Η μοναξιά της βαρύτητας

by Γιώργος Χωματηνός

Η δεκαετία του ’80 - της κατάρρευσης του ανατολικού μπλοκ και των μεγάλων ευρωπαϊκών αλλαγών – ξετυλίγεται μέσα από τα μάτια του Άμμωνα Πόλαχ, φοιτητή ιατρικής και παιδιού-θαύματος της τσεχοσλοβακικής ποίησης. Μόνο που αυτά τα μάτια δεν είναι δικά του: καθώς τυφλώθηκε στην εφηβεία του, του μεταμόσχευσαν τα μάτια του αγαπημένου του παππού, ενός φημισμένου ψυχιάτρου που αναζητούσε τη βαθύτερη ουσία της ανθρώπινης φύσης μέσα από αμφιλεγόμενα πειράματα.

Ο νεαρός ποιητής ανέκτησε την όρασή του, αλλά συνάμα απέκτησε και τη στρεβλή οπτική του ευεργέτη του. Έτσι καταλήγει να ακροβατεί στο όριο της συνείδησης, εκεί όπου μια ηλικιωμένη πρώην μπαλαρίνα παλεύει να φυλακίσει τη μοναξιά σ’ ένα κλουβί, ένας γέρος τσελίστας προσπαθεί από την Πράγα να νανουρίσει το εγγόνι του στη δυτική πλευρά του Τείχους του Βερολίνου κι ένας Ούγγρος πάνκης μετράει τον χρόνο με το ακούρδιστο ρολόι του σκοτωμένου πατέρα του.

Όλα αυτά την ώρα που η αντίστροφη μέτρηση για να πέσουν τα παλιά τείχη στην Ευρώπη και να υψωθούν νέα έχει ήδη αρχίσει.

328 pages, Paperback

First published April 1, 2019

Reviews

[Effie (she-her) · Rating 3 out of 5]

Ο Άμμων Πόλαχ ήταν παιδί - θαύμα της ποίησης, όμως στην εφηβία του τυφλώθηκε από μια σπάνια ασθένεια. Ανέκτησε την όρασή του, αφού του μεταμόσχευσαν τα μάτια του παππού του, ο οποίος ήταν γνωστός ψυχίατρος.

Τώρα είναι πολλά υποσχόμενος φοιτητής της ιατρικής, όμως μαζί με τα μάτια του παππού του απέκτησε και τον ιδιαίτερο τρόπο με το οποίο αυτός έβλεπε τον κόσμο καταλήγοντας να ακροβατεί στο όριο της πραγματικότητας.

Ένα ιδιαίτερο βιβλίο που μου άφησε ανάμικτα συναισθήματα. Διαβάστε αναλυτικά την άποψή μου στο blog μου.

[Nikos · Rating 4 out of 5]

Διαμαντάκι!παραστατική γραφή που σε μεταφέρει ρεαλιστικά στην Τσεχία της δεκαετίας του 1980.Ο ψυχισμός των ηρώων μεταφέρεται τόσο πιστά που γίνεσαι ως αναγνώστης κοινωνός των συναισθημάτων και των προβληματισμών τους απο πολύ κοντά.Γενικα,θίγει πολλά σημεία που απασχολούν την ανθρώπινη ύπαρξη.Σε ορισμένα σημεία ψυχικά σε τσακίζει αλλά με αυτό ο συγγραφέας καταφέρνει να προβληματίσει πραγματικά τον αναγνώστη σε θέματα που μας αφορούν όλους.

[Angeliki Floraki · Rating 5 out of 5]

