1919, το μετέωρο βήμα στη Μικρασία: Χίμαιρα ή νομοτέλεια;

by Γιώργος Μικρούδης

Η Μικρασιατική Εκστρατεία αποτελεί αναμφισβήτητα το πλέον φιλόδοξο εγχείρημα στη νεοελληνική Ιστορία, εγχείρημα που κατέρρευσε με παταγώδη αποτυχία, εδαφικό ακρωτηριασμό, εκατόμβη θυμάτων, προσφυγοποίηση 1.000.000 και πλέον ανθρώπων. Η αποτυχία όμως του όλου εγχειρήματος οφείλεται μόνο στη δυσκολία του ή και στις εσωτερικές αντιθέσεις ενός πολιτικά, κοινωνικά και γεωγραφικά διαιρεμένου έθνους; Οι αντιθέσεις αυτές προέκυψαν μόνο από ιδεολογικοπολιτικούς λόγους ή πρωτίστως από τον φόβο των κατοίκων της Παλαιάς Ελλάδας για την αναπόφευκτη μετατόπιση του κέντρου βάρους της λήψης των αποφάσεων στις Νέες Χώρες; Μια πιο συνετή πολιτική θα είχε εξασφαλίσει την απρόσκοπτη παραμονή του μικρασιατικού ελληνισμού στις πατρογονικές του εστίες ή πολύ περισσότερο την προσάρτηση της Θράκης, Ανατολικής και Δυτικής;
Μακριά από μανιχαϊστικές προσεγγίσεις περί προδοτών-πατριωτών, θεωρίες συνωμοσίας κατά του ανάδελφου έθνους, θεωρίες περί ιμπεριαλιστικού πολέμου, θα δούμε τις βασικές αιτίες που οδήγησαν στην έναρξη και στη συνέχιση της Μικρασιατικής Εκστρατείας - και μάλιστα με μεγαλύτερη ένταση από τους αρχικούς επικριτές της όταν αυτοί ήλθαν στην εξουσία, ενέργεια που δύσκολα μπορεί να αποδοθεί σε συνήθη αθέτηση προεκλογικών υποσχέσεων. Ο συγγραφέας καταδεικνύει επίσης μια αντίφαση που θεωρεί ότι επικρατεί σε μεγάλη μερίδα του επιστημονικού κόσμου: επικροτείται η ιδιαίτερα παράτολμη (έως το 1917) απόφαση για τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ κατακρίνεται η διεκδίκηση της περιοχής της Σμύρνης -του μοναδικού σταθερού ανταλλάγματος που προσφέρθηκε για τη συμμετοχή αυτή- και εμφανίζεται ως αυτονόητη η προσάρτηση της Θράκης. Τέλος, αναδεικνύει την έμμεση σύνδεση της Μικρασιατικής Καταστροφής με τις άλλες δύο μεγάλες τραγωδίες, το Κυπριακό και τον Εμφύλιο. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Περιεχόμενα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Σύντομη Ιστορία της Μικράς Ασίας έως την ’λωση
ΤΟ ΜΩΣΑΪΚΟ ΜΙΑΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ
Οι εθνοθρησκευτικές κοινότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΡΩΜΙΟΙ
Από το Rum Milleti στο ελληνικό έθνος
ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΕΥΘΕΙΑ
Το Μικρασιατικό Ζήτημα ανακύπτει μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους
Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος επιταχύνει τις εξελίξεις
Η ΔΙΧΟΝΟΙΑ
Ο Εθνικός Διχασμός (1914-1917)
Η ΑΝΤΑΜΟΙΒΗ
Η Ελλάδα επιβραβεύεται για τη συμμετοχή της στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο
ΤΟ ΜΗΛΟΝ ΤΗΣ ΕΡΙΔΟΣ
Σμύρνη και δυτικά παράλια στις αρχές του 20ού αιώνα
ΤΟ ΜΕΤΕΩΡΟ ΒΗΜΑ
Η απόβαση στη Σμύρνη
Η ΜΕΓΑΛΥΝΟΜΕΝΗ ΕΛΛΑΣ
Η κατάληψη της Θράκης
Η ΑΠΡΟΣΜΕΝΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ
Ο Κεμάλ αντιστέκεται, οι Τούρκοι συσπειρώνονται
Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ
Η Ελλάδα των δύο ηπείρων και πέντε θαλασσών
ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Ο Αλέξανδρος πεθαίνει, ο Βενιζέλος ηττάται
Η ΠΑΛΙΝΟΡΘΩΣΗ
Η επιστροφή του Κωνσταντίνου στον θρόνο
ΦΥΓΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΜΠΡΟΣ
Ο στρατός προελαύνει σε Εσκί Σεχίρ-Αφιόν Καραχισάρ
Η ΚΟΡΥΦΩΣΗ
Προέλαση και ήττα στον Σαγγάριο
ΤΟ ΤΕΛΜΑ
Σεπτέμβριος 1921 - Ιούνιος 1922
ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΚΑΤΑΙΓΙΔΑ
Πληθυσμός, διοίκηση και στράτευμα πριν την κατάρρευση
Ο ΠΟΛΕΜΟΣ-ΑΣΤΡΑΠΗ
Η κεμαλική επίθεση και η άμεση κατάρρευση του μετώπου
Η ΤΕΛΙΚΗ ΛΥΣΗ
Η καταστροφή της Σμύρνης, η φυγή του χριστιανικού πληθυσμού
Η ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑ
Η ομηρία του ενήλικου ανδρικού πληθυσμού
Η ΚΑΘΑΡΣΗ
Η εκτέλεση των "πρωταιτίων"
ΤΟ ΝΤΟΜΙΝΟ
Η παράδοση της Ανατολικής Θράκης
ΤΙ(Σ) ΠΤΑΙΕΙ;
Λαθολογία, μύθοι και πραγματικότητα
Ο ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
Το μέτωπο του Πόντου
Ο ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ
Η Συνθήκη της Λωζάννης
Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ
Η υποχρεωτική ανταλλαγή αλλογενών πληθυσμών
ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΑΦΟΜΟΙΩΣΗ
Οι πρόσφυγες στο νέο ελληνικό κράτος
ΕΝΟΣ ΚΑΚΟΥ ΕΤΕΡΑ ΕΠΟΝΤΑΙ
Εθνικός Διχασμός, Εμφύλιος Πόλεμος και Κυπριακό Ζήτημα
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Σημειώσεις
Χάρτες

