มันทำร้ายเราได้แค่นี้แหละ

by ภรณ์ทิพย์ มั่นคง

คุณเคยคิดไหมว่า.. วันหนึ่งอาจโดนจับแล้วยัดเข้าคุก ประกันตัวไม่ได้ หลักทรัพย์ไม่พอ หรือตำรวจคัดค้านการประกัน กระทั่งศาลหมดเวลาทำการ จะด้วยเหตุผลอะไรก็แล้วแต่ สมมติว่าคุณไม่ได้ประกันตัวก็แล้วกันนะ เราจะบอกว่าตอนนั้นเราร้องไห้ขี้มูกโป่งเลย แน่ล่ะ ก็โดนจับน่ะ โดนจับเหมือนอย่างที่พ่อแม่ขู่สมัยเด็กๆ ว่า "ถ้าดื้อจะให้ตำรวจมาจับ" แต่คราวนี้มันโดนจริงๆ ไง..

แม้คุณอาจคาดหวังว่า.. มันจะเป็นหนังสือเล่าเรื่องความทุกข์โศกแสนสาหัส แต่อย่าได้ปฏิเสธเรื่องราวอันไม่ทุกข์โศกนี้เลย เพราะแท้จริงมันเป็นดินแดนแสนสนุก ที่จะทำให้พวกคุณรู้ว่า.. "มนุษย์นั้นมีศักยภาพที่ยิ่งใหญ่และงดงามแม้จะต้องอยู่ในความมืด"

Genres: Nonfiction

896 pages, Hardcover

Published March 1, 2019

Reviews

[Kin]

ถ้าวงการวรรณกรรมยังดี เล่มนี้ควรได้ซีไรต์ในจังหวะเวลาแบบนี้ไม่ว่าจะมองมันเป็นงานประเภทใด

[Sher Supaksirakol]

ไม่สมควรที่การมีอยู่ของ "ใคร" จะไปลดทอนความเป็นมนุษย์ของผู้อื่น.

[Tok]

รู้ว่ายังมีคนใน friend list สนับสนุน 112 อยู่ เฮ้อ...

ตอนอ่านไปได้ช่วงแรกๆ ในคุกทำให้นึกถึงค่ายรด. ซักพักนึกถึงโรงเรียน พออ่านใกล้จบ เออนี่แหละสังคมไทย

มีคำถามมากมายในหัวเต็มไปหมด กระบวนการยุติธรรมของไทยที่เห็นแล้วงงๆ เพราะไม่เหมือนในหนังฝรั่ง กระบวนการในคุกที่ขยายภาพสังคมปกติทำให้เรามองเห็นชัดขึ้น สรุปแล้วจุดประสงค์ของคุกไทยคืออะไร?

[Thanawat]

หนังสือเล่มนี้ทั้งเล่ม เล่าชีวิตวันต่อวันในชีวิตของ “นักโทษเด็ดขาด” ที่ถูกจองจำ กีดกันออกไปเป็น “คนนอก” ของสังคม ในสายตาของ “คนใน” ที่ผ่านประสบการณ์มาด้วยตัวเอง

ผู้เขียนเล่าถึงเรื่องราวในแต่ละวันว่านักโทษต้องเผชิญอะไรบ้าง
มันมากกว่าการถูกริดรอนอิสรภาพ และเสรีภาพ เพราะนักโทษถูกลดทอนความเป็นมนุษย์ไปโดยปริยาย

ความ real แบบสุดๆ คือการเอาบันทึกที่เขียนด้วยลายมือของผู้เขียน ในกระดาษรูปแบบต่างๆ เท่าที่จะมีปัญญาหามาได้ในคุกมาลงแทรกไว้กลางเล่ม
มัน real มาก แบบเปิดอ่านแล้วสะอึกเลย เพราะตัวหนังสืออัดแน่น แทบจะไม่มีระยะห่างระหว่างบรรทัด แถมบางส่วน เขียนแทรกเอาระหว่างช่องว่างระหว่างบรรทัด ระหว่างขอบหน้า-หบัง-บน-ล่าง ของหน้ากระดาษคัมภีร์ไบเบิ้ล (เหมือนที่แสดงในหน้าปก) มันสะท้อนความยากแค้นในคุกแบบที่จับต้องได้

ไม่มีการพร่ำเพ้อ ตัดพ้อถึงโทษจากฐานความผิดมาตรา 112 ที่ได้รับ
ราวกับว่านี่คือสิ่งที่เป็นส่วนหนึ่งของการต่อสู้ที่คาดถึงได้อยู้แล้ว

ณ เวลานี้ (เมษายน 2021) ได้เพียงแต่ให้กำลังใจนักสู้ทั้งหลายที่ถูกพรากอิสรภาพ ถูกจองจำ ด้วยประโยคที่เป็นชื่อหนังสือนี้ว่า “มันทำร้ายเราได้แค่นี้แหละ”

[Rajita P.]

มันทำร้ายเราได้แค่นี้แหละ - ภรณ์ทิพย์ มั่นคง (กอล์ฟ) เขียนหนังสือเล่มนี้เมื่อครั้งเป็นผู้ต้องขัง ม.112 ระยะเวลากว่า 2 ปี จากการทำละครเวที เป็นบันทึกเหตุการณ์ตั้งแต่เริ่มก้าวเข้าไปสู่แดนแรกรับจนถึงวันที่ได้รับการปล่อยตัว

คู่คดีของคุณกอล์ฟในครั้งนั้นคือ แบงค์ หรือที่รู้จักกันว่า หมอลำแบงค์
ในเนื้อหาของบันทึกได้กล่าวถึงผู้ต้องขังหลายต่อหลายคนในช่วงเวลานั้น รวมทั้งนักโทษการเมืองชื่อคุ้นเคย เช่น คุณดา คุณซี และที่ไม่เปิดเผยนาม จึงเรียกได้ว่าหนังสือเล่มนี้เปิดเผยมุมที่สื่อภายนอกไม่สามารถนำเสนอออกมาได้

เมื่อรวมเข้ากับความสามารถด้านการเขียน จึงทำให้หนังสือ 852 หน้า เป็นมากกว่าบันทึกและมีค่าพอที่ทุกคนควรจะอ่าน แม้ว่าความจริงใจเปิดเผยของท่วงท่าตัวอักษรจะทำให้เราเองภาวนาอย่าให้บุคคลบางกลุ่มได้อ่านเลย...

[Woranart]

ถ้าคุณอยากเข้าใจคำว่า "ความเห็นอกเห็นใจ" ให้มากขึ้น คุณน่าจะลองอ่านหนังสือเล่มนี้

[Gift C]

ในประเทศไทย…การแสดงและการกำกับละครเวทีของมนุษย์คนหนึ่งกลับทำให้เธอถูกจองจำเป็นเวลากว่าสองปี หนังสือเล่มนี้คือบันทึกชีวิตในทัณฑสถานหญิงกลางของเธอ

มันจะเป็นอบ่างไร ถ้าระบบกรมราชทัณฑ์ของไทยจะปฏิบัติต่อผู้ต้องขังเยี่ยง “มนุษย์” มันจะเป็นยังไงถ้าคุกไทยจะเป็นสถานที่ขัดเกลาและเยียวยาผู้คนให้เขาสามารถออกมามีชีวิตและใช้ชีวิตในทางที่ดีกว่าเดิม แน่นอนนั่นคือสิ่งที่เราต่างหวังแต่ไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นจริง

นอกจากความดิบและความยากแค้นที่น่าจะมีมากกว่า จริงๆแล้วสิ่งที่เกิดขึ้นในคุกก็สะท้อนสิ่งที่เกิดขึ้นในทุกมิติของสังคมไทยนั่นแหล่ะ อ่านแล้วก็นึกถึงโรงเรียนไทย ระบบราชการไทย ความสัมพัมธ์กับผู้คนแบบมีลำดับชั้นต่างๆในไทย

คุณอาจคาดหวังว่าเนื้อหาในหนังสือจะชวนหดหู่และน่าอดสู่ แต่ด้วยภาษาและชั้นเชิงการเเล่าเรื่องของผู้เขียนกลับทำให้เรื่องมีหลายรสชาติและหลายมิติมากกว่านั้น คุณจะเผลออมยิ้มไปกับมิตรภาพที่เกิดขึ้นในคุก ทึ่งไปกับวิธีการเอาตัวรอดต่างๆท่ามกลางปัจจัยและสภาพแวดล้อมที่จำกัด และเอาใจช่วยไปกับภารกิจต่างๆของเหล่าผู้ต้องขังในเรือนจำ

นี่เป็นหนังสือที่มีคุณค่าทั้งในแง่ของวิธีเล่าและการดำเนินเรื่องที่มีความเป็นวรรณกรรมสูงมาก และในแง่ของบันทึกประสบการณ์ที่ให้ทั้งข้อมูล ความบันเทิง(แบบอึนๆ) และสะท้อนสังคมที่เต็มไปด้วยความเหลื่อมล้ำและชนชั้นของไทยได้อย่างถึงแก่น เป็นหนังสือที่ข้าพเจ้าอยากแนะนำให้คนไทยทุกคนที่เปิดใจได้อ่านกันสักครั้ง

[Suphap Duangsan]

