Foucault representa, junto a Pierre Bourdieu (catedrático, como ele, no Collège de France), a figura muito difundida hoje de intelectual “comprometido” cuja carreira acadêmica não obstaculizou sua credibilidade contestataria - pelo menos aos olhos dosque elevam ambos os autores ao altar da literatura dedicada aos “movimentos sociais”-e cuja atividade contestaria, ou tida por tal, legitimou paradoxalmente sua carreira acadêmica. Sua obra, é claro, não deixou de suscitar críticas, procedentes não só dos segmentos mais conservadores do mundo acadêmico. Já em 1971, Georg Steiner via nele “o guru do momento”.
Τέτοιου είδους βιβλία γράφονται για δογματικούς και κακούς αναγνώστες από δήθεν αποστασιοποιημένους γνώστες. Προφανώς, το σύνολο του έργου του Φουκώ παρουσιάζει αντινομίες, όπως σχεδόν κάθε φιλοσόφου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το πετάμε, το ξεχνάμε ή το προσπερνάμε. Ως προς την περίπτωση του Φουκώ (και του Νίτσε) συμβαίνει βέβαια ένα οξύμωρο γεγονός: δηλώνουν κάποιοι φουκωικοί λες και υφίσταται μια τέτοια έννοια σε έναν στοχαστή που αμφισβητεί και αποδομεί ως λογοτεχνικά όλα τα γραπτά του... Στο πλαίσιο της συνολικής "θεωρίας του θανάτου του συγγραφέα", εγώ δικαιολογώ όμως τέτοιου είδους αντινομίες στην σκέψη. Κανείς μας δεν έχει την θέα από το πουθενά και είναι επικίνδυνο να υποστηρίζουμε ακόμα και στην επιστήμη κάτι τέτοιο. Είμαστε υπο-κείμενα της ιστορίας και της γεωγραφίας. (για αυτό τα έργα του Φουκώ, της "παρέας" του ακόμα και του Σατρ πρέπει να θεωρούνται προϊόντα των αγώνων της εποχής τους -πράγμα που δεν αναιρεί την όποια αξία τους). * Αλλά και της βιολογίας, την οποία ο Φουκώ καταδικάζει δυστυχώς*
Τα λάθη της θεωρίας του, ο Φουκώ τα αναγνώρισε στο τέλος της ζωής του στρεφώμενος ξανά στο υποκείμενο του ανθρωπισμού και παραδίδοντας την σκυτάλη της σκέψης του στους επόμενους, αποδεικνύοντας ότι, αν υπήρχε μια συνάφεια ανέκαθεν στα γραπτά και στη θεωρία του, αυτή ήταν η κριτική του παρόντος, στο οποίο ήταν δεσμευμένος και όχι ανεξάρτητος...
Όπως γράφει και ο Λαγιος σε έναν άρθρο, του οποίου το link υπάρχει στα σχόλια, όλοι όσοι συμπαθήσαμε τον Φουκώ οφείλουμε να διαβάσουμε αυτό το πολεμικό βιβλίο, για να έρθουμε αντιμέτωποι και μεις με τον εαυτό μας.
Lecture truculente et qui a le mérite de mettre les points sur les i. Combien de temps encore va-t-on continuer à prendre les élucubrations foucaldiennes au sérieux ?
Προβοκατόρικο βιβλίο, απολαυστικό για όσους γουστάρουν ακαδημαϊκά ξεκατινιάσματα. Δεν ξέρω κατά πόσο στέκει η κριτική που κάνει στο Μ. Φουκώ. Σε κάθε περίπτωση πολλά που έχει ο Φουκώ μου φαίνονται χρήσιμα ως εργαλεία ανάλυσης της πραγματικότητας και θα συνεχίζω να τα χρησιμοποιώ και μετά από αυτό το βιβλίο. Έμαθα πάντως ενδιαφέροντα βιογραφικά στοιχεία για το Φουκώ που αγνοούσα όπως για τη σχέση του με τις γαλλικές κυβερνήσεις.
Η «τοποθέτηση» του Θανάση Λάγιου σε μια συζήτηση – αντιπαράθεση (14/7/2019) με τον Ν. Μάλλιαρη με αφορμή το βιβλίο, στο πλαίσιο του 3ου Θερινού Βιβλιοστασίου (11-14 Ιουλίου 2019): https://marginalia.gr/arthro/itan-o-f...