Σύντομη ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης

by Τάσος Βουρνάς

Για να ερμηνευτεί σωστά το φαινόμενο της Ελληνικής Επανάστασης μέσα στο πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα, σε μια εποχή δηλαδή που ο ευρωπαϊκός χώρος συγκλονιζόταν από παρόμοια γεγονότα με εθνικοαπελευθερωτικό χαρακτήρα, πρέπει να εξεταστούν οι υπερεθνικές ιδεολογικές και κοινωνικές ρίζες του και οι εσωτερικές προϋποθέσεις μέσα στη σκλαβωμένη χώρα που οδήγησαν στην έκρηξη του ένοπλου αγώνα των Ελλήνων. Κίνητρο αλλά και κινητήρια ηγετική δύναμη της Επανάστασης του 1821 στην Ελλάδα είναι η αστική τάξη, η ιδεολογία της και τα ιστορικά γεγονότα της πορείας της προς την πολιτική εξουσία. Γύρω από το πρόβλημα των κινήτρων και της κινητήριας δύναμης της Επανάστασης επικράτησαν στην προοδευτική ιστοριογραφία μας αντιλήψεις λαθεμένες, που παραγνώριζαν το ρόλο της αστικής τάξης στην Ελλάδα ως πρωτοποριακής επαναστατικής δύναμης και ξεχνώντας ότι καμιά επανάσταση δεν πραγματώνεται χωρίς την ηγεσία μια πρωτοπόρας τάξης, που καλείται από την ιστορία να πρωταγωνιστήσει στην κοινωνική αλλαγή, υποστηρίχθηκαν λαϊκίστικες απόψεις που έδιναν το προβάδισμα στην έννοια "λαός" αφηρημένα και γενικά, κι όχι με τη σημασία μιας σύμμαχης ομάδας τάξεων που δρα ενιαία για την κοινωνική αλλαγή. Η άποψη εκείνη, που παραγνώριζε και μηδένιζε το ρόλο της αστικής τάξης στον τόπο μας κατά την Επανάσταση, μας οδήγησε πολύ κοντά στη θεωρία του "αυθορμητισμού" και ξεμάκρυνε την έρευνα από τη σωστή κοινωνική της βάση.

Out of print - Εκτός κυκλοφορίας

256 pages, Paperback

First published January 1, 1966

About the author

Σπούδασε κι έζησε στην Αθήνα. Το ενδιαφέρον του για τα γράμματα εκδηλώθηκε πολύ νωρίς, επίκεντρο δε των αναζητήσεων και του όλου έργου του ήταν η ελληνολατρία του. Υπηρέτησε σχεδόν όλα τα είδη του γραπτού λόγου.

Εργάστηκε σε πολλές εφημερίδες, περιοδικά, εγκυκλοπαίδειες κι έγραψε πλήθος βιβλίων, με κορωνίδα την εξάτομη ιστορία της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας, έργο διαχρονικής αξίας. Επιμελήθηκε, προλόγισε και σχολίασε μεγάλη σειρά συγγραμμάτων ξένων περιηγητών και συγγραφέων για την Ελλάδα. Επίσης, κατά τη διάρκεια της χούντας, μετέφρασε, σχολίασε και προλόγισε πλήθος αρχαίων ελληνικών κειμένων, με διάφορα ψευδώνυμα, διότι, όπως γράφει ο ίδιος, «το όνομά του ήταν τότε καταραμένο».

Reviews

[Nikos · Rating 4 out of 5]

Ένα βιβλίο που ανταποκρίνεται στον τίτλο του και παρά το σχετικά μικρό μέγεθός του μας δίνει μία αρκετά αναλυτική εικόνα της επανάστασης του 1821 από τη δημιουργία της μέχρι και τον ερχομό του Καποδίστρια.

Ο συγγραφέας ακολουθεί τη μαρξιστική ανάλυση και εξηγεί τα πάντα ταξικά, σε ένα ευρύτερο δίπολο καλών-κακών. Παίρνει καθαρά το μέρος των στρατιωτικών και αποδίδει όλα τα κακά στους πολιτικούς, στους Φαναριώτες, στους Υδραίους και στον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο (τον οποίο χαρακτηριζει ως "κακό δαίμονα της Ελληνικής Επανάστασης, εχθρό των λαϊκών μαζών, μηχανορράφο της πολιτικής και φανατικό υπέρμαχο της αγγλικής επιρροής στην Ελλάδα"). Επίσης, οι Άγγλοι εμφανίζονται πηγή όλων των κακών, ενώ οι Ρώσοι σχεδόν αγιοποιούνται.

Το βιβλίο του Βουρνά δεν παύει να είναι ενδιαφέρον, να περιγράφει τα γεγονότα με σαφήνεια και να είναι θελκτικό στον αναγνώστη. 'Ομως, πρέπει να διαβαστεί μόνο αν κάποιος έχει προηγουμένως αποδεχτεί τη συγκεκριμένη του οπτική ή αν θέλει να τη γνωρίσει.

Να υπογραμμιστεί η έλλειψη παράθεσης βιβλιογραφίας στο τέλος και οι συχνές παραθέσεις απομνημονευμάτων (κυρίως από την πλευρά των στρατιωτικών) και πηγών που ανήκουν στην ίδια οπτική με τη δική του (π.χ. Τάκης Σταματόπουλος, Γιάννης Κορδάτος).

[Μαρία · Rating 4 out of 5]

Ο Αγώνας του 1821 ξεκίνησε με αναπεπταμένες τις δημοκρατικές σημαίες της Φιλικής, για να λήξει με την εθνική ανεξαρτησία ενός τμήματος του ελληνικού εδάφους, αλλά και με την παράδοση της πολιτικής εξουσίας στα χέρια ενός και μόνο ανθρώπου. Του Ιωάννη Καποδίστρια.

Εξαιρετικό ανάγνωσμα που σε οδηγεί στα σπλάχνα της Επανάστασης, σε έναν αγώνα που διήρκεσε χρόνια και, παρ' ολες τις επεμβάσεις, τόσο εσωτερικές όσο και εξωτερικές, στιγμή δε σταμάτησε να εμπνέει εκείνους που κράτησαν τη σπίθα της λαχταράς για ελευθερία ζωντανή.