What do you think?
Rate this book
Geçtiğim Günlerden
Bakanlığı sırasında dünya klasiklerinin Türkçeye çevrilmesi ve Köy Enstitülerinin kurulmasıyla anılan hümanist şair, eğitimci, aydın siyaset adamı Hasan Âli Yücel Geçtiğim Günlerden adlı anılarının girişinde “bu küçük kitapta size hayatımın politikaya girinceye kadarki parçasını anlatacağım” diyor.
Dedesi Ertuğrul fırkateyninin süvarisi Yarbay Ali Bey, büyükbabası Posta ve Telgraf Nazırı Hasan Âli Bey, anneannesi Ayşe Hanım, babası Ali Rıza Bey, annesi Neyire Hanım ve Habeş dadı Gülşen Bacı ile öğretmenler, okul arkadaşları, ilk kız arkadaş bu anıların en önemli kişileri.
Yıllar sonra Milli Eğitim’in başına geçecek olan Hasan Âli Yücel’in mahalle mektebi, rüştiye diplomasını aldığı Mekteb-i Osmani ve Vefa İdadisi günleri, İkinci Meşrutiyet’in ilanı ve İttihat ve Terakki’nin iktidara gelişi anne babasından gizli uçurtma uçurmaya giden bir çocuğun gözünden anlatılıyor.
Çocukluk ve gençlik günlerinin şarkıları, marşları, manileriyle süslenen anılar arasında yer yer bakanlık ve siyaset günlerine yapılan göndermeler anlatıya renk katıyor.
Hasan Âli Yücel’in kitaba çizdiği çerçevenin dışında kalan birkaç yazısı ile Japonya eski büyükelçilerinden Hüsrev Gerede’nin Ertuğrul fırkateyni şehitleri için yazdığı bir yazı da fotoğraflarla birlikte ekler bölümünde yer alıyor.
Dedesi Ertuğrul fırkateyninin süvarisi Yarbay Ali Bey, büyükbabası Posta ve Telgraf Nazırı Hasan Âli Bey, anneannesi Ayşe Hanım, babası Ali Rıza Bey, annesi Neyire Hanım ve Habeş dadı Gülşen Bacı ile öğretmenler, okul arkadaşları, ilk kız arkadaş bu anıların en önemli kişileri.
Yıllar sonra Milli Eğitim’in başına geçecek olan Hasan Âli Yücel’in mahalle mektebi, rüştiye diplomasını aldığı Mekteb-i Osmani ve Vefa İdadisi günleri, İkinci Meşrutiyet’in ilanı ve İttihat ve Terakki’nin iktidara gelişi anne babasından gizli uçurtma uçurmaya giden bir çocuğun gözünden anlatılıyor.
Çocukluk ve gençlik günlerinin şarkıları, marşları, manileriyle süslenen anılar arasında yer yer bakanlık ve siyaset günlerine yapılan göndermeler anlatıya renk katıyor.
Hasan Âli Yücel’in kitaba çizdiği çerçevenin dışında kalan birkaç yazısı ile Japonya eski büyükelçilerinden Hüsrev Gerede’nin Ertuğrul fırkateyni şehitleri için yazdığı bir yazı da fotoğraflarla birlikte ekler bölümünde yer alıyor.
