Het favoriete wiskundige symbool van Robbert Dijkgraaf is het isgelijkteken. Dit bescheiden teken bezit een enorme kracht omdat het in één formule twee verschillende werelden weet te verbinden. Zo kunnen ideeën vrij van de ene kant naar de andere kant stromen. Op dezelfde wijze brengen deze essays de meest verrassende onderwerpen bij elkaar: de paus en de oerknal, de octopus en de robot, Einstein en een rekenfout, Google en de PTT, kunst en wetenschap. Dijkgraaf laat zien hoe de nieuwste inzichten van de wetenschap relevant zijn voor de alledaagse werkelijkheid van ons allemaal. Als onderzoek door iets wordt gedreven dan is het verbeelding en nieuwsgierigheid, en dat geldt evenzeer voor Het isgelijkteken.
Robbert Dijkgraaf is universiteitshoogleraar mathematische fysica aan de Universiteit van Amsterdam en was president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Tegenwoordig is hij directeur van het befaamde Institute for Advanced Study in Princeton. In 2008 verscheen zijn Blikwisselingen (elf drukken), in 2012 Het nut van nutteloos onderzoek (zeven drukken).
Over Blikwisselingen: 'Dat hier een man staat met een onwrikbaar vertrouwen in de weg van het menselijk verstand, is volstrekt duidelijk. Hij komt er zelf geregeld, op die weg, en weet hoe heerlijk het is. Zijn lezers nu ook.' - de Volkskrant
Over Het nut van nutteloos onderzoek: 'Behalve een wetenschapper in hart en nieren ook een begenadigd schrijver. Hij legt verrassende verbanden en is een meester in verhelderende metaforen.' - De Standaard
Dit boek is een bundeling van essays van Robbert Dijkgraaf. Dat hierdoor soms overlap in onderwerpen of voorbeelden ontstaat is niet vervelend. Dijkgraaf heeft de vaardigheid om over wetenschap en complexe materie te schrijven op een begrijpelijke manier voor een (semi-)leek.
Met name zijn visie over het huidige wetenschapsklimaat en de invloed van de politiek, onderwijsinstellingen en de media is interessant. Hij ziet kansen voor de wetenschap en de nieuwe generatie onderzoekers en laat een verbinding zien tussen de alpha-, beta- en gammawetenschappen. Ik hou van zijn nuchtere blik op deze ontwikkelingen met nadruk op de kansen die ons dat biedt (i.p.v. het benoemen van enkel de risico's). Goed boek en maakt me nieuwsgierig naar meer werk van hem.
Vijf sterren voor de kwaliteit van de gebundelde columns, één ster voor de kwaliteit van de bundeling. Columns overlappen, je vindt de datum niet van de column, kortom de uitgever mag zich schamen. het enige wat die doet is een misleidende promotietekst op de achterflap zetten. De verdienste van dit boek is niet dat er zovele uitleenlopende thema's aan bod komen, maar net zo weinig. Aan de oppervlakte krijg je uiteenlopende onderwerpen, daaronder krijg je schitterende variaties op een beperkt aantal thema's. Dijkgraaf is niet alleen een topexpert mathematische fysica, maar ook nog eens een begenadigd columnist. Voorbij de waan van de dag onderhoudt hij de lezer over het onwaarschijnlijk grote nut van... nutteloos onderzoek, net zoals in zijn vorig boek.
Een boek vol met goed geschreven columns. Er zit soms wat overlapping tussen, maar dat stoort niet, omdat je dan herinnerd wordt aan de andere column. Ik zou dit boek echter aanraden om in kleine etappes te lezen en daar tussen even tijd te nemen, want als je het in een keer doorleest mis je de essentie. Elke column heeft namelijk een andere boodschap.
Dit viel mij een beetje tegen. Het is eigenlijk een verzameling van zijn columns in de NRC en daardoor uiteraard ook wat opervlakkiger dan ik verwachtte. Ik had wat meet wetenschappelijke diepgang verwacht. Er zitten wel een aantal leuke anekdotes over allerlei wetenschappers in. Het is zeer leesbaar geschreven.