Πυραμίδα 67: Το βιβλίο του Εμφυλίου

by Ρένος Η. Αποστολίδης

Στα όσα πράξατε, ο λαός αυτός, πολύ σοφότερός σας, πολύ ανθρωπινότερός σας, δε σας αντέτασσε τα όπλα, που όλοι του βάζατε στα χέρια, παρά ένα τραγούδι, έναν πόνο - τον πιο βαθύ πόνο του ανθρώπου! Δεν σας έλεγε να πάτε να πεθάνετε - καθώς τον στέλνατε εσείς. Σας θύμιζε μόνο τη μάνα σας, τη δικιά σας τη μάνα, που όμοια και για σας θα πονούσε, όσο ένοχοι κι αν είσαστε! Πάνω στα υψώματα, απ' τα μεγάφωνα των μονάδων, που ήταν στημένα για την προπαγάνδα, κι απ' τα χωνιά τ' αντάρτικα, που ήταν για τη "διαφώτιση", τρία ολάκερα χρόνια, σας τελείωναν τα διαταγμένα λόγια τους οι "επίτροποι" κι οι "Α2", τραγουδούσαν οι άλλοι το ίδιο τραγούδι "Κάποια μάνα αναστενάζει, μέρα-νύχτα ανησυχεί.."

Genres: History, Literature

409 pages, Hardcover

First published January 1, 1950

About the author

Έλληνας συγγραφέας, φιλόλογος και κριτικός της λογοτεχνίας της μεταπολεμικής γενιάς.

Το δημοσιευμένο έργο του Ρένου Αποστολίδη ανέρχεται στα τριάντα βιβλία με διηγήματα, δοκίμια και κριτική. Επιμελήθηκε την κλασική επτάτομη Ανθολογία Ποίησης και Διηγήματος και μετέφρασε και σχολίασε με τους γιους του, Ήρκο και Στάντη, την εξάτομη Ιστορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Διαδόχων και Επιγόνων του Droysen. Μαζί με τους γιους του, εξέδωσε επίσης την σχολιασμένη έκδοση των Απάντων του Καβάφη.

Βασικό χαρακτηριστικό του πεζογραφικού έργου του είναι η κυριαρχία της παρεμβολής του συγγραφέα στη ροή της αφήγησης και η έκφραση της προσωπικής του άποψης και οπτικής του μύθου με τρόπο άμεσο. Κύρια πηγή της θεματολογίας του είναι η περίοδος της γερμανικής κατοχής και του ελληνικού Εμφυλίου. Τα ιστορικά γεγονότα αυτής της περιόδου τα εντάσσει στην αφήγησή του, «τόσο για να κρίνει τις αρνητικές τους επιπτώσεις όσο και για να τονίσει το υπαρξιακό αδιέξοδο στο οποίο οδηγούν τους ήρωές του».

Στα μεταγενέστερα έργα του στράφηκε προς την σύγχρονη πραγματικότητα, διατηρώντας ωστόσο την άποψή του για τις επιπτώσεις του Εμφυλίου στην μετέπειτα πολιτική και κοινωνική ζωή της Ελλάδας.

Reviews

[Miltiadis Michalopoulos · Rating 2 out of 5]

Η οίηση και ο απροκάλυπτος ναρκισισμός του συγγραφέα, σε συνδυασμό με την απαξιωτική του στάση προς όλους τους γύρω του, με έφτασε στο σημείο να πετάξω αυτό το βιβλίο πριν ακόμη φτάσω στη μέση ... Ίσως βρω το κουράγιο να το ολοκληρώσω, οπότε θα συνεχίσω την βιβλιοκρισία μου από αυτό το σημείο. Προς το παρόν ... 2 αστεράκια λίαν επιεικώς.

[Panagiotis Papadopoulos · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο σε παίρνει μαζί του όπως ο Ρένος τραβούσε το Σκλάβο. Ακολουθούν όσοι μπορούν και θέλουν να ξαναδούν μέσα από την καταγραφή αυτή, κομμάτια ίσως του εαυτού τους – όλοι λίγο πολύ έχουν ζήσει κάποιο Γολγοθά- είναι η φύση του ανθρώπου τέτοια. Όσοι θέλουν να δουν τι ήταν πραγματικά ο πόλεμος ο εμφύλιος, να πειστούν ότι δεν ήταν κάτι σα ποδοσφαιρικός αγώνας όπως πολλοί τον πλασάρουν ( σας νικήσαμε εντός έδρας). Έτσι σα μαγνήτης σε τραβάει, θέλεις να δεις κι άλλο κι άλλο, γιατί δεν το είπες ποτέ, θέλεις να βεβαιωθείς ότι έτσι είναι κι ας το κρύβουμε πολλές φορές- από αξιοπρέπεια; Βιβλίο που δεν είναι ιστορία, δεν καταγράφει την αγριότητα και τη ματαιότητα σαν απλή εικόνα της πληγής του σώματος αλλά σα σκάψιμο σαν πληγή της ψυχής – είναι ξεβόλεμα και κάλεσμα ξυπνήματος σε κάθε είδους «οπαδούς» ένθεν κακείθεν. Αμφίβολο αν θα το καταφέρει καθώς η πλειονότητα αρκείται στη θαλπωρή, τη σιγουριά και τη σόμπα του κόμματος. Ως εκ τούτου δεν προτείνεται για τέτοια άτομα – είναι αμφίβολο το αν θα καταλάβουν τι λέει. Τον ευχαριστώ.

