Ο άντρας σηκώνει το χέρι του και σημαδεύει. Οι επτά πυροβολισμοί που ακούγονται ωχριούν μπροστά στην κραυγή του παιδιού: "Πατέρα...". Αλήθεια ή πλάνη; Τυχαίο γεγονός ή βεντέτα; Οι καταστάσεις περιπλέκονται και παίρνουν ανεξέλεγκτη τροπή. Ακολουθεί δεύτερος θάνατος - αυτήν τη φορά μια γυναίκα. "Τις γυναίκες και τα κοπέλια δεν τα σκοτώνουν. Αλλού να ψάξετε για τον φονιά. Όχι στη βεντέτα..." Τα λόγια των μυστών ακούγονται ουτοπικά. "Πάρε την κοπελιά μας και αλαργέψετε αμέσως από την Κρήτη. Δεν θα αργήσει να γίνει κι άλλο κακό. Φύγετε..." Μια μάνα μαζί με την κόρη της, εν μία νυκτί, εξαφανίζονται από προσώπου γης. Ένα κλειδί μένει κρεμασμένο στην πρόκα του τοίχου και μια μαντινάδα στέκει ατελείωτη.
Όρη και θάλασσες, τραγούδια και κατάρες, οργή και χάδι. Μέσα στις αντιθέσεις της φωτιάς, οι άνθρωποι χτίζουν τα όνειρά τους. Ωστόσο, η θέληση και το πάθος δεν αρκούν. Τα πάντα μπορούν να ανατραπούν ακαριαία. Ένας ατέρμονος κύκλος αίματος συνεχίζεται και η παλιά βεντέτα, σαν εφιάλτης, σκορπά τον τρόμο ανάμεσα σε δυο χωριά της Κρήτης. Οι λέξεις ποτέ δεν είχαν αρκετή δύναμη για να περιγράψουν τόσο ακραία συναισθήματα. Τι θα μπορούσε να επιφέρει τη συμφιλίωση, τον πολυπόθητο Σασμό;
Ο Σπύρος Πετρουλάκης γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα, έχοντας ζήσει επίσης στο Ρέθυμνο και στα Χανιά από όπου και κατάγεται. Έχει δύο παιδιά, την Ειρήνη και τον Κωνσταντίνο. Είναι συνθέτης και στιχουργός. Τραγούδια του περιλαμβάνονται σε CD πολλών γνωστών καλλιτεχνών, ενώ έχει γράψει μουσική και τραγούδια για ντοκιμαντέρ και θεατρικές παραστάσεις. Παράλληλα, είναι ραδιοφωνικός παραγωγός στο Δίκτυο FM. Ασχολείται με τη φωτογραφία (φωτογραφίες του έχουν βραβευτεί και δημοσιευτεί σε ευρωπαϊκά περιοδικά), είναι αφηγητής παραμυθιών, προπονητής και Πανελληνιονίκης στο άθλημα του Taekwondo και έχει ως χόμπι την αναρρίχηση και τις καταδύσεις. Από τις εκδόσεις Μίνωας κυκλοφορούν τα μυθιστορήματά του Το παράθυρο της Νεφέλης (2014), Η εξομολόγηση (2015), H Παναγιά της φωτιάς (2016), Το τελευταίο δαχτυλίδι (2017), Αμαλία (2018), Σασμός (2019), Η νύχτα της αλήθειας (2020), καθώς και τα βιβλία του για παιδιά Στα χνάρια του κουρσάρου Μπαρμπαρόσα (2014), Ο θησαυρός του Κυβερνήτη (2015), Ο δράκος Μπουρμπουλήθρας (2016), Η συνταγή της ευτυχίας (2016), Το αθάνατο νερό (2019) και Ο δράκος Μπουρμπουλήθρας σώζει την Πρωτοχρονιά (2020).
Εφτά σφαίρες κόβουν το νήμα της ζωής του Στεφανή Σταματάκη και μια λεπίδα σκοτώνει τη γυναίκα του πάνω από τον φρεσκοσκαμμένο τάφο. Όλα δείχνουν πως άνοιξε ξανά ο κύκλος του αίματος που είχε κλείσει λίγα χρόνια πριν. Απελπισμένες, δυο γυναίκες εξαφανίζονται εν μια νυκτί από το νησί της Κρήτης, αφήνοντας πίσω τους αναμμένα καντήλια και σβησμένες ψυχές. Ένας νεαρός άντρας ανταποδίδει και φυλακίζεται γι’ αυτό, τι θα συμβεί όμως αν ευσταθούν οι υποψίες πως κάποιος εκμεταλλεύτηκε τη βεντέτα για να εκδικηθεί κι ο άντρας αυτός σκότωσε λάθος άνθρωπο; Πόσο δύσκολο είναι να φύγεις μακριά απ’ τον τόπο σου και να κάνεις μια νέα αρχή; Πώς να εμπιστευτείς, να ανοίξεις τα φτερά σου, ν’ αγαπήσεις; Ποιοι είναι ο Πανάρετος και η Ερωφίλη, που στις 24 Ιούνη, μαζί με το λαγήνι του Κλήδονα, άνοιξαν και τον ασκό του Αιόλου;
Το νέο μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη αναφέρεται στον ματωμένο κύκλο της εκδίκησης που επιβιώνει μέχρι και σήμερα στην Κρήτη κι αναμιγνύει αρμονικά την καταιγιστική δράση με τα έντονα συναισθήματα, τις αναπάντεχες εξελίξεις με τη ρεαλιστική καταγραφή ηθών κι εθίμων, τις αδρές σκιαγραφίες ολοζώντανων χαρακτήρων με τις λυρικές περιγραφές των τόπων και της γύρω φύσης. Με μεγάλη μου χαρά διαπίστωσα πως το βιβλίο, αν και διαπραγματεύεται ένα θέμα που υπάρχει και σε άλλα μυθιστορήματα, χαράζει εντελώς δικό του και πρωτότυπο δρόμο, αποφεύγοντας τα κακοτράχαλα μονοπάτια των στερεοτύπων και της επανάληψης.
Πρώτ’ απ’ όλα, δεν κατονομάζεται ο δολοφόνος κι έτσι υπάρχει μια αγωνία για το αν άνοιξε επί ματαίω η βεντέτα ή όχι, για το αν κάποιος κατέστρωσε ύπουλα σχέδια για δική του ευχαρίστηση ή αν όντως τα αλλεπάλληλα φονικά ήταν αποτέλεσμα γδικιωμού. Επίσης, δεν έχουμε τον έρωτα να μπλέκει στα γρανάζια της ιστορίας ή να είναι κάτι απαγορευμένο ανάμεσα στις αντίπαλες οικογένειες, αντίθετα, η όλη ιστορία είναι ακριβώς τα απόνερα μιας τρυφερής ερωτικής ιστορίας που γεννήθηκε λίγα χρόνια πριν ξεκινήσουν οι σημαντικές μέρες των ηρώων του βιβλίου.
Τρίτον, υπάρχουν πολλοί πρωταγωνιστές, των οποίων φωτίζεται η ψυχοσύνθεση και οι πράξεις τους είναι απότοκες συγκεκριμένων γεγονότων που επηρεάζουν τις επιθυμίες και τη βούλησή τους, επομένως δεν επικεντρωνόμαστε ούτε περιοριζόμαστε μόνο στα μέλη των αντίπαλων οικογενειών. Τέταρτον, έχουμε έναν ξεκάθαρα κακό χαρακτήρα, εξαιτίας του οποίου γίνονται πολλές παρεξηγήσεις, επομένως ήμουν σίγουρος πως αυτός θα είναι και ο ένοχος. Έλα όμως που έχουμε να κάνουμε με μια δοκιμασμένη και στιβαρή γραφή, αυτήν του Σπύρου Πετρουλάκη, κι έτσι, σχετικά αργά, κατάλαβα πως ο σκοπός αυτής της προσωπικότητας είναι να δείξει πως το κακό πάντα τιμωρείται και στη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρξε μια άσχημη αλλά σωστή Θεία Δίκη. Τέλος, η ιστορία είναι πολυεπίπεδη και με συνεχή πρωθύστερα, επομένως ο αναγνώστης δεν έχει να παλέψει μόνο με την απορία για την ταυτότητα του ενόχου αλλά και για τις τύχες όσων γνώρισε στις πρώτες σελίδες: πού τους έστειλε η μοίρα, τι κάνουν, τι σκέφτονται, τι προετοιμάζουν;
Οι υπέροχες και παραστατικές λυρικές περιγραφές της φύσης του Ρεθύμνου και των Ιωαννίνων δημιουργούν ολοζώντανες εικόνες και με βοήθησαν να γευτώ και να μυρίσω ό,τι φωτίζει και υποδεικνύει ο συγγραφέας στις σκηνές που στολίζει με αυτές. Μεταφορές και παρομοιώσεις ρίχνουν επιπλέον φως στις χαρές και τα ευχάριστα γεγονότα ή καθοδηγούν ευκολότερα το δάκρυ ν’ αναβλύσει μέσα από τα σωθικά: «Τα Λευκά Όρη άστραφταν κάτω από τον χειμωνιάτικο ήλιο και η Κρήτη θαρρείς πως καθρεφτιζόταν σαν όμορφη κοπέλα στο αντιφέγγισμά τους. Το χιόνι σαν στιβαρό πέπλο είχε αγκαλιάσει στοργικά τις κορφές και απλωνόταν ως χαμηλά στις πλαγιές, αξιώνοντας να αγγίξει την αλμύρα της θάλασσας» (σελ. 153). Όλο το μυθιστόρημα είναι μια Κρήτη: «Τα φαράγγια, τα βουνά και η αλμύρα της θάλασσας είναι τα στοιχεία που σφυρηλατούν τους χαρακτήρες των ανθρώπων στην Κρήτη με αντιθέσεις της φωτιάς. Αγριάδα και μουσική, χαράδρες και κάμποι, πέτρα και χάδι, μαχαίρι και μετάξι» (σελ. 132). Κι όλα αυτά θα ήταν απλώς άψυχες λέξεις αν δε συντρόφευαν τους ιδιωματισμούς και την ντοπιολαλιά των εξίσου παραστατικών διαλόγων, που δίνουν το απαραίτητο ηχόχρωμα στην ιστορία (οι άγνωστες λέξεις επεξηγούνται με υποσημειώσεις στο κάτω μέρος της κάθε σελίδας).
