รัฐกับศาสนา : ศีลธรรม อำนาจ และอิสรภาพ

by สุรพศ ทวีศักดิ์

หนังสือ รัฐกับศาสนา : ศีลธรรม อำนาจ อิสรภาพ คือหนังสือที่รวมบทความของ "อาจารย์ สุรพศ ทวีศักดิ์" ที่ตีพิมพ์ตามที่ต่าง ๆ ระหว่าง 2554-2560 นำเสนอผ่านการพูดคุยในประเด็นที่น่าสนใจ เช่น มุมมองความเห็นทางด้านศาสนา และมายาคติที่มีเกี่ยวกับศาสนาและความเป็นรัฐ ที่ลึก ๆ แล้วเราคงปฏิเสธไม่ได้ว่ามีความเกี่ยวโยงกัน ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

พุทธศานาไทยมักแสดงออกบทบาททางศิลธรรมอย่างผิดที่ผิดทางเสมอ ๆ เพราะในเชิงโครงสร้างสถาบันพุทธศาสนามักเอาตัวเองไปผูกติดกับสถานะและอำนาจอันลบหลู่ดูหมิ่นมิได้ของสถาบันชาติและสถาบันพระมหากษัตริย์ ที่นับวันก็ยิ่งห่างจากประชาชน ทำให้พุทธศาสนาไทยไม่เคยอยู่กับปัจจุบัน และไม่สัมพันธ์กับโลกปัจจุบันด้วย…

248 pages, Paperback

Published May 1, 2018

Reviews

[Nuttawat Kalapat · Rating 4 out of 5]

ย่อยง่าย อ่านไม่ยาก
message ที่ผู้เขียนต้องการสื่อที่ผมเข้าใจเต็มๆ เลยคือ
คนที่บอกว่าตัวเองเป็นคนดี นี่อันตรายที่สุด
โดย ความดีเหล่านี้ยึดโยงกับศานาพุทธอย่างเหนียวแน่น
.
.
อันนี้ไม่ใช่หนังสือวิชาการนะ เป็นการรวบรวมการวิพากษ์ วิจารณ์ ความเห็นของผุ้เขียนมากกว่า
แต่ก็ใส่ชื่อ นักคิด แนวคิดที่เราอาจเคยได้ยินเข้ามาเยอะ มีประโยชน์ครับ
.
เช่น emmanuel kant john steward mill
ประกอบกับการเล่าที่มาที่ไป + แนวคิด พุทธ ประวัติ และ ยกคำพูดของหลายบุคคลเข้ามาประกอบ
.
รัฐกับศาสนา : ศีลธรรม อำนาจ และอิสรภาพ
หนังสือที่รวมบทความของ "อาจารย์ สุรพศ ทวีศักดิ์" ที่ตีพิมพ์ตามที่ต่าง ๆ ระหว่าง 2554-2560 นำเสนอผ่านการพูดคุยในประเด็นที่น่าสนใจ
.
หลายอย่างที่เราอาจเคยตั้งคำถาม แล้วลืม เล่มนี้กระตุ้น และกระตุกต่อมคิดครับ
.
.
หลายเรื่องที่คนนอกวงการศาสนาอาจจะไม่รู้ แกเล่าในเล่มเยอะครับเช่น
- พระพุทธทาส เป็นคนที่ต้องการให้พระไตรปิฏกอ่านง่าย
- พระอานนท์เป็นคนหว่านล้อมพระพุทธเจ้า ให้ยอมให้ผู้หญิงบวชได้
- การปฏิรูปศาสนา ลดความสำคัญของไตรภูมิพระร่วงเกิดในรัชกาลที่ 4
- โสเครติส อริสโตเติล เมื่อก่อน ปฏิเสธ ประชาธิปไตย
- ว วชิรเมธี โดน ผู้เขียน วิจารณ์แรงมากครับในเล่ม 55
.

