What do you think?
Rate this book
Fatih-Başakşehir: Muhafazakâr Mahallede İktidar ve Dönüşen Habitus
“Daha önce birlikte yaşadığınız insanlarla aranızdaki sosyal-ekonomik mesafe açıldığı zaman, birlikte yaşama imkânı da ortadan kalkabiliyor... Tatil dönüşleri bile dert oluyor artık… Tatilden dönmüşsünüz, bronz bir tenle eve çıkacaksınız. İnsanlarla karşılaşıyorsunuz... Rahatsız oluyorsunuz ve rahatsız ediliyorsunuz… Diyorsunuz ki ‘Bunlardan rahatsız olmayacağım bir mekâna gideyim.’ Dolayısıyla… Başakşehir’e taşınmak, psikolojik bir rahatlık da sağlıyor bizlere. Çünkü burada hemen hemen herkes aynı seviyede.”
Peyami Safa’nın Fatih Harbiye romanı (1931), Batılı, modernist orta sınıf seçkin zümreyle geleneksel, dindar-muhafazakâr muhit arasındaki çelişkinin simgesi, doğrusu biraz da klişesi olmuştur. Bu kitap, 21. yüzyıl Türkiyesi’nin ilk on yıllarında bir başka sınıfsal ve toplumsal-kültürel çelişkiye dikkat çekiyor: Fatih-Başakşehir. Dindar-muhafazakâr yoksullar ve zenginler arasındaki çelişki.
İrfan Özet, İslâmî habitus’un, yani hal ve davranışa, beğeni ve zevklere yansıyan içselleşmiş eğilimlerin, nasıl dönüşmekte olduğunu ele alıyor incelemesinde. Ekonomik rasyonaliteye dayanan bu eğilimlerin, kentte tutunma ve yükselme mücadelesindeki işlevini ve dönüşümünü gösteriyor.
O dönüşümün temel bir veçhesini de, sınıfsal ayrışma oluşturuyor. Fatih ve Başakşehir arasında olduğu gibi, buraların kendi içinde de gitgide yol alan bir ayrışma… Bu dinamiğin arkasında, sosyal sermaye ağlarının, dinî grup ağlarının ve sivil toplum kuruluşu ağlarının değişimi var. Kentsel dönüşümün etkileri ve dört koldan gelişen sınıfsal dışlama mekanizmaları var. Muhafazakâr gündelik hayat tarzının ve “aile modelinin”, taşralı ve (kendi “ikoncanlar”ını da yaratan) “elit” hallerinin farklılaşması var. Türkiye’nin geçirmekte olduğu sosyolojik dönüşüm sürecinin önemli bir cephesini aydınlatan bir çalışma.
Peyami Safa’nın Fatih Harbiye romanı (1931), Batılı, modernist orta sınıf seçkin zümreyle geleneksel, dindar-muhafazakâr muhit arasındaki çelişkinin simgesi, doğrusu biraz da klişesi olmuştur. Bu kitap, 21. yüzyıl Türkiyesi’nin ilk on yıllarında bir başka sınıfsal ve toplumsal-kültürel çelişkiye dikkat çekiyor: Fatih-Başakşehir. Dindar-muhafazakâr yoksullar ve zenginler arasındaki çelişki.
İrfan Özet, İslâmî habitus’un, yani hal ve davranışa, beğeni ve zevklere yansıyan içselleşmiş eğilimlerin, nasıl dönüşmekte olduğunu ele alıyor incelemesinde. Ekonomik rasyonaliteye dayanan bu eğilimlerin, kentte tutunma ve yükselme mücadelesindeki işlevini ve dönüşümünü gösteriyor.
O dönüşümün temel bir veçhesini de, sınıfsal ayrışma oluşturuyor. Fatih ve Başakşehir arasında olduğu gibi, buraların kendi içinde de gitgide yol alan bir ayrışma… Bu dinamiğin arkasında, sosyal sermaye ağlarının, dinî grup ağlarının ve sivil toplum kuruluşu ağlarının değişimi var. Kentsel dönüşümün etkileri ve dört koldan gelişen sınıfsal dışlama mekanizmaları var. Muhafazakâr gündelik hayat tarzının ve “aile modelinin”, taşralı ve (kendi “ikoncanlar”ını da yaratan) “elit” hallerinin farklılaşması var. Türkiye’nin geçirmekte olduğu sosyolojik dönüşüm sürecinin önemli bir cephesini aydınlatan bir çalışma.