- GenresBiography
256 pages, Paperback
First published May 1, 1990
2 people are currently reading
70 people want to read
About the author
Hasan Âli Yücel
34 books15 followersHasan Ali Yücel 16 Aralık 1897'de İstanbul'da doğdu. Aslen Göreleli olan babası; Ertuğrul Fırkateyni'nin kaptanı olan Amiral Osman Bey'in oğlu Ali Rıza Bey'dir, annesi Neyire Hanım ve eşi Gülsüm Refika Hanım'dır. Eğitim yaşamını sırasıyla Mekteb-i Osmani, Vefa idadisi, Cağaloğlu Darülmuallimin-i Âli'ye (Yüksek Öğretmen Okulu) okullarında sürdürdü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü bitirdi ve 19 Aralık 1922'de öğretmenliğe başladı. 12 Temmuz 1932 tarihinde Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin (Türk Dil Kurumu) kurulmasıyla Hasan Âli Yücel etimoloji kolu başkanlığına getirildi. 1934 yılında Cumhuriyet Halk Partisi'nden, İzmir Milletvekili olarak Meclise girdi
Hasan Âli Yücel'in bakanlık döneminin MEB'deki en parlak dönemlerden birisi olduğu iddia edilir. 28 Aralık 1938'de Hasan Âli Yücel, 2. Celal Bayar hükümetinde Milli Eğitim Bakanlığı'na getirildi. Üniversite reformu (Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi'nin kurulması, Yüksek Mühendis Okulu'nun İTÜ'ye dönüştürülmesi ve Ankara Tıp Fakültesi'nin kurulması), Köy Enstitüleri'nin kurulması, Dünya klasiklerinin Türkçeye çevrilmesi ve ilk resmi ve telifli Türkçe ansiklopedi olan İnönü Ansiklopedisi'nin ön çalışmaları onun bakanlığı döneminde gerçekleşmiştir. Devlet Konservatuvarının kurulması (20 Mayıs 1940), Türkiye'nin UNESCO'ya girişi onun çabaları sonucunda olmuştur. Dört yıllık çabaları sonucunda 25 Haziran 1946'da Üniversiteler Yasası çıkartılır. "Bu yasayla, yüksek öğretim kurumlarının Bakanlıkla olan "sıkı bağı" önemli ölçüde gevşetilmiş, mevcut kuruluşlar yapısal bir bütünlüğe kavuşturulmuş, böylece üniversiteye organik bir karakter kazandırılmıştır. Bu yasanın getirdiği bir başka sonuç da, "dışarıdan gerilim" yerine "içeriden denetim"in getirilmiş olmasıdır. Ankara Üniversitesi de bu yasanın sonucu olarak kurulmuştur."
Oğlu şair Can Yücel, babası için "Ben Hayatta En Çok Babamı Sevdim" adlı şiirini yazmıştır.
Hasan Âli Yücel'in bakanlık döneminin MEB'deki en parlak dönemlerden birisi olduğu iddia edilir. 28 Aralık 1938'de Hasan Âli Yücel, 2. Celal Bayar hükümetinde Milli Eğitim Bakanlığı'na getirildi. Üniversite reformu (Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi'nin kurulması, Yüksek Mühendis Okulu'nun İTÜ'ye dönüştürülmesi ve Ankara Tıp Fakültesi'nin kurulması), Köy Enstitüleri'nin kurulması, Dünya klasiklerinin Türkçeye çevrilmesi ve ilk resmi ve telifli Türkçe ansiklopedi olan İnönü Ansiklopedisi'nin ön çalışmaları onun bakanlığı döneminde gerçekleşmiştir. Devlet Konservatuvarının kurulması (20 Mayıs 1940), Türkiye'nin UNESCO'ya girişi onun çabaları sonucunda olmuştur. Dört yıllık çabaları sonucunda 25 Haziran 1946'da Üniversiteler Yasası çıkartılır. "Bu yasayla, yüksek öğretim kurumlarının Bakanlıkla olan "sıkı bağı" önemli ölçüde gevşetilmiş, mevcut kuruluşlar yapısal bir bütünlüğe kavuşturulmuş, böylece üniversiteye organik bir karakter kazandırılmıştır. Bu yasanın getirdiği bir başka sonuç da, "dışarıdan gerilim" yerine "içeriden denetim"in getirilmiş olmasıdır. Ankara Üniversitesi de bu yasanın sonucu olarak kurulmuştur."
Oğlu şair Can Yücel, babası için "Ben Hayatta En Çok Babamı Sevdim" adlı şiirini yazmıştır.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
April 12, 2024
Nehir söyleşilerinde kızından dinlemiştim Hasan Ali Yücel'i hal böyle olunca kitapta adı sıklıkla geçen bazı kitapları okumak istedim ve Geçtiğim Günlerden kitabı ile başladım.
Hukuk eğitimini yarıda bırakıp felsefe eğitimine yönelen,öğretmenlik yapan pek çok nesil yetiştiren en önemlisi bakanlık yapıp dünya klasiklerinin dilimize kazandırılmasında büyük rol oynamakla beraber Tonguç ile birlikte Köy Enstitülerinin kurulmasına katkısı büyük olan bu muazzam kişinin hayatını onun ağzından okumak benim için nefis bir deneyim oldu.
Özellikle anılarını onun ağzından okumak daha keyifliydi benim açımdan bu yüzden okurken Hasan Ali Yücel'e bir kere daha hayran kaldım.
Hukuk eğitimini yarıda bırakıp felsefe eğitimine yönelen,öğretmenlik yapan pek çok nesil yetiştiren en önemlisi bakanlık yapıp dünya klasiklerinin dilimize kazandırılmasında büyük rol oynamakla beraber Tonguç ile birlikte Köy Enstitülerinin kurulmasına katkısı büyük olan bu muazzam kişinin hayatını onun ağzından okumak benim için nefis bir deneyim oldu.
Özellikle anılarını onun ağzından okumak daha keyifliydi benim açımdan bu yüzden okurken Hasan Ali Yücel'e bir kere daha hayran kaldım.
November 28, 2020
Hasan Ali Yücelin çocukluk anılarının yanında, 20. Yüzyılin başlarinda İstanbul'da aile yaşamı, toplumsal yapı, İstibdat dönemi, İkinci meşrutiyetin coşkuyla karşılanması ve hemen ardından gelen toprak kayıpları ile yaşanan hayal kırıklıklarıni da bulabileceğiniz akıcı bir kitap.
December 24, 2025
Hasan Âli Yücel (16 Aralık 1897-26 Şubat 1961)
Yücel doğumundan Vefa İdadisi’ne (lise) girmeye karar vermesine kadar süren yaşamını anlatıyor. Kitaba 1958 ortalarında bir giriş yazdığı düşünülürse o yıllarda ilk baskısını yapmış olmalı. Anı okumayı sevenlerin, tarihi o tarihi yaşayanların dilinden dinlemeyi, gözünden görmeyi tercih edenlerin, biyografi okuyanların beğenebileceği bir kitap. Yücel yüzeysel bir eğitimden geçmediğini, kendini yetiştirdiğini belli ediyor. Anlatımı akıcı, yer yer içgörüye dayanarak olayları anlamaya, anlatmaya çalışıyor yer yer oldukça dürüst açıklamalar yapıyor. Yaşadığı siyasi çekişmeleri satır aralarından okuyorsunuz.
Dedesi Yarbay Ali Bey’in Ertuğrul Fırkateyni’nde gemi komutanı olması, dili tutulduğu için açılır diye Padişah’ın yemek artıklarının yedirilmesi, bir eğitimci gözüyle eski öğretim usullerini değerlendirmesi, dönemin siyasetine halkın farklı kesimlerinin bakışını vermesi ilgi çekiciydi. Dayağın yanlışlığına karşı tam bir çizgi çekebilmiş mi soru işareti olsa da hocaların, ana babaların o zamanlar bu kadar şiddetle çocuk yetiştirebileceklerini, eğitebileceklerini düşünmeleri şimdi acımasız geliyor. Trajik bir örnek; küçük Yücel’in hocaların attığı tokatları göre göre evdeki çalışan çocuğuna okumayı öğretirken tokat atması.
Bu kitapta anlattıklarında inanca yaklaşımı daha kabullenici. Yanlış bulduklarına gericiler diyor yine de. Yaşadıklarının artısını da eksisini de kendine göre anlatıyor. Osmanlı’nın son demlerini, II. Meşrutiyet’i (1908) ve ardından gelen toprak kaybetmenin halkın psikolojisindeki karşılığını görüyorsunuz.
Kitapta daha çok eski kelimelerin olduğu alıntılar var. Bunlara bir açıklama eklenmemiş. Kitabın sonunda ek olarak resimler ve genel olarak anlamı bilinemeyecek kelimeler için sözlük var.
“Ama her hatırlama ve hatırlatma yeni bir doğuş değil midir?” (6)
“O zaman terbiye böyleydi. Çocukları şımartmamak için bu türlü gönül alıcı laflar söylenmezdi.” (14)
“İnsanlarla uğraşma. Yaranamazsın. Kötü kişi olursun. Değmez… diye bana çok nasihat etmiştir.