.
เกร็ด
หนังสือกล่าวถึง สิทสารถะ ของ hermann hesse
ยกโควท ของ ติช นัท ฮันเข้ามา
ยกโควท ของ คาร์ล มาร์ก เข้ามาด้วย
ยกโควท ของ พระไพศาล วิสาโล ด้วย
แม้กระทั่ง จิตร ภูมิศักดิ์
.
ผู้เขียนเน้นย้ำ ว่าศาสนา ต้องปรับตัวครับ
ขนาดคริสจักร ยังต้องออกมาขอโทษ กาลิเลโอ ที่เสียชีวิตไปแล้ว
.
เราก็ต้องปรับเช่นกัน
.
7.5/10

[Titione · Rating 5 out of 5]

เปิดสารบัญมาก็ร้องว้าวแล้ว
เช่น พุทธะเป็นคนไม่มีศาสนา
(ถ้าท่านต้องมาอยู่ในยุคลำเค็ญนี้คงไม่มีโอกาสปัง อ่านแค่ช่วงแรกๆก็อยากกรีดร้องว่า พุทธะ พุทธศาสนา หนีไป อย่าได้มาจมปรักกับประเทศนี้ อย่าให้มีคำว่าไทยห้อยท้ายเป็น พุทธไทยอีกต่อไป 555 )
..วิธีแบบพุทธะไม่มีในพุทธไทย
..แบรนด์คนดี การเมืองและศีลธรรม
(นึกถึงตอนที่ตั้งคำถามกับผู้ใหญ่ในบ้าน และถ้าเป็นการคุยกันด้วยเหตุและผล
สถาบันครอบครัวน่าจะเรียนรู้ไปด้วยกันอย่างมีประสิทธิภาพทีเดียว)
..ต้องมีเสรีภาพก่อน จึงมีศีลธรรม
(การรับรู้ศีลธรรม ผ่านการตั้งคำถาม ด้วยเหตุและผล เพื่อหนทางว่าทำอย่างไร ทำไมจึงเลือกทำว่าสิ่งนี้ถูกหรือผิด
การจะทำแบบนั้นจำเป็นต้องอยู่บนพื้นฐานของเสรีภาพ ไม่ใช่การเรียนท่องจำเป็นข้อๆว่าศีลธรรมคืออะไร)
..รัฐ ศาสนจักร และธรรมกาย
..ม 44 กับธัมมชโย
(เพิ่งดูสารคดี เอหิปัสสิโก 2021 ก็จะพอเห็น Timeline และไอเดียรัฐศาสนา ผูกขาดความเป็นพุทธ แล้วโจมตีกันเรื่องพุทธแท้พุทธเทียม แล้วก็ไม่มีอะไรดีขึ้น ยิ่งทวีความบิดเบี้ยวความชาวพุทธไทยไปอย่างยิ่ง ห่างไกลการดับกิเลศสิ้นทุกข์อย่างสิ้นเชิง)
..พลเมืองชั้นสอง - ชาวพุทธนอกอำนาจมหาเถรสมาคม
..Secular state แยกรัฐออกจากศาสนา ...(ความเจริญงอกงามของสังคมที่พูดความจริงได้ สังคมแห่งปัญญา)
และอื่นๆ
บทความมีการกล่าวถึงเหตุการณ์ ชื่อสำคัญ ของบุคคล ผู้เสนอแนวคิด ทั้งนักปรัชญาเปรียบเทียบ
ภาพรวมจะกลับมาที่ประเด็นหลัก คือ การแยกศาสนาออกจากรัฐ (secular state) เป็นรัฐฆารวาส ปลดปล่อยศาสนาจากการเป็นเครื่องมือครอบงำของรัฐและยกระดับสังคมให้มีเสรีภาพ เสมอภาค มีความเป็นมนุษย์
แม้เป็นบทความที่ไม่ยาวนัก แต่ละบทตรงประเด็น ยิ่งบทท้ายๆแล้วก็ยังเข้มข้นไม่หยุด มีประโยชน์จ้า