What do you think?
Rate this book
Gigantisme
Waarom stijgt het aantal obesitasgevallen als er ergens een nieuwe hypermarkt opengaat? Waarom strijken de grootste bedrijven alle winsten op? Waarom raken voetbalclubs uit België en Nederland nauwelijks verder dan de voorrondes van de Champions League?
Tien jaar na het begin van de financiële crisis en tien jaar na zijn bestseller Econoshock maakt Geert Noels een nieuwe, gedurfde analyse van de wereldeconomie. Onze wereld lijdt aan gigantisme. Bedrijven en organisaties worden steeds groter en machtiger. Dat fenomeen doodt gezonde concurrentie, leidt niet tot duurzame groei en brengt de mens in verdrukking, met welvaartsziektes als burn-out of obesitas tot gevolg.
In Gigantisme stelt Geert Noels ook tien oplossingen voor die de economische spelregels bijstellen, de giganten temmen en de mens en het milieu weer een plaats geven in de wereldeconomie. De toekomst zal kleiner, trager en menselijker zijn.
Tien jaar na het begin van de financiële crisis en tien jaar na zijn bestseller Econoshock maakt Geert Noels een nieuwe, gedurfde analyse van de wereldeconomie. Onze wereld lijdt aan gigantisme. Bedrijven en organisaties worden steeds groter en machtiger. Dat fenomeen doodt gezonde concurrentie, leidt niet tot duurzame groei en brengt de mens in verdrukking, met welvaartsziektes als burn-out of obesitas tot gevolg.
In Gigantisme stelt Geert Noels ook tien oplossingen voor die de economische spelregels bijstellen, de giganten temmen en de mens en het milieu weer een plaats geven in de wereldeconomie. De toekomst zal kleiner, trager en menselijker zijn.
236 pages, Hardcover
First published March 12, 2019
40 people are currently reading
607 people want to read
About the author
Geert Noels
7 books31 followersNoels is licentiaat in de Toegepaste Economische Wetenschappen. Hij studeerde aan de Handelshogeschool in Antwerpen en behaalde in 1990 tevens een MBA aan de KU Leuven.
Hij verwierf bekendheid in de financiële wereld als hoofdeconoom van Petercam. In 2009 werd bekend dat hij zich terugtrok als bestuurder van Petercam en het bedrijf verliet. Vervolgens startte hij Econopolis, een vermogensbeheerder en financieel-economisch advieshuis. Ook is hij bestuurder bij de Koninklijke Schenking waar hij aangetrokken werd om de negatieve resultaten proberen om te buigen.
Bij het brede publiek is hij vooral bekend door zijn columns in verschillende kranten en zijn vaste bijdrages in het financieel magazine Trends. Ook is hij in de Nederlandstalige en Franstalige media van België regelmatig te horen in zijn hoedanigheid van macro-econoom. Noels is een van de meest geciteerde experts
Hij verwierf bekendheid in de financiële wereld als hoofdeconoom van Petercam. In 2009 werd bekend dat hij zich terugtrok als bestuurder van Petercam en het bedrijf verliet. Vervolgens startte hij Econopolis, een vermogensbeheerder en financieel-economisch advieshuis. Ook is hij bestuurder bij de Koninklijke Schenking waar hij aangetrokken werd om de negatieve resultaten proberen om te buigen.
Bij het brede publiek is hij vooral bekend door zijn columns in verschillende kranten en zijn vaste bijdrages in het financieel magazine Trends. Ook is hij in de Nederlandstalige en Franstalige media van België regelmatig te horen in zijn hoedanigheid van macro-econoom. Noels is een van de meest geciteerde experts
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 51 reviews
February 11, 2023
An interesting polemic for an economic middle road, with more moderation, less concentration and at a human scale, but low on actual facts and impulses to change the current late capitalist times we live in
This book and the vision presented feel rather obvious in terms of actions to be taken, and light on how to get there in the face of enormous vested economical interests.
Geert Noels mentions himself that diagnosis is easier than presenting alternatives.
Through the complexity of the world, companies and institutions have an enormous incentive to grow big and use their scale to try and manipulate elected officials (with every European or US Federal politician having many more lobbyists coupled to them).
In the end of Gigantisme the author shows a vision of cooperative city states that better defend the human scale, which seems supremely inadequate to geopolitical challenges from Russia, China and the US. The scientific basis for these recommendations seems shaky, with the author often saying: "For me the choice is simple" or "I'm personally convinced that".
Also the belief in technological advance as a route out of the fundamental challenges posed by large cooperations becoming ever larger, seems at odds with the history of companies becoming ever larger due to the massive investments needed in new technology (current AI massive multi-billion investments a point in case). Sport metaphors and focus on fair play can't change this. Economical power and political power are intimately entwined, and ignoring this in the formulation of solutions seems naive.
Finally, when was the last time you thought of your local politician and government as supremely competent and able to deal with world problems? I don't feel regionalism will get us out of the quagmire.
Overall the problems are very real and well diagnosed, but the solutions seem not to be on par of the problems we face.
Dutch Quotes
Voor elke Europese of Amerikaanse politicus zijn er vele malen meer lobbyisten
Complexiteit is een enorme stimulans om groot te worden, en de overheiden creëeren met hun voorschriften een enorme complexiteit
Centrale systemen eindigen in dictatuur
Het probleem oplossen door het probleem te vergroten is gedoemd om te falen
De internationale handel moet voorbehouden zijn aan faire spelers
De boswachter die stroper wordt
Strengere anti-kartel maatregelen, strengere afkoelingsperiodes tussen bedrijfsleven en politiek en CO2 belasting op internationaal transport
This book and the vision presented feel rather obvious in terms of actions to be taken, and light on how to get there in the face of enormous vested economical interests.
Geert Noels mentions himself that diagnosis is easier than presenting alternatives.
Through the complexity of the world, companies and institutions have an enormous incentive to grow big and use their scale to try and manipulate elected officials (with every European or US Federal politician having many more lobbyists coupled to them).
In the end of Gigantisme the author shows a vision of cooperative city states that better defend the human scale, which seems supremely inadequate to geopolitical challenges from Russia, China and the US. The scientific basis for these recommendations seems shaky, with the author often saying: "For me the choice is simple" or "I'm personally convinced that".
Also the belief in technological advance as a route out of the fundamental challenges posed by large cooperations becoming ever larger, seems at odds with the history of companies becoming ever larger due to the massive investments needed in new technology (current AI massive multi-billion investments a point in case). Sport metaphors and focus on fair play can't change this. Economical power and political power are intimately entwined, and ignoring this in the formulation of solutions seems naive.
Finally, when was the last time you thought of your local politician and government as supremely competent and able to deal with world problems? I don't feel regionalism will get us out of the quagmire.
Overall the problems are very real and well diagnosed, but the solutions seem not to be on par of the problems we face.
Dutch Quotes
Voor elke Europese of Amerikaanse politicus zijn er vele malen meer lobbyisten
Complexiteit is een enorme stimulans om groot te worden, en de overheiden creëeren met hun voorschriften een enorme complexiteit
Centrale systemen eindigen in dictatuur
Het probleem oplossen door het probleem te vergroten is gedoemd om te falen
De internationale handel moet voorbehouden zijn aan faire spelers
De boswachter die stroper wordt
Strengere anti-kartel maatregelen, strengere afkoelingsperiodes tussen bedrijfsleven en politiek en CO2 belasting op internationaal transport
April 14, 2019
Bij het lezen van "Gigantisme" van Geert Noels, realiseerde ik me elke pagina meer hoezeer ik van nature al jaren een rabiaat tegenstander van het globale gigantisme ben... Enkele verhalen die mij te binnen schoten:
- Ooit (bijna 20 jaar geleden) was ik klant bij de KBC. Omdat ze mij advies gaven, luisterden, meedachten en me zelfs opbelden bij opportuniteiten. Tot de top van het bedrijf besliste om de bankbedienden in mijn dorp om de zes maand te vervangen. "Roterend personeel tussen een aantal gemeentes" om te vermijden dat er cliëntelisme zou ontstaan. Ik ben met veel plezier veranderd van bank naar een kleine zelfstandige die mij wél nog service levert.
- Toen een voormalige, lokale Belgische, werkgever werd overgenomen door een Europese multinational, kwam een bobo in maatpak uitleggen hoeveel beter dit voor iedereen zou zijn. Hij had het over groei, over meer verkopen, over professionalisering. Hij had het niet over de sterktes die onze vestiging had: customer intimacy, het met-elkaar-zoeken-naar-oplossingen, of dit nu met collega's of met klanten was. Het stap voor stap, niet revolutionair maar evolutionair, beter worden. Ik diende diezelfde avond nog mijn ontslag in.
- Een andere werkgever waar ik met veel plezier ben vertrokken, is de laatste 10 jaar nog geen enkele keer winstgevend geweest. Altijd op zoek naar goedkope extra leningen, kapitaalverhogingen etc. Het management was totaal gedisconnecteerd van medewerker en klant, was enkel bezig met "het verkopen van projecten" en zo agressief mogelijk extra scope verkopen... Weinig duurzaam, zeg maar.
- Ik ga graag eens in steden op stap, maar het valt me toch steevast op hoe "not done" het is om met een wildvreemde een praatje aan te knopen, al zeker op plaatsen zoals een station, een warenhuis of zelfs tijdens een rondleiding. Ik ben nog steeds stapelgek op mijn dorp (al zou ik ongetwijfeld ook in andere dorpen aarden), waar er al eens een klapke gedaan wordt aan de kassa van de lokale Spar...