Υπάρχουν βιβλία που δεν απαιτούν από σένα όλη σου την προσοχή, που μπορείς να τα διαβάσεις ταυτόχρονα με άλλα βιβλία˙ η «Μοναξιά της βαρύτητας» δεν είναι ένα απ’ αυτά. Είναι ένα βιβλίο που απαιτεί να του αφιερωθείς, να του δώσεις την προσοχή σου, να γίνεις μέρος του. Η χειμαρρώδης ροή του θα σε παρασύρει: είναι καλογραμμένο και ξέχειλο από συναισθήματα, πράγμα που θα σε βάλει στη διαδικασία να το διαβάσεις μονορούφι. Κι εκεί, κρύβεται η παγίδα.
Κανείς δεν σε προειδοποιεί για το τι πρόκειται να διαβάσεις. Ξεκινάς να ακολουθείς τον Άμμωνα Πόλαχ, έναν φοιτητή ιατρικής και παιδί θαύμα της τσεχοσλοβακικής ποίησης. Ωραίος τύπος, γοητευτικός και δύστροπος˙ με τους έρωτές του, με τους φίλους του, με τις καλλιτεχνικές του φρίκες. Κι εσύ τον ακολουθείς αμέριμνος στους σκοτεινούς δρόμους της Πράγας, δίχως να φαντάζεσαι τι σου ετοιμάζει ο συγγραφέας, δίχως να ξέρεις ότι δεν επιθυμεί να σου δώσει τα πάντα στο πιάτο, αλλά να σε κάνει να συνθέσεις εσύ ο ίδιος την ιστορία˙ ο Χωματηνός αφήνει ύπουλα, αργά και μεθοδικά τα κομμάτια αυτού του υπαρξιακού παζλ, και σε προκαλεί να τα βρεις.
Θα το ευχαριστηθείς αυτό το μυθιστόρημα, ακόμα και αν δεν μπεις σε αυτή τη συνθετική διαδικασία, γιατί οι χαρακτήρες του είναι τόσο ζωντανοί που ξεπηδούν από το χαρτί, η αποτύπωση της Πράγας (με τα ξεθωριασμένα χρώματα του ανατολικού μπλοκ της δεκαετίας του ’80) είναι υποδειγματική και η πλοκή του όσο πάει γίνεται όλο και πιο σκοτεινή και δαιδαλώδης. Όμως, αν μπεις στη διαδικασία να βουλιάξεις μέσα του και να του αφιερωθείς, η ιστορία ξεδιπλώνεται σε όλο της το μεγαλείο και ξεκλειδώνεται ένας κόσμος μαγικός, από κείνους που μας κάνουν να αγαπάμε την καλή λογοτεχνία.

* Πρόκειται για ένα πολλά υποσχόμενο συγγραφικό ντεμπούτο, γι’ αυτό και δεν μου προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι βρίσκεται στις βραχείες λίστες του περιοδικού «Ο Αναγνώστης» για το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου πεζογράφου.

[Ioulia Ilvanidou · Rating 3 out of 5]

3,5

[Zizeloni · Rating 4 out of 5]

Είμαι ανάμεσα στα 4 και τα 5 αστεράκια.
Ένα βιβλίο που διαδραματίζεται στην Πράγα του 80, Τσεχοσλοβακία. Πρωταγωνιστής ένας φοιτητής ιατρικής/ποιητής. Η ιστορία, πέρα από σχέσεις (οικογένεια, σύντροφος, φίλοι) και πολιτικά στοιχεία, περιλαμβάνει και στοιχεία cognitive science (το χω σπουδάσει το θέμα και το αγαπώ).

Ήταν πολύ ωραίο να το διαβάζω, είχα ενθουσιαστεί. Αλλά ταυτόχρονα άρχισε να δημιουργείται ο φόβος "θα καταλήξει κάπου?" Ο φόβος για εμένα προσωπικά επιβεβαιώθηκε εν μέρει. Θα ήθελα καλύτερο wrap-up κυρίως του cognitive κομματιού, τα διάφορα σχεσιακα θεωρώ ότι κατέληξαν κανονικά. Η αλήθεια είναι ότι με αποτελείωσε με το κεφαλαιο-οραμα, τα οποία σπανίως μου αρεσουν.

Οπότε θα δώσω 4,5 αστέρια και θα προτείνω να το διαβάσετε, δεν είναι εύκολο όμως, δεν είναι περιγραφή της ζωής στην Τσεχοσλοβακία, θέλει σκέψη και προσοχή.

Συγχαρητήρια στο συγγραφέα, θεωρώ ότι είναι πολύ αξιόλογο βιβλίο και αν μας είχε έρθει απέξω θα ήταν τοπ στους βιβλιόφιλους.

