What do you think?
Rate this book
De literatuur draait door. De schrijver in het mediatijdperk
Literaire schrijvers vormen vandaag de dag een vanzelfsprekend onderdeel van de mediacultuur: ze zijn actief op social media, schrijven columns, schuiven aan bij talkshows en geven interviews aan zowel kwaliteitskranten als aan de Libelle. Auteurs zijn gaandeweg de belangrijkste factor geworden in de promotie van hun werk, waardoor een schrijver er tegenwoordig niet aan ontkomt om de wijde wereld van de media in te trekken en "de mens achter het boek' uit te venten.
In De literatuur draait door laat Sander Bax zien hoe het schrijverschap van de 21ste eeuw sterk beïnvloed wordt door de wetten van deze mediacultuur. Maar is er in al dit spektakel nog wel ruimte voor "echte' literatuur die vernieuwend of tegendraads is? Aan de hand van een aantal bekende casussen waarin deze nieuwe positie van schrijvers prominent en publiekelijk naar voren komt demonstreert Bax deze wisselwerking tussen literatuur en entertainment. Maar ondanks al het gesomber over "de dood van de literatuur' biedt hij vooral ook een hoopgevend perspectief.
Sander Bax (1977) werkt als universitair hoofddocent Literatuurwetenschap, Cultuurgeschiedenis en Vakdidactiek Nederlands aan de Universiteit van Tilburg. In 2015 publiceerde hij De Mulisch Mythe. Harry Mulisch: schrijver, intellectueel, icoon. Momenteel werkt hij aan de biografie van schrijver Bernlef en aan een literatuurgeschiedenis van de twintigste eeuw, die bij Prometheus zal verschijnen.
In De literatuur draait door laat Sander Bax zien hoe het schrijverschap van de 21ste eeuw sterk beïnvloed wordt door de wetten van deze mediacultuur. Maar is er in al dit spektakel nog wel ruimte voor "echte' literatuur die vernieuwend of tegendraads is? Aan de hand van een aantal bekende casussen waarin deze nieuwe positie van schrijvers prominent en publiekelijk naar voren komt demonstreert Bax deze wisselwerking tussen literatuur en entertainment. Maar ondanks al het gesomber over "de dood van de literatuur' biedt hij vooral ook een hoopgevend perspectief.
Sander Bax (1977) werkt als universitair hoofddocent Literatuurwetenschap, Cultuurgeschiedenis en Vakdidactiek Nederlands aan de Universiteit van Tilburg. In 2015 publiceerde hij De Mulisch Mythe. Harry Mulisch: schrijver, intellectueel, icoon. Momenteel werkt hij aan de biografie van schrijver Bernlef en aan een literatuurgeschiedenis van de twintigste eeuw, die bij Prometheus zal verschijnen.
384 pages, Paperback
Published March 1, 2019
2 people are currently reading
42 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
July 28, 2019
Lezen in tijden van media
‘De literatuur draait door’ is een helder hoorcollege waarin Sander Bax op een erg vermakelijke en toegankelijke manier aantoont hoe hedendaagse verschuivingen niet alleen onze manier van lezen beïnvloeden maar ook de boeken zelf. Op een weergaloze manier fileert hij het spel dat sommige succesauteurs spelen met de media en legt hij bloot hoe imago’s geconstrueerd worden en hoe de onverbiddelijke wetten van de massamedia inspelen op de wereld van de literatuur. Het boek is academisch onderbouwd (de noten en de bibliografie zijn samen goed voor 50 bladzijden) maar toch erg ‘leesbaar’ – om een modewoord dat Bax in het boek noemt te gebruiken.
Toen we achteraf onze notities doornamen om deze recensie te schrijven, merkten we dat we eigenlijk een soort cursus literatuurwetenschap hadden samengesteld. Dat heeft uiteraard te maken met de strakke structuur van Bax’ theorie. Hij deelt zijn werk op in drie duidelijke onderdelen: ten eerste komt het succes van de auteur aan bod. Succesauteurs zorgen ervoor dat hun lezers aan hun werk gekluisterd blijven, zowat het streefdoel van de logaritmen op elk sociaal netwerk. Ten tweede gaat het over het privéleven van de auteur. Het ventisme lijkt een eeuw na ‘Forum’ opnieuw aan een opmars bezig. En ten slotte analyseert Bax de manier waarop literatuur inspeelt op de actualiteit waardoor de taal steeds directer wordt.