- En dan heb ik het nog niet over de "wereldvreemdheid" die ik vaak ervaar als ik pakweg Guy Verhofstadt over Europa bezig hoor en steevast het gevoel heb dat ik Europa eerder als een molensteen beschouw en me afvraag waar die man eigenlijk dagdagelijks mee bezig is...
Deze en nog heel wat andere anekdotes schoten mij te binnen bij het lezen van Gigantisme. Noels brengt heel overzichtelijk in kaart hoe de globale economie de voorbije jaren ontaardt is: gigantische ondernemingen (banken, organisaties, instellingen) kregen steeds meer voordelen, konden steeds goedkoper gaan lenen, groeiden steeds meer maar zorgden op die manier ook voor steeds minder menselijkheid: weinig waardering voor hun medewerkers en ze brengen producten/diensten op de markt die eigenlijk kwalitatief slechter zijn dan wat je elders kunt krijgen. Maar ze slagen er wel in die mensen aan zich vast te ketenen, door hun zekerheid te bieden ("we are too big to fail") of met kwantitatieve voordelen te goochelen.
Noels stelt ook het tienpuntenprogramma voor dat hij dolgraag op Davos zou willen presenteren: hoe zou de wereld (politiek, economisch, organisatorisch) moeten veranderen om terug tot meer menselijke welvaart te komen, tot een wereld waarin iedereen zich ook kan amuseren. En net dit laatste zorgde er bij mij voor, dat ik dit boek slechts 4 in plaats van 5 sterren geef. Ik miste nog enigszins de vertaalslag naar individuele mogelijkheden: waar moeten lokale spelers (KMO's, Belgische bedrijven) op focussen om zich te distantiëren en duurzamer + mensgerichter te zijn, wat kan ik als individu heel concreet doen om de huidige excessen aan de kaak te stellen of gewoon keihard te negeren en met beter gedrag uit de weg te gaan?
Al komt dit inzicht wel. Ik vermoed dat ik Gigantisme de volgende maanden nog wel ettelijke keren ga doorbladeren...
- Ooit (bijna 20 jaar geleden) was ik klant bij de KBC. Omdat ze mij advies gaven, luisterden, meedachten en me zelfs opbelden bij opportuniteiten. Tot de top van het bedrijf besliste om de bankbedienden in mijn dorp om de zes maand te vervangen. "Roterend personeel tussen een aantal gemeentes" om te vermijden dat er cliëntelisme zou ontstaan. Ik ben met veel plezier veranderd van bank naar een kleine zelfstandige die mij wél nog service levert.
- Toen een voormalige, lokale Belgische, werkgever werd overgenomen door een Europese multinational, kwam een bobo in maatpak uitleggen hoeveel beter dit voor iedereen zou zijn. Hij had het over groei, over meer verkopen, over professionalisering. Hij had het niet over de sterktes die onze vestiging had: customer intimacy, het met-elkaar-zoeken-naar-oplossingen, of dit nu met collega's of met klanten was. Het stap voor stap, niet revolutionair maar evolutionair, beter worden. Ik diende diezelfde avond nog mijn ontslag in.
- Een andere werkgever waar ik met veel plezier ben vertrokken, is de laatste 10 jaar nog geen enkele keer winstgevend geweest. Altijd op zoek naar goedkope extra leningen, kapitaalverhogingen etc. Het management was totaal gedisconnecteerd van medewerker en klant, was enkel bezig met "het verkopen van projecten" en zo agressief mogelijk extra scope verkopen... Weinig duurzaam, zeg maar.
- Ik ga graag eens in steden op stap, maar het valt me toch steevast op hoe "not done" het is om met een wildvreemde een praatje aan te knopen, al zeker op plaatsen zoals een station, een warenhuis of zelfs tijdens een rondleiding. Ik ben nog steeds stapelgek op mijn dorp (al zou ik ongetwijfeld ook in andere dorpen aarden), waar er al eens een klapke gedaan wordt aan de kassa van de lokale Spar...
- En dan heb ik het nog niet over de "wereldvreemdheid" die ik vaak ervaar als ik pakweg Guy Verhofstadt over Europa bezig hoor en steevast het gevoel heb dat ik Europa eerder als een molensteen beschouw en me afvraag waar die man eigenlijk dagdagelijks mee bezig is...
Deze en nog heel wat andere anekdotes schoten mij te binnen bij het lezen van Gigantisme. Noels brengt heel overzichtelijk in kaart hoe de globale economie de voorbije jaren ontaardt is: gigantische ondernemingen (banken, organisaties, instellingen) kregen steeds meer voordelen, konden steeds goedkoper gaan lenen, groeiden steeds meer maar zorgden op die manier ook voor steeds minder menselijkheid: weinig waardering voor hun medewerkers en ze brengen producten/diensten op de markt die eigenlijk kwalitatief slechter zijn dan wat je elders kunt krijgen. Maar ze slagen er wel in die mensen aan zich vast te ketenen, door hun zekerheid te bieden ("we are too big to fail") of met kwantitatieve voordelen te goochelen.
Noels stelt ook het tienpuntenprogramma voor dat hij dolgraag op Davos zou willen presenteren: hoe zou de wereld (politiek, economisch, organisatorisch) moeten veranderen om terug tot meer menselijke welvaart te komen, tot een wereld waarin iedereen zich ook kan amuseren. En net dit laatste zorgde er bij mij voor, dat ik dit boek slechts 4 in plaats van 5 sterren geef. Ik miste nog enigszins de vertaalslag naar individuele mogelijkheden: waar moeten lokale spelers (KMO's, Belgische bedrijven) op focussen om zich te distantiëren en duurzamer + mensgerichter te zijn, wat kan ik als individu heel concreet doen om de huidige excessen aan de kaak te stellen of gewoon keihard te negeren en met beter gedrag uit de weg te gaan?
Al komt dit inzicht wel. Ik vermoed dat ik Gigantisme de volgende maanden nog wel ettelijke keren ga doorbladeren...
December 28, 2022
‘WeWork, of: hoe je in twee maanden 35 miljard aan waarde kunt verliezen’ kopte NRC op 1 november 2019 met daaronder:
Voor dit specifieke geval volstaat het om het artikel in de NRC verder te lezen, of om naar de oktober- of novemberafleveringen van de podcast Slate Money te luisteren. Maar zoals uit Gigantisme van Geert Noels blijkt, is WeWork slechts een van de vele uitwassen van de economische ziekte die Noels ‘gigantisme’ noemt, analoog aan de medische term ‘acromegalie’: een zeldzame ziekte die gepaard gaat met een buitenproportionele groei van lichaamsdelen. Helaas is het economische gigantisme lang niet zo zeldzaam (meer) en heeft het bijna net zoveel - elkaars werking versterkende - groeihormonen als excessen.
Noels begint met het uitleggen wat gigantisme is, en toont dan onder andere aan dat het helemaal niet zo onlogisch is (in deze tijden van gigantisme) dat hogere winsten leiden tot lagere lonen. Niet als je bedenkt dat er, vooal in de VS, slechts een paar bedrijven zijn die enorme winsten behalen (en soms puike lonen betalen), terwijl de winstgevendheid van kleine(re) ondernemingen stagneert.
Vervolgens komen de diverse groeihormonen aan de orde; de lage rente, globalisering, belastingontwijking van (grote) bedrijven, technologie, ‘crony kapitalisme’, ‘too big to fail’ en reclamebudgetten. Hoewel de werking van veel van die hormonen bekend is, geeft Noels er soms een verrassende draai aan:
In de inleiding heeft Noels uitgelegd dat hij zich niet tot de gevolgen voor de economie beperkt, maar zich afvraagt hoe ‘we de economie opnieuw gezond [krijgen]: voor de mens, de overheid, de gemeenschap en de planeet’. Hij toont vervolgens aan dat de Champions League rampzalig is voor voetbalclubs uit kleine(re) landen, zoals België en Nederland, en laat zien dat het op de biermarkt, in de retail en de zorg precies zo uitpakt. Topkwaliteit voor een enkeling en minder innovatie / minder concurrentie voor de rest, met in het ergste geval ontmenselijking van de economie als gevolg.
Gelukkig zijn we dan pas iets over de helft, en besteedt Noels de rest van de tijd aandacht aan maatregelen die genomen kunnen worden om gigantisme te bestrijden. Hij is daarbij reëel en belooft niet teveel. Hij bespreekt diverse maatregelen, geeft de impact daarvan aan én wat de haalbaarheid is. Allemaal terug te vinden in een tabel in het hoofdstuk ‘In tien stappen naar post-gigantisme’, paragraaf ‘Het kapitalisme redden van nepkapitalisten’.
Want laat één ding duidelijk zijn, Noels is geen ‘links gekkie’ of marxist... hij gelooft in het kapitalisme, maar weet – net als John Adams – dat er méér nodig is dan alleen een vrije markt als het om het welzijn van mensen gaat.
‘Bubbel barst – Het Amerikaanse kantoorverhuurbedrijf WeWork verloor in luttele weken voor miljarden aan waarde, maar de oprichter vertrok als miljardair. Hoe kan zoiets gebeuren?’Ja, hoe kan het dat dhr. Neumann vertrekt met anderhalf miljard dollar in zijn broekzak, terwijl duizenden werknemers hun baan dreigen te verliezen zonder een vergelijkbare vertrekpremie? Hoe kan het dat een bedrijf als WeWork, dat nog nooit ook maar een cent winst heeft gemaakt, op het hoogtepunt een geschatte waarde van 47 miljard dollar opgeplakt kreeg?
Voor dit specifieke geval volstaat het om het artikel in de NRC verder te lezen, of om naar de oktober- of novemberafleveringen van de podcast Slate Money te luisteren. Maar zoals uit Gigantisme van Geert Noels blijkt, is WeWork slechts een van de vele uitwassen van de economische ziekte die Noels ‘gigantisme’ noemt, analoog aan de medische term ‘acromegalie’: een zeldzame ziekte die gepaard gaat met een buitenproportionele groei van lichaamsdelen. Helaas is het economische gigantisme lang niet zo zeldzaam (meer) en heeft het bijna net zoveel - elkaars werking versterkende - groeihormonen als excessen.
Noels begint met het uitleggen wat gigantisme is, en toont dan onder andere aan dat het helemaal niet zo onlogisch is (in deze tijden van gigantisme) dat hogere winsten leiden tot lagere lonen. Niet als je bedenkt dat er, vooal in de VS, slechts een paar bedrijven zijn die enorme winsten behalen (en soms puike lonen betalen), terwijl de winstgevendheid van kleine(re) ondernemingen stagneert.
Vervolgens komen de diverse groeihormonen aan de orde; de lage rente, globalisering, belastingontwijking van (grote) bedrijven, technologie, ‘crony kapitalisme’, ‘too big to fail’ en reclamebudgetten. Hoewel de werking van veel van die hormonen bekend is, geeft Noels er soms een verrassende draai aan:
‘De overheid is een onuitputtelijke bron van nieuwe regels en wil ook dat bedrijven zich aan die regels houden. Daarom heeft ze hen verplicht functies te creëren die dat garanderen. Dergelijke compliance-functies zijn een enorme last voor kleine ondernemingen, terwijl multinationals ze gemakkelijk kunnen inpassen binnen hun bestaande structuren. Daarom merk je ook dat grote concerns minder problemen hebben met nieuwe reglementering. Zij beseffen dat die een intredebarrière vormt voor de concurrentie en dus hun positie beschermt.’Bij klein denk je al gauw aan wendbaar, maar zodra het om bureaucratie gaat blijkt dat regelmatig andersom te werken. Noels legt de oorzaken van het gigantisme in klare taal uit, regelmatig vergezeld van diagrammen, grafieken en andere illustraties die zijn punt verduidelijken:
In de inleiding heeft Noels uitgelegd dat hij zich niet tot de gevolgen voor de economie beperkt, maar zich afvraagt hoe ‘we de economie opnieuw gezond [krijgen]: voor de mens, de overheid, de gemeenschap en de planeet’. Hij toont vervolgens aan dat de Champions League rampzalig is voor voetbalclubs uit kleine(re) landen, zoals België en Nederland, en laat zien dat het op de biermarkt, in de retail en de zorg precies zo uitpakt. Topkwaliteit voor een enkeling en minder innovatie / minder concurrentie voor de rest, met in het ergste geval ontmenselijking van de economie als gevolg.
Gelukkig zijn we dan pas iets over de helft, en besteedt Noels de rest van de tijd aandacht aan maatregelen die genomen kunnen worden om gigantisme te bestrijden. Hij is daarbij reëel en belooft niet teveel. Hij bespreekt diverse maatregelen, geeft de impact daarvan aan én wat de haalbaarheid is. Allemaal terug te vinden in een tabel in het hoofdstuk ‘In tien stappen naar post-gigantisme’, paragraaf ‘Het kapitalisme redden van nepkapitalisten’.
Want laat één ding duidelijk zijn, Noels is geen ‘links gekkie’ of marxist... hij gelooft in het kapitalisme, maar weet – net als John Adams – dat er méér nodig is dan alleen een vrije markt als het om het welzijn van mensen gaat.
August 17, 2019
Dat er behartenswaardige ideeën in 'Gigantisme' staan, lijdt geen twijfel. Er zijn evenwel in mijn ogen twee maars. Ten eerste zijn nogal wat ideeën gestoeld op niet meer argumentatie dan: Ik denk dat het zo is, want ik denk dat het zo is (dat er wat tabellen en grafieken en voorbeelden bijgehaald worden, volstaat niet om causale verbanden aan te tonen, laat staan een samenhangende analyse vorm te geven). Voorbeeld? "Als eenvoudige basisregel zou je kunnen stellen dat een ontwikkelde economie normaal met 0,5 tot 1,5 procent per jaar groeit, plus of min haar demografische groei." & "Nulgroei zou betekenen dat je de mensen verbiedt om creatief te zijn, dat je de zin van een nieuwe generatie zou wegnemen om de wereld beter te maken." (p.144) Waarom? Hoezo? In de vele millennia van subsistentie-economie (niet of nauwelijks groeiend), is er dus niets nieuws onder de zon gecreëerd? (het wiel misschien? het schrift? gewasveredeling? de scheepvaart? de gotische steunbeer?)
Ten tweede, en fundamenteler. Noels probeert de kool en de geit te sparen. Het kapitalisme is in zijn visie an sich goed. Het is de foute invulling ervan (te lage rente, teveel interventionisme & centralisme, eenzijdige nadruk op schaalvoordelen etc) die leidt tot overconcentratie van economische macht en oligopolies en zo tot ecologisch en sociaal suboptimale keuzes. De vraag of het niet tot de kern van het kapitalisme zelf behoort om onvermijdelijk te leiden tot concentratie van economische macht wordt door Noels niet eens gesteld. Wel verwijst hij lovend naar de neoliberale ideologen Hayek & McCloskey. In een boek over de concentratie & centralisatie-uitwassen van het kapitalisme, zou men evenwel op zijn minst een (kritische) bespreking verwachten van wat Marx in 1867 al concludeerde, namelijk dat machts- & kapitaalconcentratie inherent is aan het kapitalisme: "It is concentration of capitals already formed, destruction of their individual independence, expropriation of capitalist by capitalist, transformation of many small into few large capitals.... Capital grows in one place to a huge mass in a single hand, because it has in another place been lost by many.... The battle of competition is fought by cheapening of commodities. The cheapness of commodities demands, caeteris paribus, on the productiveness of labour, and this again on the scale of production. Therefore, the larger capitals beat the smaller." (Das Kapital, vol.1, ch.25).
Ten tweede, en fundamenteler. Noels probeert de kool en de geit te sparen. Het kapitalisme is in zijn visie an sich goed. Het is de foute invulling ervan (te lage rente, teveel interventionisme & centralisme, eenzijdige nadruk op schaalvoordelen etc) die leidt tot overconcentratie van economische macht en oligopolies en zo tot ecologisch en sociaal suboptimale keuzes. De vraag of het niet tot de kern van het kapitalisme zelf behoort om onvermijdelijk te leiden tot concentratie van economische macht wordt door Noels niet eens gesteld. Wel verwijst hij lovend naar de neoliberale ideologen Hayek & McCloskey. In een boek over de concentratie & centralisatie-uitwassen van het kapitalisme, zou men evenwel op zijn minst een (kritische) bespreking verwachten van wat Marx in 1867 al concludeerde, namelijk dat machts- & kapitaalconcentratie inherent is aan het kapitalisme: "It is concentration of capitals already formed, destruction of their individual independence, expropriation of capitalist by capitalist, transformation of many small into few large capitals.... Capital grows in one place to a huge mass in a single hand, because it has in another place been lost by many.... The battle of competition is fought by cheapening of commodities. The cheapness of commodities demands, caeteris paribus, on the productiveness of labour, and this again on the scale of production. Therefore, the larger capitals beat the smaller." (Das Kapital, vol.1, ch.25).
July 23, 2020
Echte eye-opener. Zeer goed leesbaar boek voor mensen met grote interesse in economie, maar zonder economische achtergrond. Zeker Noels’ kijk op decentralisatie is interessant.
December 1, 2019
Geweldig interessant. Uitstekend gepresenteerd. Een heerlijk boek over de hedendaagse economie.
Ik geloof nog altijd dat het kapitalisme het beste economische systeem is voor een wezen als de mens, maar ik geloof ook al vele jaren dat het kapitalisme kapot is. Of toch minstens zwaar ziek.
Geert Noels analyseert heel scherp waar het fout loopt, en biedt daarop ook maatregelen aan om het systeem opnieuw gezond te maken. Kleiner, trager, menselijker.
Zijn analyses vind ik vaak aansluiten bij die van John Kay, zoals hij ze verwoordde in The Truth about Markets. Kay pleit heel erg voor ‘disciplined pluralism’ in de economie, de antipode van het kwalijke gigantisme dat Noels beschrijft. Daarbij is Gigantisme heel actueel.
Iedereen met een idee of een mening over economie zou dit boek moeten lezen. En vooruit, ook wie géén mening heeft, zou er zichzelf plezier mee doen.
Ik geloof nog altijd dat het kapitalisme het beste economische systeem is voor een wezen als de mens, maar ik geloof ook al vele jaren dat het kapitalisme kapot is. Of toch minstens zwaar ziek.
Geert Noels analyseert heel scherp waar het fout loopt, en biedt daarop ook maatregelen aan om het systeem opnieuw gezond te maken. Kleiner, trager, menselijker.
Zijn analyses vind ik vaak aansluiten bij die van John Kay, zoals hij ze verwoordde in The Truth about Markets. Kay pleit heel erg voor ‘disciplined pluralism’ in de economie, de antipode van het kwalijke gigantisme dat Noels beschrijft. Daarbij is Gigantisme heel actueel.
Iedereen met een idee of een mening over economie zou dit boek moeten lezen. En vooruit, ook wie géén mening heeft, zou er zichzelf plezier mee doen.
April 20, 2019
Tijdens het lezen schipperde ik de hele tijd tussen een **** en en ***** beoordeling. Ik vreesde vooral dat mijn houding tov dit boek gedreven werd door de enorme overlapping van de inhoud met mijn eigen mening en wou niet zo maar in de val trappen van de hoogste quotering zonder meer toe te kennen. Pas na het laatste hoofdstuk, de conclusies, werd het me duidelijk wat een stevig onderbouwde visie, doorspekt met mogelijke oplossingen, de auteur hier weet neer te pennen. Bij deze dus de *****, meer dan verdiend wat mij betreft!
November 16, 2020
Heel vlot geschreven. Makkelijk te begrijpen voor iemand die weinig kent over economie maar wel wat van sport kent.
December 22, 2019
Must-read voor iedereen die met economie en/of beleid is begaan.
May 12, 2019
The idea behind the book is sollid, that companies, cities, countries growing too big have a negative impact on almost everything. They stifle innovation and competition and are too powerfull. And I agree with this main thesis.
But the book itself feels a bit shallow and I didn't like the author's writing style. It was more if I was reading a 222 page blog than an actual book.
But the book itself feels a bit shallow and I didn't like the author's writing style. It was more if I was reading a 222 page blog than an actual book.
August 2, 2019
Eerste keer dat ik een boek lees van Geert Noels, één van de meest bekende economen van ons land. Noels brengt een duidelijk en helder verhaal over gigantisme. Gigantisme of het té groot en/of té machtig worden van bedrijven, de publieke en semi-publieke sector. Hij maakt veel van zijn argumenten duidelijk met interessante vergelijkingen (monopoly, champions league, etc.). Noels geeft voorbeelden uit diverse sectoren waardoor het boek ook meer een lange ‘blog’ lijkt maar dit vond ik juist aangenaam. Verder in het boek beschrijft hij de economische, maatschappelijke en ecologische gevolgen van gigantisme om daarna te eindigen met een aantal mogelijke oplossingen. Auteur geeft ook niet de indruk om dé waarheid in pacht te hebben. Boek was een eyeopener en gaf me deels ook een verontrustend gevoel gezien de recente gebeurtenissen (België leent tegen negatieve rente, Fed die rente verlaagt, etc.). Zeker de moeite om te lezen!
November 11, 2019
Geert Noels geeft een duidelijke uitleg over de gevolgen van dingen te groot willen maken. Decentralisatie is in zijn ogen de sleutel om tot een meer robuuste economie te komen. Ik kan me goed vinden in zijn ideeën, en hij geeft een aantal oplossingen. Helaas moeten die oplossingen uitgewerkt worden door organisaties die zwaar beïnvloed worden door de lobbyisten van de giganten. Ik leg mijn eieren als oplossing meer in (technologische) innovaties van onderen uit, eerder dan overheden die top-down zaken afdwingen. Daar zijn interessante zaken bezig. Maar dat kan misschien wel in ‘Gigantisme 2’ ter sprake komen 😉.
January 26, 2020
Echt een frisse kijk op de structurele fouten in de wereldeconomie en hoe andere spelregels positieve gevolgen zouden hebben voor allerlei problemen. Ik had bijna een ster afgetrokken voor de vele grafieken & saaie onderbouwing in het begin, toch heeft hij me weer vol overtuigd op het einde. Een blik naar een verleden dat ik nooit heb gekend en een kijk naar de toekomst die ik hoop te kennen. Echt een aanrader!
July 30, 2019
Geert Noels geeft goed onderbouwde recepten om de economie terug te stabiliseren, en een aantal uitwassen te corrigeren. Ik vrees echter dat onze politici niet de competentie, laat staan de moed hebben om stappen in deze richting te zetten.
July 11, 2020
Gigantisme is een enorm leesbaar, mooi geïllustreerd boek met een duidelijke centrale stelling waar ik me volledig in kan terugvinden. De voorgestelde remedies snijden ook hout: Noels kritiek op het monetaire beleid, het uit de pan swingen van externe kosten of de verwevenheid tussen het bedrijfsleven en de politiek zijn volledig terecht.
Voorgaande elementen rechtvaardigen eigenlijk een hogere score dan 2/5. Ware het niet dat het boek op inhoudelijk vlak uitpuilt van inconsistenties, oversimplificaties en de neiging om zaken die (deels) gerelateerd zijn aan andere fenomenen te wijten aan gigantisme. Eigenlijk is dit werk te oppervlakkig (en te kort) om een complex probleem ten volle te belichten.
Ik ergerde me vooral aan het eerste hoofdstuk, waarin Noels de diagnose van gigantisme tracht te stellen. Ik herhaal, ik ben het eens met de centrale stelling en de aangereikte oplossingen. Dat maakt het echter des te vermoeiender dat er slordig te werk is gegaan. Een greep uit mijn grootste ergernissen:
- Grotere winstmarges wijzen niet eenduidig in de richting van gigantisme. Ze kunnen juist een
bewijs van het effectief bestaan van grote schaalvoordelen zijn.
- ‘Gigantisme leidt tot een daling van de component arbeid ten voordele van de winsten’. Kan even
goed te wijten zijn aan technologische evoluties (automatisering).
- Noels stelt dat ‘concentratie leidt tot verminderde concurrentie, wat zou resulteren in lagere
lonen en salarissen. Los van het feit dat er een heel arsenaal aan factoren impact heeft op de
lonen (denk maar aan de impact van de Reagan administration op de macht van vakbonden),
haalt Noels eigenhandig zijn stelling onderuit in de volgende zin: ‘De enige uitzondering zijn de
grote concerns zelf, die wel in staat zijn hoger dan gemiddelde lonen te betalen’.
- Een hoge concentratie van R&D-uitgaven wijst juist op het feit dat grote ondernemingen veel
‘moeite’ moeten doen om hun voorsprong te behouden. Ze moeten innoveren om hun omvang te
behouden.
Er zijn nog talloze voorbeelden in dezelfde trend. Alle bovenstaande elementen wijzen niet per se in de richting van gigantisme. Door een combinatie van overmatige simplificatie, intellectuele luiheid en goedmoedige welwillendheid wordt alles wat negatief is aan onze samenleving direct bestempeld als gevolg van gigantisme. Dit gaat echter voorbije aan het feit dat deze fenomenen complexer zijn dan Noels ze voorstelt. Kortom: het boek en de centrale these hadden potentieel, dat uiteindelijk schromelijk is onderbenut.
Voorgaande elementen rechtvaardigen eigenlijk een hogere score dan 2/5. Ware het niet dat het boek op inhoudelijk vlak uitpuilt van inconsistenties, oversimplificaties en de neiging om zaken die (deels) gerelateerd zijn aan andere fenomenen te wijten aan gigantisme. Eigenlijk is dit werk te oppervlakkig (en te kort) om een complex probleem ten volle te belichten.
Ik ergerde me vooral aan het eerste hoofdstuk, waarin Noels de diagnose van gigantisme tracht te stellen. Ik herhaal, ik ben het eens met de centrale stelling en de aangereikte oplossingen. Dat maakt het echter des te vermoeiender dat er slordig te werk is gegaan. Een greep uit mijn grootste ergernissen:
- Grotere winstmarges wijzen niet eenduidig in de richting van gigantisme. Ze kunnen juist een
bewijs van het effectief bestaan van grote schaalvoordelen zijn.
- ‘Gigantisme leidt tot een daling van de component arbeid ten voordele van de winsten’. Kan even
goed te wijten zijn aan technologische evoluties (automatisering).
- Noels stelt dat ‘concentratie leidt tot verminderde concurrentie, wat zou resulteren in lagere
lonen en salarissen. Los van het feit dat er een heel arsenaal aan factoren impact heeft op de
lonen (denk maar aan de impact van de Reagan administration op de macht van vakbonden),
haalt Noels eigenhandig zijn stelling onderuit in de volgende zin: ‘De enige uitzondering zijn de
grote concerns zelf, die wel in staat zijn hoger dan gemiddelde lonen te betalen’.
- Een hoge concentratie van R&D-uitgaven wijst juist op het feit dat grote ondernemingen veel
‘moeite’ moeten doen om hun voorsprong te behouden. Ze moeten innoveren om hun omvang te
behouden.
Er zijn nog talloze voorbeelden in dezelfde trend. Alle bovenstaande elementen wijzen niet per se in de richting van gigantisme. Door een combinatie van overmatige simplificatie, intellectuele luiheid en goedmoedige welwillendheid wordt alles wat negatief is aan onze samenleving direct bestempeld als gevolg van gigantisme. Dit gaat echter voorbije aan het feit dat deze fenomenen complexer zijn dan Noels ze voorstelt. Kortom: het boek en de centrale these hadden potentieel, dat uiteindelijk schromelijk is onderbenut.
April 11, 2020
Boek geschreven door Geert Noels in een vrij toegankelijke stijl, met als centraal idee dat het grootste hedendaagse probleem gigantisme is en dat veel andere problemen daaraan plakken.
Ik was akkoord met veel van zijn ideeen (al is mijn economische kennis waarschijnlijk te gelimiteerd…), en ik begrijp nu het fenomeen van gigantisme ook beter. Economisch gezien bijvoorbeeld is het zot hoe groot de winstmarge van de grote bedrijven is vergeleken met kleine bedrijven die nu minder en minder medewerkers nodig heben, terwijl grote bedrijven steeds meer mensen aanwerven (misschien is een groot deel van de lage productiviteitsgroei het gevolg van gigantisme…).