357 pages, Paperback
First published March 1, 2019
About the author
İrfan Özet
3 books1980 İzmir Bornova doğumlu. İlk ve orta öğrenimini İzmir’in çeşitli okullarında tamamladı. 2002 yılında Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği’nden mezun oldu. 2004-2007 yılları arasında Dumlupınar Üniversitesi, Sosyoloji Anabilim Dalı’nda yüksek lisans, 2012-2018 yılları arasında ise, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyoloji Anabilim Dalı’nda doktora eğitimini tamamlamıştır. Halen İstanbul-Üsküdar’da öğretmen olarak görevine devam etmektedir.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
September 30, 2023
"...Bu iş dert edinme meselesi. Sen dert edinmezsen, profesör olsan ne yazar!"
Bu cümleye bayıldım. Ah, bu kitap bana çok şey kattı, müthiş bir ilgi ile okudum. Bir kısmı zaten sezdiğim şeylerdi, fakat bunların dile getirilmesi bile beni üzerlerine daha çok düşünmeye itti. Bazı kısımlar ise ufuk açıcı idi, mesela Fatih'te gezerken Mavi Ay Derneği'nin broşürlerini çok sık görüyordum ve bana hep "tuhaf" görünüyorlardı. Şimdi bu kitap sayesinde işin iç yüzünü biraz daha iyi anladım, ve kendi önyargılarımı da yakaladım.
Ben eseri daha çok kentleşme meselesi ile ilgili olacağını düşünerek okumaya başladım. Kentleşme ve İstanbul, kitabın tamamında arka sahneyi kaplıyor, ancak asıl konu, tiyatronun oyuncuları, yani insanlar.
Kitap, değerlendirmesini hem mahalle özelinde, hem de zaman ayrımı [muhafazakar kesmin iktidara gelişi öncesi ve sonrası] üzerinden yapmış.
Kitap her ne kadar muhafazakar çevreyi laboratuvara sokmuş olsa da, somutlaştırdığı insan davranış modelleri, diğer kesimlere de rahatlıkla uygulanabilir. Eser, politik olarak son derece tarafsızdı bana göre.
Yazarın referans verdiği araştırmacıları da okuma listeme ekledim derhal.
Özet'in kitabı, aynı zamanda gelecek kuşaklar için ilginç bir "oral-history" okuması olabilir.
Ne olur, ey Goodreads insanları, buna benzer başka tavsiyeler varsa bu kitap eleştirisinin altına yorum olarak yapın. Bakın ben https://www.goodreads.com/book/show/2... tavsiye ederim mesela, siz de boş durmayın, kitap önerin :p Ayrıca kitabın https://dergipark.org.tr/tr/download/... adresndeki incelemesini da sizlere öneririm.
Çarpıcı kapak fotoğrafı yüzünden Marmaray'da okurken biraz utandım bu arada :)
Bu cümleye bayıldım. Ah, bu kitap bana çok şey kattı, müthiş bir ilgi ile okudum. Bir kısmı zaten sezdiğim şeylerdi, fakat bunların dile getirilmesi bile beni üzerlerine daha çok düşünmeye itti. Bazı kısımlar ise ufuk açıcı idi, mesela Fatih'te gezerken Mavi Ay Derneği'nin broşürlerini çok sık görüyordum ve bana hep "tuhaf" görünüyorlardı. Şimdi bu kitap sayesinde işin iç yüzünü biraz daha iyi anladım, ve kendi önyargılarımı da yakaladım.
Ben eseri daha çok kentleşme meselesi ile ilgili olacağını düşünerek okumaya başladım. Kentleşme ve İstanbul, kitabın tamamında arka sahneyi kaplıyor, ancak asıl konu, tiyatronun oyuncuları, yani insanlar.
Kitap, değerlendirmesini hem mahalle özelinde, hem de zaman ayrımı [muhafazakar kesmin iktidara gelişi öncesi ve sonrası] üzerinden yapmış.
Kitap her ne kadar muhafazakar çevreyi laboratuvara sokmuş olsa da, somutlaştırdığı insan davranış modelleri, diğer kesimlere de rahatlıkla uygulanabilir. Eser, politik olarak son derece tarafsızdı bana göre.
Yazarın referans verdiği araştırmacıları da okuma listeme ekledim derhal.
Özet'in kitabı, aynı zamanda gelecek kuşaklar için ilginç bir "oral-history" okuması olabilir.
Ne olur, ey Goodreads insanları, buna benzer başka tavsiyeler varsa bu kitap eleştirisinin altına yorum olarak yapın. Bakın ben https://www.goodreads.com/book/show/2... tavsiye ederim mesela, siz de boş durmayın, kitap önerin :p Ayrıca kitabın https://dergipark.org.tr/tr/download/... adresndeki incelemesini da sizlere öneririm.