Το μυθιστόρημα ξεκινάει δυναμικά, με τις περιγραφές των φονικών και των αντεκδικήσεων που είναι λες κινηματογραφικά γραμμένες και παραστατικές. Ο πόνος, οι κατάρες, το χυμένο αίμα, ο αδόκητος «ψυχικός θάνατος» των γυναικών (οι μάνες, αυτές οι μάνες, πάντα οι μάνες) που επιβίωσαν σε μια κοινωνία που με τα ίδια χέρια που θα τους «χαρίσει», με τα ίδια και θα τους δείξει, είναι γραμμένα με μεράκι και δε στοχεύουν στον συναισθηματικό εκβιασμό. Έτσι γίνονται τα γεγονότα, έτσι επηρεάζουν ψυχές και πεπρωμένα.
Η δυναμική αυτή αρχή παίζει με μια άλλη τραγική ιστορία, την ανάγκη μιας νέας κοπέλας να βρει συμβατό νεφρό και ν’ απαλλαγεί από το βάσανο της αιμοκάθαρσης. Σιγά σιγά διαπιστώνουμε ποια είναι αυτή η κοπέλα και ακολουθούμε τα χνάρια της πίσω στην ημέρα που ξεκίνησε η βεντέτα αλλά και τι έκανε όσο τα χρόνια περνούσαν μέχρι να έρθουμε στο σήμερα. Με τον ίδιο τρόπο ο συγγραφέας καταγράφει τις ζωές όλων των βασικών χαρακτήρων, πηγαίνοντάς με πότε στο μακρινό ή κοντινό παρελθόν και πότε στο παρόν, χωρίς να με αφήνει αβοήθητο ν’ αναρωτιέμαι για ποιους και σε τι χρονική περίοδο διαβάζω κάθε φορά. Οι τίτλοι των κεφαλαίων πάντα έχουν μια βοηθητική επεξήγηση χωροχρόνου, όπως και οι μεσότιτλοι στην παρένθετη ιστορία του Πανάρετου και της Ερωφίλης. Αυτό που μου άρεσε όμως πάνω απ’ όλα ήταν το γεγονός πως τα πάντα ολοκληρώνονται χωρίς υπερβολές, οι ερωτήσεις απαντώνται, η αφήγηση κλείνει μ’ έναν συγκινητικό κύκλο και ο πολυπόθητος «σασμός» (=συμβιβασμός, εξομάλυνση των σχέσεων) επέρχεται στην κυριολεκτικά τελευταία παράγραφο του μυθιστορήματος μ’ έναν τρόπο που μου έφερε ξανά δάκρυα στα μάτια.
Τα γεγονότα λοιπόν είναι καταιγιστικά, η δράση δε σταματά στιγμή κι όσο η ιστορία πλησιάζει προς το τέλος τόσο κορυφώνεται η αγωνία για την αλήθεια που τόσο έντεχνα κρύβεται πίσω από τις παραγράφους. Ο συγγραφέας δεν το κάνει εύκολο, μιας και ακόμη κι όταν ανοίγουν στόματα και γίνονται αποκαλύψεις, η πλοκή προχωράει παρακάτω με το όνομα να αποκρύπτεται και την αγωνία να φτάνει στα ύψη. Το δε γεγονός της μεγάλης αποκάλυψης περί του διπλού φονικού με το οποίο ξεκινάει το μυθιστόρημα ήταν κάτι ευφάνταστο και ρεαλιστικό ενώ η τίσις για κάποιους επήλθε όχι με καταγραφή γεγονότων και πράξεων αλλά με μια υπέροχη συμβολική περιγραφή, που πρέπει κάποιος να έχει διαβάσει καλά το κείμενο για να συνδυάσει κάποια πράγματα.
Ο «Σασμός» είναι ένα δυνατό, ανατρεπτικό και πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που μου χάρισε δυνατές στιγμές. Λυρικό και ρεαλιστικό, δυνατό και γερά ριζωμένο, πολυεπίπεδο, έχει πολλούς διαφορετικούς ήρωες και πολλές ιστορίες, ατμόσφαιρα Κρήτης, όλα φροντισμένα σωστά και καλογραμμένα. Άλλο ένα σημαντικό συγγραφικό βήμα για τον Σπύρο Πετρουλάκη που διαβάζεται με κομμένη ανάσα.
Νομίζω δεν ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα του είδους. Αν μου έλεγαν "Διάβασε αυτό το βιβλίο, χωρίς να δεις ποιος είναι ο συγγραφέας", θα μποσουσα να σκεφτώ άλλους δέκα συγγραφείς που θα μπορούσαν να το χουν γράψει. Στα θετικά του είναι η πίστη απόδοση της κρητικής ντοπιολαλιας. Μπορώ να φανταστώ σκηνές από τη σειρά, καθώς οι διάλογοι του είναι πολύ ζωντανοί. Βέβαια, πολύ δράμα ρε παιδί μου.
⭐⭐⭐⭐ Δεν έχω παρακολουθήσει ούτε επεισόδιο του σίριαλ που βασίζεται στο βιβλίο, αλλά έχω μια αμυδρή ιδέα για τις εξελίξεις από τα τρέιλερ και έχω να πω ένα,η σειρά δεν έχει καμία σχέση με το εξαιρετικό βιβλίο του Σπύρου Πετρουλακη. Έχασα τον ύπνο μου με αυτό το βιβλίο και δεν περίμενα σε καμία περίπτωση να μου αρέσει τόσο. Πρόκειται για μια λυπητερή ιστορία γεμάτη πόνο, δάκρυα και αίμα. Ο συγγραφέας αναθεματιζει την κατάρα της Κρητικής βεντέτας, που κυρίως τα παλιότερα χρόνια, μαστιζε την μεγαλονησο και ξεκληριζε οικογένειες και σπίτια. Ότι και να πω θα είναι λίγο για αυτό το βιβλίο. Το φινάλε δε άκρως συγκινητικό. Ο Σασμός κερδίζει 4 αστέρια με όλη την καρδιά μου!
Επειδή η σειρά έχει τραβηχτεί απ’ τα μαλλιά (κι από τα φρύδια, κι από παντού...), κι επειδή η Αργυρώ έχει εξαντλήσει κι έχει γίνει από τους πιο ενοχλητικούς και αντιπαθητικούς χαρακτήρες της μικρής οθόνης (πιο πολύ κι από την Άντζελα, ο νοών νοείτω), κατέφυγα στο βιβλίο, και έχω να παρατηρήσω τα εξής:
Υποθέτω πως για να διεκδικεί ένα ελληνικό βιβλίο τον τίτλο του καλού, του άξιου προβολής, πρέπει να είναι γραμμένο μ’ αυτόν τον μάλλον τυποποιημένο τρόπο που είναι λιγάκι αποστασιοποιημένος από τους χαρακτήρες και την ιστορία, που έχει αρκετές περιττές γλωσσικές φιοριτούρες, που μιμείται ένα ύφος επιτηδευμένα λαϊκό, επιτηδευμένα απλουστευμένο και, πότε πότε, ακόμη και επιτηδευμένα απλοϊκό, και που πασχίζει να παντρέψει ντοπιολαλιές και δόκιμους όρους σε μια αφήγηση που, λόγω όλων αυτών των αγώνων, στο τέλος κουράζει λιγάκι. Πολύ ωραία η γλώσσα του Σπύρου Πετρουλάκη, και με ωραίο ήχο. Μόνο που αν μού έδιναν ένα απόσπασμα από τον Σασμό και ένα από κάποιο βιβλίο της Ρέας Γαλανάκη, ας πούμε, δεν θα ήξερα ποιο έγραψε ποιος.