… Bir insan topluluğu, mensuplarını kendine bu kadar emniyet etmez hâle getirmemelidir. Onun düşünüşü sadece ferdi bir olay değil, sosyal bir mahiyet taşır.” (16)
“Tavla, domino, iskambil… Esasen oyun makbul bir eğlence sayılmazdı. Müptelaları hoş görülmezdi.” (26)
“Elifbayı bitirdikten sonra “okuma” kitabı olarak doğrudan doğruya Kur’an’ı çocuk eline vermek ne hesapsız bir hareketti? Çünkü Kur’an Allah kelamıdır. Arap dil ve edebiyatının en yüksek ve ilahi şaheseridir. O dili hiç bilmeyen küçük bir çocuğa bilmediği dilin en yüksek ve en güç bir kitabını ilk “kıraat” olarak vermekte ne dince, ne dünyaca bir isabet düşünülebilir mi?” (32)
“Yazmak pek azına nasip olan bir maharetti.” (33)
“Makul olmayan hiçbir şey dinî değildir. Çünkü Müslümanlık aklın muhafazası ve gelişmesi için en şaşmaz esasları koyan ve isteyen bir dindir.” (33)
“Şunu iyi biliniz ki o devirde Türk hekimlerine itimat pek azdı.” (36)
“Tekkeyi pek severdim. İnsanları kibar, bahçesi ve avluları büyük; herkesim hareketi ölçülü ve sakin, kimse kimseye fazla karışmaz, kimse kimseyle çançan konuşmaz; içinde çocuğun ve ergenin rahat nefes alabileceği bir yerdi.” (40)
“Fakat gönül fıkralığı her türlü sebebin üstünde gelmektedir. Gidenler tutulmazsa gelecekler çabuk uçar. Türk cemiyetine yanlış bir anlayışla sinen bu fanilik hissi birçok kıymetlerimizi yok etmiştir. Hâlâ bilmiyoruz ki unuttukça unutuluruz. Hayatın geriye ve ileriye uzanışındaki ölçüler varlığımızın mukadderini tayin eder. Günlük yaşayanların ne mazide izleri, ne istikbalde ümitleri olabilir.” (44)
“Abdülhamid iki sebeple böyle bir gemiyi Uzakşark’a göndermek istiyordu: Biri 1887’de kral adına bir prensin kendisini ziyaret etmesine karşılık bir nezaket mukabelesinde bulunmak, ikincisi bu vesileyle halifesi olduğu Şark ve Uzakşark İslam âlemine varlığımızı hissettirmek.” (45)
“Üç direkli firkateyndir gemimiz
Kimimiz bekârız, evlidir kimimiz
Gayret edin çocuklar, Caponyadır yolunuz
Hak selamet versin şanlı Ertuğrul’a” (47)
“O zamanlar bizi iki şeyle korkuturlardı. Biri sokaklarda “Eskiler alayım!” diye bağıra bağıra gezinen, çoğu sakallı Yahudilerdi. …
İkinci korkutma çaycı, kâğıtçı İranlılardı.” (51)
“Gece hayatı bekâr erkeklerle eve yakın kahvelere çıkan veya camiye giden evliler içindi. Kadınlar erkeksiz hemen hiç dışarı gitmezlerdi.” (52)
“Şimdi ne bu köşk var, ne ağaç var. Yazık! Yeniliğin hafızaları silen türlüsünü hiçbir zaman hoş görmedim. O ağaç kesilir, o tarihi köşk yıkılır mı?” (57)
“Mustafa Dayı’nın bir şikâyeti de muhacirliktendi, daha doğrusu muhacirleri yerlilerin tutmayışından…” (69)
“Allah’a şükür ne çocukluğumda, ne de büyüdükten sonra, bugüne kadar ecinni gibileri çok gördümse de, hiç ecinnilere rast gelmedim. Bunlar vücutları olmayan ruhlarmış. Tıpkı insanlar gibi iyileri, kötüleri varmış. Şerlerinden korunmak için ayet okumalı imiş. Şimdiki anlayışımla demek zekâ insanları o kadar şaşırtmış, o kadar ürkütmüş ki ona böyle tabiatüstü bir varlık vermişler. Hatta zekânın en yüksek derecesini aynı kelimeyle (genie; jeni) ifade etmişler. Çünkü genus deha anlamında kullanılmadan önce “hayırlı şeytan” demekmiş!..” (78)
“Türk kendinin hâkim olmadığı bir evi olsa onu vatan saymaz, vatan dışı beller.” (86)
“”Tanrım kolaylık ver, güçlüğe düşürme. Allahım işimi hayr ile bitirmek nasib eyle!..” (90)
“O zaman idadiden, yani şimdiki liselerden önce altı yıllık bir öğretim vardı: Bunun üçü iptidaiye (ilk), üçü rüştiye (orta) idi.” (93)
“Rahmetli babacığım, … modern İngiliz terbiyesinin tam icabını yapmıştı. Beni üç gün hasta eden o dayak uğramam mümkün nice nice felaketlerden kurtulmama sebep olmuştur.” (103)
“O devrin terbiyesinde korku hâkimdi. …
Ezici bir hava, şahsiyeti yok edici bir baskı!..” (105)