Çarpıcı kapak fotoğrafı yüzünden Marmaray'da okurken biraz utandım bu arada :)
March 17, 2021
Çok iyi bir araştırma, birkaç nedenle: Öncelikle, çok kapsamlı bir saha araştırması var karşımızda. Ulaşılması gereken hemen her figüre ulaşılmış. Bu kapsamlı saha araştırmasından gelen -muhtemelen- dağ gibi veri ustalıkla soyutlanmış ve inşa edilmiş. Bunda araştırmaya başlarken iyi bir soruyla - muhafazakar habitusun dönüşümü kapsama ve dışlama yatkınlıklarını nasıl dönüştürüyor? - başlamanın etkisi var. İyi araştırmanın hemen her zaman iyi soruyla başlaması bir tesadüf değil. Dolayısıyla iyi soru, kapsamlı saha araştırması, iyi soyutlama ve inşa bu araştırmayı çok iyi yapiyor.
Araştırmanın tek eksiği dışlama üzerine kurulu olmasına rağmen dışlanana kulak vermemesi, kitabın sonunda çok kısa (ve yüzeysel) bir bölüm dışında. Bu zaten çok kapsamlı bir araştırmayı altından kalkılmaz hale getirebilirdi, dolayısıyla bunu anlıyorum. Ama yine de durmadan Romanlar, Suriyeli mülteciler, Kürtler, TOKİ'de oturanlar gibi farklı "ötekiler"den bahsederken onların bu dışlamaya dair pratik deneyimlerini göz ardı etmek biraz sakil duruyor. En azından birkaç kişiyle görüşülüp araştırmaya entegre edilebilirdi bu anlatılar. Ama dediğim gibi halihazırda da çok kapsamlı ve iyi bir çalışma.
Türkiye'de yaşanan kapanmanın, iletişim kopukluğunun, kamusal alanın çöküşünün, mahalleleşmenin bir özeti gibi ve bana kendime dair sorular sordurdu. Özellikle nasıl daha kapsayıcı ilişkiler kurabileceğime ve "açık" bir yaşam sürdürebileceğime dair. Fakat burada kitabın bir önerisinin olup olmadığından emin değilim. Dışlamayı güzellemediği kesin, ama bir arada yaşamaya, birbiriyle açık bir ilişkilenmeye dair nasıl bir önerisi olduğu net değil. Tabii, tekrar, buna dair bir kitap olmadığı da söylenebilir. Ama bu öneriyi okumak isterdim.
Özetle, iyi araştırma, iyi kitap. Okuyun, okutun.
Araştırmanın tek eksiği dışlama üzerine kurulu olmasına rağmen dışlanana kulak vermemesi, kitabın sonunda çok kısa (ve yüzeysel) bir bölüm dışında. Bu zaten çok kapsamlı bir araştırmayı altından kalkılmaz hale getirebilirdi, dolayısıyla bunu anlıyorum. Ama yine de durmadan Romanlar, Suriyeli mülteciler, Kürtler, TOKİ'de oturanlar gibi farklı "ötekiler"den bahsederken onların bu dışlamaya dair pratik deneyimlerini göz ardı etmek biraz sakil duruyor. En azından birkaç kişiyle görüşülüp araştırmaya entegre edilebilirdi bu anlatılar. Ama dediğim gibi halihazırda da çok kapsamlı ve iyi bir çalışma.
Türkiye'de yaşanan kapanmanın, iletişim kopukluğunun, kamusal alanın çöküşünün, mahalleleşmenin bir özeti gibi ve bana kendime dair sorular sordurdu. Özellikle nasıl daha kapsayıcı ilişkiler kurabileceğime ve "açık" bir yaşam sürdürebileceğime dair. Fakat burada kitabın bir önerisinin olup olmadığından emin değilim. Dışlamayı güzellemediği kesin, ama bir arada yaşamaya, birbiriyle açık bir ilişkilenmeye dair nasıl bir önerisi olduğu net değil. Tabii, tekrar, buna dair bir kitap olmadığı da söylenebilir. Ama bu öneriyi okumak isterdim.
Özetle, iyi araştırma, iyi kitap. Okuyun, okutun.
August 21, 2023
Kitap içerisinde kapsamlı tanıklıkları barındırıyor. İki ayrı mahalleyi ele alan bu metin, mahalleleri karşılaştırmaktan ziyade her birini kendi bağlamında anlatmayı tercih ediyor. Bu yüzden her iki bölüm de tek başına anlaşılabilir nitelikte. Yazarın tarafsızlığa önem verdiği ve okuyucuya herhangi bir şeyi kanıtlamaya çalışmadığı metinden anlaşılıyor. Her iki mahalledeki kültürlerin yanı sıra "öteki" olarak nitelendirilen kültürlere de yer verilmiş. Bu yaklaşım, bana göre oldukça başarılı bir şekilde uygulanmış.
January 20, 2022
Nitelikli ve emek harcanmış olduğu ilk sayfalardan itibaren kendini belli ediyor. Yazarın da sağlam bir altyapısı olduğu ve konuya hakimiyeti anlaşılıyor hemen. Okunması tavsiye olunur.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews