کتاب با نگاهی اجمالی به تاریخ تمدن در غرب آغاز می شود و سپس به مدرنيسم غربی و سیطره ی جهانی آن می پردازد. می شود گفت چگونگی مواجهه ی ایران با مدرنيسم غربی و موضع جریان های فکری ایران در مواجهه با آن موضوع اصلی این کتاب است. کتاب به زبانی بسیار شیوا و روان نگاشته شده و علیرغم اینکه موضوع آن دغدغه ی فعلی من نبود و به توصیه ی دوستی شروع به خواندنش کردم ، با خواندن چند صفحه ی نخست به شدت جذب مطالبش شدم و برای شخص من، حکم یک دایرة المعارف کوچک را داشت که به بسیاری از سوالاتم پاسخ داد.
نگاه انتقادی سید شهیدان اهل قلم در زمینه اثرات پنهان تمدن غرب این کتاب را همانند آثار خودِ شهید، ناب کرده است. نگاهی که باعث میشود در تکتک شئونات زندگی خودمان به فکر واداشته شویم.
از کتاب: ....در پروسه ی رسانه ای جدید مردم الاغ می شوند. زیباترین نمادش را هم خالق پینیوکیو طراحی کرده است. پینوکیو اثری فلسفی است. کارتونش را برای بچه ها ساخته اند، اما متنی جدی و حکمی دارد. در بخشی از این داستان، کسی به پینوکیو می گوید میخواهد او را به شهری ببرد که فقط در آن بازی کند. بعد با اتوبوسی پر از بچه به شهربازی می روند. این ها صبح تا شب بازی می کنند. یک روز صبح موقع بیدار شدن از خواب، می بینند که الاغ شده اند: سم دارند و گوش دراز....این همان انتقاد چپ های نئو مارکسیست به سیستم سرمایه داری و کاپیتالیستی مدرن است. در داستان پینیکیو ، این الاغ ها خودشان می شوند الاغ سیرک برای خنداندن بقیه ی مردم و جذب بقیه ی بچه ها . پینوکیو الاغ محبوب بچه ها می شود. سپس عده ای دیگر از بچه ها توسط همین الاغ وارد این سیستم می شوند. این ها هم مشغول بازی و در نتیجه الاغ می شوند.....
در دریای غرب غوطهور هستیم، چیزی نمانده کامل فرو رویم و روزههای خود را باطل کنیم. آنطور که من فهمیدم در این دریا، فکر آوینی روح انسان را زنده میکند و غریقنجات است.
پیشتر در کلاس نسيان دکتر یامین پور شرکت میکردم. کلام کاملا مشابه است اما قلم ایشان نه. امیدوار بودم این کتاب، به قلم ایشان باشد و نه گفتار. بههرحال ماجرای فکر آوینی، انگیزهای شد برای خواندن باقی کتابهای شهید.
"ماجرای فکر آوینی" بعد از سالها دغدغه آوینی را از سانسوری که خیلی تر و تمیز گرفتارش بود نجات داده است. سانسوری که اندیشه های سیدمرتضی را در قفسی کرده بود و فقط یک نما را از او به ما نشان میداد. نمایی که میگفت آوینی مستند سازی خوشتیپ، با صدای مخملی بوده و بس. یامین پور در این کتاب تلاش کرده از همه طرف به شهید آوینی نگاه و مخاطب را در هفت بخش با آن نماهای سانسور شده آشنا کند. بخشهایی که هر کدام حاوی مثالهایی از مقالات مرتضی آوینی و البته بسط خوب وحید یامین پور همراه شده اند. ماجرای فکر آوینی بخشی دارد با عنوان «معرفی اجمالی مهمترین آثار آوینی و سیر مطالعاتی آنها» در این بخش یامین پور ترتیب زیر را برای مطالعه آثار بیان میکند: 1.توسعه و مبانی تمدن غرب 2.آغازی بر یک پایان 3.حلزونهای خانه به دوش 4.رستاخیز جان 5.فردایی دیگر و... اما به نظر باید تغییراتی در این سیر مطالعاتی داد. اول باید "ماجرای فکر آوینی" را خواند و فکر و دغدغه آوینی را نزد خود مزه مزه کرد، بعد با آثار شهید روبه رو شد تا آن مواجهه با توجه بیشتری صورت بگیرد.