Πρέπει να είναι δύσκολο να αποτυπώσεις όσο πιο αντικειμενικά γίνεται τα πρόσωπα και τα γεγονότα μιας πραγματικής ιστορίας, και να αποφύγεις τον κίνδυνο να δώσεις την εντύπωση ότι κάπου μεροληπτείς. Ο Σπύρος Πετρουλάκης αυτό το καταφέρνει. Προσεγγίζει ευαίσθητα και τις δυο οικογένειες, χωρίς να τις κατηγορεί και χωρίς να παριστάνει τον διαιτητή. Το τίμημα εδώ ήτανε πως αυτή του η στάση του στέρησε βάθος και διάσταση από τους χαρακτήρες. Κανείς τους δεν μπόρεσε να σκιαγραφηθεί, να αναπτυχθεί και να ξεχωρίσει, με αποτέλεσμα σ’ ολόκληρη την αφήγηση να γίνεται μια κάπως μουδιασμένη παράθεση ονομάτων ανάμεσα σε γεγονότα και τοπωνύμια. Δεν υπήρχαν συναισθηματικές εντάσεις και κλιμακώσεις, κι ούτε οι χαρακτήρες σε κρατούσαν για να σε πείσουν να πας παρακάτω ακόμη μια σελίδα, ακόμη ένα κεφάλαιο. Η ιστορία αυτή καθαυτή ωστόσο είναι σίγουρα πολύ ενδιαφέρουσα, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς πως είναι πραγματική, και ο αληθινός πρωταγωνιστής εν τέλει είναι η βεντέτα. Αν και συνολικά το βιβλίο δεν σε κάνει να αγωνιάς για κανέναν, εντούτοις σε κρατάει. Μα στο τέλος μένεις με μια γενική εικόνα, με την ιδέα της βεντέτας κι όχι με την όποια ζεστασιά των συναισθηματικών σκηνών ή των χαρακτήρων.
Μου άρεσε ωστόσο το ύφος του Σπύρου Πετρουλάκη, και είχε πολλά ωραία να πει με τον Σασμό. Ήτανε πάνω κάτω αυτό που περίμενα, κάτι ιδιαίτερο λόγω της θεματολογίας και της ευαίσθητης προσέγγισης του συγγραφέα, ευχάριστο στην ανάγνωση και γεμάτο από ενδιαφέρουσες πληροφορίες, αλλά με γραφή μάλλον κάπως τυποποιημένη, αν και εντυπωσιακή, για τα σύγχρονα ελληνικά δεδομένα και χαρακτήρες μουδιασμένους, κάπως επίπεδους. Θα ξαναδιάβαζα πάντως βιβλίο του, και μάλιστα ευχάριστα. Νομίζω πως πρόκειται για συγγραφέα που έχει πολλά να δώσει, και εκφραστικά και αφηγηματικά.
Ξεκίνησα να βλέπω την τηλεοπτική σειρά κάπου στα μέσα του πρώτου κύκλου κι έκτοτε ομολογώ ότι κόλλησα με τον Σασμό! Οι καλοί ηθοποιοί, οι ωραίες ερμηνείες τους και η δυνατή ιστορία κέρδισαν αμέσως τις εντυπώσεις μου με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί η απορία για το αν το ομώνυμο βιβλίο είναι εξίσου καλό.
Πιάνοντας το βιβλίο στα χέρια μου συνειδητοποίησα ότι διαφέρει πολύ από τη σειρά. Η ραχοκοκαλιά της ιστορίας είναι μεν η ίδια αλλά τόσο οι χαρακτήρες όσο και κάποια γεγονότα της υπόθεσης είναι διαφορετικά.
Το κοινωνικό αυτό μυθιστόρημα διαδραματίζεται στην πανέμορφη Κρήτη, σε έναν τόπο ιερό. Κύριο θέμα του: ο Σασμος, η συμφιλίωση δηλαδή ανάμεσα σε δύο οικογένειες που τις χωρίζει μια πολύχρονη βεντέτα. Η ιστορία βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και ο συγγραφέας αποδεικνύει ότι γνωρίζει καλά τι εστί κρητική βεντέτα. Η γραφή του ώριμη, με αρκετές απολαυστικές περιγραφές και με χρήση πολλών λέξεων της Κρητικής ντοπιολαλιάς καταφέρνει να σε κάνει να νιώσεις λες και πατάς στα κρητικά χώματα. Αν και οι χαρακτήρες του βιβλίου συμμετέχουν σε μια δυνατή ιστορία, θα έλεγα ότι ο συγγραφέας αποστασιοποιείται λίγο από αυτούς, τους παρουσιάζει κάπως τυποποιημένα και αντί να εμβαθύνει στον χαρακτήρα τους, επικεντρώνεται στα περιστατικά της βεντέτας. Μπορεί το βιβλίο να μην σε κάνει να συνδεθείς με κάποιον από τους ήρωες ούτε και να αγωνίας γι' αυτούς, εν τέλει όμως σε κρατάει.
Ενδιαφέρον, διαφορετικό, αγωνιώδες, με ένα δυνατό κοινωνικό μήνυμα, το βιβλίο αυτό κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.
Μου το πρότειναν ως άριστο κ έκατσα διάβασα κριτικές. Όλες μιλούσαν για ένα υπέροχο έργο. Συγγνώμη αλλά το βρήκα ΑΝΕΥΡΟ παρά το γεγονός πως αναφέρεται σε κρητική βεντέτα. Βαρετό. Με κούρασαν οι ατελείωτοι παράγραφοι χωρίς νόημα.
Ενδιαφέρουσα πλοκή σε κρατάει καθολη τη διάρκεια της ανάγνωσης. Όμως... Το βασικό μειονέκτημά του συγγραφέα είναι δυστυχώς η υπερβολή. Η ιστορία ήταν δραματική δεν χρειαζόταν να το φωρτωσει με τόσα βάσανα ούτε να κάνει τους κακούς καλούς στο τέλος. Υπερβολή φίλες και φίλοι πολύ υπερβολη.
Αν δεν ειχα διαβάσει όλες αυτές τις κριτικές που κάνουν λόγο για αριστούργημα, ίσως και να έβρισκα τον ΣΑΣΜΟ ένα πολύ καλό βιβλίο. Με τις προσδοκίες στα ύψη όμως, προσγειώθηκα απότομα. Ένα καλογραμμένο βιβλίο, που καταπιάνεται με ένα θέμα για το οποίο έχουν γραφτεί πολύ πιο δυνατά έργα. Αυτό είναι για εμένα ο ΣΑΣΜΟΣ. Από τα social media αντιλαμβάνομαι ότι ο κ. Πετρουλάκης έχει εξαιρετικές δημόσιες σχέσεις ωστόσο δεν μπορεί αυτό να είναι κριτήριο για να γράψεις ότι ο ΣΑΣΜΟΣ είναι αριστούργημα. Θα περιμένω σίγουρα κάποιο επόμενο έργο του γιατί η γραφή του είναι πολύ ενδιαφέρουσα ενώ θα ήταν παράλειψη να μην σημειώσω ότι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του βιβλίου αυτού είναι η χρήση της ντοπιολαλιάς της Κρήτης.
Σε αυτό το μυθιστόρημα ο Σπύρος Πετρουλάκης ξετυλίγει με μαεστρία, ξεχωριστή ευγλωττία και μεθοδική προσέγγιση το θέμα της Βεντέτας. Αυτής της αιματηρής πράξης που έχει γίνει θεσμός, θερίζοντας ζωές και καταστρέφοντας ολόκληρες οικογένειες, είτε ξεκληρίζοντας τες, είτε εξορίζοντας τες.