Interessante idées:
• zoals het verstrengen van kartelmaatregelen (Facebook dat Instagram en Whatsapp kan kopen is bvb onverantwoord),
• mindere interventies door de centrale bank (al vraag ik me wel af of 1: dat mogelijk is (of het systeem er gewoon te veel op steunt, of de lobby gewoon te sterk is, al zijn er nu meer en meer stemmen om hulp te geven aan individuen en niet bedrijven in het context van corona, 2:wat de impact gaat zijn, want miljoenen mensen hebben wel hun spaargeld in die 2B2F banken…),
• dat men groei nodig heeft om de groeiende schuld massa en toenemende gezondheids kosten te dekken, en dat dat deels het probleem is want men zoekt voor groei aan eender welke prijs…
• Het idee dat veel bedrijven artificieel in de markt blijven door te lenen (zombies)
• Het idee dat een groot deel van de bbp groei komt van kwaliteitsaanpassigen, maar men vraagt zich nog altijd af waarom de productiviteitsgroei zo laag is… (al weet men dat het grootste deel van de productiviteitsgroei bij grote bedrijven gebeurt…)
• Sterk argument voor decentralisatie…
• Pleidooi voor meer pluridisciplinariteit in de economie.
• Goede verdediging van het vinden van een moeilijk evenwicht tussen giga en kneuterig, links en rechts, …
• Conclusie: trager, kleiner en menselijker…
Ik vind het heel tof dat hij aanvaardt dat de economie verder moet gaan dan gewoon schaaldenken, en dat hij daarom niet grote bedrijven steunt, maar hij gaat wel niet ver genoeg vind ik. Hij zet alle fout op grote bedrijven en denkt dat het indijken van gigantisme het antwoord is. Zijn maatregelen zijn ook vaak simplistisch, bvb “decentralisatie”-wat houdt dat in? wat wilt dat zeggen? Ik denk dat gigantisme moeilijk te veranderen is en dat we nood hebben aan betere maatregelen dan wat hij voorstelt voor het klimaat en de maatschappij (omdat zijn maatregelen
1. niet duidelijk de maatschappij of het klimaat helpen, of niet genoeg (alleen maar een taks op internationaal transport is simplistisch en minimaal, door bvb de productie uit ons land uit te sourcen zijn we ineens ‘sustainable’ al zijn al onze kleren enz. onder heel slechte omstandigheden geproduceerd in China (displaced pollution)… Is Nederland dan zo duurzaam? Misschien het duurzaamst, maar zeker niet duurzaam ) Het is onduidelijk wat zijn ideen voor maatregelen op maatschappelijk vlak zijn? In die zin blijft zijn logica zeer economisch en weinig gericht aan hoe we problemen zoals het groeiend populisme zouden kunnen aanpakken.
2. ook sterk onrealistisch zijn (gaan de anti kartel regels zo veranderen?), er misschien gemakkelijkere maatregelen zijn die meer impact zouden kunnen hebben, zoals meer herverdeling in de maatschappij of gewoon een CO2 taks op import (niet gewoon voor transport)
3. Zijn kritiek op nulgroei en zijn argument voor duurzame groei zijn te simplistisch en niet per se correct (nulgroei wilt niet per se zeggen geen innovatie, en veel mensen pleiten eigenlijk niet voor nulgroei, maar wel voor een agnostische houding tegenover groei. Ook denk ik dat de globalisatie en een grotere aandacht voor het klimaat mogelijk een negatief impact zullen hebben op groei. Hij geeft de indruk dat het alternatief op marktdenken het einde van de gemeenschap is. Een hybride is mogelijk (dat wil niet zeggen dat dat mijn mening is… Mijn mening is nog een beetje onduidelijk… ). Duurzame groei ga je niet kunen krijgen door gewoon een CO2 taks op transport in te voeren, en het is onduidelijk wat hij verder voorstelt om dat doel te kunnen behalen…
4. Een speciefieke maatregel die hij voorstelt vind ik simplistisch en eigenlijk gewoon een bestseller quote om de lezer blij te maken: hoe hij crony capitalism wil aanpakken, door gewoon conferenties zoals Bildberg of Davos te stoppen (al is zijn idee om een aantal tijd tussen publieke en prive functies te hebben wel goed).
a. Ten eerste gaat dat waarschijnlijk nooit gebeuren, ze zijn te populair en almachtig
b. Het alternatief is niet per se beter, want zelfs al zouden deze conferenties niet doorgaan zouden er toch nauwe banden blijven bestaan tussen politici en businessemen.
c. Hij zou idealiter met een voorstel op proppen moeten komen dat het mogelijk maakt om voor de common man terug in contact met de politicus te komen, niet de politicus uit contact te houden van de lobby. Misschien een groot budget om meer met organisaties te communiceren of om hen geld te geven om voorstellen te schrijven (prive-bedrijven hebben al genoeg geld om die te schrijven, en dus luisteren we vaak naar hen…).
Ook vond ik sommige van zijn argumenten gewoon niet zo sterk. Misschien is dat gewoon door mijn wiskundige achtergrond dat ik elk argument echt wil begrijpen.
1. 124: zijn argument over kleinere scholen kijkt niet na of er meer kleinere scholen in rijke buurten zijn. Waarschijnlijk heeft dat het verwaarloosbaar effect maar het zou toch moeten bekeken worden.
2. 126: ik stel me vragen met zijn argument over hoe kleine landen beter bestuurd zijn, of dat niet gewoon door andere factoren is gebeurd, zoals bvb de mogelijkheid om een belastingparadijs te zijn ( ik denk aan Singapore, Luxemburg, Nederland, …), of door gewoon naar Belgie te kijken…
3. Zijn argument voor megasteden aan het ende lijkt me toch wel te economisch gezien (innovatie, steden worden beter bestuurd, …) en hij duwt de problemen met megasteden die hij in het begin (127, hoe steden mentale ziektes in de hand werken…) uitlegt een beetje te gemakkelijk naar de kant. Hoe zijn grote steden ook niet een voorbeeld van centralisatie? Kunnen grote steden zelfs goed zijn voor mensen? Hij geeft het voorbeeld van Londen dat heel groen is, maar is Londen zo’n leefbare stad? Daar ben ik niet zo zeker van…
a. Maar misschien zijn steden wel een lesser evil en nodig voor het klimaat en goed bestuur…
4. Ik ben geen grote fan van zijn discussie over demografie. Ik heb veel respect voor zijn moed om erover te discussieren, en het is waar dat een onsporende demografie gevaarlijk kan zijn voor de stabiliteit van de planeet, maar nu is het probleem niet de demografie, wel de 500+ miljoen mensen aan de top van de samenleving die extreem veel broeikasgassen uitstoten, niet de andere zes miljard.
5. Dat deglobalisering (en populisme) een gevolg van gigantisme is, is te gemakkelijk, vind ik. Gigantisme hielp veel maar de technologie van vandaag en andere maatschappelijke factoren spelen ook een rol.
6. Zijn statistieken waren soms ook te gemakkelijk, met gewoon twee jaren (bvb 1990 en 2017) en dan zeggen dat er een trend is tussen de twee is kort door de bocht. Waarschijnlijk is dit waar, maar het blijft te gemakkelijk en niet wetenschappelijk…
7. De hogere vennootschapsbelastingen pas als stap 4 te zetten in post gigantisme, vind ik veel te laat, hogere vennootschapsbelastingen zouden help voor de sanering van staatschulden en met de herverdeling.
Ik was akkoord met veel van zijn ideeen (al is mijn economische kennis waarschijnlijk te gelimiteerd…), en ik begrijp nu het fenomeen van gigantisme ook beter. Economisch gezien bijvoorbeeld is het zot hoe groot de winstmarge van de grote bedrijven is vergeleken met kleine bedrijven die nu minder en minder medewerkers nodig heben, terwijl grote bedrijven steeds meer mensen aanwerven (misschien is een groot deel van de lage productiviteitsgroei het gevolg van gigantisme…).
Interessante idées:
• zoals het verstrengen van kartelmaatregelen (Facebook dat Instagram en Whatsapp kan kopen is bvb onverantwoord),
• mindere interventies door de centrale bank (al vraag ik me wel af of 1: dat mogelijk is (of het systeem er gewoon te veel op steunt, of de lobby gewoon te sterk is, al zijn er nu meer en meer stemmen om hulp te geven aan individuen en niet bedrijven in het context van corona, 2:wat de impact gaat zijn, want miljoenen mensen hebben wel hun spaargeld in die 2B2F banken…),
• dat men groei nodig heeft om de groeiende schuld massa en toenemende gezondheids kosten te dekken, en dat dat deels het probleem is want men zoekt voor groei aan eender welke prijs…
• Het idee dat veel bedrijven artificieel in de markt blijven door te lenen (zombies)
• Het idee dat een groot deel van de bbp groei komt van kwaliteitsaanpassigen, maar men vraagt zich nog altijd af waarom de productiviteitsgroei zo laag is… (al weet men dat het grootste deel van de productiviteitsgroei bij grote bedrijven gebeurt…)
• Sterk argument voor decentralisatie…
• Pleidooi voor meer pluridisciplinariteit in de economie.
• Goede verdediging van het vinden van een moeilijk evenwicht tussen giga en kneuterig, links en rechts, …
• Conclusie: trager, kleiner en menselijker…
Ik vind het heel tof dat hij aanvaardt dat de economie verder moet gaan dan gewoon schaaldenken, en dat hij daarom niet grote bedrijven steunt, maar hij gaat wel niet ver genoeg vind ik. Hij zet alle fout op grote bedrijven en denkt dat het indijken van gigantisme het antwoord is. Zijn maatregelen zijn ook vaak simplistisch, bvb “decentralisatie”-wat houdt dat in? wat wilt dat zeggen? Ik denk dat gigantisme moeilijk te veranderen is en dat we nood hebben aan betere maatregelen dan wat hij voorstelt voor het klimaat en de maatschappij (omdat zijn maatregelen
1. niet duidelijk de maatschappij of het klimaat helpen, of niet genoeg (alleen maar een taks op internationaal transport is simplistisch en minimaal, door bvb de productie uit ons land uit te sourcen zijn we ineens ‘sustainable’ al zijn al onze kleren enz. onder heel slechte omstandigheden geproduceerd in China (displaced pollution)… Is Nederland dan zo duurzaam? Misschien het duurzaamst, maar zeker niet duurzaam ) Het is onduidelijk wat zijn ideen voor maatregelen op maatschappelijk vlak zijn? In die zin blijft zijn logica zeer economisch en weinig gericht aan hoe we problemen zoals het groeiend populisme zouden kunnen aanpakken.