Aan de hand van die drie luiken verklaart Bax heel helder waarom schrijvers die zich vandaag de dag vastklampen aan klassieke -hij noemt het modernistische- opvattingen over literatuur en schrijven als elitair, moeilijk en tijdrovend worden weggezet en waarom steeds meer lezers klagen over een ontstellend gebrek aan diepgang in de hedendaagse literatuur.
En toch moet er volgens Bax niet te veel ‘gesomberd’ worden. Hij heeft natuurlijk zelf ook de wetten van de mediacultuur onder de knie en ook hij weet dat het cultuurpessimisme en het betreuren van verloren gegane stukken cultuur weinig lezers oplevert. Hij heeft van zijn boek dan ook een positief verhaal gemaakt. De spelregels zijn misschien veranderd; het spelbord is misschien veranderd; maar er wordt nog steeds gretig gespeeld. Die passie voor literatuur is doorheen het hele boek erg voelbaar. Bax spreekt met veel respect en liefde over boeken. Over de klassieke roman, maar ook over hedendaagse bestsellers.
Bax slaagt erin om aan de hand van concrete casussen (de vermeende plagiaatkwestie van Stavorinus, het internationale succes van Koch, de requiemroman van A.F.Th.) en diepgaande, rake analyses van interviews, talkshows en recensies onder woorden te brengen hoe de wereld van vandaag lijkt door te draaien en de schil erg vaak meer aandacht opeist dan de kern. Hij noemt namen, haalt mythes onderuit en doorprikt zorgvuldig opgebouwde imago's. In die zin heeft Bax een dapper boek geschreven. Hij zal geen graag geziene gast zijn als Koch of Kluun nog eens een feestje geven (passend bij de luxueuze levensstijl van de hedendaagse schrijver), maar wij waarderen zijn zin voor waarheid, eerlijkheid en diepgang enorm.
Dit boek richt zich op de Nederlandse literatuur, niet op die van het Nederlandse taalgebied. En dat is jammer. Maar vervang Palmen door Hemmerechts, Noort door Aspe, Zwagerman door Brusselmans en Koch door Spit en je kijgt misschien al een aardige eerste aanzet. Is het feit dat zo’n oefening heel snel gemaakt kan worden ook niet symptomatisch voor een tijd waarin auteurs bijna personages of zelfs merken geworden zijn?
Goede boeken zeggen iets over de tijd waarin ze geschreven worden. Literatuur als barometer. Dit metaboek is daardoor naast een prima analyse van een aantal tendensen in literatuurland ook een krachtige doorsnede van veel bredere culturele of maatschappelijke verschuivingen of mutaties. Als geen ander wist Bax met deze studie over literatuur onze zeitgeist – en de mogelijkheden en de gevaren die ermee gepaard gaan – te vatten.
‘De literatuur draait door’ is een helder hoorcollege waarin Sander Bax op een erg vermakelijke en toegankelijke manier aantoont hoe hedendaagse verschuivingen niet alleen onze manier van lezen beïnvloeden maar ook de boeken zelf. Op een weergaloze manier fileert hij het spel dat sommige succesauteurs spelen met de media en legt hij bloot hoe imago’s geconstrueerd worden en hoe de onverbiddelijke wetten van de massamedia inspelen op de wereld van de literatuur. Het boek is academisch onderbouwd (de noten en de bibliografie zijn samen goed voor 50 bladzijden) maar toch erg ‘leesbaar’ – om een modewoord dat Bax in het boek noemt te gebruiken.