Genres: History

472 pages, Paperback

First published April 8, 2019

About the author

Ο Γιώργος Μικρούδης γεννήθηκε το 1967 και έχει καταγωγή από τη Χίο και τη Μικρά Ασία. Σπούδασε Νομικά, ολοκληρώνοντας τις πτυχιακές, μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Reviews

[Λάζαρος Α.Π · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο του κ.Μικρούδη είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει για το ζήτημα(και δεν είναι λίγα) με την ίσως σημαντική επισήμανση πως τείνει να είναι μάλλον υπέρ το δέον αυστηρός με νούμερα και πηγές,που αφορούν την ελληνική πλευρά ,ενώ δείχνει να αποδέχεται με ευκολία κάποια εντυπωσιακά νούμερα που αποδίδονται από κάποιους στην άλλη πλευρά(αν και θεωρώ πως εκείνο το 640 χιλ απωλειών της Τουρκίας αφορά μάλλον τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο).

Πάντως,για να επιστρέψω,συνιστώ ζωηρά το πόνημα,είναι γραμμένο με ωραίο ύφος,η επιχειρηματολογία του έχει μαθηματική λογική,απαντά σε πολλές απορίες(λογικές και μη) ενώ παρουσιάζονται και όψεις ή λεπτομέρειες,που ίσως ο μέσος αναγνώστης δεν είχε υπόψιν του.Συνίσταται.

[Spyros · Rating 5 out of 5]

Έχω διαβάσει μεγάλη βιβλιογραφία στο θέμα αλλά μιας και μου έγινε πρόταση να του ρίξω μια μάτια, αποφάσισα να το ξεφυλλίσω.

Ευχάριστη έκπληξη με μια διαφορετική μάτια των γεγονότων. Πλήρεις βιβλιογραφικές αναφορές σε ότι και αν γράφεται μέσα στο βιβλίο.

Καταφέρνει και αναλύει μια αρκετά αμφιλεγόμενη και «τραυματική» περίοδο για την Νεοελληνική ιστορία με ιστορική «ουδετερότητα» και με βάση τα ιστορικά και στατιστικά στοιχεία που μας είναι διαθέσιμα.

Ας μην παραπλανά ο τίτλος. Πρόκειται για μια πολύ όμορφη επισκόπηση των γεγονότων από το 1914 μέχρι και την Μικρασιατική καταστροφή.

[Kostas Stathakis · Rating 4 out of 5]

Εξαιρετική δουλειά μακριά από εθνικιστικές φανφάρες και λυγμούς τύπου «τι μας κάνανε οι βάρβαροι». Μου άρεσε πολύ η αντικειμενική παράθεση των γεγονότων και η πληθώρα πηγών, η οποία δείχνει ότι ο συγγραφέας κόπιασε πολύ με την έρευνα. Στις πηγές μάλιστα βρήκα αρκετά ενδιαφέροντα επόμενα αναγνώσματα. Οπωσδήποτε θα πρέπει να υπάρξει στη βιβλιοθήκη οποιουδήποτε θέλει να λέει ότι γνωρίζει ιστορία.

[Marginalia Σημειώσεις στο περιθώριο]

Η κριτική του Κώστα Παλούκη στα Marginalia: https://marginalia.gr/arthro/ena-mete...