[Lilith89 · Rating 4 out of 5]

Για την ακρίβεια, 4,5.
Παρότι ήταν θερμή πρόταση μιας μουρακαμικής φίλης, αυτό το μυθιστόρημα μ’ έπιασε εξαπίνης. Δεν το περίμενα.
Η ιστορία εκτυλίσσεται τη δεκαετία του ’80 στην κομμουνιστική Τσεχοσλοβακία. Καθένα από τα δέκα κεφάλαια αντιστοιχεί σε μια χρονιά αυτής της δεκαετίας, συνθέτοντας μια ιδιότυπη αντίστροφη μέτρηση προς το 1989 και την έναρξη της «Βελούδινης Επανάστασης», λίγες μέρες μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Ήρωας είναι ένας Τσεχοσλοβάκος φοιτητής με ποιητική φλέβα, στον οποίο μεταμοσχεύτηκαν τα μάτια του ψυχίατρου παππού του – μαζί μ’ αυτά και η παρωχημένη οπτική του.
Κάτω από το βάρος αυτής της ανοίκειας «οπτικής μνήμης», ο ήρωας τραμπαλίζεται πάνω στο λεπτό σκοινί των ανθρώπινων σχέσεων, έχοντας για δίχτυ ασφαλείας ένα ατελώνιστο πηγαινέλα στο ασυνείδητό του.
Η ουσία του βιβλίου είναι υπαρξιακή και επιδέχεται πολλαπλές αναγνώσεις· είναι από τα βιβλία εκείνα που μπορείς να τα συζητάς επί ώρες με φίλους. Αποδίδει με πιστότητα τα ξεπλυμένα χρώματα της εποχής καθώς και μια εξαιρετική τοιχογραφία της Πράγας, ενώ ο τρόπος με τον οποίο ψυχογραφούνται οι χαρακτήρες είναι εντυπωσιακός· ένας απ’ αυτούς μου ’σπασε την καρδιά κι ας μην είπε λέξη σ’ όλο το βιβλίο. Τα συναισθήματα που παράγει είναι δυνατά, κατά τόπους οριακά, τόσο μέσα από τη γλώσσα όσο και μέσα από την τεχνική. Αξιομνημόνευτος είναι ο τρόπος με τον οποίο καταφέρνει τη «βουβή» εκδήλωση των κυρίαρχων συναισθημάτων. Η επίπτωση, ας πούμε, που έχει ένα γεγονός το οποίο σημαδεύει τη ζωή του ήρωα εκδηλώνεται αρχικά με την μετάπτωση της πρωτοπρόσωπης αφήγησης σε τριτοπρόσωπη και στη συνέχεια με τη σταδιακή απομάκρυνση του ήρωα από το αφηγηματικό κέντρο, το οποίο καταλαμβάνουν οι μέχρι πρότινος δορυφορικοί χαρακτήρες του βιβλίου.
Για κερασάκι, υπάρχει αυτό το απροσδόκητο καλειδοσκοπικό κεφάλαιο με τίτλο «2 χρόνια πριν το τέλος». Επ’ αυτού, έχω να πω μία και μόνο λέξη: νάνος. Θα με θυμηθείτε.
Αν έχω κάτι να προσάψω στο βιβλίο είναι το εξής: μπορεί να διαβαστεί μ’ ένα πόνο, σε καταπίνει. Καθώς όμως είναι πυκνό και πολυεπίπεδο, έχω την αίσθηση πως είναι πιθανό να ξεγλιστρήσουν κάποια από τα δομικά στοιχεία της πλοκής σε περίπτωση που διαβαστεί δίχως τη δέουσα προσοχή. Νιώθω πως απαιτεί μια στρωτή, σταθερή και ξεκούραστη ανάγνωση, ώστε να γίνει πλήρως αντιληπτό το εμβληματικό κλείσιμό του.

[Giota]

Αν και πρόκειται για το πρώτο του βιβλίο, ο Γιώργος Χωματηνός μάς χάρισε ένα βαθιά υπαρξιακό και στοχαστικό μυθιστόρημα. Προβληματισμοί για το είναι, το φαίνεσθαι, αλλά και το φέρεσθαι γεννώνται σε ένα όχι και τόσο οικείο σκηνικό για τον αναγνώστη, την Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Τσεχοσλοβακίας του ’80