2. ook sterk onrealistisch zijn (gaan de anti kartel regels zo veranderen?), er misschien gemakkelijkere maatregelen zijn die meer impact zouden kunnen hebben, zoals meer herverdeling in de maatschappij of gewoon een CO2 taks op import (niet gewoon voor transport)
3. Zijn kritiek op nulgroei en zijn argument voor duurzame groei zijn te simplistisch en niet per se correct (nulgroei wilt niet per se zeggen geen innovatie, en veel mensen pleiten eigenlijk niet voor nulgroei, maar wel voor een agnostische houding tegenover groei. Ook denk ik dat de globalisatie en een grotere aandacht voor het klimaat mogelijk een negatief impact zullen hebben op groei. Hij geeft de indruk dat het alternatief op marktdenken het einde van de gemeenschap is. Een hybride is mogelijk (dat wil niet zeggen dat dat mijn mening is… Mijn mening is nog een beetje onduidelijk… ). Duurzame groei ga je niet kunen krijgen door gewoon een CO2 taks op transport in te voeren, en het is onduidelijk wat hij verder voorstelt om dat doel te kunnen behalen…
4. Een speciefieke maatregel die hij voorstelt vind ik simplistisch en eigenlijk gewoon een bestseller quote om de lezer blij te maken: hoe hij crony capitalism wil aanpakken, door gewoon conferenties zoals Bildberg of Davos te stoppen (al is zijn idee om een aantal tijd tussen publieke en prive functies te hebben wel goed).
a. Ten eerste gaat dat waarschijnlijk nooit gebeuren, ze zijn te populair en almachtig
b. Het alternatief is niet per se beter, want zelfs al zouden deze conferenties niet doorgaan zouden er toch nauwe banden blijven bestaan tussen politici en businessemen.
c. Hij zou idealiter met een voorstel op proppen moeten komen dat het mogelijk maakt om voor de common man terug in contact met de politicus te komen, niet de politicus uit contact te houden van de lobby. Misschien een groot budget om meer met organisaties te communiceren of om hen geld te geven om voorstellen te schrijven (prive-bedrijven hebben al genoeg geld om die te schrijven, en dus luisteren we vaak naar hen…).
Ook vond ik sommige van zijn argumenten gewoon niet zo sterk. Misschien is dat gewoon door mijn wiskundige achtergrond dat ik elk argument echt wil begrijpen.
1. 124: zijn argument over kleinere scholen kijkt niet na of er meer kleinere scholen in rijke buurten zijn. Waarschijnlijk heeft dat het verwaarloosbaar effect maar het zou toch moeten bekeken worden.
2. 126: ik stel me vragen met zijn argument over hoe kleine landen beter bestuurd zijn, of dat niet gewoon door andere factoren is gebeurd, zoals bvb de mogelijkheid om een belastingparadijs te zijn ( ik denk aan Singapore, Luxemburg, Nederland, …), of door gewoon naar Belgie te kijken…
3. Zijn argument voor megasteden aan het ende lijkt me toch wel te economisch gezien (innovatie, steden worden beter bestuurd, …) en hij duwt de problemen met megasteden die hij in het begin (127, hoe steden mentale ziektes in de hand werken…) uitlegt een beetje te gemakkelijk naar de kant. Hoe zijn grote steden ook niet een voorbeeld van centralisatie? Kunnen grote steden zelfs goed zijn voor mensen? Hij geeft het voorbeeld van Londen dat heel groen is, maar is Londen zo’n leefbare stad? Daar ben ik niet zo zeker van…
a. Maar misschien zijn steden wel een lesser evil en nodig voor het klimaat en goed bestuur…
4. Ik ben geen grote fan van zijn discussie over demografie. Ik heb veel respect voor zijn moed om erover te discussieren, en het is waar dat een onsporende demografie gevaarlijk kan zijn voor de stabiliteit van de planeet, maar nu is het probleem niet de demografie, wel de 500+ miljoen mensen aan de top van de samenleving die extreem veel broeikasgassen uitstoten, niet de andere zes miljard.
5. Dat deglobalisering (en populisme) een gevolg van gigantisme is, is te gemakkelijk, vind ik. Gigantisme hielp veel maar de technologie van vandaag en andere maatschappelijke factoren spelen ook een rol.
6. Zijn statistieken waren soms ook te gemakkelijk, met gewoon twee jaren (bvb 1990 en 2017) en dan zeggen dat er een trend is tussen de twee is kort door de bocht. Waarschijnlijk is dit waar, maar het blijft te gemakkelijk en niet wetenschappelijk…
7. De hogere vennootschapsbelastingen pas als stap 4 te zetten in post gigantisme, vind ik veel te laat, hogere vennootschapsbelastingen zouden help voor de sanering van staatschulden en met de herverdeling.
January 23, 2025
In dit boek legt Geert Noels uit dat bedrijven te groot worden en is volgens hem slecht voor de economie en ook de maatschappij. Hij zegt dat grote bedrijven ervoor zorgen dat er minder concurrentie is en dat innovatie hierdoor wordt verminderd Hierdoor krijgen zete veel macht en dit zorgt voor ongelijkheid.
Noels vindt dat dit moet veranderen. Hij stelt voor om grote bedrijven minder te laten ingrijpen in de markt, fusies en overnames door gigabedrijven te verbieden en strengere regels in te voeren tegen monopolies zodat er geen corruptie onstaat. Hij wil ook een internationale belasting voor vervuilend transport, decentralisatie van macht en een betere scheiding tussen overheid, banken en bedrijven.
Maar Noels zijn ideeën hebben zwakke punten. Zijn argumenten zijn soms niet goed uitgelegd, zoals zijn bewering dat economische groei altijd tussen 0,5 en 1,5% ligt. Hij legt de schuld van problemen bij lage rente en overheidsingrijpen, maar kijkt niet kritisch naar het kapitalisme zelf. Volgens denkers zoals Karl Marx zorgt kapitalisme juist voor macht bij grote bedrijven. Noels negeert deze kritiek en bespreekt liberale ideeën zonder die te analyseren.
Ik ben het eens dat Noels een belangrijk probleem aankaart, maar hij gaat niet diep genoeg in op de oorzaken. Hij bekijkt vooral de gevolgen, terwijl het kapitalistische systeem zelf vaak schaalvergroting en ongelijkheid stimuleert. Zijn oplossingen zijn nuttig maar lossen het basisprobleem niet op.
Toch is het boek een goed startpunt om na te denken over hoe grote bedrijven en macht beter geregeld kunnen worden. Het mist wel een bredere blik en kritischere analyse om echt een verschil te maken.
Noels vindt dat dit moet veranderen. Hij stelt voor om grote bedrijven minder te laten ingrijpen in de markt, fusies en overnames door gigabedrijven te verbieden en strengere regels in te voeren tegen monopolies zodat er geen corruptie onstaat. Hij wil ook een internationale belasting voor vervuilend transport, decentralisatie van macht en een betere scheiding tussen overheid, banken en bedrijven.
Maar Noels zijn ideeën hebben zwakke punten. Zijn argumenten zijn soms niet goed uitgelegd, zoals zijn bewering dat economische groei altijd tussen 0,5 en 1,5% ligt. Hij legt de schuld van problemen bij lage rente en overheidsingrijpen, maar kijkt niet kritisch naar het kapitalisme zelf. Volgens denkers zoals Karl Marx zorgt kapitalisme juist voor macht bij grote bedrijven. Noels negeert deze kritiek en bespreekt liberale ideeën zonder die te analyseren.
Ik ben het eens dat Noels een belangrijk probleem aankaart, maar hij gaat niet diep genoeg in op de oorzaken. Hij bekijkt vooral de gevolgen, terwijl het kapitalistische systeem zelf vaak schaalvergroting en ongelijkheid stimuleert. Zijn oplossingen zijn nuttig maar lossen het basisprobleem niet op.
Toch is het boek een goed startpunt om na te denken over hoe grote bedrijven en macht beter geregeld kunnen worden. Het mist wel een bredere blik en kritischere analyse om echt een verschil te maken.
July 5, 2021
Interessant boek over hoe bepaalde bedrijven en structuren te groot geworden zijn waardoor er een onevenwicht ontstaat met grote gevolgen voor mens, milieu en maatschappij. Het boek legt goed uit wat het effect is van zulke grote conglomeraten, de parallel met de Champions League vond ik heel verhelderend. Geert Noels probeert ook te verklaren hoe het zo ver is kunnen komen en vooral ook wat een weg zou kunnen zijn naar een duurzamere economie: één die niet de factuur doorschuift naar toekomstige generaties en die niet alleen maar ten goede komt van bepaald segmenten van de bevolking. Hij voert een pleidooi voor kleiner, trager en menselijker.
Ik ben geen economist, maar ik vond het boek heel helder en op veel punten ook wel herkenbaar. Of alles correct is wat hij zegt, kan ik niet oordelen, maar het geheel klinkt wel logisch. Wat ik vooral goed vond aan dit boek is dat het niet de extremen opzoekt zoals bv. de anti-globalisten, maar vooral een pragmatisch beeld schetst. Het spel op zich is niet verkeerd, maar we zouden het wel met de juiste spelregels moeten spelen.
