alles herbeleven, maar nu in het echt. Niet in die rare nachtmerrie die het was. Vreemd, hoe een herinnering échter kan zijn dan een belevenis. Tastbaarder. Pijnlijker. Ik moet almaar terugdenken aan de nacht toen ze stierf: op dat moment zelf voel je je heldhaftig en ben je blij dat je daar bent, en nu zijn het kale beelden, is het een wonde zonder zalf. Je verbeelding is het beu om je iets op de mouw te spelden. Ze wordt glashelder en loepzuiver, de dood. Full frontal.'"
July 11, 2019
Bestaat dat eigenlijk, een slecht 'afscheid van mijn moeder'-boek? Dit deed mij een beetje denken aan het magistrale 'Sprakeloos' van Tom Lanoye. In dit dunne boekje schetst Peeters een heel mooi portret van een heel gewone vrouw, die een heel veel voorkomend aftakelingsproces doormaakt. En hoewel ze, als echte noeste Vlamingen, er geen woorden aan verspillen, druipt de compassie en het mededogen van elke regel. Zullen we dat dan toch maar liefde noemen? Heel mooi!
August 29, 2019
Mijn hart is meermaals in duizend stukken gebroken, zo vertederend mooi.
July 1, 2025
"Elke keer als wij haar zagen, in al die jaren, troffen wij een handvol minder moeder aan. Zij verdween op mysterieuze wijze. Het was een lang, langdradig afscheid, een hoge berg verdriet die was uitgereden tot een vals plat. De hoeveelheid was precies dezelfde gebleven, alleen was de beklimming anders. Je kunt je soort pijn niet kiezen. Je hebt je inspanning maar te nemen."
April 2, 2019
Een goede dood bestaat niet. Er bestaan wel uitstekende boeken over. Dit is er één van.
Het is geen boek dat je overstelpt met ellende. De dood krijgt geen barok podium. Marnix beschrijft zijn afscheid met gepaste zuinigheid. Je voelt hoe het jongetje in de man zijn moeder tegelijk loslaat en probeert vast te houden.
Dit boek toont wat literatuur hoort te doen: ons iets doen voelen zonder ons plat te walsen.
Het is geen boek dat je overstelpt met ellende. De dood krijgt geen barok podium. Marnix beschrijft zijn afscheid met gepaste zuinigheid. Je voelt hoe het jongetje in de man zijn moeder tegelijk loslaat en probeert vast te houden.
Dit boek toont wat literatuur hoort te doen: ons iets doen voelen zonder ons plat te walsen.
April 20, 2019
Herkenbaar, eerlijk en broodnodig. Dit is een boekje die iedereen zou moeten lezen, zeker als je werkt in de zorg. Leest vlot, was in één middagje zon uit. Gevoelens zijn zo moeilijk in woorden te omschrijven, maar Marnix Peeters slaagt er toch in je als lezer een dichte vriend van hem te voelen. Dus bij deze, Marnix, een dikke knuffel. Sterkte is niet nodig in tijden van verlies en gemis, wel moed om iets met die gevoelens te doen.
Heel sterk werk.
Heel sterk werk.
December 31, 2020
Wie het hier droog bij houdt is geen mens. Een lamento voor een doodgaande moeder, geschreven met zelden geziene gevoeligheid en virtuositeit (en dat schrijf ik niet omdat ik de schrijver ken en zijn quiches en stoofpotten en het gulle verstrekken van talloze voortreffelijke bieren en wijnen op zijn landgoed in Oostelijke België bijzonder apprecieer).
May 24, 2019
Prachtig boek. Het eerste deel, over de aftakeling van zijn dementerende moeder is pakkend. Maar het tweede deel, over rouw en verdriet is ronduit meesterlijk. Een boek(je) om nog vaak te herlezen op moeilijke momenten.
November 20, 2019
Ik heb net ook " Dit is mijn moeder" van Tommy Wieringa gelezen wat ik goed vond maar " Zo donker buiten " overtreft het boek van Wieringa met glans ! Ontroerend, beklijvend en zo realistisch, een echte aanrader, je leest het op een middag uit !
February 27, 2019
Ontroerend en herkenbaar
March 12, 2019
Soms kan er met weinig woorden veel gezegd worden...
March 17, 2019
"Het gebouw uit voor het cement uit de voegen valt" is 1 van de mooiste zinnen die ik tot nu toe over het leven gelezen heb. Prachtig.
March 23, 2019
Ontroerend, met veel respect geschreven en zo mooi verwoord. Zonder twijfel: vijf sterren!
April 25, 2019
Mijn #recensie over Zo donker buiten (Marnix Peeters) kan je nalezen op mijn blog via https://boeklovers.wordpress.com/2019...
Inclusief #leesfragment
Inclusief #leesfragment
July 9, 2020
Afscheid nemen is iets wat je niet kunt leren ... Verdrietig zijn om een verlies is lastig... des te mooier is het aanvaarden en gelukkig zijn van wat die persoon voor jou heeft betekend tijdens het leven... Leef en geniet tijdens het leven met elkaar en wees dankbaar ipv verdrietig om wat niet meer is... Verdriet met het besef dat het nooit meer kan terugkomen is een kwelling . Blijf niet in je verdriet leven, maar leef in het nu met de gedachte om er alles uit te halen wat je kunt...samen met die personen die voor jou belangrijk zijn... Al de rest kan de pot op %-) en wees daar dan ook niet rouwig om :-)
April 15, 2019
5 sterren omwille van de rake beschrijving van een voor mij, en voor velen, herkenbare situatie en een schrik voor later. Herkenbaar, maar niet hetzelfde. Omdat iedereen anders is en op zijn eigen, unieke manier omgaat met ziekte en tegenslag. Een boek schrijven daarover vind ik dan weer een heel sterke manier om ergens mee om te gaan. En dat vind ik niet alleen omdat ik een lezer ben.
November 3, 2023
7,5/10. Een goede dood bestaat niet. Er bestaan wel uitstekende boeken over. Dit is er één van.
Het eerste deel laat je kennis maken met Marnix' moeder en Alzheimer, da's heftig. Maar het tweede deel over rouw en verdriet is pijnlijk herkenbaar. In ruim 100 pagina's wordt een heel leven geschetst, met en zonder moeder. Simpel, realistisch en vooral eerlijk. Een boekje om te koesteren, dat zeker.
Het eerste deel laat je kennis maken met Marnix' moeder en Alzheimer, da's heftig. Maar het tweede deel over rouw en verdriet is pijnlijk herkenbaar. In ruim 100 pagina's wordt een heel leven geschetst, met en zonder moeder. Simpel, realistisch en vooral eerlijk. Een boekje om te koesteren, dat zeker.
April 5, 2019
Intens prachtig geschreven, vol puurheid en waarachtigheid. Open, eerlijk. Over 'quote : verdriet in wisselende tinten'. Over liefde. Voor zijn moeder. Voor zijn vrouw (en haar liefde voor hem). Over liefde voor het leven. Een boek om te koesteren. Dank je, Marnix!
February 4, 2022
Zeer mooi boek, ik zou een 4,5 geven als ik kon. Met veel liefde en compassie geschreven. Ik lees Marnix Peeters enorm graag als hij over het echte leven schrijft, zijn woordgebruik is echt fenomenaal.
April 1, 2019
Zo. Zo. Zo mooi! ❤️
Displaying 1 - 30 of 47 reviews