Όσα δεν έζησαν

by Μαρία Σκιαδαρέση, Χρύσα Φραγκιαδάκη (Editor)

Ο έως χτες άγνωστος, ο άλλος· ο όποιος άλλος, ο διαφορετικός, κάποιος µε άλλο χρώµα, άλλη θρησκεία, άλλη πατρίδα, άλλο πολιτισµό, άλλες συνήθειες, άλλη ζωή.

Τέσσερις ιστορίες, όπου το ξένο εισδύει στο οικείο άλλοτε σαν επισκέπτης, άλλοτε σαν εισβολέας, συχνά ενοχλητικός, καµιά φορά προκλητικός ή αλλόκοτος, κάποτε γοητευτικός ή ερωτεύσιµος.

Ένας Κούρδος µετανάστης από την Τουρκία στο Λαύριο, µια µουσουλµάνα από τον κήπο της στην Κοµοτηνή σε πολυκατοικία της Ξάνθης, ένας Ιρανός αρχαιολόγος από την Τεχεράνη στην Αθήνα, ένας πρόσφυγας από τον πόλεµο της Σοµαλίας στην πλατεία Βικτωρίας. Άνθρωποι που έφυγαν απ’ την πατρίδα, τον τόπο, την πόλη τους για να ζήσουν κάπου αλλού όσα δεν πρόλαβαν, δε θέλησαν, δεν µπόρεσαν, δε σκέφτηκαν ποτέ να ζήσουν· όλα όσα δεν έζησαν.

Τέσσερις δεκαετίες της Ελλάδας στο πέρασµα από τον 20ό στον 21ο αιώνα. Τέσσερις δεκαετίες ερχοµού προσφύγων και οικονοµικών µεταναστών, κοινωνικής ανακατάταξης, επαναπροσδιορισµού των σχέσεων ανάµεσα σ’ εµάς και στους άλλους, τους άλλους που ζουν από χρόνια δίπλα µας κι αυτούς που ήρθαν κάποτε και συνέχισαν να έρχονται αλλάζοντας το ανθρώπινο τοπίο της χώρας αλλά και τη δική µας µατιά απέναντί τους. Μια αναζήτηση των ορίων ανάµεσα στο οικείο και στο ξένο στην κόψη µιας αόρατης κλωστής, που διαπερνά ρόλους ασαφείς, ρόλους που αλλάζουν κάθε µέρα, κάθε ώρα, ως τη στιγµή που θα αναρωτηθούµε πώς κι αυτός που θεωρούµε ξένο µπορεί να γίνει φίλος, ακόµα κι αδερφός, ή πώς κι εκείνος που θεωρήθηκε φίλος δείχνει στο τέλος άγνωστος, ίσως και αντίπαλος. Και τότε καταρρέουν τα στερεότυπα κι έρχεται η κάθαρση µε τη µορφή της ρήξης ή της συµφιλίωσης.

128 pages, Paperback

First published November 1, 2018

About the author

H Μαρία Σκιαδαρέση (English: Maria Skiadaresi) γεννήθηκε στην Aθήνα το 1956. Σπούδασε Iστορία και Aρχαιολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστηµίου Aθηνών. Έχει γράψει µυθιστορήµατα, νουβέλες, διηγήµατα και βιβλία για παιδιά και εφήβους. Είναι µέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.

Reviews

[Ρένα Λούνα · Rating 3 out of 5]

Τέσσερα διηγήματα, γνωριμία με τη Μαρία Σκιαδαρέση, περί λαών και μετακινήσεων στον κόσμο.

