What do you think?
Rate this book
Jacques van Marken
Jacques van Marken (1845-1906) besloot zich als 19-jarige corpsstudent ‘nuttig te maken voor de maatschappij’. Hij richtte de Nederlands Gist- en Spiritusfabriek op en later Calvé Delft. Voor zijn arbeiders creëerde hij voorzieningen die pas 70 jaar later gemeengoed zouden worden, waaronder pensioenopbouw, ziektekostenverzekering en een ondernemingsraad. Van Marken was vooruitstrevend en invloedrijk, zaken die hij aan de orde stelde haalden de Tweede Kamer en de internationale pers.
Samen met zijn vrouw Agneta woonde hij in zijn fabriekskolonie in Delft.
Samen met zijn vrouw Agneta woonde hij in zijn fabriekskolonie in Delft.
654 pages, Paperback
First published March 29, 2019
2 people are currently reading
24 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
April 28, 2019
Niets dan lof over een drukbezet man?
Voor zijn roman Agneta (2015) heeft Jan van der Mast het leven uitgediept van de vrouw naar wie het Delftse Agnetapark vernoemd is. Hij was echter nog niet klaar met haar man Jacques van Marken (1845-1906), Nederlands eerste sociaal ondernemer. Daarom schreef hij diens gelijknamige biografie.
Van der Mast is stedenbouwkundige en tijdens zijn studie in Delft leerde hij het Agnetapark kennen: een unieke fabriekskolonie uit de tweede helft van de negentiende eeuw. Een tijd waarin de Nederlandse bevolking groeide, waardoor ook de vraag naar levensmiddelen toenam. In hoog tempo werden er fabrieken gebouwd en daaromheen verrezen arbeidersdorpen – sommige op fabrieksterrein, zoals Philipsdorp in Eindhoven en het Agnetapark in Delft. Veel van de ondernemers waren kapitalistisch ingesteld, gericht op het maken van winst, en zij bekommerden zich niet om de slechte woon- en werkomstandigheden van hun arbeiders. Ook de politiek deed voor 1889 weinig aan het oplossen van de ‘sociale kwestie’ en hier zag Jacques van Marken kansen. Na zijn studie technologie, 25 jaar oud, wilde hij zich inzetten voor de samenleving.
In 1870 opende hij de Nederlandse Gist & Spiritusfabriek en hij begon direct een zorgsysteem voor zijn arbeiders, stimuleerde onderwijs voor de kinderen en lanceerde een Spaarkas. Als hij dertien jaar later de Oliefabriek (nu Calvé geheten) opent, heeft hij inmiddels ook een ziekenfonds en pensioenstelsel opgezet. In feite was het Agnetapark een verzorgingsstaat in het klein.
Niets dan lof over deze sociaal ondernemer zou je zeggen, maar documenten uit die tijd werpen een ander licht. Van Marken zou een ‘welvarende praatjesmaker’ en een ‘man van vals sentiment’ zijn. Van der Mast heeft deze bronnen, bijvoorbeeld uit het tijdschrift De Nieuwe Gids, opgenomen, maar hij gaat er niet lang op door. Daardoor ontstaat het gevoel dat hij Van Marken enigszins verheerlijkt. Dat is niet zo gek als je het bronnenmateriaal in ogenschouw neemt waar hij zich grotendeels op baseert: het persoonlijke familie- en bedrijfsarchief, samengesteld door de ondernemer zelf.
Niet alleen had de ondernemer twee fabrieken te leiden, ook hield hij er twee gezinnen en een opiumverslaving op na. Hoe hield hij dit leven vol? In deze zeer uitgebreide biografie blijkt dat zijn vrouw Agneta een grote steun was, al was haar echtgenoot hier niet altijd van op de hoogte.
Jacques van Marken is een volledig boek vanwege het uitgebreide register en notenapparaat, waardoor het een historisch verantwoord naslagwerk is geworden. Daarnaast zijn kaarten van Delft en vele afbeeldingen opgenomen. Om de Van Marken-beleving compleet te maken, rest me nu niets meer dan een rondleiding in het Agnetapark, door de auteur persoonlijk gegeven.
Voor zijn roman Agneta (2015) heeft Jan van der Mast het leven uitgediept van de vrouw naar wie het Delftse Agnetapark vernoemd is. Hij was echter nog niet klaar met haar man Jacques van Marken (1845-1906), Nederlands eerste sociaal ondernemer. Daarom schreef hij diens gelijknamige biografie.
Van der Mast is stedenbouwkundige en tijdens zijn studie in Delft leerde hij het Agnetapark kennen: een unieke fabriekskolonie uit de tweede helft van de negentiende eeuw. Een tijd waarin de Nederlandse bevolking groeide, waardoor ook de vraag naar levensmiddelen toenam. In hoog tempo werden er fabrieken gebouwd en daaromheen verrezen arbeidersdorpen – sommige op fabrieksterrein, zoals Philipsdorp in Eindhoven en het Agnetapark in Delft. Veel van de ondernemers waren kapitalistisch ingesteld, gericht op het maken van winst, en zij bekommerden zich niet om de slechte woon- en werkomstandigheden van hun arbeiders. Ook de politiek deed voor 1889 weinig aan het oplossen van de ‘sociale kwestie’ en hier zag Jacques van Marken kansen. Na zijn studie technologie, 25 jaar oud, wilde hij zich inzetten voor de samenleving.
