Гасцiнiца Бельгiя

by Ганна Севярынец

Яна бездапаможна рыпела, гайдалася, дрыжэла, мігцела спужанымі вачыма, стагналі пад хуткімі крокамі прыступкі, млелі ад страху дзверы і настойліва грукала у чаканні дапамогі мітуслівая фортачка.

Злева па-за дахамі суседніх дамоў узносілася ў вечаровае лістападаўскае неба карункавая вежа Чырвонага касцёла, дымілі коміны, па белай вуліцы цягнуліся ланцужкі слядоў, зліваліся ля “Бельгіі” у рудую раку і ўпадалі ў двор. Тут дрыжэў на вятры шэры глог, упрыгожаны чырвонымі ягадамі, хаваліся ў куце бязлістыя бэзавыя кусты, бялела каменная адрына, значна свяжэйшая і прыгажэйшая за саму “Бельгію”, і вабілі выпадковага госця жоўценькія, толькі-толькі абструганыя прыступкі.

Той, хто надумаў бы спыніцца зараз у двары “Бельгіі”, абавязкова адчуў бы сябе асабліва самотным і пакрыўджаным: так заўсёды адчуваеш сябе халодным вечарам на пустой вуліцы побач з чужым гаманкім святам. А свята там было — ого якое: кожную хвіліну жоўтыя вокны выбухалі дружным рогатам, раз-пораз пачыналіся спевы, звінеў дзявочы смех, бразгалі талеркі і весела біліся шклянымі бачынкамі адно аб адно поўныя кілішкі.

Ніколі такога не бачыла раней ціхмяная, прыстойная “Бельгія”. Ад самага свайго нараджэння — акурат перад вайной, у дзевяцьсот трынаццатым, тады яшчэ гасцініцай яна не была — давала будыніна прытулак спакойным і добранадзейным людзям: фармацэўту Нянкоўскаму, зубному доктару Альпяровічу, і нават артылерыйскі маёр Паўлаў, жывучы ў дваццаць пятым доме, такі ўжо ціхмяны чалавек быў, гнілому цяляці хваста не адарваў бы — а мо, то не дом вінаваты быў, а ягоная кантузія.

Genres: Fiction

376 pages, Paperback

First published January 1, 2019

About the author

Даследчыца беларускай літаратуры, пісьменніца, настаўніца, грамадская актывістка.

Як гісторык літаратуры вывучае міжваенны перыяд беларускай літаратуры і сталінскія рэпрэсіі. Аўтарка мастацкіх і дакументальных кніг, першапублікатар архіўных матэрыялаў.

Лаўрэатка прэмій:
- “Гліняны Вялес” (2017) за раман “Дзень святога Патрыка”,
-“Празрысты Эол” (2018) за адкрыццё даты напісання аднаго з вершаў Алеся Дудара.

Шортліст прэміі Гедройца (2020) з раманам “Гасцініца Бельгія”.

Разам з братам Паўлам атрымала званне “Чалавек года” па версіі газеты “Наша Ніва” за асветніцкую дзейнасць (2019).

Reviews

[Vylivacha · Rating 5 out of 5]

шчыра ўражаны гэтай кнігай, ёйнай дасканаласцю і шчырасцю. вельмі спадабаецца тым, хто хоча паглыбіцца ў літаратурную двіжуху 20х.
асобна хочацца чказаць пра насту нарутовіч, якую севярынец прыдумала, сабрала па кавалках з розных крыніцаў і зрабіла з яе ідэальна збалансаванага дзеяча, чаго не скзааць пра ўсіх астатніх. калі я зразумеў, што не існуе ніякай насты нарутовіч, то вельмі засумаваў, бо нашай літаратуры яна была вельмі патрэбная

[Maša · Rating 5 out of 5]

Жыццё беларускай інтэлігенцыі ў 1925-1932. Сэрца разбіваецца яшчэ да адкрыцця кнігі, бо ведаеш у які адзіны год ці нават ноч лёс гэтых людзей скончыцца. Але перажыць жыццё гэтых шматлікіх такіх розных людзей праз мастацкую кнігу, іх дзеянні, мары, прыгоды, дапамагае асэнсаваць памер жаху.

[Ihar Knyshau]

Пространство Минска начала 1920-х. Улицы еще по старинке называют дореволюционными названиями. Но уже большие надежды на новое светлое советское будущее. Начало белоруссизации. Первые заседания «Молодняка» в «Бельгии». Молодые люди около двадцати начинают строить личный национал-романтический проект. Влюбленности, пьянки и учеба — поэты живут свою яркую молодость.