Ik ben geen economist, maar ik vond het boek heel helder en op veel punten ook wel herkenbaar. Of alles correct is wat hij zegt, kan ik niet oordelen, maar het geheel klinkt wel logisch. Wat ik vooral goed vond aan dit boek is dat het niet de extremen opzoekt zoals bv. de anti-globalisten, maar vooral een pragmatisch beeld schetst. Het spel op zich is niet verkeerd, maar we zouden het wel met de juiste spelregels moeten spelen.
June 15, 2019
Prima boek dat Gigantisme als uitwas - letterlijk, TE GROOT- ziet van het kapitalisme. Zo was het nooit bedoeld, maar kapitalisme is verworden tot een "winner takes all". Hij stelt een recept voor om met het gigantisme komaf te maken, een economie op mensenmaat zeg maar, een "Small is Beautiful" après la lettre, via een 10-tal stappen, in volgorde van dalende effectiviteit. Ik lijst ze op want het geeft de "flavour" weer van het boek: 1) het verscherpen van antitrustwetten, 2) het bestrijden van crony capitalism (verstrengeling van politiek met zakenwereld), 3) een CO2-taks op internationaal transport, 4) decentraliseren waar het kan ( hoe dichter bij 't volk hoe beter...), 5) verbod op overnames door Gigabedrijven, 6) niet langer het principe toepassen "too big to fail", 7) fiscale achterpoortjes sluiten, ttz. vennootschapsbelasting op intnl vlak en geen taksverschil tussen multinationals en KMO's, 8) minder interventionisme door centrale banken 9) aanvaarden van sociale regels en 10) valsspelers uitsluiten of langdurig schorsen...Mooi is zijn beschrijving van een "wing of the butterfly effect" of, hoe het simpel heruitzetten van wolve packs in een US national park de natuur herstelde....Verder heeft hij het ook over de te ééndimensionale kijk van het economie onderwijs dat al te vaak maatschappelijke factoren en lange termijn effecten niet mee in rekening neemt. Prima boek, zij het dat de vele grafieken eentonig en verre van flashy zijn.
July 15, 2019
Absolute aanrader - maar tegelijk een beetje een koude douche. Ergens weet je wel dat er iets niet helemaal klopt met ons huidig economisch model - veel zaken worden gedomineerd door grote bedrijven, met relatief goedkope service/producten en degelijke dienstverlening, maar door hun grootte kan er niemand in hunu schaduw staan.
Geert Noels legt haarfijn uit hoe dat komt, en waarom het een slechte zaak is. Hij geeft ook aan hoe het om te draaien of te verbeteren (zonder het kind met het badwater weg te gooien)... Maar dat wordt bijzonder moeilijk -aangezien de heersende grote bedrijven, en hun politieke vrienden weinig incentives hebben om hier aan mee te werken.
Op andere vlakken - zoals scholen, ziekenhuizen - zijn er voldoende bewijzen dat we niet op de juiste manier bezig zijn, en is het ook (relatief) makkelijker om ons aan te passen.
Een beetje een 'inconvenient truth' dus, maar net daarom belangrijk om er aan te werken.
Geert Noels legt haarfijn uit hoe dat komt, en waarom het een slechte zaak is. Hij geeft ook aan hoe het om te draaien of te verbeteren (zonder het kind met het badwater weg te gooien)... Maar dat wordt bijzonder moeilijk -aangezien de heersende grote bedrijven, en hun politieke vrienden weinig incentives hebben om hier aan mee te werken.
Op andere vlakken - zoals scholen, ziekenhuizen - zijn er voldoende bewijzen dat we niet op de juiste manier bezig zijn, en is het ook (relatief) makkelijker om ons aan te passen.
Een beetje een 'inconvenient truth' dus, maar net daarom belangrijk om er aan te werken.
November 12, 2021
Interessant en vlot geschreven, maar ik had graag wat meer onderbouwing gezien. De boodschap wordt vrij high level gebracht, waardoor de conclusies misschien wat gemakkelijk lijken
December 26, 2024
Een wereldwijd probleem dat te weinig mensen kennen en zelfs erkennen. Alle politiekers zouden dit verplicht moeten lezen.
September 10, 2020
Een must read voor iedereen die iets wil snappen van macro-economie, waarom politiek draait (en kraak) zoals ze nu al decennia doet en steeds verder doorslaat, voor wie wil snappen van waar de verrechtsing en populisme komt. Waarom groene investeringen zo achterop hinken. Hoe de spelregels tvv het grote kapitaal/ondernemingen veranderd zijn sinds de jaren '80. Een perfecte aanvulling op zijn eerdere "econoshock" een decennium later.
Geert Noels zou het niet graag horen maar hij heeft veel raakpunten met Dhr Varoufakis, Y (voormalig min van fin in Grienkenland ), ook al kijken ze vanuit een andere hoek naar de wereld.
Het boek is niet alleen beschrijven van de kommer en kwel, het brengt inzicht. Met dat inzicht komt macht: het laat me inzien dat het enige wat we moeten doen als bevolking is: snappen hoe macro economie ineen zit en dat we ons dan best wel eens collectief kunnen laten horen. Heerlijk actueel met wat corona nu doet met onze begrotingen en de veel te grote bedrijven die gered worden met staatssteun en de IFM/ECB/FED 'printer'.
Zou verplichte lectuur moeten zijn in combo met Luyendijck's - Dit kan niet waar zijn , waar verslag wordt gebracht uit interviews met topbankiers uit London post 2008 crisis. En smijt daar nog eens het ietwat provocatieve Tegen verkiezingen van David Van Reybrouck bij en basis voor de intellectuele revolutie voor een breed gedragen & solidair Europa is gelegd me dunkt.
Geert Noels zou het niet graag horen maar hij heeft veel raakpunten met Dhr Varoufakis, Y (voormalig min van fin in Grienkenland ), ook al kijken ze vanuit een andere hoek naar de wereld.
Het boek is niet alleen beschrijven van de kommer en kwel, het brengt inzicht. Met dat inzicht komt macht: het laat me inzien dat het enige wat we moeten doen als bevolking is: snappen hoe macro economie ineen zit en dat we ons dan best wel eens collectief kunnen laten horen. Heerlijk actueel met wat corona nu doet met onze begrotingen en de veel te grote bedrijven die gered worden met staatssteun en de IFM/ECB/FED 'printer'.
Zou verplichte lectuur moeten zijn in combo met Luyendijck's - Dit kan niet waar zijn , waar verslag wordt gebracht uit interviews met topbankiers uit London post 2008 crisis. En smijt daar nog eens het ietwat provocatieve Tegen verkiezingen van David Van Reybrouck bij en basis voor de intellectuele revolutie voor een breed gedragen & solidair Europa is gelegd me dunkt.
November 23, 2019
G.K. Chesterton poneerde dat er niet te veel, maar te weinig kapitalisten zijn. Hij pleitte voor meer, kleinere ondernemingen. E.F. Schumacher claimde de uitspraak: "Small is beautiful". Ook Nicolas Taleb (auteur van o.a. De Zwarte Zwaan) is voorstander van kleinere, antifragiele bedrijven. Het is in deze rijke, conservatieve traditie op ondernemen dat Geert Noels zich plaatst. Hij pleit in het boek 'Gigantisme' voor meer menselijkheid. Het mag liefst terug wat trager en kleiner. Een leuk citaat in dat verband is het Afrikaanse gezegde: "Als je denkt dat je te klein bent om het verschil te maken, heb je wellicht nog nooit de nacht doorgebracht met een mug in je kamer."
De auteur gaat eerst in op de oorzaken van gigantisme: de lage rente die bedrijven toelaat makkelijk concurrenten over te nemen, globalisering, technologieplatformen en reclamebudgetten die voor schaaleffecten zorgen, regelgeving en fiscaliteit die grote bedrijven bevoordelen. Daarbij onderstreept Noels dat in de VS de antitrustwetgeving zwakker is dan Europa.
De gevolgen zijn niet min: gigabedrijven zorgen voor een hoge concentratie in verscheidene sectoren (banken, farma,...) en hoge marges. Die winsten komen niet ten goede aan het personeel of de consument. Die laatste krijgt een minder diverse keuze en vaak een minder persoonlijke service. Bij het opduiken van hypermarkten zien we een toename van obesitas en het verdwijnen van de middenklasse, terwijl grote farmabedrijven het gebruik van antidepressiva aanmoedigen.
Ook binnen de overheid leidt de fusie van scholen en ziekenhuizen tot een achteruitgang van de kwaliteit en klantentevredenheid. Managers verdienen hoge bonussen wanneer ze via overnames het bedrijf doen groeien, maar kunnen de gevolgen van wanbeheer (bijvoorbeeld in de bankensector) doorschuiven naar de maatschappij ("too big to fail").
Noels schuift een alternatief naar voren: duurzame groei die niet ten koste gaat van de volgende generaties, sociale rechtvaardigheid en klimaatneutraal. Hij ziet redenen om hoopvol te zijn: nieuwe technologieën laten toe decentraal te werken, er is een tendens naar deglobalisering (cf. Brexit), kleinere naties hebben de wind in de zeilen, grote bedrijven zoals Deutsche Bank tonen aan dat groter niet langer beter hoeft te zijn en de mens komt terug centraler te staan in de economie. Ook kiest de consument ervoor lokale producten te kopen, te recycleren en gewoonweg bewuster te kopen.