In 1870 opende hij de Nederlandse Gist & Spiritusfabriek en hij begon direct een zorgsysteem voor zijn arbeiders, stimuleerde onderwijs voor de kinderen en lanceerde een Spaarkas. Als hij dertien jaar later de Oliefabriek (nu Calvé geheten) opent, heeft hij inmiddels ook een ziekenfonds en pensioenstelsel opgezet. In feite was het Agnetapark een verzorgingsstaat in het klein.
Niets dan lof over deze sociaal ondernemer zou je zeggen, maar documenten uit die tijd werpen een ander licht. Van Marken zou een ‘welvarende praatjesmaker’ en een ‘man van vals sentiment’ zijn. Van der Mast heeft deze bronnen, bijvoorbeeld uit het tijdschrift De Nieuwe Gids, opgenomen, maar hij gaat er niet lang op door. Daardoor ontstaat het gevoel dat hij Van Marken enigszins verheerlijkt. Dat is niet zo gek als je het bronnenmateriaal in ogenschouw neemt waar hij zich grotendeels op baseert: het persoonlijke familie- en bedrijfsarchief, samengesteld door de ondernemer zelf.
Niet alleen had de ondernemer twee fabrieken te leiden, ook hield hij er twee gezinnen en een opiumverslaving op na. Hoe hield hij dit leven vol? In deze zeer uitgebreide biografie blijkt dat zijn vrouw Agneta een grote steun was, al was haar echtgenoot hier niet altijd van op de hoogte.
Jacques van Marken is een volledig boek vanwege het uitgebreide register en notenapparaat, waardoor het een historisch verantwoord naslagwerk is geworden. Daarnaast zijn kaarten van Delft en vele afbeeldingen opgenomen. Om de Van Marken-beleving compleet te maken, rest me nu niets meer dan een rondleiding in het Agnetapark, door de auteur persoonlijk gegeven.
October 25, 2020
Het boek is echt een volledig compleet overzicht van 'wieg tot kist' van het leven van 'Jaques van Marken. Van de jaren bij de 'Zaak' in Delft als student tot groot industrieel bij de NG&SF. Geweldig om alle namen en gebouwen te kunnen plaatsen omdat ik daar zelf rondloop op het oude terrein wat 150 jaar na dato nog steeds in bedrijf is. (Fabriek C van de GPB).
July 23, 2019
Goed gedocumenteerd. Prettig leesbaar. Boek heeft trekken van een roman of narratief. Aard boek: chronologisch beschrijvend, hoofdzakelijk op basis van historisch bronnenmateriaal zoals de wekelijkse Fabrieksbode van de NG&SF en de landelijke en regionale pers uit die tijd, niet analytisch of probleemstellend. Al met al heeft Van der Mast een interessant en waardig biografisch ‘monument’ over Van Marken geschreven; tot zover uniek in de Nederlandse bedrijfsgeschiedenis.
January 2, 2021
Bijzonder historisch boek, voor een stadsgenoot inspirerend om te lezen. Des te inspirerender, want van Marken was een speciale sociale ondernemer, die huizen bouwde voor z’n werknemers en pensioenen instelde als eerste van Nederland zo ongeveer. Toch had hij ook wat andere kanten...
January 20, 2025
Bijzondere man met interessant leven. Prettig leesbaar boek. Mooi stukje Delftse/Nederlandse historie. Zeer de moeite waard. Ik zou nog wel eens een wandeling door het Agnetapark willen maken met de schrijver. Jammer dat ik die heb gemist!
September 24, 2019
A must read for all people studied in Delft about this alumnus who start the industrial and social revolution in Deft with now famous factories
May 4, 2019
Uitgebreide en zeer gedetailleerde biografie over de ‘eerste sociaal ondernemer’ van Nederland, Jacques van Marken. Oprichter van de Delftse Gistfabriek, Nederlandse Oliefabriek en de lijm- en gelatinefabriek. Van Marken (1845-1906) was een voorloper in veel sociale voorzieningen (ziektekostenverzekering, pensioen, ondernemingsraad, sociale woningbouw in het Agnetapark etc.) Daarnaast hield hij er een zeer opmerkelijk dubbelleven op na.
Na zijn roman over Agneta heeft de schrijver zich volledig gericht op haar echtgenoot Jacques. Na een aantal romans is van der Mast nu opeens biograaf geworden. En met succes.
Na zijn roman over Agneta heeft de schrijver zich volledig gericht op haar echtgenoot Jacques. Na een aantal romans is van der Mast nu opeens biograaf geworden. En met succes.
Displaying 1 - 7 of 7 reviews