Τόπος της εξέλιξης της ιστορίας η Κρήτη, Τόπος της φυγής τα Ιωάννινα. Ανάμεσα σε αυτές τις δυο άκρες συντελείται μια συγκλονιστική διεργασία ραγδαίων εξελίξεων, αναπότρεπτων καταστάσεων, βίαιων ξεριζωμών.αναγκαστικών επιλογών. Δυο θάνατοι, ένας μάρτυρας που αρνείται να αποκαλύψει τα όσα είδε. Ένα παιδί που θα χάσει από την μια στιγμή στην άλλη τις ρίζες του. Ο άγραφος νόμος του αίματος αρχίζει ξανά και ορίζει κάθε συνείδηση. Κινεί τα βήματα σε έναν ατέρμονο χορό εκδίκησης και αντεκδίκησης. Καθορίζει την μοίρα μιας οικογένειας που αφανίζεται και μιας οικογένειας μισής, που στιγματίζεται βάναυσα εξαναγκασμένη σε άτακτον φυγήν.
Σε αυτό το βιβλίο δεν χρειάζεται να πούμε πολλά για την υπόθεση, Η μαγεία βρίσκεται καλά κρυμμένη μέσα στις πράξεις των ηρώων που ελέγχουν τις εξελίξεις εκούσια ή ακούσια. Που καθορίζουν με την παρεμβατικότητα τους και την ορμή του θυμικού τους το σενάριο μιας ιστορίας που τα έχει όλα. Αγωνία, ανατροπές, συναίσθημα, εναλλαγές επάνω σε αυτά που αισθάνονται οι ήρωες και σε αυτά που αισθάνεται ο αναγνώστης καθώς σιγά σιγά φανερώνεται το μέγεθος και η διάσταση που μπορεί να πάρει μια βεντέτα. Το μέγεθος και την διάσταση που μπορεί να αγγίξει η εμμονή στην αποσιώπηση των πραγματικών γεγονότων. Το πως μπορεί εύκολα να φανερωθεί κάτι μπροστά μας διαφορετικό κάτω απο το πρίσμα του θυμού και της τυφλής εμπιστοσύνης στα γεγονότα που κρύβονται στην σιωπή και στο εικονικό μέγεθος που ορίζει το θλιβερό και αιματηρό παρελθόν.
Το δυνατό σημείο του συγγραφέα πάντα ήταν οι δυνατές περιγραφές των τοπίων και των συναισθημάτων, Με αυτό το δυνατό του λοιπόν όπλο μας καταγράφει τα σημεία και τα χαρακτηριστικά μιας βεντέτας που συνεχώς αλλάζει χαρακτηριστικά. Που παίρνει άλλες διαστάσεις και άλλες προεκτάσεις, μέσα από τα άγρια ένστικτα και τα παράφορα εγκλωβισμένα συναισθήματα των ηρώων. Και εδώ είναι το σπουδαίο σημείο του Βιβλίου. Ο συγγραφέας δεν μένει μόνο στην εξιστόρηση της αλληλουχίας των θανάτων μέσα σε μια βεντέτα, Δεν μένει μόνο στις διαστάσεις τις ψυχολογικές και τις ηθικές, Δεν αναλώνεται απλά στην κατακραυγή, στην φυγή και στην απομόνωση των πρωταγωνιστών του. Δεν ακολουθεί μια απλή και μονόδρομη πορεία προς τον Σασμό και την συμφιλίωση. Αλλά καταγράφει την άλογη και καταχρηστική πολλές φορές χειραγώγηση μιας εικόνας και μιας ιστορίας. Την παραπλανητική εκδοχή που μπορεί να αλλάξει την μοίρα, τους συσχετισμούς και την ουσία μιας κατάστασης συμπαρασύροντας τους πάντες σε μια εντελώς άλλη πραγματικότητα από την αληθινή.
Επίσης ενώ το βιβλίο είναι σκοτεινό, μιλάει για θάνατο, για αίμα, μιλάει για φυγή, για ντροπή, για ενοχή. Ενώ το διακατέχει μια έντονη μελαγχολία, και το διατρέχει ένας έντονος φόβος. Μέσα από τις λέξεις, μέσα από την δύναμη και την αντίσταση κάποιων ανθρώπων. Μέσα από την μνήμη και μέσα από την πίστη ξεπετάγεται διαρκώς η δύναμη της αγάπης, η δύναμη της ζωής, η ένταση της δικαίωσης που θα έρθει όχι μέσα από την εκδίκηση, αλλά μέσα από την συμφιλίωση.
Σε ένα διαρκές τεντωμένο σκοινί οι σχέσεις των ηρώων. Το άσβεστο μίσος, ο εγωισμός, η προστασία της τιμής και της υπόληψης, Από την άλλη το φιλότιμο, η εξιλέωση, η συγνώμη. Ο συγγραφέας φτιάχνει με τέτοιο τρόπο τα γεγονότα ώστε να τονίσει και να υπερτονίσει την δύναμη που έχει ταυτόχρονα η Εκδίκηση και η Συμφιλίωση, Το Μίσος και η Αγάπη. Φόβος, ανείπωτος πόνος, οδυνηρός αποχωρισμός νεκρών και ζωντανών. Η επανένωση μιας οικογένειας με τους δικούς της ανθρώπους και ο επαναπατρισμός. Η αποκατάσταση της τιμής και της χαμένης ελπίδας. Τα όσα χάθηκαν και τα όσα κερδήθηκαν μέσα από μια πορεία γεμάτη αίμα και θρήνο, Μέσα από μια πορεία που από το μίσος είναι εφικτό να μεγαλώσει η αγάπη. Που μέσα από τον θάνατο είναι δυνατό να ισχυροποιηθεί η Ζωή.
Οι αρετές του βιβλίου ξεδιπλώνονται μαγικά. Μέσα από την σφιχτή πλοκή που ακολουθεί τον δικό της διαφωτιστικό δρόμο, καθώς τα κομμάτια του παζλ ενώνονται ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν. Με ιδανικές περιγραφές των συναισθημάτων που κυκλώνουν τους ήρωες γεμίζοντας τους αντίφαση σε μια θυελλώδη ψυχολογική κατάσταση γεμάτη μεταπτώσεις. Από την μια οργή, μίσος και αχόρταγη διάθεση για εκδίκηση. Η τιμωρία του δράστη γίνεται αυτοσκοπός που μετατρέπει σε ελάχιστο χρόνο τον θύτη σε θύμα και το θύμα σε θύτη, προστάτη μιας προσβεβλημένης τιμής. Με απαράμιλλο τρόπο μας παρουσιάζεται η δύναμη του εγωισμού και η αξία της εκδίκησης. Με τον ίδιο εξιλεωτικό τρόπο απο την άλλη πλευρά μας δίδεται το μέγεθος της συγνώμης και η αγωνιώδης ανάγκη της συμφιλίωσης.
Πολύ δυνατό σημείο του βιβλίου που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή για να δοθούν απαντήσεις και να ξεκλειδώσουν ερωτηματικά τα Αποσπάσματα απο την Ερωφίλη του Χορτάτση. Και η συμβολική εξιστόρηση της ιστορίας του Πανάρετου και της Ερωφίλης που φωτίζει το άγνωστο παρελθόν και δίνει ουσία στα πραγματικά γεγονότα.
Οι περιγραφές για τον σχηματισμό της παιδικής ψυχολογίας. Στο βιβλίο έχουμε δυο παιδιά που οι ψυχές τους χαράζονται, Ένα παιδί που χάνει και τους δυο του γονείς και ένα παιδί που κρατάει το στόμα του κλειστό. Γνωρίζει τα γεγονότα αλλά ο φόβος και η απειλή τον κρατά δέσμιο σε μια σιωπή που γίνεται ο καταλύτης των εξελίξεων.
Και ένα κορίτσι μεγαλύτερο μεν αλλά στην καλύτερη της ηλικία φεύγει, κρύβεται, απομονώνεται. Δεν κάνει φίλους δεν μπορεί να ερωτευθεί δεν μπορεί να ζήσει. Δεν μπορεί να φωνάξει πως αυτό που ζει δεν της αξίζει, Εστιάστε στον κάθε ήρωα ξεχωριστά γιατί το ξεδίπλωμα της ψυχοσύνθεσης του είναι μοναδικό και δίνει φως σε όλες τις πτυχές της ανθρώπινης δύναμης αλλά και της ανθρώπινης αδυναμίας,
Τραγικές φιγούρες όλοι οι ήρωες. Άδικοι θύτες, άδικα θύματα. Έρμαια μιας δύναμης που ωθεί ανέκαθεν τα πιο μεγαλειώδη,συναισθήματα αλλά και ξυπνά τα πιο θλιβερά ένστικτα της ανθρώπινης ψυχής. Διαβάστε ένα μυθιστόρημα που έχει δυο άκρες, δυο αλήθειες. Φανερά και κρυφά γεγονότα. Αλήθειες που υπάρχουν και αλήθειες που κρύβονται. Αναζητήστε τα πολλά μηνύματα για τις επιπτώσεις και τις συνέπειες μιας συνεχιζόμενης αιματοχυσίας. Οι έντονοι προβληματισμοί μπροστά στον άκρατο παρορμητισμό που βάζει μπροστά τον θυμό απο την λογική. Που βάζει σε δοκιμασία ακόμα και τρίτους που δεν έχουν άμεση σχέση με την βεντέτα. Οι κλειστές κοινωνίες που αναγκάζονται να πάρουν αποφάσεις που και αυτές έχουν τον δικό τους καθοριστικό ρόλο.