“Nitekim ben iftihar kitaplarını ve listelerini kabul ettirmek için bakanlıktaki arkadaşlarla çok didişmişimdir. “Çocuk adam olmak için tamamiyle hasbi bir hava içinde kendi kendini yetiştirmeli imiş!.. Sanki bunu söyleyen büyükler böyle bir hasbi hava içinde çalışıyorlarmış da çocuktan onu istemeye kalkıyorlardı? Laf ola!…” (106)
“Evlenmek isteyenlerin ayyaşlığı ve kumarbazlığı ilk aranan kötü vasıflardı. Bu iki alışkanlık yanında yalancılık, hilebazlık Karakulak suyu gibi hafif kalırdı.” (127)
“Ahmet Haşim’in “Müslüman Saati”ni beğenir, özleyişini “şairane” bulur, fakat yaptığı mukayeseden sonra vardığı arzuya şaşırım. Güneşin batışına uydurulan bu saati, güneşin en yüksek yerde bulunulunca göre ayarlamamız bir zaruret olmuştur artık…” (129)
“Musa Peygamber şeriatı, Hızır yahut Hıdır da hakikati temsil ederler. Fakat bu vaka unutulmuş, o gün eskiden belki dinî bir bayram iken sonradan eğlence günlerinden biri hâline gelmiştir.” (135)
“Bizim çocukluğumuzda el öpmek ayıptı. Büyüklerin eteği öpülürdü. Herkes biraz “Hacivat Çelebi” idi. “Bendeniz”, “Kulunuz”, daha yüksekse “Dainiz”, müsavi şartlarda ise “Muhlisiniz” daha yüksekse “Hak-i payiniz” vesaire… Taşrayı bilmem, İstanbul bu uyuşuk, miskin, sersem, dünyadan habersiz havanın içindeydi.” (140)
“Meşrutiyet padişahın milletten seçilmiş büyük adamlarla beraber memleketi idare etmesidir.” (149-150)
“Demek 1908 hürriyeti sahici hürriyet değilmiş. Çünkü hürriyetin sahicisi alınıp verilen bir şey olamaz.” (151)
“Fakat ”halkın sözü, hakkın sözü” hikmeti her zaman doğru çıkmıyor.” (153)
“Hafiyelerin varlığı onları seven kudret sahiplerinin varlığına delildir.” (161)
“Sözün ayağa düşmesini kıyamet alametlerinden sayıyordu.” (164)
“Milletin heyecan içindeki ruh kuvvetinden başka…” (173)
“Hoca bizim öğrencilik zamanımızda öyle muhterem bir kıymetti ki benim gibi bacak kadar çocuk bile olsa ona karşı gelinmez, her sözü dinlenirdi.” (184)
“Arapça tecvidine göre “Âdem” diye söylenen bu kelime ebced hesabıyla 45 edermiş de ondan… “a” 1, “d” 4 etti 5, “m” de toplam 40. Toplamı 45. Bir öğrenci 45’i aldı mı o derste mükemmel yetişmiş demek olurmuş.” (188)
“İnsanüstü adalet fertler gibi milletler ve devletler için de işlemektedir.” (194)
“…”Avusturya malı almayacağız!..”
“Boykot” lafını Türk milleti ilk defa bu kötü vesile ile işitti.” (194)
“Tam hocaydı. Fikir söyler, bilgi verirdi. Bizim nesilde tahlil ve tenkit fikrini uyandırmada…” (204)
“Koridor politikası…” (205)
“Büyüklerini tanımayanlar küçüklerine kendilerini tanıtamazlar.” (208)
cemiyetli- Birçok anlam içeren, eksiksiz söz; derli toplu, düzenli ve hareketli
dai- Duacı
nev’i şahsına münhasır - Türü kendine özgü; herkese benzemeyen, değişik tarafları, kendine has davranışları olan
sehl-i mümteni- Güç kolaylık; derin ve ince anlamlar ifade ettikleri hâlde sadelikleri sebebiyle kolayca söylenivermiş hissini veren, fakat aslında söylenmesi, taklit edilmesi çok güç olan söz, şiir vb.
sezâvâr- Layık olan, layık
sultani- II. Meşrutiyet’ten sonra kurulan lise seviyesindeki okullara verilen ad
şehriyâr- Hükümdar, padişah
şifahen- Sözlü olarak
tekâmül- Olgunluk, olgunlaşma; zaman içinde meydana gelen gelişme, gelişim, evrim
tevekkeli- Boş yere değil, bir sebebi olmalı
yövümlü- hayırlı, uğurlu
Yücel doğumundan Vefa İdadisi’ne (lise) girmeye karar vermesine kadar süren yaşamını anlatıyor. Kitaba 1958 ortalarında bir giriş yazdığı düşünülürse o yıllarda ilk baskısını yapmış olmalı. Anı okumayı sevenlerin, tarihi o tarihi yaşayanların dilinden dinlemeyi, gözünden görmeyi tercih edenlerin, biyografi okuyanların beğenebileceği bir kitap. Yücel yüzeysel bir eğitimden geçmediğini, kendini yetiştirdiğini belli ediyor. Anlatımı akıcı, yer yer içgörüye dayanarak olayları anlamaya, anlatmaya çalışıyor yer yer oldukça dürüst açıklamalar yapıyor. Yaşadığı siyasi çekişmeleri satır aralarından okuyorsunuz.
