Disiplinlerarası Eleştirel Düşünme Rehberi

by Gerald M. Nosich

Şu an okumakta olduğunuz bu kitabı, eleştirel düşünmeyle ilgili bu gereksinimleri gidereceğini düşünerek çevirdim. Çünkü bu kitap genel olarak herhangi bir eğitim düzeyinde okutulan birçok disiplin (sosyal ve doğa bilimleri, iş, sanat, hemşirelik vb.) içindeki konuları eleştirel düşünme yoluyla nasıl öğretebiliriz sorusuna çeşitli etkinlikler yoluyla yanıt vermektedir. Kitapta eleştirel düşünme alanında çok önemli bir yere sahip olan Richard Paul’un “eleştirel düşünmeyi geliştirme modeli” temel alınmış olup öğretmenlerin ya da öğreticilerin derslerde öğrencileri bilginin pasif alıcısı olmaktan kurtarıp eleştirel düşünme aktiviteleri ile (sorular, kavram haritaları, eleştirel okuma- yazma, vaka çalışmaları, makaleler, birincil kaynaklar vb.) onları aktif hale getirerek yüksek entelektüel standartlara ulaştırmaları amaçlanmıştır.

Genres: Education, Nonfiction, Philosophy, Personal Development, Ebooks, School, Logic

227 pages, Paperback

First published November 9, 2000

Reviews

[alper · Rating 5 out of 5]

Sonda söyleyeceğimi başta söyleyeyim herkesin ama herkesin muhakkak okuması gerektiğini düşündüğüm bir kitap / konu. Bir şeyler karaladım, belki bir iki kişiyi ikna edebilirim,

Kitap ne iş?
“Disiplinlerarası Eleştirel Düşünme Rehberi”, etkili / aktif bir düşünmenin nasıl olacağının anlatıldığı bir ders kitabı. Örnekleri son derece anlaşılır, tutarlı ve yerinde. Konuyu çok iyi aktarıyor. Her bölümün sonunda konunun pekiştirilmesi adına çok güzel alıştırmalar mevcut. Biraz daha?

Aktif düşünmeyi açalım. (beyin kısmı benim yorumlarım, kitap kendi tekniğine odaklanıyor) Bazen istemesek de beyin fazla yakmamak adına ezberden çalışır, ya da kendi adına kolay bir çözüme yönelir. Kitap hem bu durumlarla ilgili farkındalığı arttırıyor, hem de muhakeme kabiliyetini geliştirilmesine katkı sağlıyor. Herhangi bir konu üzerine düşünürken bunun nasıl ele alınacağı detayları ve örnekleriyle anlatıyor. Düşünme yöntemini standartlara oturtuyor. Bunlar uygulanırken açıkta bir şey kalması ihtimali azalıyor. Hata olsa bile (ki olmama ihtimali yok) zihin artık açık olduğundan, neden böyle bir eksiklik olduğu sorgulanıp hep daha az yanılgıya düşecek bir düşünme metodolojisi gelişiyor. Standartlar ve daha fazlasına biraz girelim? (birazdan biraz fazla olabilir):

Bölüm I. Eleştirel Düşünme Nedir?
Yukarıda bahsettim, bir iki noktaya daha dikkat çekeyim,

“Bir problem ortaya koymak bir soru sormaktır. Bu yüzden eleştirel bir biçimde nasıl düşünüleceğini öğrenmenin temel parçası kendinize sorular sormayı ve problemler ortaya koymayı öğrenmektir. Bu ifade edilmesi gereken sorular ve problemlerin olduğunu fark etmek anlamına gelir. Genellikle, bu eleştirel düşünmenin en zor bölümüdür.“(7)

Kitabımız eleştirel düşünmede kullanılan açıklama yöntemi AİO-R’ü anlattığı gibi, bütün kitap da bu yöntemle yazılmış. Bu yazarın anlattıklarını içselleştirdiğinin de bir göstergesi. Kitaptaki her örneği her konuyu didik didik ettim. Altından girdim üstünden çıktım. Ama örneklerde ‘bu ne ya?” dediğim bir bölüm olmadı. Aynı zamanda bu tekniğin başarısının da ispatı (sayılabilir).
(bir iki yerde ters düşmüş olabiliriz, benle anlaşmak kolay değil)

AİO-R
İ - İfade et
A - Ayrıntıya gir (onu kendi kelimelerinle tam anlamıyla açıkla)
Ö - Örneklendir (iyi bir örnek ver)
R - Resmet (Bir resim: belki bir mecaz, teşbih, benzerlik, bir diyagram, bir kavram haritası vs..)