Пространство Минска середины 1920-х. Идет адаптация к советской жизни. Первые конфликты и раскол «Молодняка». Белорусизация идет не так гладко, как планировали. Молодые люди около двадцати пяти набивают свои первые шишки: предательства, разочарования и конфликты. Нормальный процесс взросления людей и их личного проекта.

Пространство Минска конца 1920-х — начала 1930-х. Смена советской власти и смена курса касательно «малых» народов. Публичные извинения, многодневные допросы в ГПУ, ссылки в другие города с отрывом от семьи и друзей — все хорошо известные методы давления и унижения в СССР. Только самые близкие и преданные остаются с литераторами. Конец белорусизации, снос «Бельгии» и поломанные судьбы участников.

Конец (но мы знаем что это только начало еще более страшных глав).





Мне понравился плавный переход между тремя условными периодами. Нет конкретных событий, которые открывают новую эпоху, но при этом понятно, что ты уже в ней. История из учебников превращается в личную плавно текущую историю людей. Факты очеловечиваются и оживают. Беларуси нужно больше исторических романов, чтобы обработать тот размер горя из первой половины XX века. Истории людей — лучший терапевт.

Немного отталкивают примитивные романтические линии героев. Красивая жена, которая не проходит проверку проблемами. Преданная жертвенная девушка, которая готова спасать поэта, о котором мечтала всю жизнь. Верю, что так и было (книга опирается на пласт достоверных источников). «А как мне кажется, они любили на самом деле?» — думает автор. А в ответ — сухие приторные схематичные интриги на завтрак.

Круто интегрировано физическое пространство Минска 1920-х в роман. Этот период позволил показать связь досоветской эпохи, начала советской и соотнесение с современным Минском. Александровский сквер, Зыбицкая (Торговая/Болотная), Площадь независимости (площадь Ленина, раздавившая «Бельгию», место протестов в 20-м) — те же места переливаются тремя разными периодами.

Гостиница «Бельгия» — отличный символ ушедшей эпохи. Шаткое деревянное здание, которое стояло в самом центре города и было раздавлено новой «бетонной» эпохой. И самое удивительное — насколько просто оказалось потерять здание в самом центре Минска всего за 90 лет. По словам автора, найти расположение «Бельгии» под новыми минскими зданиями — та еще задача. И впоследствии превратить это в роман. Отлично проделанная работа.

[Olga Shnip · Rating 5 out of 5]

Есць шмат цудоуных кніг, але менавіта напісаныя па-беларуску і распявядаючыя пра лес радной краіны, найбольш западаюць у душу.

Як шкада, што я не прачытала такую кнігу у школьным узросце, гэта бы значна раней дапамагло мне зразумець барацьбу маіх землякоу за незалежнасць. І як дзіуна чытаць яе зараз, як быццам адправіцца у мінулае і з горыччу зразумець, што нічога не змянілася.

Яшчэ, з дапамагой "Гасцініцы Бельгія" зразумела, што мой улюбены жанр - гістарычны раман. Гэта найцікавейшы спосаб вывучаць гісторыю: даведацца не толькі пра гістарычныя факты, але і пра думкі, звычкі, паводзіны людей таго часу.

І, канешне, мова. Гэта асаблівая вішанька рамана, ад яе атрымліваеш сапрауднае задавальненне.

[Viktoria · Rating 5 out of 5]

Гэта гістарычны раман, у якім няма выдумкі, ёсць сапраўднае жыццё нашых творцаў у 1925-1932 гады.


Кніга - скарб. Дзякуючы ёй, я нібы патрапіла ў мінулае і адчула гэтае жыццё беларускіх творцаў.
Мне нават так захацелася павучыцца ў педагагічным тэхнікуме разам з імі, каб выкладаў Колас, хадзіць на іх літаратурныя тусоўкі. Эх.
На пачатку такая ўзвышаннасць ад кнігі, бо пачатак беларусізацыі, усплёск беларускай творчасці. А потым усё па-трошку ляціць уніз, бо ўлада не плануе даць Волю творцам, якія прытрымліваюцца нацыянальных ідэй.

Пасля кнігі можна паглядзець Мінск іншымі вачыма, вачыма Алеся Дудара, ды іншых.

Жыцце можа закруціць такі сюжэт, што сам такога не прыдумаешь.