"คุณเคยคิดไหมว่าวันหนึ่งอาจโดนจับแล้วยัดเข้าคุก ประกันตัวไม่ได้ หลักทรัพย์ไม่พอหรือตำรวจค้านการประกันกระทั่งศาลหมดเวลาทำการ จะด้วยเหตุผลอะไรก็แล้วแต่ สมมติว่าคุณไม่ได้ประกันตัวก็แล้วกันนพ เราจะบอกว่าตอนนั้นเราร้องไห้ขี้มูกโป่งเลย แน่ล่ะ ก็โดนจับน่ะ โดนจับเหมือนอย่างที่พ่อแม่ขู่สมัยเด็ก ๆ ว่า "ถ้าดื้อจะให้ตำรวจมาจับ" แต่คราวนี้มันโดนจริง ๆ ไง"
.
(ข้อความจากหนังสือหน้า 5)
.
การติดคุกเป็นเรื่องเลวร้ายที่ไม่ว่าคุณจะเป็นใคร หากโดนพรากอิสรภาพไปทั้งใจและกาย ย่อมตกอยู่ในความมืดมิด
.
ระยะเวลากว่าสองปีในเรือนจำที่ "กอฟ" ภรณ์ทิพย์ มั่นคง ถูกตัดสินจำคุกในคดีมาตรา 112 หมิ่นพระบรมเดชานุภาพจากการกำกับและแสดงละครเวทีเรื่อง ‘เจ้าสาวหมาป่า’ เมื่อปี 2558
.
"มันทำร้ายเราได้แค่นี้แหละ" คือบันทึกที่มีความยาวกว่าแปดร้อยห้าสิบสองหน้าที่ตีแผ่ความอยุติธรรมของระบบเรือนจำไทย มันคือโลกที่คนข้างนอกรับรู้ว่ามีอยู่จริงและอยากรู้อยากเห็นว่าพวกเขาใช้ชีวิตประจำวันกันอย่างไรข้างในนั้น
.
โลกที่ทุกคนคงไม่ปรารถนาย่างกรายเข้าไป...แต่สำหรับภรณ์ทิพย์ มั่นคง นี่คือโลกใบใหม่ที่ผลักดันให้เธอเรียนรู้...
.
แน่นอนว่าเรื่องราวที่เกิดขึ้นในคุกไม่ใช่สิ่งที่เราจะรู้สึกและสามารถเข้าใจได้เหมือนคนที่ใช้ชีวิตอยู่ในนั้นได้อย่างสมบูรณ์ สิ่งที่คนอ่านอย่างเราสามารถกระทำได้นั่นคือรับรู้ว่า "คุก" นั้นใช่ว่าจะมีเพียงน้ำตาแห่งความทุกข์
.
แม้ในยามที่โลกรอบกายมืดมิด...พวกเขาก็สามารถหลั่งน้ำตาแห่งความสุขบนความเข้มแข็งของมนุษย์ได้เช่นกัน

[Ap 128]

เหทือนได้อ่านไดอารี่ของคนคนนึง ชอบที่หนังสือไม่ได้มาตะโกนเรื่องการเมืองให้ฟัง เพียงแค่ถ่ายทอดเรืองราวและประสบการณ์ที่เขาพบเจอข้างในนั้นแบบเรียบง่าย ดูเหมือนไม่มีอะไร ไม่หวือหวา แต่กลับสะท้อนภาพความเน่าเฟะของระบบยุติธรรมไทยได้ดีว่า ตกลงแล้วจุดประสงค์ของคุกมีไว้ทำให้คนกลายเป็นคนที่ดีขึ้นหรือกักขังคนไว้ให้ไม่แสดงความคิดตามเป้าหมายของรัฐ **ขอออกตัวว่าไม่ได้ลดทอนความเจ็บปวดที่ผู้เขียนพบเจอ แต่พออ่านจบแล้วก็เผลอคิดตามว่าเรื่องราวเขียนมาจากมุมของชนชั้นกลาง จึงทำให้ชวนคิดตามว่าแล้วคนที่ติดคุกในคดีคล้ายกัน แต่เป็นคนธรรมดาที่ไม่ได้มีคอนเนคชั่นจากการศึกษา หรือครอบครัวที่มีทรัพย์สนับสนุน ชีวิตในคุกเขาจะเป็นยังไง ? เคารพผู้เขียนมากๆ ทั้งที่เรื่องที่โดนมันหนักหนามา แต่เราสัมผัสได้ถึงจิตใจที่เด็ดเดี่นวและเข้มแข็งจากภาษาที่เขียนมาได้ดี ขอบคุณที่ยอมเปลือยบาดแผลที่เคยเจอมาให้เราศึกษาและฉุกคิดตามในหลายๆด้าน

[Loyd Sueblokk]

ดีมาก มนุษย์อยู่ที่ไหนก็คือมนุษย์

[Ron Siriwat]

โคตรดี ซื้อหามาอ่านเลย แต่แนะนำปกอ่อนถ้าหาได้ น่าจะจับถือสะดวกกว่า