Księżniczka

by Lucyna Olejniczak

Lena, dorosła kobieta, mężatka, i Lenka, dziewczynka, która dopiero rozpoczyna podróż przez życie - ta sama osoba, ale pierwsza z bagażem doświadczeń tej drugiej. To ciężar, z którym musi się zmierzyć po latach księżniczka tatusia.

W zacnym domu szanowanego inżyniera i budowniczego socjalistycznej Nowej Huty, za zamkniętymi drzwiami, rozgrywa się dramat pozornie idealnej rodziny. Obserwowany oczami dziecka dodatkowo nabiera ostrości.

Dorosła Lena wraca do rodzinnego domu, aby stanąć z ojcem twarzą w twarz i przekonać się, czy wszystko można wybaczyć, czy szacunek i miłość wpisane w relację rodzicielską są silniejsze niż pamięć o krzywdzie.

232 pages, Paperback

First published April 4, 2019

About the author

Lucyna Olejniczak urodziła się i mieszka w Krakowie. Z zawodu laborantka medyczna, były pracownik Katedry Farmakologii UJ, jako pisarka zadebiutowała już na emeryturze. Dużo podróżuje, lubi poznawać nowych ludzi, łatwo się zaprzyjaźnia. Wielbicielka kotów i wnuczki. Autorka między innymi bestsellerowej sagi Kobiety z ulicy Grodzkiej.

Reviews

[Wojciech Szot · Rating 4 out of 5]

Książki oceniamy po okładce, tytule, opisie, biogramie autora/autorki. Tak zwane parateksty są prezentacją treści i jednak ważnym jej elementem. Na ich podstawie możemy albo odrzucić dany tytuł, albo go przysposobić do lektury. Nie ma w tym nic złego, przecież po to się pisze blurby, po to redakcja i autorzy siedzą nad tymi opisami czasem dłużej niż nad niejedną stroną z książki. Czasem to działa fantastycznie i dajemy się nabrać, czasem szczęśliwie chroni nas przed złym wyborem, a niekiedy niestety sprawia, że po dany tytuł nie sięgamy, a warto. Przed Państwem trzecia z tych dróg.

Co nam mówi ta okładka i tytuł? Właściwie nic konkretnego, jakaś dziewczynka w wiosennej kreacji trzymająca poza kadrem coś w rękach, widziana z góry do tego stonowana tonacja i tytuł “Księżniczka”, który niewiele nam mówi, a w połączeniu z banalnym hasłem “rodziców się nie wybiera” zdradza opowieść o dziewczynce, która ma kłopoty ze starymi. Ciekawe? Nie. W opisie mamy “dramat pozornie idealnej rodziny”, wybaczenie, szacunek i miłość, a do tego informacja, że akcja dzieje się w Nowej Hucie czasów PRL. To może zachęcić, ale jak to mówią “szału nie ma”. A można było ten tytuł wydać całkiem inaczej, opisać innymi słowami i zaprezentować jako ambitną powieść rozliczającą stosunki rodzinne na tle epoki i blokowiska? Można było. Oczywiście moje potrzeby wynikają stąd, że zasadniczo nie chwytam się książek przeznaczonych dla tzw. “masowego czytelnika”, który ma swoje przyzwyczajenia i potrzebuje właśnie takich narracji w paratekście. A Lucynie Olejniczak udało się napisać książkę, która bez większego problemu może znaleźć się na półkach osób lubiących ciężką, nasyconą i ambitna prozę.

Ale marudzę… Do rzeczy. Mamy zatem nowohucki blok, wiadomy okres, mieszkanie pana inżyniera, który jak pije to na całego, ale czasem jest trzeźwy i to też nie zwiastuje niczego dobrego. Żona pana inżyniera jest kobietą uległą, która całe życie spędziła na wychowywaniu dziatwy i obsłudze pana domu. No i ją - Lenkę, dziewczynkę, która boi się Mongołów z bajki i własnego ojca. Dla kontrastu Olejniczek miksuje opowieść z historią późniejszą - dorosłej już Leny, która odwiedza rodzinny dom, by zakomunikować rodzicom coś ważnego. Wracają do niej wspomnienia i na nowo próbuje opowiedzieć samej sobie i czytelnikom to, co się wydarzyło przez te wszystkie lata.