Toen we achteraf onze notities doornamen om deze recensie te schrijven, merkten we dat we eigenlijk een soort cursus literatuurwetenschap hadden samengesteld. Dat heeft uiteraard te maken met de strakke structuur van Bax’ theorie. Hij deelt zijn werk op in drie duidelijke onderdelen: ten eerste komt het succes van de auteur aan bod. Succesauteurs zorgen ervoor dat hun lezers aan hun werk gekluisterd blijven, zowat het streefdoel van de logaritmen op elk sociaal netwerk. Ten tweede gaat het over het privéleven van de auteur. Het ventisme lijkt een eeuw na ‘Forum’ opnieuw aan een opmars bezig. En ten slotte analyseert Bax de manier waarop literatuur inspeelt op de actualiteit waardoor de taal steeds directer wordt.
Aan de hand van die drie luiken verklaart Bax heel helder waarom schrijvers die zich vandaag de dag vastklampen aan klassieke -hij noemt het modernistische- opvattingen over literatuur en schrijven als elitair, moeilijk en tijdrovend worden weggezet en waarom steeds meer lezers klagen over een ontstellend gebrek aan diepgang in de hedendaagse literatuur.
En toch moet er volgens Bax niet te veel ‘gesomberd’ worden. Hij heeft natuurlijk zelf ook de wetten van de mediacultuur onder de knie en ook hij weet dat het cultuurpessimisme en het betreuren van verloren gegane stukken cultuur weinig lezers oplevert. Hij heeft van zijn boek dan ook een positief verhaal gemaakt. De spelregels zijn misschien veranderd; het spelbord is misschien veranderd; maar er wordt nog steeds gretig gespeeld. Die passie voor literatuur is doorheen het hele boek erg voelbaar. Bax spreekt met veel respect en liefde over boeken. Over de klassieke roman, maar ook over hedendaagse bestsellers.
Bax slaagt erin om aan de hand van concrete casussen (de vermeende plagiaatkwestie van Stavorinus, het internationale succes van Koch, de requiemroman van A.F.Th.) en diepgaande, rake analyses van interviews, talkshows en recensies onder woorden te brengen hoe de wereld van vandaag lijkt door te draaien en de schil erg vaak meer aandacht opeist dan de kern. Hij noemt namen, haalt mythes onderuit en doorprikt zorgvuldig opgebouwde imago's. In die zin heeft Bax een dapper boek geschreven. Hij zal geen graag geziene gast zijn als Koch of Kluun nog eens een feestje geven (passend bij de luxueuze levensstijl van de hedendaagse schrijver), maar wij waarderen zijn zin voor waarheid, eerlijkheid en diepgang enorm.
Dit boek richt zich op de Nederlandse literatuur, niet op die van het Nederlandse taalgebied. En dat is jammer. Maar vervang Palmen door Hemmerechts, Noort door Aspe, Zwagerman door Brusselmans en Koch door Spit en je kijgt misschien al een aardige eerste aanzet. Is het feit dat zo’n oefening heel snel gemaakt kan worden ook niet symptomatisch voor een tijd waarin auteurs bijna personages of zelfs merken geworden zijn?
Goede boeken zeggen iets over de tijd waarin ze geschreven worden. Literatuur als barometer. Dit metaboek is daardoor naast een prima analyse van een aantal tendensen in literatuurland ook een krachtige doorsnede van veel bredere culturele of maatschappelijke verschuivingen of mutaties. Als geen ander wist Bax met deze studie over literatuur onze zeitgeist – en de mogelijkheden en de gevaren die ermee gepaard gaan – te vatten.
May 4, 2019
Interessant, informatief en prettig geschreven studie naar de Nederlandstalige literatuur in het mediatijdperk van de 21e eeuw.
April 6, 2019
Ik vond het eerste deel interessanter dan het tweede deel, maar ja, ik houd ook meer van romans dan van essays.
Het boek verklaart voor mij wel deels waarom ik veel hedendaagse literatuur maar zo-zo vind.
Het boek verklaart voor mij wel deels waarom ik veel hedendaagse literatuur maar zo-zo vind.
April 11, 2025
3,5 ⭐️
Displaying 1 - 5 of 5 reviews