این کتاب مجموعهٔ چند درسگفتار بههمپیوسته به علاوهٔ چند مصاحبهٔ مطبوعاتی و تلویزیونی از وحید یامینپور در مورد شهید آوینی و تفکرات اوست. کتاب خوبی است اما باید تأکید کنم که لزوماً این کتاب تبیین تفکرات شهید آوینی نیست. در بسیاری از جاها نویسنده نظر شخصیاش را آورده است که ممکن است قرابت فکری با آرای آوینی داشته باشد اما لزوماً اینهمانیای در میان نیست. مثلاً حرفهایی که یامینپور در مورد علم اسلامی میزند، فارغ از آن که منتقدان جدی حتی در بین منتقدین غرب دارد، بعید میدانم ربطی به نظرات آوینی داشته باشد. نحو نقد یامینپور از تجدد ایرانی نحوی از تف سربالاست مانند انتقاد به فضای دانشگاهی ایران که شهرستانی میآید تهران و آنجا ماندگار میشود و عواقب فرهنگی و اجتماعی آن (خود یامینپور اینگونه بوده است) یا برنامههای دیروقت تلویزیونی که مخالف زودخوابی و سحرخیزی فرهنگ اسلامی است (او مدتی مجری برنامهٔ جهانآرا بوده که اگر اشتباه نکنم آخر شب پخش میشده است). اگر بخواهم سرراست بگویم حرفهای یامینپور بیشتر به حرفهای آقای اصغر طاهرزاده شبیه است تا خود آوینی. قبلاً در مورد «توسعه و مبانی تمدن غرب» هم نوشتهام که به نظرم اگر آوینی الان زنده بود احتمالاً بخشهایی از نوشتههایش را حذف یا اصلاح میکرد اما تفکرات یامینپور و طاهرزاده از آن کتاب هم جلوتر (=رادیکالتر) است. آیا این تفاوت لزوماً معنای بدی دارد؟ خیر. اما به نظرم در این برههٔ حساس کنونی از نحوی تفکر آکواریومی رنج میبرد. تا آنجا که گاهی ناخودآگاه در ذهن خواننده غرب و امپریالیسم یک چیز میشوند (که نیستند).
در مجموع برای کسانی که به انقلاب اسلامی و مذهب علاقه دارند و میخواهند فشرده و سادهشدهٔ حرفهای منتقدین غرب را دریابند کتاب خوبی است اما هشدار که بسیاری از حرفهای کتاب بیش از حد سادهشده و گاهی سیاستزده است.
نکتهٔ آخر مصاحبهٔ یامینپور با زرشناس و دهنمکی است. حرفهای دهنمکی در آن مصاحبه به نظرم ربط زیادی به تفکرات آوینی ندارد و باز از سنخ کنش و گفتار ژورنالیستی دهنمکی است.
در معرفت شناسی مدرن اصلا نمیتوان حق و باطلی، به عالم نگاه کرد. حق بودن یا باطل بودن هیچ کاری معلوم نیست. کانت به صراحت گفته است که تشخیص حق و باطل برای بشر ناممکن است. علم هم در معنای مدرنش، کشف واقع نیست؛ بلکه دانشی کارآمد است؛ دانشی که فعلا کار بشر را راه میاندازد. آنها با مفهوم عدالت سروکار ندارند. مقصودشان آن است که چند قرن است کار بشر راه افتاده است. حال بخشی از آن هم ناعادلانه باشد، مهم نیست. در چنین عالمی که حقیقت انکار می شود، ممکن است عده ای وجود حقیقت را باور داشته باشند، ولی همه آنان متفقالقولند که اگر حقیقتی هم باشد، بشر را به آن راهی نیست. حقیقت برای بشر، دستنیافتنیاست؛ بنابراین بهتر است مردم دنیا با هم جنگ نکنند. همه راست می گویند و حق با همه است.