Ένα ακόμα μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη, πλούσιο σε συναισθήματα, γεμάτο με ανατροπές δυνατό σε εξελίξεις, απολαυστικό και ουσιώδες στις ψυχολογικές διακυμάνσεις των ηρώων που άλλες φορές εξυψώνονται και άλλες φορές καταβαραθρώνονται από τις ίδιες τις αποφάσεις τους και τις ίδιες τις πράξεις τους. vivlionerga.blogspot.com/2019/08/blog...
Ο Σπ.Πετρουλάκης παρέδωσε στον αναγνώστη ένα μυθιστόρημα που έντονα "μοσχοβολά " Κρήτη από την αρχή ως το τέλος του. Ήθη, έθιμα,παραδόσεις, χρώματα, αρώματα , μυρωδιές, τοπία και χαρακτήρες κάθε λογής που θυμίζουν το αγαπημένο μας νησί, το οποίο εξυμνύεται αιώνες ολόκληρους και στη λογοτεχνία, παρελαύνουν στις σελίδες του βιβλίου σε πλήρη τάξη και αρμονία κρατώντας το ενδιαφέρον αμείωτο σε όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης. Το κεντρικό του θέμα είναι δύο ειδεχθή φονικά που φαινομενικά θυμίζουν βεντέτα και καταστρέφουν ζωές. Στον απόηχο παλιών διαφορών η δολοφονία του Στεφανή και της Βασιλικής θα ταράξει τους πάντες και θα τους αποδιοργανώσει. Οι ένοχοι πιάστηκαν και τιμωρήθηκαν. Είναι όμως αυτοί οι θύτες; Δυο άγρια φονικά που τελικά τα θύματα ήταν πολλά και αυτα εντελώς άδικα κουβαλούσαν τη ρετσινιά , το μίασμα που τους κατέτρωγε. Άλλοι σιώπησαν όταν όφειλαν να μιλήσουν. Όταν έπρεπε να φανερώσουν την αλήθεια κι αυτό είχε ολέθριες συνέπειες. Νέοι άνθρωποι στο χώμα, άλλοι στο κελί , άλλοι ατιμασμένοι και διωγμένοι από τα σπίτια τους. Θα έρθει τελικά η δικαίωση και αποκατάσταση της αλήθειας; Θα τιμωρηθούν οι ένοχοι ; Θα έρθει ο πολυπόθητος Σασμός; Ο συγγραφέας σε ένα βαθιά κοινωνικό και ηθογραφικό μυθιστόρημα διαπραγματεύτηκε ένα θέμα δύσκολο με αξιοπρέπεια και μαεστρία . Παράλληλα, εκτός από τη φονική βεντέτα και τον πόνο που έσπειρε σε τόσες ψυχές ασχολείται με το θέμα της αιμοκάθαρσης και της μεταμόσχευσης νεφρού. Σ ενα τόσο σημαντικό ζήτημα διαφάνηκε πως συμβουλεύτηκε ειδικό γιατρό και δεν αναλώθηκε σε περιγραφές που θα εκβίαζαν το συναίσθημα. Αντιθέτως , ήταν σοβαρή η τοποθέτηση των γεγονότων στην ιστορία με δόση αξιοπρέπειας και παραδειγματισμό σε εμάς για την διαχείριση από την ηρωίδα μιας τόσο σοβαρής κατάστασης. Επιπλέον , εκεί που θα ήθελα να σταθώ είναι στα μηνύματα που πέρασε μέσα από τους ήρωες και την ιστορία. Πάντα υπάρχουν θύτες και θύματα. Καλοί και κακοί άνθρωποι. Ψυχές που ζητάν μανιωδώς εκδίκηση και εκείνες που αποζητάν διακαώς συγχώρεση. Το μήνυμα της μετάνοιας και της συγχώρεσης που σε αφήνουν να ζήσεις ελεύθερος από τα βαρίδια του παρελθόντος είναι πολύ όμορφα δοσμένα στο τέλος της έκβασης της ιστορίας. Η κάθαρση και η λύτρωση για τα κεντρικά πρόσωπα και για τον αναγνώστη επήλθε. Η γραφή του συγγραφέα ήταν το δυνατό του όπλο στη φαρέτρα του. Λυρική και άκρως παραστατική με έντονα τα σημάδια της κρητικής ντοπιολαλιάς και κουλτούρας. Το μυθιστόρημα είναι ρεαλιστικό και οι ήρωες πρόσωπα της διπλανής πόρτας. Άλλα συμπαθή άλλα αντιπαθή και κάποια αδιάφορα. Η ψυχογράφηση των χαρακτήρων με σύμμαχο τον στρωτό και ταυτόχρονα συναισθηματικό λόγο του Πετρουλάκη είναι διεισδυτική και παράλληλα μετρημένη. Στο συγκεκριμένο έργο του ήταν σε σωστές δόσεις δοσμένη χωρίς υπερβολές. Από όσα βιβλία του διάβασα , που σε κάποια είχα πολλές ενστάσεις , σ αυτό εδώ θεωρώ πως ο συγγραφέας ξεπέρασε τον εαυτό του. Ήταν ένα βιβλίο που διαβάζεται απνευστί, με ένταση και αγωνία, με συνεχόμενες ανατροπές, ποικίλα συναισθήματα και μηνύματα και με κεντρικό θέμα κάτι που πάντα συγκινεί και ιντριγκάρει τους αναγνώστες. Τη βεντέτα. Είναι μια ώριμη κατάθεση ψυχής η τελευταία συγγραφική απόπειρα του Πετρουλάκη που μου άρεσε και με συγκίνησε. Καλοτάξιδο και να αγαπηθεί όπως του αξίζει.
Με αφορμή ένα ακόμα επεισόδιο βεντέτας που έγινε πρόσφατα ειπα να διαβάσω κάτι αντίστοιχο και το ξέθαψα από την βιβλιοθήκη μου. Ωραία γραφη,κυλαει γρήγορα αλλά ήθελα λιγότερη υπερβολή (το ίδιο με χάλασε και ακόμα χειρότερα στην Αμαλία). Τρία αστεράκια θα ήταν κανονικά αλλά τα αποσπάσματα από την Ερωφίλη αξίζουν ενα επιπλέον αστεράκι οπότε τέσσερα!
Έχοντας περάσει 12 καλοκαίρια στην Κρήτη, δεν δυσκολεύτηκα με τη γλώσσα του κειμένου, Όμως δεν μπορώ να καταλάβω τον παροξυσμό που επικράτησε με αυτό το βιβλίο. Πολύ δε περισσότερο, όταν αποφασίστηκε να γίνει σήριαλ. Από περιέργεια το δανείστηκα κ το τελείωσα σε τρεις μέρες. Όχι επειδή με μαγνητισε, αλλά απλά για να φτάσω στο τέλος. Καμία εντύπωση δεν μου έκανε, ούτε με άγγιξε. Έβαλα λοιπόν ένα τικ στη λίστα των βιβλίων που είχα στα υπόψιν να διαβάσω κ πάμε παρακάτω. ...
Εχει πλουσια πλοκή, που δεν είναι κακή, αλλά είναι αδικαιολόγητα μεγαλο, με πολλές αχρείαστες γλαφυρές δραματικές περιγραφες και πολύ δράμα και πολύ κρητική γλώσσα, που είναι όλα ξεπερασμένα και λίγο κακόγουστα.
Ενα δυνατο βιβλιο πλουσιο σε συναισθηματα, εντονες καταστασεις μεταξυ των ηρωων ,αγωνια και πολλες ανατροπες . Θεμα του η βεντετα μεταξυ δυο οικογενειων . Πολυ μισος , σκοταδι ,αιμα και θανατος. Βλεπουμε τη φυγη ως λυση για καποιους να γλυτωσουν απο τη ντροπη και την απεχθεια. Βλεπουμε το μενος αλλα και τη λυτρωση αλλων. Προσωπικα λατρεψα την ιστορια του Παναρετου και της Ερωφιλης μεσα απο κει δοθηκαν πολλες απαντησεις σε πραξεις και εννοιες των χαρακτηρων. Αυτο που με κανει να αναρωτιεμαι ειναι ποσο δυνατη μπορει να ειναι μια μανα για να συγχωρεσει? Καποια πραγματα απλα δεν τα χωραει ο νους μου. Για μενα ειναι μακραν το καλυτερο βιβλιο του Σπυρου Πετρουλακη. Ευγε!!!