[Al Capwned · Rating 2 out of 5]

Καταλαβαίνω τις δύσκολες συνθήκες στις οποίες γράφτηκε το βιβλίο, αλλά τα λογικά άλματα και η εναλλαγή ύφους δεν μπορούν παρά να κουράσουν τον αναγνώστη.

[Jordan Tsakmalis · Rating 5 out of 5]

Ο μεγαλύτερος Έλληνας διανοητής και λόγιος των τελευταίων δεκαετιών. Εντελώς αγνοημένος από τους πολλούς και το κατεστημένο, γιατί δεν είχε -λέει-σωστούς...τρόπους να εκφράζει τη γνώμη του...που είναι -λέει- μία γνώμη μέσα στις τόσες. Όχι! Η γνώμη του Ρένου για το 99% των πραγμάτων για τα οποία μίλησε είναι Η γνώμη. Τελεία και παύλα.

[Ο χρήστης τάδε · Rating 5 out of 5]

Ότι καλύτερο λογοτεχνικό έχει γραφτεί για τον εμφύλιο! Σε πολλά σημεία είναι σαν αν νιώθεις τα συναισθήματα του την ώρα των μαχών.Ο Ρένος είναι από τους Ελληνες που η τον λατρεύεις η τον μισείς. Μέση δεν έχει. Η αντικειμενική ματιά και η κριτική του σκέψη λείπουν καιρό τώρα.

[Penelope · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό! 🫠 Λάτρεψα τον λόγο του και με γέμισε συναισθήματα.

[Ζαφείρης Μπέρσος · Rating 2 out of 5]

Είμαι ανάξιος να σταθώ στον αγώνα του συγγραφέα, ή να αναλογιστώ τα βιώματά και την εμπειρία του από τον Εμφύλιο όπως καταγράφονται στο βιβλίο αυτό.
Σχολιάζοντας μόνο το λογοτεχνικό στυλ, θα αναφέρω ότι ταλαιπωρήθηκα να ολοκληρώσω την ανάγνωση, βρήκα δε τον εαυτό μου να αφαιρείται συχνά και να παραλείπει ολόκληρα μέρη. Μεγάλο σε έκταση και κουραστικό, με πολλές (αυτο-) αναφορές, νομίζω ότι εξαντλεί το αντιπολεμικό του μήνυμα και κατόπιν απλά υπηρετεί ως ημερολόγιο καταγραφής βιωμάτων και συναισθημάτων. Αποσπασματικά αποκαλύπτονται μερικά μεγαλειώδη κείμενα.

[Pedroparamo · Rating 4 out of 5]

Ένα ημερολόγιο σκέψεων κ συναισθημάτων στην πορεία κατάβασης σε μια κόλαση, από το τέρας μορφωσεως αστό νεαρό Ρενο. Το βιβλίο είναι υπαρξιακό, δεν ακουμπάει σχεδόν καθόλου το ιστορικό πλαισιο, δεν τον ενδιαφέρουν καλοί κακοί κ δικαιώσεις, μόνος συνομιλητής αντίπαλος κ σύμμαχος ο εαυτός του. Αοκνος αναζητητης της αλήθειας της ανθρώπινης φύσης κ ψυχής (του). Μετά τις πρώτες 100 λίγο ενοχλητικές σελίδες, ακολουθούν αριστουργηματικα κομμάτια.

[Alexander Theofanidis · Rating 4 out of 5]

Ένα λίγο διαφορετικό βιβλίο για τον εμφύλιο, από τη σκοπιά της "εμπαθούς ουδετερότητας" που μόνο μια περσόνα σαν τον Αποστολίδη θα μπορούσε να τηρήσει με συνέπεια. Διαβάζεται περισσότερο ως κατάθεση ψυχής και λιγότερο ως χρονικό μιας εποχής που ακόμη προσπαθούμε να ξεχάσουμε, ιδίως όταν έχει ντέρμπι ΜΠΑΟΚ-Γαύρος

[Nikos · Rating 4 out of 5]

Στον πρόλογο αυτού του βιβλίου, θα βρει κανείς ότι χρειάζεται: δηλαδή, τη παγκόσμια μοναδική ιστορία του βιβλίου.

Γράφτηκε μέσα στις μάχες του Εμφυλίου από το φαντάρο του Εθνικού Στρατού Ρένο Αποστολίδη (φαντάρος που δεν έριξε ούτε μία σφαίρα στο μέτωπο όπως είχε ορκιστεί) που συμπλήρωσε χιλιάδες σελίδες συρμάτινων σημειωματάριων που έστελνε ταχυδρομικά στην οικογένειά του και περνούσανε τη λογοκρισία με τρόπο που θυμίζει εξάρι στο Τζόκερ. Κυνηγήθηκε και από τη Δεξιά (αναμενόμενο), αλλά και από την Αριστερά (όπως ομολογεί στον πρόλογό του ο Τάσος Βουρνάς του είπε πως αν κόψει 2-3 "ενοχλητικές" σελίδες θα έπαιρνε το βραβείο Λένιν!)
Όλος ο παραλογισμός ενός πολέμου περνάει μέσα από τις σελίδες του αλλά και η αξία των λιγοστών ήρεμων στιγμών ενδοσκόπησης. Λίγο κουραστικό το μέγεθός του, χάνει το πεντάρι.





"Η Πυραμίδα 67 δεν έχει ουτ'ένα ψέμα ουσίας, ούτ'ένα φτειασίδι, στολίδι, μερεμέτι, - κι ούτε το χρειάζεται. Η πραγματικότητα δεν παίρνει διόρθωση, μας αρέσει δε μας αρέσει"