Başta “hep daha az yanılgıya düşecek” ifadesini kullanmıştım, onun sırrı da bu düşünme yapısındaki “yansıtıcı”lıkta:
“Düşünme yansıtıcı olmalıdır; kendi düşünmem hakkında düşünmemi içermelidir.” (s49)
Buna çok kaptırmamak gerek, yoksa kafanızın içinde sınırsız içiçe parantezle bulursunuz kendinizi :))

Bölüm II. Mantık Kuramının Bileşenleri
Düşünme ile eleştirel düşünme arasındaki farkın temeli olan bileşenler. Bir olayın her yönünü düşünmek, mantıklı bir karar vermek için gerekli bütün bileşenleri hesaba katmak gerekir:
-Amacı
-Konuyla Alakalı Soru
-Varsayımlar
-Uygulamalar ve Sonuçlar
-Bilgi
-Kavramlar
-Sonuclar, Yorumlar
-Bakış Açısı

Bölüm III. Bir Alanda ve Disiplinde Eleştirel Düşünme Nedir?
Eleştirel düşünmeyi uzmanlık alanınızda nasıl kullanırsınız? Ya da bir dersinizde.

Bölüm IV. Eleştirel Düşünmenin Standartları

“Bu standartları kurduğunuz mantık açık, doğru, önemli - alakalı, yeterli, derin, geniş, kesin olmadığını gösteren birtakım ekranlar veya filtreler olarak düşünebilirsiniz.” (137)
-Açıklık
-Doğruluk
-Önem, Alakalik
-Yeterlilik
-Derinlik
-Genişlik
-Kesinlik

Bölüm V. Her Şeyi Bir Araya Getirmek
Son bölümde kitaptaki bütün başlıklar bir araya getiriliyor. Hazmetmek adına çok değerli bir bölüm.

Peki ne vadediyorum?

“Eleştirel düşünme ister yazmada, okumada, analizde, değerlendirmede ve disiplinde olsun isterse okul dışındaki hayatınızda olsun hayatınıza ve çalışmalarınıza değer katar. Çaba gerektirir, özellikle de ona alışmadan önce. Fakat edinilen faydalar harcanan çabadan çok daha fazladır. Daha iyi cevaplar, notlar daha iyi dersler, daha iyi meslekler ortaya çıkaracaktır." (203)

Çaba ifadesine dikkatinizi çekmek isterim zira kitaba çok ciddi bir zaman ayırdım ama hala tam olarak içselleştirdiğimi söyleyemem. Sadece okuyup bir kenara bırakılacak bir kitap değil çünkü. Kitap emek gerektiren ama karşılığını -siz yeterli çabayı gösterdikçe- fazlasıyla verecek bir çalışma. Çok okumak, alıştırmaları yapmak, üzerine çok düşünmek hayatınızın bir parçası haline getirmek kaydıyla. Bu zorlu yolculuğa herkesi beklerim. Yolda dökülenler olacaktır, düşüp kalkanlar, dizleri üstü başı yara bere içinde kalanlar olacaktır ama kan, ter, gözyaşı dökmeden olmuyor. (-kaşla göz arasında hayat dersi de sıkıştırayım-Aksini iddia edenlerden arkanıza bakmadan kaçın)

Bu arada alıp okuyup memnun kalmadınız diyelim, sorun yok getirin biz hep buradayız :)))
(müşteri kapıdan çıkarken can havliyle son bir gayret)

[Chris Friend · Rating 5 out of 5]

I’m impressed by this book’s functionality as a textbook. The end-of-chapter reviews—the “you should now be able to…” stuff—is phrased in useful, clear terms that remind students of what they can *do*, not just what they should be able to recall.

[Stephanie Broccolo]

grad school reads

[Jennifer · Rating 5 out of 5]

This is a great book about critical thinkingand especiallyu about thinking through the various disciplines in college.
m