Το άρχισα το βιβλίο, λόγω περιέργειας, να προσπαθήσω να καταλάβω έστω και λίγο, το νόημα και τη "λογική" στις βεντέτες της Κρήτης. Το τελείωσα χωρίς να το έχω πετύχει. Ο συγγραφέας δείχνει να μην αγαπά τους ήρωες του κι έτσι κι εμείς δε μπορούμε να αισθανθούμε κοντά ούτε με τους θύτες, ούτε με τα θύματα. Δε τους αγαπά, γιατί περισσότερο παραθέτει τα γεγονότα παρά εμβαθύνει στους χαρακτήρες τους. Βέβαια, αυτό θα απαιτούσε και περισσότερο χρόνο και σελίδες της ιστορίας, πράγμα που είναι αντίθετο με το μικρό βιβλίο της πλαζ που προφανώς ήθελε ο συγγραφέας/εκδότης. Το παραπάνω φαίνεται έντονα , για μένα, από το τέλος του βιβλίου, τυλιγμένο σε μια κόλλα χαρτί σε ένα γλέντι με χορό και ποτό , γιατί ως γνωστό, έτσι λύνονται οι διαφορές των ενηλίκων. 3* για την ιδέα του βιβλίου. Διαβάζεται εύκολα και γρήγορα, αυτά.
Ένα μυθιστόρημα ταξίδι στην Κρήτη, ένα μυθιστόρημα που σου αφυπνίζει όλες τις αισθήσεις σου. Μέσα από τις σελίδες του ξετυλίγεται η ζωή των ανθρώπων της Κρήτης, τα έθιμα, οι παραδόσεις, οι κοινωνικές εκδηλώσεις, ο τρόπος ζωής των ανθρώπων της ειδικά των αγροτών. Κύριο θέμα η Κριτική Βεντέτα , η αίσθηση της υποχρέωσης (αντ) εκδίκησης που διακατέχει τους ανθρώπους εξαιτίας κάποιας αδικίας που έγινε στον ίδιο ή στην οικογένεια του και οι ενέργειες συνήθως φόνοι που γίνονται στο πλαίσιο αυτό. Η αρχή της, τα θύματα που αφήνει πίσω της, οι ολέθριες συνέπειες για όλους. Στον αντίποδα της βεντέτας, ο Σασμός μια πράξη συμβιβασμού που συναποφασίζουν τα αντίπαλα μέρη για να δώσουν ένα τέλος στην γραμμή αίματος. Ο Σασμός, μια πράξη γενναιότητας που απαιτεί την υπέρβαση , το μεγαλείο της ψυχής, που δείχνει την αρχοντιά των ανθρώπων της Κρήτης. Μια μεγάλη τελεία στην γραμμή αίματος. Κεντρικό θέμα του βιβλίου, δυο δολοφονίες, η μια, του Στεφανή Σταματάκη με εφτά σφαίρες και μετά από λίγες μέρες πάνω στον φρεσκοσκαμμένο τάφο του της γυναίκας του, που κάποιος της αφαιρεί την ζωή με μια λεπίδα. Όλα δείχνουν σαν να άνοιξε πάλι ο κύκλος αίματος ανάμεσα σε δυο οικογένειες, τους Βρουλάκηδες και τους Σταματάκηδες. Αλλά τι στάθηκε αιτία να ανοίξει πάλι ο κύκλος αίματος; Είναι σίγουρα η συνέχιση της βεντέτας ή κάτι άλλο; Εκείνος ο δεύτερος φόνος μπερδεύει τα πράγματα, στις βεντέτες δεν πειράζουν γυναίκες και κοπέλια. Ένας νεαρός άντρας βρίσκει τον υπαίτιο και ανταποδίδει και στην συνέχεια συλλαμβάνεται και οδηγείται στην φυλακή. Μια μάνα και μια κόρη δραπετεύουν μέσα στην νύχτα προς άγνωστη κατεύθυνση από φόβο για αντίποινα, αφήνοντας πίσω τους νεκρούς τους και το σπίτι τους με το κλειδί στην πρόκα. Πως να σταθούν σε ξένο τόπο, μακριά από την αγαπημένη τους Κρήτη και να ξαναρχίσουν από την αρχή; Ένα κοπέλι ορφανεύει από μάνα και πατέρα, μεγαλώνει απότομα και πάντα με την πίκρα στην καρδιά αλλά σίγουρος ότι ο δολοφόνος των γονιών του βρίσκεται ήδη στο χώμα. Και ποιοι είναι ο Πανάρετος και η Ερωφίλη που γνωρίστηκαν το βράδυ του Αη Γιαννιού του Κλήδονα ; ….Ο έρωτας κι ο θάνατος στα ίδια ζάλα βγαίνουν Και με τον διπλοπέλεκυ χαρές ή λύπες σπέρνουν. Σελ. 151 Ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα, με ήρωες που ξεδιπλώνουν σιγά σιγά τον χαρακτήρα τους , με τις σκέψεις και τις πράξεις τους, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, ο Στεφανής, η Βασιλική, ο Νικηφόρος, ο Αστέριος, ο Μαθιός, η Μαρίνα, η Αργυρώ, η Δέσποινα και τόσοι άλλοι που μου έμειναν αξέχαστοι με τον τρόπο του ο καθένας, με την ειλικρίνεια τους, την γενναιότητα, το σθένος ή την αδυναμία της ψυχής και της καρδιάς τους. Πόνεσα και έκλαψα πολύ με την Αργυρώ και την Μαρίνα που οι συνθήκες της διώχνουν από τον τόπο τους, μόνο με μια χούφτα χώμα από την Κρήτη, όσο για να θυμούνται . Θαύμασα όμως και την δύναμη της ψυχής τους, για να επιφέρουν τον σασμό ανάμεσα στις δυο οικογένειες. Πόνεσε η ψυχή μου για το μίσος που καλλιεργήθηκε στην καρδιά του μικρού Νικηφόρου, όσο και για τον εκφοβισμό του μικρού Μανώλη από τον υπαίτιο του φόνου του Στεφανή Στεφανάκη. Θαύμασα και το θάρρος του Αστέριου να ανακαλύψει τον πραγματικό δολοφόνο, βλέποντας πως είχε μάλλον σκοτώσει τον λάθος άνθρωπο. Ο συγγραφέας με παρέσυρε με την γραφή του, γεμάτη λυρισμό, κρητική λεβεντιά, χρώματα και αρώματα της κρητικής γης, ένα υπέροχο ταξίδι μέσα στα όμορφα τοπία και χαρακτήρες καλούς και κακούς που συνθέτουν το παζλ της ιστορίας μας. Έντονο το στοιχείο της ντοπιολαλιάς της Κρήτης. Μέσα από τις σελίδες του περνάει μηνύματα αγάπης και συγχώρεσης, γεμάτο ένταση και αγωνία στο έπακρο, με συνεχόμενες ανατροπές και στο τέλος έρχεται η ανατροπή και ο σασμός που έρχεται στο τέλος για να εξαγνίσει τις ζωές όλων τους. Πολλά μπράβο στον Σπύρο Πετρουλάκη για αυτό το εξαιρετικό μυθιστόρημα του!!!
Όμορφη γραφή, όμορφη γλώσσα, όμορφη ροή, όμορφες εικόνες... Ο τρόπος όμως που παρατίθενται τα γεγονότα μου έμοιασε πιο «εγκυκλοπαιδικός» και όχι τόσο «αφηγηματικός», μου έλειψε το βαθύτερο συναίσθημα και η εμβάθυνση στους χαρακτήρες. Σαν τον συγγραφέα να τον ενδιέφερε περισσότερο ο ορισμός και η ιστορία της βεντέτας, η βεντέτα ως έννοια εν γένει και ίσως η κάπως πεζή παράθεση των αποτελεσμάτων της έρευνάς του, και λιγότερο να δώσει στο έργο του λογοτεχνική αξία. Το βιβλίο διαβάζεται πανεύκολα και αξίζει να το διαλέξει κανείς για τις πληροφορίες του μα και τις εικόνες από την Κρήτη, όμως δεν μου έδωσε την εντύπωση «παραδοσιακής» λογοτεχνίας.