Dedesi Yarbay Ali Bey’in Ertuğrul Fırkateyni’nde gemi komutanı olması, dili tutulduğu için açılır diye Padişah’ın yemek artıklarının yedirilmesi, bir eğitimci gözüyle eski öğretim usullerini değerlendirmesi, dönemin siyasetine halkın farklı kesimlerinin bakışını vermesi ilgi çekiciydi. Dayağın yanlışlığına karşı tam bir çizgi çekebilmiş mi soru işareti olsa da hocaların, ana babaların o zamanlar bu kadar şiddetle çocuk yetiştirebileceklerini, eğitebileceklerini düşünmeleri şimdi acımasız geliyor. Trajik bir örnek; küçük Yücel’in hocaların attığı tokatları göre göre evdeki çalışan çocuğuna okumayı öğretirken tokat atması.
Bu kitapta anlattıklarında inanca yaklaşımı daha kabullenici. Yanlış bulduklarına gericiler diyor yine de. Yaşadıklarının artısını da eksisini de kendine göre anlatıyor. Osmanlı’nın son demlerini, II. Meşrutiyet’i (1908) ve ardından gelen toprak kaybetmenin halkın psikolojisindeki karşılığını görüyorsunuz.
Kitapta daha çok eski kelimelerin olduğu alıntılar var. Bunlara bir açıklama eklenmemiş. Kitabın sonunda ek olarak resimler ve genel olarak anlamı bilinemeyecek kelimeler için sözlük var.
“Ama her hatırlama ve hatırlatma yeni bir doğuş değil midir?” (6)
“O zaman terbiye böyleydi. Çocukları şımartmamak için bu türlü gönül alıcı laflar söylenmezdi.” (14)
“İnsanlarla uğraşma. Yaranamazsın. Kötü kişi olursun. Değmez… diye bana çok nasihat etmiştir.
… Bir insan topluluğu, mensuplarını kendine bu kadar emniyet etmez hâle getirmemelidir. Onun düşünüşü sadece ferdi bir olay değil, sosyal bir mahiyet taşır.” (16)
“Tavla, domino, iskambil… Esasen oyun makbul bir eğlence sayılmazdı. Müptelaları hoş görülmezdi.” (26)
“Elifbayı bitirdikten sonra “okuma” kitabı olarak doğrudan doğruya Kur’an’ı çocuk eline vermek ne hesapsız bir hareketti? Çünkü Kur’an Allah kelamıdır. Arap dil ve edebiyatının en yüksek ve ilahi şaheseridir. O dili hiç bilmeyen küçük bir çocuğa bilmediği dilin en yüksek ve en güç bir kitabını ilk “kıraat” olarak vermekte ne dince, ne dünyaca bir isabet düşünülebilir mi?” (32)
“Yazmak pek azına nasip olan bir maharetti.” (33)
“Makul olmayan hiçbir şey dinî değildir. Çünkü Müslümanlık aklın muhafazası ve gelişmesi için en şaşmaz esasları koyan ve isteyen bir dindir.” (33)
“Şunu iyi biliniz ki o devirde Türk hekimlerine itimat pek azdı.” (36)
“Tekkeyi pek severdim. İnsanları kibar, bahçesi ve avluları büyük; herkesim hareketi ölçülü ve sakin, kimse kimseye fazla karışmaz, kimse kimseyle çançan konuşmaz; içinde çocuğun ve ergenin rahat nefes alabileceği bir yerdi.” (40)
“Fakat gönül fıkralığı her türlü sebebin üstünde gelmektedir. Gidenler tutulmazsa gelecekler çabuk uçar. Türk cemiyetine yanlış bir anlayışla sinen bu fanilik hissi birçok kıymetlerimizi yok etmiştir. Hâlâ bilmiyoruz ki unuttukça unutuluruz. Hayatın geriye ve ileriye uzanışındaki ölçüler varlığımızın mukadderini tayin eder. Günlük yaşayanların ne mazide izleri, ne istikbalde ümitleri olabilir.” (44)
“Abdülhamid iki sebeple böyle bir gemiyi Uzakşark’a göndermek istiyordu: Biri 1887’de kral adına bir prensin kendisini ziyaret etmesine karşılık bir nezaket mukabelesinde bulunmak, ikincisi bu vesileyle halifesi olduğu Şark ve Uzakşark İslam âlemine varlığımızı hissettirmek.” (45)