Klasyczna opowieść o przemocy domowej, molestowaniu i rodzinie, jakich tysiące były, są i będą. Jednocześnie autorce udaje się doskonale opisać szerszy kontekst - pokazać funkcjonowanie mieszkańców blokowiska, pracowników i pracowniczek, opisać ówczesne obawy i lęki (schrony!). To właśnie tymi elementami książka Olejniczak wyróżnia się na tle innych. Świetne jest łączenie realistycznej warstwy z wyobrażeniami małej dziewczynki, która swoje lęki kanalizuje oczywiście w życiu we własnym, wyimaginowanym świecie. Olejniczak nie przesadza jednak ze straszeniem, sporo tu oddechu, dziecięcych przygód, obserwacji rzeczywistości z perspektywy młodej jej użytkowniczki. Autorka udanie konstruuje dialogi, które są żywe i naturalne, widać że jest to opowieść, którą ma pod kontrolą od początku do końca, co nie zawsze się zdarza.

Zawsze zwracam uwagę na jeden aspekt - czy PRL jest przedstawiany wyłącznie jako źródło cierpień, świat szary i brzydki, w którym nic nie mogło cieszyć, a ludzie od rana przeżywali cenzurę, braki w zaopatrzeniu i przemocowość systemu. Ludzie tak naprawdę żyli, cieszyli się, podobały im się nowe bloki, widzieli jakieś perspektywy i oczywiście było to życie w dużej mierze ograniczone i trudne, ale codzienność bywała jednak chwilami całkiem miła. I o tym również dużo jest w “Księżniczce”, autorka nie straszy czasami, o których pisze, widzi je łagodnie choć nie bezkrytycznie. To naprawdę mądre pisanie.

Cieszę się, że zostałem namówiony do lektury książki Lucyny Olejniczak, bo pewnie nigdy bym po nią nie sięgnął, a tak przeczytałem pełnokrwistą opowieść, która z pewnością mogłaby być lepsza - niektóre sceny są niepotrzebne, można było sporo tu jeszcze przyciąć, ale mimo mankamentów jest to powieść życiowa i uważna, bardzo sprawnie odtwarzająca coś, co mimo zmiany historii wcale się nie skończyło - życie malych dziewczynek nadal do łatwych nie należy. Polecam Państwu lekturę.

[WSZ]

[Patriseria Kożlik · Rating 5 out of 5]

W książce przedstawiony jest obraz dysfunkcyjnej rodziny patriarchalnej, gdzie nie ma rozmowy i szacunku do pozostałych członków, a także współmieszkańców. Ojciec i jego zdanie jest najważniejsze – w końcu jest szanowanym inżynierem, gardzi innymi ludźmi. Matka często przez niego obrażana – szczędzi czułości swoim dzieciom, nie dba o ich bezpieczeństwo. Ich dewizą życiową jest nie okazywać słabości przed sąsiadami, wszystko co dzieje się w domu, powinno pozostać w czterech ścianach. Częste awantury i rękoczyny nikogo nie dziwią, nikt nie reaguje.
Autorka stworzyła mocno klimatyczną powieść. Bieda, alkohol, powszechna ‘kombinatoryka’ i wyrastanie na robotniczym osiedlu są miejscem, w którym rozgrywa się dramat bohaterki. Lenka z dziecięcą naiwnością ufa wszystkiemu co przekazują jej dorośli, kiedy z czymś się nie zgadza lub nie potrafi sobie z tym poradzić ucieka w świat fantazji. Wrażliwe dziecko, które kocha książki i grubiańscy rodzice tworzą znaczny dysonans.
Wszyscy wokół wiedzą jaki dramat rozgrywa się w czterech ścianach tej rodziny, matka niejednokrotnie widzi jak ojciec w nocy odwiedza pokój córek, jednak nikt nic z tym nie robi.
Akcja w powieści głownie rozgrywa się we wnętrzu bohaterki. Przejmujący, bolesny obraz, który na długo zapada w pamięć.

[Maria Dedelis · Rating 3 out of 5]

Na bolesną historię rodziny patrzymy zarówno z perspektywy dorosłej, świadomej Leny, jak i małej, niewinnej Lenki, obserwującej i doświadczającej krzywd, wyjaśniającej je sobie po swojemu, najlepiej jak potrafi. Książka bardzo umiejętnie ukazuje psychologiczną zależność pomiędzy ojcem-alkoholikiem a córką, narastający lęk i próby radzenia sobie z traumą wyniesioną z domu pełnego rozgoryczenia, przemocy i terroru molestowania, zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Bardzo wartościowa, choć wstrząsająca pozycja.

[Ewelina · Rating 5 out of 5]

Jedna z moich najlepszych lektur.

[Artur Szymczak · Rating 4 out of 5]

Emocjonalna i mocno przejmująca opowieść, pełna smutku, boleści. W mocno obyczajowo - psychologicznym tonie.