لطایف الطوایف

by فخرالدین علی صفی, حسن نصیری جامی (مصحح)

این کتاب را می‌توان آخرین و نهایی‌ترین اثر فخرالدّین علی صفی به شمار آورد. مؤلف در سال ۹۳۹ پس از اینکه از حبس یک سالهٔ شهر هرات نجات یافت، پس از مرارت‌های بسیار خود را به غرجستان و دربار شاه محمد سلطان، سیف‌الملوک رسانید. وی خواست مجموعه‌ای فراهم آورَد تا «مطالعهٔ آن سبب ازدیاد فرح و نشاط، و باعث اهتراز بر بساط انبساط باشد» و سلطان سیف‌الملوک «بعد از فراغ از انتظام امور طوایف انام» بتواند با مطالعهٔ آن، غبار خاطر از زنگار بزداید. از این رو مؤلف دست به قلم برده و در فاصله‌ای اندک ـ زیرا حضور و آرامش وی در آن سامان به سالی نکشید ـ لطایف الطوایف را فراهم آورد.

این اثر صفی دارای چهارده باب است و به احتمال بسیار این تعداد و عدد را تیمناً و به ارادت معصومین (ع) انتخاب و تدبیر نموده است. هر یک از این چهارده باب نیز دارای فصل‌هایی متعدد و متنوع است که هر فصل نیز حکایت‌هایی بنا به موضوعِ فصل را در بر می‌گیرد.

لطایف الطوایف را می‌توان اولین اثر در ادبیات فارسی به شمار آورد که به صورت منسجم (تبویب و ترتیب) به مسئلهٔ مزاح و مطایبه از نگاه پیامبر اسلام و ائمهٔ هدی پرداخته است و اقوال، حکایات، لطایف و نکات شریفه‌ای مربوط به هر یک از این بزرگان ـ به ترتیب و تفکیک ـ نقل نموده. دو باب اوّل این کتاب به این بزرگان اختصاص دارد و سراسر آن بر محور ادب و حکمت و اخلاق است و این نکته از برازندگی‌ها و ارزش‌های مهم این اثر به شمار می‌رود.

این کتاب در مقایسه با آثاری دیگر و همانند ـ همچون رسالهٔ دلگشای عبید زاکانی ـ خالی از استهجان و رکاکت است و اصطلاحاً اثری پاکیزه و اخلاقی است و مؤلف در حفظ ادب زبانی کوشیده است.

هر چند حکایات و لطایف این اثر همهٔ افراد جامعه ـ از حاکمان تا عامهٔ مردم ـ را در بر می‌گیرد ولی توجّه و گرایش مؤلف به مفاهیمی همچون عدالت، ظلم‌ستیزی، تقواپیشگی، گذشت و مدارا پیداست؛ این مفاهیم به‌ویژه در حکایات و لطایفِ مربوط به حاکمان و سلاطین و امرا و ارباب قدرت آشکارتر و ملموس‌تر است. گویا مؤلف خواسته است در ضمن حکایات و لطایف، حاکمان و بزرگان عصر خویش را به دادخواهی و رفق و دیگر ارزش‌های اخلاقی فرا خوانَد

416 pages, Hardcover

First published January 1, 1999

Reviews

[فؤاد · Rating 5 out of 5]

لطائف الطوائف كتاب شيرينيه، توصيه مى شود مؤكّداً!
نویسنده، مولانا فخرالدین علی صفی، لطیفه ها و شوخى ها و حاضر جوابی هاى آدم هاى مختلف، از پادشاهان و علما و شعرا، تا مردم عادى رو در چهارده فصل آورده و فصل اولش رو اختصاص داده به مطايبات پيامبر و ائمه (ع).
كتاب شيرينيه، توصيه مى شود مجدّداً!

از جمله ی حکایاتش (نقل به مضمون):
کسی از جنگ می گریخت. به او گفتند: از سرزنش مردم نمی ترسی؟
گفت: اگر مردم بگویند "فلانی ترسو بود و گریخت، خدا لعنتش کند!" برای من خوشایندتر است، تا این که بگویند "فلانی شجاع بود و نگریخت، خدا رحمتش کند!"
***
نقل است كه يك روز كه برف سنگينى آمده بود، رشيدالدين وطواط شاعر به خانه ى اديب صابر رفت. اديب صابر به خادمه اش سپرده بود كه بگويد اربابش خانه نيست. وقتى رشيد در زد، خادمه گفت: ارباب خانه نيست.
رشيد فى البداهه سرود:
آن كس كه برون رود در اين برف
احمق تر از او در اين جهان نيست

اديب از بالاخانه فى البداهه جواب داد:
من خود به حرمسراى خويشم
پيداست كه در برونِ در كيست!

[Sina · Rating 2 out of 5]

کتاب طنز کلاسیک فارسی است. نثر کتاب بسیار ساده و روان است.در 13 باب نوشته شده ، هر باب در مورد موضوع خاصی است. مثلا باب سوم درباره لطیفه هایی است که مردم آن روزگار درباره ملوک و سلاطین می گفتند یا باب هفتم درباره مشایخ و فضلا و علما.

از باب دهم:
مردی ظریف ، زنی جمیله را دید. گفت: چه شود رخصت دهی تو را بچشم و چاشنی گیرم تا بینم که تو شیرین تری یا زن من؟ گفت: برو از شوهر من بپرس که هر دو را چشیده باشد

از باب چهاردهم:
هزالی در مجالس دایم مسخرگی می کرد، زاهدی او را گفت: همه عمر خود در هزل و مسخرگی گذرانیدی، چنین مکن که روز قیامت تو را سرنگون در دوزخ افکنند. گفت: آن نیز مسخرگی دیگر خواهد بود

انتشارات مولی نسخه ای ازین کتاب را تازگی چاپ کرده است با مقدمه و تصحیح حسن نصیری جامی. کیفیت چاپ بسیار خوب است. کلاً کتاب سرگرم کننده ای است

[Nazila · Rating 5 out of 5]

کتاب شیرینی است، جزو معدود کتاب‌هایی است که گاه ارجاعاتی هم به برخی نویسندگان‌میدهد. شاید تمام داستانها جالب نباشند، برخی لب‌خند بر لب میاورند و برخی واقعا خنده‌دار اند، برخی هم شیرین. درک آنهایی که حدیث و آیات و در کل عربی دارد برای خواننده‌ی فارسی‌زبان ممکن است مشکل باشد‌. متنی پی دی اف ناقص است و حدود ۳۰ صفحه ندارد. زیرنویسها گاه بسیار در فهم مطلب کمک میکند‌.

[Abdulmelik]

bu kitabı indirmek istiyorum....