Άλλο ένα εξαιρετικό βιβλίο από τον αγαπημένο μας συγγραφέα Σπύρο Πετρουλάκη "Σασμός" και όσα μπορεί να κρύβει μέσα της αυτή η λέξη... από μυρωδιές της Κρήτης, ήθη και έθιμα... Πόνο, αγωνία... θάνατο, μαυροφορεμένες φιγούρες που στέκονται αντιμέτωπες στους άγραφους νόμους μιας κοινωνίας που ξέρει να εξοφλεί τους "λογαριασμούς" της μόνο με αίμα... Και το ερώτημα Βεντέτα ή μήπως όχι; Δάκρυα και απελπισία... Θύματα και θύτες... Ορφάνια και στόματα ερμητικά κλειστά που δυσκολεύουν στην εύρεση του δολοφόνου... Μια σειρά από καταιγιστικά γεγονότα, ανατροπές και συνεχή δράση που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι και την τελευταία σελίδα. Συγχαρητήρια στον συγγραφέα που ακόμα μια φορά μας εξέπληξε με την πένα του!! Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο!!
Ένα αρκετά καλό βιβλίο. Όμως δεν ξέρω γιατί, μου είχαν δημιουργηθεί προσδοκίες για περισσότερα. Με κάποιο τρόπο μου άφησε ένα κενό και μια παράξενη αίσθηση, ότι ο συγγραφέας δεν έδωσε ακριβώς αυτά που είχε στο μυαλό του...
Επτά σφαίρες στραγγίζουν την ζωή του Στεφανή Σταματάκη που αφήνει την τελευταία πνοή του στα χέρια του επτάχρονου γιου του. Τυχαίο γεγονός; Ή βεντέτα; Δύο μέρες αργότερα μια φαλτσέτα κόβει το λαιμό και το νήμα της ζωής της Βασιλικής Σταματάκη αφήνοντας τον μικρό Νικηφόρο ορφανό και από μάνα κ πατέρα. "Τις γυναίκες και τα κοπέλια δεν τα σκοτώνουν. Αλλού να ψάξετε για το φονιά. Όχι στη βεντέτα" λένε οι παλιοί. Τι συμβαίνει όμως πραγματικά;
Ένα μυθιστόρημα γεμάτο με αρώματα, έθιμα και βαθιές κουλτούρες της Κρήτης και της Ηπείρου. Γεμάτο με λύρα και μαντινάδες από την μία και τσάμικα και καλντερίμια των Ιωαννίνων από την άλλη. Η γραφή του Σπύρου Πετρουλάκη για άλλη μια φορά δουλεύει με τα "φλασμπακ" τις εναλλαγές δηλαδή παρελθόν και παρόν καταφέρνοντας μ αυτό τον τρόπο πάλι να κρύψει μέχρι το τέλος σχεδόν τον δολοφόνο και τα κίνητρα. Ένα μυθιστόρημα ύμνος στην Κρήτη, στους ανθρώπους της και στις συνήθειες τους που είναι βαθιά ριζωμένες και ταυτόχρονα ανεξήγητες ίσως σ εμάς τους απ έξω.
"Τι κι αν την είχαν πληγώσει οι άνθρωποι; τον τόπο δεν μπορούσε να τον βγάλει από μέσα της, μαζί με τα καλά του ακόμα και αυτά των εχθρών τους. Τα κουβαλούσε βαθιά σε μιαν άκρη της καρδιάς της εκεί όπου όλοι μας έχουμε μια θέση για τα μοναδικά τα σπάνια μας. "
Το δυνατό σημείο του συγγραφέα σε όλα τα βιβλία του είναι οι περιγραφές των συναισθημάτων. Σε αναγκάζει να νιώθεις μαζί με τους χαρακτήρες του. Να κλαις μαζί τους, να πονάς κ εσύ, να επιθυμείς και να θυμώνεις. Να ανυπομονείς για κάποιου είδους λύτρωση και να συγκινείσαι όταν αυτή έρχεται. Είναι ένα μυθιστόρημα βασισμένο μεν στο αίμα και στο άσβεστο μίσος. Αλλά από την άλλη δε περνάει μηνύματα ζωής για το πως μέσα από την πίστη, την αγάπη, την ελπίδα και την συγχώρεση ξεπετιέται η ίδια η ζωή για να σε πάρει απ το χέρι. Για το πως η μάνα (αχ αυτή η μάνα) βρίσκει πάντα το δρόμο και τον τρόπο να στηρίξει και να ζήσει για τα παιδιά της. Ένα βιβλίο που τελικά με άφησε μ ένα μεγάλο χαμόγελο στα χείλη, με τα μάτια βουρκωμένα και με μια απίστευτη επιθυμία για καλή παγωμένη κρητική ρακή. Το προτείνω .
Το βιβλίο μου άρεσε αλλά δε μπορώ να πω ότι με ενθουσίασε κιόλας αν και πιστεύω πως αυτό οφείλεται περισσότερο στο γεγονός ότι το βιβλίο δεν ανήκει στην κατηγορία των βιβλίων που προτιμώ συνήθως να διαβάζω παρά στο βιβλίο αυτό καθαυτό. Θα προτιμήσω πάντως το βιβλίο από την τηλεοπτική μεταφορά του που καμία σχέση δεν έχει με το βιβλίο απ' όπου προήλθε.
Παρά το μέγεθός του είναι πολύ ευκολοδιαβαστο και δεν ήθελα να το αφήσω από τα χέρια μου. Πόνος και εκδίκηση έγιναν ένα και κάθε κεφάλαιο ξετυλίγει την ιστορία της βεντέτας. Ευκαιρία να δω και τη σειρά τώρα.
Τη βεντέτα την ήξερα αλλά το σασμό όχι. Το βιβλίο μου άρεσε σε σημείο εθισμού. Πήγε να με χάσει λίγο με τη φάση της νεφροπάθειας γιατί μου φάνηκε extra too much drama αλλά οκ, κατανοώ το γιατί. Δεν είμαι του τηλεοπτικού σήριαλ αλλά από περιέργεια έβαλα να δω το α' επεισόδειο και είδα κι άλλα επτά μαζί. Και μπορεί να μη δω τα υπόλοιπα (ή μπορεί και να τα δω) αλλά το αναφέρω γιατί θεωρώ ότι το κάνουν καλά (ευτυχώς), χωρίς να σημαίνει τούτο ότι το τηρούν by the book.
Το διάβασα μέσα σε λίγες ώρες! Καλογραμμένο βιβλίο, που διαβάζεται απνευστί καθώς η πλοκή του εύκολα σε τραβάει. Επίσης χάρηκα πολύ για την ορθή χρήση της Κρητικής διαλέκτου που μου έφερε αναμνήσεις από τα παιδικά μου καλοκαίρια στην Κρήτη!
Ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που συνδυάζει πολλά στοιχεία ψυχολογικού θρίλερ με τοπικά λαογραφικά, είναι το τελευταίο πόνημα του Σπύρου Πετρουλάκη και εκείνο, νομίζω, που ξεχωρίζει από τα βιβλία του για δύο λόγους: Πρώτον, επειδή εστιάζει στην ψυχοσύνθεση των πρωταγωνιστών με τρόπο εξαιρετικά διεισδυτικό και, δεύτερον, επειδή το θέμα του αφορά ένα αποτρόπαιο έθιμο της Κρήτης, την περιώνυμη βεντέτα, θέμα το οποίο εξετάζει ο συγγραφέας ενδελεχώς.