Το Όσα δεν έζησαν κρατάει όσο περίπου κρατάει ένα απόγευμα, και χωράει τέσσερα πυκνά διηγήματα που τα ενώνει η ίδια η ένωση, η πράξη της γεφύρωσης των κόσμων. Βέβαια, τέτοιου τύπου ένωση προϋποθέτει την ανάλυση όσων χωρίζουν, το διαφορετικό, τον ξένο πολιτισμό, τη θρησκεία, τη γλώσσα, τις συνήθειες. Πράγματα που μαθαίνονται, όπως μαθαίνεται και το να απορρίπτεις το ξένο, να γελάς, να νιώθεις άβολα - να είναι κάπως παράλογο να ρίχνεις τα υπολείμματα του φαγητού στη γλάστρα αντί να τα πετάς στα σκουπίδια, αλλά η κίνηση του σταυρού έξω από τις εκκλησίες είναι το δίχως άλλο, καθόλου παράλογο.

Ο Κούρδος από την Τουρκία στο Λαύριο, ερωτεύσιμος και ευάλωτος, η µουσουλµάνα από την Κοµοτηνή, έτοιμη να γεφυρώσει τα αγεφύρωτα με σημείο εκκίνησης την ουδέτερη, παγωμένη Γερμανία, ο γοητευτικός Ιρανός αρχαιολόγος από την Τεχεράνη, και ο πρόσφυγας πολέμου που περπατάει δίπλα μας στον δρόμο, μαζεύοντας σκληρά βλέμματα σαν μπουκέτα, θυμίζοντάς μας τι ωραίο που είναι το κάπνισμα, πριν τα πράγματα χειροτερέψουν.

Το Όσα δεν έζησαν είναι η πιο εύκολη μαντεψιά, μιας και το να μαντέψεις τα δεινά είναι δυστυχώς το εύκολο, το αναμενόμενο. Ο τίτλος επισκέπτεται το μάταιο της υπόθεσης, το πώς η Δύση αποφασίζει με τους όρους της για την Ανατολή και αυτό εύκολα απομονώνει την πολύχρωμη εμπειρία, τα όσα απρόβλεπτα και θαυμάσια θα μπορούσε να ζήσει κανείς, πριν καταλήξει στο μονότονο γκρι, το πολύ προβλεπόμενο μονόχρωμο.

Είναι φανερό πως η συγγραφέας επιθυμεί ανακωχή. Συμφιλίωση και παύση πυρός – αυτή την πολύτιμη ανάγκη–. Η Δύση οφείλει να έρθει προ των ευθυνών της και να μάθει κάποτε, πως φιλοξενία δεν σημαίνει υπό δικούς της όρους, αλλά προϋποθέτει ένα μαλακό στρογγύλεμα συγκατοίκησης, ώστε να χωρέσουν οι όμορφες ιδιοτροπίες του άλλου. Κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για υπέροχες ιδιοτροπίες.

Ιστορίες σημαντικές να γραφτούν, επειδή ακριβώς είναι κυρίως προφορικές, και το προφορικό το παίρνει ο αέρας.

[Demetra · Rating 3 out of 5]

Το βιβλίο αποτελείται από τέσσερα αυτοτελή διηγήματα. Κάθε διήγημα έχει ως πρωταγωνιστή έναν διαφορετικό μετανάστη ή πρόσφυγα, ο οποίος ήρθε στην Ελλάδα με σκοπό τη δημιουργία μιας ζωής καλύτερης από εκείνη που θα είχε στην πατρίδα του. Η συγγραφέας μάς παρουσιάζει μέσα από τις ιστορίες το θέμα της μετανάστευσης από την πλευρά του μετανάστη, δίνοντάς μας την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με τα συναισθήματα και τις σκέψεις του. Παράλληλα προβάλλεται και η πλευρά των ντόπιων που συναναστρέφονται σε καθημερινή βάση με τους μετανάστες και τις οικογένειές τους, επισημαίνοντας την φιλοξενία αλλά και τον ρατσισμό που συνυπάρχουν στην ελληνική κοινωνία.

[Μάριος · Rating 5 out of 5]

Ένα βιβλίο για όλες τις πλευρές του ρατσισμού, ντόπιου και ξένου.
Για την ευκολία να φταίξει ο μαύρος, ο αλλόθρησκος και γενικά το διαφορετικό.
Εξαιρετικό, διαβάζεται μονοκοπανια