“Üç direkli firkateyndir gemimiz
Kimimiz bekârız, evlidir kimimiz
Gayret edin çocuklar, Caponyadır yolunuz
Hak selamet versin şanlı Ertuğrul’a” (47)
“O zamanlar bizi iki şeyle korkuturlardı. Biri sokaklarda “Eskiler alayım!” diye bağıra bağıra gezinen, çoğu sakallı Yahudilerdi. …
İkinci korkutma çaycı, kâğıtçı İranlılardı.” (51)
“Gece hayatı bekâr erkeklerle eve yakın kahvelere çıkan veya camiye giden evliler içindi. Kadınlar erkeksiz hemen hiç dışarı gitmezlerdi.” (52)
“Şimdi ne bu köşk var, ne ağaç var. Yazık! Yeniliğin hafızaları silen türlüsünü hiçbir zaman hoş görmedim. O ağaç kesilir, o tarihi köşk yıkılır mı?” (57)
“Mustafa Dayı’nın bir şikâyeti de muhacirliktendi, daha doğrusu muhacirleri yerlilerin tutmayışından…” (69)
“Allah’a şükür ne çocukluğumda, ne de büyüdükten sonra, bugüne kadar ecinni gibileri çok gördümse de, hiç ecinnilere rast gelmedim. Bunlar vücutları olmayan ruhlarmış. Tıpkı insanlar gibi iyileri, kötüleri varmış. Şerlerinden korunmak için ayet okumalı imiş. Şimdiki anlayışımla demek zekâ insanları o kadar şaşırtmış, o kadar ürkütmüş ki ona böyle tabiatüstü bir varlık vermişler. Hatta zekânın en yüksek derecesini aynı kelimeyle (genie; jeni) ifade etmişler. Çünkü genus deha anlamında kullanılmadan önce “hayırlı şeytan” demekmiş!..” (78)
“Türk kendinin hâkim olmadığı bir evi olsa onu vatan saymaz, vatan dışı beller.” (86)
“”Tanrım kolaylık ver, güçlüğe düşürme. Allahım işimi hayr ile bitirmek nasib eyle!..” (90)
“O zaman idadiden, yani şimdiki liselerden önce altı yıllık bir öğretim vardı: Bunun üçü iptidaiye (ilk), üçü rüştiye (orta) idi.” (93)
“Rahmetli babacığım, … modern İngiliz terbiyesinin tam icabını yapmıştı. Beni üç gün hasta eden o dayak uğramam mümkün nice nice felaketlerden kurtulmama sebep olmuştur.” (103)
“O devrin terbiyesinde korku hâkimdi. …
Ezici bir hava, şahsiyeti yok edici bir baskı!..” (105)
“Nitekim ben iftihar kitaplarını ve listelerini kabul ettirmek için bakanlıktaki arkadaşlarla çok didişmişimdir. “Çocuk adam olmak için tamamiyle hasbi bir hava içinde kendi kendini yetiştirmeli imiş!.. Sanki bunu söyleyen büyükler böyle bir hasbi hava içinde çalışıyorlarmış da çocuktan onu istemeye kalkıyorlardı? Laf ola!…” (106)
“Evlenmek isteyenlerin ayyaşlığı ve kumarbazlığı ilk aranan kötü vasıflardı. Bu iki alışkanlık yanında yalancılık, hilebazlık Karakulak suyu gibi hafif kalırdı.” (127)
“Ahmet Haşim’in “Müslüman Saati”ni beğenir, özleyişini “şairane” bulur, fakat yaptığı mukayeseden sonra vardığı arzuya şaşırım. Güneşin batışına uydurulan bu saati, güneşin en yüksek yerde bulunulunca göre ayarlamamız bir zaruret olmuştur artık…” (129)
“Musa Peygamber şeriatı, Hızır yahut Hıdır da hakikati temsil ederler. Fakat bu vaka unutulmuş, o gün eskiden belki dinî bir bayram iken sonradan eğlence günlerinden biri hâline gelmiştir.” (135)
“Bizim çocukluğumuzda el öpmek ayıptı. Büyüklerin eteği öpülürdü. Herkes biraz “Hacivat Çelebi” idi. “Bendeniz”, “Kulunuz”, daha yüksekse “Dainiz”, müsavi şartlarda ise “Muhlisiniz” daha yüksekse “Hak-i payiniz” vesaire… Taşrayı bilmem, İstanbul bu uyuşuk, miskin, sersem, dünyadan habersiz havanın içindeydi.” (140)