Maar er is meer nodig. In het tijdperk van het postgigantisme schuift de schrijver enkele beleidsmaatregelen naar voren. Subsidiariteit dient het uitgangsprincipe te zijn. Zo moet de overheid niet langer gigabedrijven fiscaal te belonen, maar hen eerder verhinderen nog overnames te doen en de antitrustwetgeving ernstig toe te passen. Ook moet de verstrengeling tussen grote bedrijven en politiek worden doorgeknipt en strenger gewaakt worden op valsspelers. Wanbeheer moet leiden tot faillissement, niet tot een redding door de belastingbetaler. Het kan ook niet zijn dat de milieu- en sociale kost worden doorgezonden naar de samenleving en de werknemer. Zo moet een CO2-taks op internationaal transport de ware prijs van internationale handel te reflecteren. Socialistische planning is daarbij geen oplossing, gezien het dezelfde schaal hanteert als gigakapitalisme, zijnde giga-overheden. De gevolgen zijn even nefast.
Waar de economie bijna standaard uitgaat van schaaleffecten, is dit boek een verademing. Het is tijd dat de economie inderdaad terug op mensenmaat draait, met oog voor kwaliteit, respect en sociaal en ecologisch bewustzijn. Aan de beleidsmakers, bedrijfsleiders en consumenten om Geert Noels zijn boodschap ernstig te nemen.
De auteur gaat eerst in op de oorzaken van gigantisme: de lage rente die bedrijven toelaat makkelijk concurrenten over te nemen, globalisering, technologieplatformen en reclamebudgetten die voor schaaleffecten zorgen, regelgeving en fiscaliteit die grote bedrijven bevoordelen. Daarbij onderstreept Noels dat in de VS de antitrustwetgeving zwakker is dan Europa.
De gevolgen zijn niet min: gigabedrijven zorgen voor een hoge concentratie in verscheidene sectoren (banken, farma,...) en hoge marges. Die winsten komen niet ten goede aan het personeel of de consument. Die laatste krijgt een minder diverse keuze en vaak een minder persoonlijke service. Bij het opduiken van hypermarkten zien we een toename van obesitas en het verdwijnen van de middenklasse, terwijl grote farmabedrijven het gebruik van antidepressiva aanmoedigen.
Ook binnen de overheid leidt de fusie van scholen en ziekenhuizen tot een achteruitgang van de kwaliteit en klantentevredenheid. Managers verdienen hoge bonussen wanneer ze via overnames het bedrijf doen groeien, maar kunnen de gevolgen van wanbeheer (bijvoorbeeld in de bankensector) doorschuiven naar de maatschappij ("too big to fail").
Noels schuift een alternatief naar voren: duurzame groei die niet ten koste gaat van de volgende generaties, sociale rechtvaardigheid en klimaatneutraal. Hij ziet redenen om hoopvol te zijn: nieuwe technologieën laten toe decentraal te werken, er is een tendens naar deglobalisering (cf. Brexit), kleinere naties hebben de wind in de zeilen, grote bedrijven zoals Deutsche Bank tonen aan dat groter niet langer beter hoeft te zijn en de mens komt terug centraler te staan in de economie. Ook kiest de consument ervoor lokale producten te kopen, te recycleren en gewoonweg bewuster te kopen.
Maar er is meer nodig. In het tijdperk van het postgigantisme schuift de schrijver enkele beleidsmaatregelen naar voren. Subsidiariteit dient het uitgangsprincipe te zijn. Zo moet de overheid niet langer gigabedrijven fiscaal te belonen, maar hen eerder verhinderen nog overnames te doen en de antitrustwetgeving ernstig toe te passen. Ook moet de verstrengeling tussen grote bedrijven en politiek worden doorgeknipt en strenger gewaakt worden op valsspelers. Wanbeheer moet leiden tot faillissement, niet tot een redding door de belastingbetaler. Het kan ook niet zijn dat de milieu- en sociale kost worden doorgezonden naar de samenleving en de werknemer. Zo moet een CO2-taks op internationaal transport de ware prijs van internationale handel te reflecteren. Socialistische planning is daarbij geen oplossing, gezien het dezelfde schaal hanteert als gigakapitalisme, zijnde giga-overheden. De gevolgen zijn even nefast.
Waar de economie bijna standaard uitgaat van schaaleffecten, is dit boek een verademing. Het is tijd dat de economie inderdaad terug op mensenmaat draait, met oog voor kwaliteit, respect en sociaal en ecologisch bewustzijn. Aan de beleidsmakers, bedrijfsleiders en consumenten om Geert Noels zijn boodschap ernstig te nemen.
June 7, 2019
Stof tot nadenken. Sterk onderbouwd en met concrete voorstellen. Enkele bemerkingen: de voorgestelde 'decentralisatie' blijft voor mij wat vaag: welke beleidsdomeinen exact / hoe ver moet dit gaan? ; niet alles kan door de toekomstige stadstaat beslist worden, lijkt mij. Ook standpunt EU is me niet volledig duidelijk - OK, subsidiariteit, maar in welke mate; kan toch niet de bedoeling dat elke lidstaat bilateraal met China moet onderhandelen? Tot slot: hoe vergelijk je schaalvoordelen met nadelen van grotere organisatie? Soms zijn de cijfers/balans misschien duidelijk, maar wellicht niet altijd.
September 8, 2019
In een conferentie hoorde ik Geert Noels over zijn boek praten. Hij bracht de korte inhoud en het boek zelf is doorspekt met voorbeelden hoe "vraatzucht" in business, gezondheid, bank, onderwijs etc.. terug te vinden is.
Iedere toepassing dat hij uitlegt, kan je in een systeemmap schetsen. Schitterende oefeningen om studenten netwerkeconomie met systeemdenken te laten kennismaken. Vooral omdat hij vertrekt van bijvoorbeeld de metafoor Champions League uit de voetbal.
Iedere toepassing dat hij uitlegt, kan je in een systeemmap schetsen. Schitterende oefeningen om studenten netwerkeconomie met systeemdenken te laten kennismaken. Vooral omdat hij vertrekt van bijvoorbeeld de metafoor Champions League uit de voetbal.
August 17, 2019
De auteur waagt zich aan een gedurfde analyse over de fundamentele fout in het huidige wereldwijd economisch systeem. Hij omschrijft 'Gigantisme' als de ongebreidelde drang om alsmaar groter te worden in vele domeinen, waardoor er mistoestanden automatisch in de hand worden gewerkt - zoals in de financiële wereld (bankencrisis & too big to fail), corporatisme (verspilling & uitbuiting), cultuur (Eurovisiesongfestival), sport (Champions League), etc.
Zijn alternatief ? Een economisch systeem dat kleiner, trager en menselijker is - waardoor welvaartsziekten effectief voorkomen kunnen worden en niet langer bestreden moeten worden met bijvoorbeeld permanente dosissen chemie.
Tijdens het lezen van dit boek werd ik voortdurend geslingerd tussen naïviteit en idealisme. Niets verkeerd met beiden, zeker niet als je aan een zwembad ligt ... Genoeg stof om over na te denken en te laten bezinken.
Zijn alternatief ? Een economisch systeem dat kleiner, trager en menselijker is - waardoor welvaartsziekten effectief voorkomen kunnen worden en niet langer bestreden moeten worden met bijvoorbeeld permanente dosissen chemie.
Tijdens het lezen van dit boek werd ik voortdurend geslingerd tussen naïviteit en idealisme. Niets verkeerd met beiden, zeker niet als je aan een zwembad ligt ... Genoeg stof om over na te denken en te laten bezinken.
April 26, 2019
4,5/5
Het is wellicht geleden van Jared Diamond's superbe boek 'COllapse' dat ik zoveel interessante passages heb gehighlight.
In dit belangwekkende en helder geformuleerde boek, over onze ontwrichte wereldeconomie (bij uitbreiding... ons leven), krijgen we een antidotum gericht tegen het gigantisme (groot, groter, grootst).
Het zou, in eerste instantie, door elke politicus (van links tot rechts) grondig gelezen moeten worden.
Het enige minpuntje is dat sommige zaken meer dan één keer benoemd en toegelicht worden... maar dat bederft de pret niet.
Ik haat het altijd wanneer ik op het einde van een 'recensie', must-read zie staan...
DIt is een must-read!
Het is wellicht geleden van Jared Diamond's superbe boek 'COllapse' dat ik zoveel interessante passages heb gehighlight.
In dit belangwekkende en helder geformuleerde boek, over onze ontwrichte wereldeconomie (bij uitbreiding... ons leven), krijgen we een antidotum gericht tegen het gigantisme (groot, groter, grootst).
Het zou, in eerste instantie, door elke politicus (van links tot rechts) grondig gelezen moeten worden.
Het enige minpuntje is dat sommige zaken meer dan één keer benoemd en toegelicht worden... maar dat bederft de pret niet.
Ik haat het altijd wanneer ik op het einde van een 'recensie', must-read zie staan...
DIt is een must-read!
January 20, 2020
Een zeer interessant boek over de huidige economische problemen, wat daar de oorzaken van zijn en wat daarvan de oorzaken zijn.
Bovendien reikt de auteur op het einde 10 oplossingen aan die zouden werken.
Het leest vlot, niet wat je verwacht van een boek over economie.
Bovendien reikt de auteur op het einde 10 oplossingen aan die zouden werken.
Het leest vlot, niet wat je verwacht van een boek over economie.
May 24, 2020
Zeer relevante gedachtengang. Des te meer actueel in deze Corona tijden. Aan te bevelen aan iedereen die onze maatschappij een duurzame toekomst wilt geven.
Geert Noels moet aan mij alvast zijn auteursrechten niet terugbetalen ;)
Geert Noels moet aan mij alvast zijn auteursrechten niet terugbetalen ;)
Displaying 1 - 30 of 51 reviews