Το ταξίδι στην Κρήτη και τα έθιμά της ξεκινάει σε κάποια φανταστικά χωριά της υπαρκτής επαρχίας Αμαρίου στο Ρέθυμνο όπου διαμένουν οι δύο οικογένειες οι οποίες πρωταγωνιστούν στις σελίδες του βιβλίου και στη διαβόητη βεντέτα, οι Σταματάκηδες και οι Βρουλάκηδες. Κάποια μυστηριώδη φονικά δίνουν αφορμή να ξεκινήσει ξανά, έπειτα από πολλά χρόνια ειρήνης, ο ατέρμονος, όσο και επώδυνος για τους επιζώντες, κύκλος αίματος. Αυτοί οι φόνοι είναι που κινούν την πλοκή, η οποία μεταφέρεται κάποια στιγμή και στα Ιωάννινα. Οι ήρωες του Σπύρου είναι αυθεντικοί, γνήσιοι Κρητικοί, δεμένοι με τον τόπο και το χώμα όπου γεννήθηκαν και μεγάλωσαν. Δεν διστάζουν να φανερώσουν απροκάλυπτα τα συναισθήματά τους, όποια κι αν είναι αυτά: θυμός, οργή, πόνος, αλλά και ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. Οι άνδρες, όπως ο Μανώλης, ο Μαθιός και ο Αστέριος είναι γενναίοι, ριψοκίνδυνοι και αψίκοροι. Συχνά παίρνουν τα γεγονότα αψήφιστα και προβαίνουν σε ενέργειες εν βρασμώ ψυχής, για τις οποίες όμως συνήθως δεν μετανιώνουν. Κάποιοι από αυτούς θα αποδειχτούν τελικά πολύ ύπουλοι και κρυψίνοες στην πορεία. Οι γυναίκες, όπως η Αργυρώ και η Μαρίνα σε μια εποχή όπου ο έλεγχος από τα αρσενικά της οικογένειας είναι πιο σφικτός απ’ ότι στις μέρες μας, διατηρούν εν τούτοις μια διόλου ευκαταφρόνητη αξιοπρέπεια και μια στάση εξίσου θαρραλέα με εκείνη των συζύγων και των παιδιών τους σχετικά με τις συμφορές που πλήττουν τις φαμίλιες τους. Πάνω απ’ όλους και απ’ όλα όμως βάζουν την τιμή και την περηφάνια τους, αξίες τις οποίες περιφρουρούν ζηλότυπα. Δεν θα αποκαλύψω περισσότερα για την υπόθεση του βιβλίου, ούτε για το πώς μπορεί να επέλθει ο επιθυμητός σασμός- το περίφημο σιάξιμο, η συμφιλίωση- σε μια βεντέτα ανάμεσα στις δύο εμπλεκόμενες οικογένειες, διότι όταν έχουμε να κάνουμε με μυστήριο ό,τι αποκαλύψω θα καταστρέψει τη μαγεία και την αγωνία της ανάγνωσης! Το μόνο που δικαιούμαι να μοιραστώ μαζί σας είναι οι ώρες προσμονής, περιέργειας και ευχαρίστησης που πέρασα βαθιά χωμένη στις σελίδες του μυθιστορήματος. Απόλαυσα τα μέγιστα τη μύηση που μας προσφέρει ο Σπύρος Πετρουλάκης στα απάτητα χωριά της Κρήτης και στα πατροπαράδοτα έθιμά τους, εκεί δηλαδή όπου ο τουρισμός και η δημοσιότητα δεν απλώνουν συνήθως τα πλοκάμια τους. Ο νόστος και η αγάπη για την πατρίδα και τον γενέθλιο τόπο μας, η θαυματουργή δύναμη της συγχώρεσης, τα μίση, τα πένθη και οι έρωτες των ηρώων χρωματίζουν τις σελίδες του βιβλίου. Το μήνυμα που θέλει να μας περάσει ο συγγραφέας στο πόνημά του είναι ότι πάντοτε πρέπει να προσπαθούμε να μαζεύουμε τα κομμάτια μας και να συνεχίζουμε την πορεία μας στη ζωή, όσο σκληρά χτυπήματα κι αν μας επιφυλάσσει το πεπρωμένο, αφού το άγνωστο σε μας μέλλον συχνά εγκυμονεί για μας και πολλά καλά, εκτός από εμπόδια και αναποδιές. Πάνω απ’ όλα πρέπει να έχουμε τη δύναμη να συγχωρούμε τον συνάνθρωπό μας έτσι ώστε να συνεχίζουμε να λαμβάνουμε τη θετική ενέργεια με την οποία μας περιβάλλει το σύμπαν. ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟ: η ανάλυση του εθίμου της βεντέτας σε όλες τις διαστάσεις της, το ψυχογράφημα των ηρώων και η γρήγορη πλοκή. ΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΟΥΝ: όσοι δεν θέλουν να σηκώνουν κεφάλι από τα βιβλία που διαβάζουν!
ΣΑΣΜΟΣ Λένε πως την μοίρα μας την έχουν ήδη κεντήσει από τα γεννοφάσκια μας, μα πόσο λάθος κάνουν. Η μοίρα μας γράφεται στο παρόν και στο μέλλον από τις ψυχές που συναντούμε στο δρόμο μας. Από τις επιλογές μας, τα λάθη και τα σωστά μας. Αν φυτρώσεις στις ψυχές ρόδα θα λάβεις αγιόκλημα μα αν φυτέψεις αγκάθια θα λάβεις και πόνο. Τι άραγε μπορεί να προκαλέσει το μίσος σε μια ψυχή? Πως μπορούν να σκουριάσουν τα δάκρυα και να γίνουν βέλη ματωμένα, να σκορπίσουν πόνο και θάνατο σε ζωντανούς μα και σε πεθαμένους? Αγάπη? Εκδίκηση? Τρέλα? Τι από όλα οπλίζει την ψυχή για να ντυθεί στα μαύρα, να χορέψει το χορό της μοναξιάς και να πλαγιάσει με το χάρο; Το Ρόδο δε σε ματώνει αν δε το ματώσεις εσύ πρώτος. Αν δε το πονέσεις κόβοντας του την πνοή. Μα άμα το πονέσεις δε θα ησυχάσει το θεριό της ψυχής του. Ξέρει να αγαπά αλλα μπορεί να μάθει να αγαπά για να μισεί. Έτσι είναι και οι άνθρωποι μαθαίνουν να αγαπούν ολοκληρωτικά, να συγχωρούν, να δίνουν και ας μην λαμβάνουν μέχρι να τους φυτέψεις τη σφαίρα στη καρδιά, έως ότου τους Σταυρώσεις, το ξύδι που θα τους δώσεις να πιούν θα το δεχθούν μα θα στο επιστρέψουν πίσω.
Κλειδί είναι τα συναισθήματά στο βιβλίο, συναισθήματα λογής -λογής μα 7 σφαίρες φτάνουν για να κάνουν ψυχές να αλυχτήσουν, σαν λύκοι να ουρλιάξουν από πόνο, να παλέψουν, να εκδικηθούν, και στο τέλος να πληρώσουν είτε με ψήγματα ζωής είτε με πόνου γιατί στη ζωή όλα πληρώνονται, ότι δώσεις θα λάβεις. Ρόδα είναι άλλωστε και γυρνάει. Όμως είσαι έτοιμος να λάβεις τα αγκάθια που έδωσες για δώρο; Είσαι έτοιμος να πληρώσεις χωρίς να κιοτέψεις; Ναι η εκδίκηση είναι όμορφη σαν είναι ζεστή και φρέσκια αλλα ο Σασμος δε έρχεται πάντα γλυκά και ανέπαφα. Η ιστορία ξεδιπλώνετε με χρώματα, αρώματα και εικόνες από την Κρήτη. Η ιστορία της πριγκιποπούλας Κρήτης με τα ήθη, έθιμα, μύθους και τα μυστήρια της μας ξεναγεί σε μια βεντέτα. Μια βεντέτα με ψυχή. Μια βεντέτα που τίποτα δε αφήνει όρθιο στο διάβα της. Δακρύζει η ψυχή σε τούτο το βιβλίο. Η αγάπη και το μισός αλλάζουν όψεις. Γίνονται μάνα και Αδερφή. Θάνατος και αγάπη. Μίσος και φθόνος Φόβος και θλίψη. Καρδίες και άνθρωποι εξορίζονται από το σώμα τους, κάνουν δύναμη το πόνο και προχωρούν με τα εμπόδια μεγάλα μα την μικρή ελπίδα του Σασμου σαν φυλαχτό στο διάβα της ζωής τους. Μα ο Σασμος μπορεί να φιλιώσει κάποιες φορές την φωτιά και τη θάλασσα.
Ο συγγραφέας σε αυτό το βιβλίο θαρρώ πως ξεπέρασε τον εαυτό του. Με γραφή ωριμότερη και λυρική μας ξεναγεί στη Κρήτη και τις ομορφιές της. Μας δίνει ένα μάθημα για την ψυχη των ανθρώπων. Μας δίνει τροφή για σκέψη. Το κακό μπορεί να ορίζει τους ανθρώπους αλλα η ψυχή που μετανιώνει φέρνει μαζί με το Σασμο την γαλήνη στις ψυχές, ακόμη και σε εκείνες που κούρνιασαν στην αγκαλιά της μοναξιάς και του πόνου. Στο τέλος το καλο θα έρθει σαν ουράνιο τόξο αρκεί να έχεις την δύναμη και να πιστέψεις στο Σασμο.
Είχα πολύ καιρό να ξενυχτίσω για ένα βιβλίο, να παλεύω με την κούραση και με την ανάγκη να πάω λίγο παρακάτω. Με συγκλόνισε. Με έκανε να κλάψω να αναρωτηθώ μα και να νιώσω θαυμασμό για την Μάνα και την δύναμη της. Η ανατροπή που έγινε προς το τέλος με συντάραξε. Και ναι το λέω με βεβαιότητα πια ότι είναι το καλύτερο του βιβλίο.
Το τέλος με δίδαξε ότι η αγάπη και η συγχωρέσω δε είναι μακρύς δρόμος αρκεί να μάθεις να κολυμπάς μέσα στη φωτιά για να εξαγνιστείς στη θάλασσα της ζωής.