“Meşrutiyet padişahın milletten seçilmiş büyük adamlarla beraber memleketi idare etmesidir.” (149-150)
“Demek 1908 hürriyeti sahici hürriyet değilmiş. Çünkü hürriyetin sahicisi alınıp verilen bir şey olamaz.” (151)
“Fakat ”halkın sözü, hakkın sözü” hikmeti her zaman doğru çıkmıyor.” (153)
“Hafiyelerin varlığı onları seven kudret sahiplerinin varlığına delildir.” (161)
“Sözün ayağa düşmesini kıyamet alametlerinden sayıyordu.” (164)
“Milletin heyecan içindeki ruh kuvvetinden başka…” (173)
“Hoca bizim öğrencilik zamanımızda öyle muhterem bir kıymetti ki benim gibi bacak kadar çocuk bile olsa ona karşı gelinmez, her sözü dinlenirdi.” (184)
“Arapça tecvidine göre “Âdem” diye söylenen bu kelime ebced hesabıyla 45 edermiş de ondan… “a” 1, “d” 4 etti 5, “m” de toplam 40. Toplamı 45. Bir öğrenci 45’i aldı mı o derste mükemmel yetişmiş demek olurmuş.” (188)
“İnsanüstü adalet fertler gibi milletler ve devletler için de işlemektedir.” (194)
“…”Avusturya malı almayacağız!..”
“Boykot” lafını Türk milleti ilk defa bu kötü vesile ile işitti.” (194)
“Tam hocaydı. Fikir söyler, bilgi verirdi. Bizim nesilde tahlil ve tenkit fikrini uyandırmada…” (204)
“Koridor politikası…” (205)
“Büyüklerini tanımayanlar küçüklerine kendilerini tanıtamazlar.” (208)
cemiyetli- Birçok anlam içeren, eksiksiz söz; derli toplu, düzenli ve hareketli
dai- Duacı
nev’i şahsına münhasır - Türü kendine özgü; herkese benzemeyen, değişik tarafları, kendine has davranışları olan
sehl-i mümteni- Güç kolaylık; derin ve ince anlamlar ifade ettikleri hâlde sadelikleri sebebiyle kolayca söylenivermiş hissini veren, fakat aslında söylenmesi, taklit edilmesi çok güç olan söz, şiir vb.
sezâvâr- Layık olan, layık
sultani- II. Meşrutiyet’ten sonra kurulan lise seviyesindeki okullara verilen ad
şehriyâr- Hükümdar, padişah
şifahen- Sözlü olarak
tekâmül- Olgunluk, olgunlaşma; zaman içinde meydana gelen gelişme, gelişim, evrim
tevekkeli- Boş yere değil, bir sebebi olmalı
yövümlü- hayırlı, uğurlu
April 18, 2020
cumhuriyet türkiyesinin nasıl bir vizyonla kurulduğun anlamak için çok faydalı bir kitap. büyük dahi hasan ali yücel bu kitapta siyasete girene kadarki hayatını anlatmış, çocuk ve gençlik yaşamında bile hayata bakışının ne kadar yenilikçi, akılcı olduğunu anlamak ve dersler çıkarmak için okunması gereken bir kitap
February 11, 2012
insanların "büyük insan" olacağı küçüklükten belli olurmuş derler.. bu kitap bunu bir kez daha kanıtladı.. ahh keşke daha uzun olsaydı.. tadı damağımda kaldı..
July 9, 2019
Hasan Ali Yücel'in neden bu ülkede gelmiş geçmiş en iyi Milli Eğitim Bakanı olduğunu anlıyoruz.
August 14, 2022
Hasan Ali Yücel, Türkiye Cumhuriyeti'nin en renkli karakterlerinden birisi. Onun dilinden Osmanlı'nın son dönemlerine bir yolculuk yapıyoruz. Osmanlı'nın son döneminde 'soylu' bir ailenin yaşantısına yelken açıyoruz. Japonya'ya gönderilen mürettebattan birisinin akrabası olması da Ertuğrul olayına bir çocuğun tanıklığını ortaya koyuyor. Satır aralarında Osmanlı'nın son dönemindeki uygulamalara dair tartışmalara da ulaşmak mümkün. Anı severler okuyabilir.
Displaying 1 - 7 of 7 reviews