نویسنده ابتدای کتاب اشاره می کنه که کتاب پیاده شده مطالبی هست که برای جوانان یا نوجوانانی در کارگاهی ارایه شده و هدف ورود به اندیشه های اوینی و راهنمایی برای مطالعه اثار اوست در انتهای کتاب یک بخش به معرفی کتاب های اوینی سیر مطالعاتی و دسته بندی موضوعی ان ها دارد که مفید است. دیدگاه های کلی مکاتب فلسفی و ریشه های اندیشه اوینی به خوبی شناسایی شده و مطالبی در مورد ان ها امده که به نظرم به فهم تفکر اوینی در یک نقشه ی کلی و در نسبت مثلا عرفان اسلامی، میراث فردید، انقلاب اسلامی و ... کمک میکند اما نباید انتظار داشت این مفاهیم به خوبی شرح داده شده باشند بلکه بیشتر با بیانی ساده و خلاصه وار برای مخاطب جوان نوشته شده اند. مطالبی در لابه لای کتاب پیدا میشود که سعی دارد تفاوت نگاه تمدنی ما، یا تفاوت انقلاب اسلامی را با مدرنیته و میراث ان روشن کند که به نظرم چالش برانگیز بود و برای خود من برخی موارد قابل قبول نبود مثلا صحبت هایی در رد برخی مباحث مثل تکامل شده بود ک ب نظرم اصلا عمق و محتوای خوبی نداشت و نتیجه گیری شاید غلطی حاصل شده بود. در کل اما چه درست چه غلط (چه موافق ایده های تمدن اسلامی، انقلاب اسلامی و ... در نسبت با غرب باشید یا مخالف آن) در این کتاب محتوای فکری حداقل بخشی از عقاید، باورها، دیدگاه های طرفداران چنین ایده هایی را بی روتوش، کمی لخت وبی پرده با صراحت لهجه و روشن خواهید یافت. البته باید توجه داشت که این که این دیدگاه ها چقدر محتوای فکر اوینی و چقدر دیدگاه های یامین پور است را نمیدانم. اما با اشنایی دوری که با کتاب های اوینی داشتم (یکی دو کتاب) تصور میکنم (و همانطور ک یامین پور هم تاکید کرده) اوینی بسیار عمیق و دقیق تر از خیلی از معاصران ما غرب را می فهمد.
فکر آوینی ست، اما با چاشنی فراوان عقاید یامین پور یامین پور سعی کرده وضع اجتماعی و سیاسی و اقتصادی دولت هاشمی و خاتمی را در قالب بیان های آوینی بگنجاند
کتاب حاضر شامل درس گفتارها و مصاحبه هایی است که نویسنده در شناخت مفاهیم بنیادی تفکر آوینی داشته است. یک کتاب پایه ای برای شروع مطالعات سیاسی و تمدنی است که در آن هم به تاریخ (تمدن_ انقلاب_ معاصر) پرداخته می شود و هم شامل اندیشه های سیاسی است که با خواندن آن با اصطلاحات و مکاتب سیاسی آشنا خواهید شد. این کتاب به تقابل بین تمدن غرب و مدرنیته با تمدن اسلامی، عواقب غربزدگی و اثرات توسعه بر جنبههای مختلف زندگی پرداخته است؛ همچنین دیدگاه های مبتنی بر سکولاریسم و روشنفکری مدرن را زیر سوال برده و پاسخگویی شبهات در این موارد است.
🔍برشی از کتاب: در تئوری های توسعه هم این را پذیرفتهاند که همه کشورها در یک قطار توسعه با یک مقصد حرکت نمیکنند، بلکه به فراخور اقتضائات بومی و ایدئولوژیکشان به سمت اهداف گوناگون در حال حرکتند؛ اما سیاست مداران ما به راحتی کسانی را به خارج از کشور می فرستادند تا کپیبرداری کنند و الگویی را به داخل کشور بیاورند. سپس آن الگو را عملی می ساختند و به آن فخر می کردند. عده ای معتقدند هیچ شکی نیست که توسعه یافتگی یعنی راهی که در پیش بینی کرده و خودش آن را پیموده است، همان راهی که ما هم باید طی کنیم. اما توسعه چیست که ما اینقدر به آن حساسیم و در برابرش موضع می گیریم و انگار از آن میترسیم؟
بسمه تعالی اولا متنش خیلی سخت بود ثانیا چینش متن جوری بود که درکش رو سخت میکرد ثالثا شاید بشه گفت از اسم شهید آوینی سوء استفاده شده رابعاً نزدیک 70صفحشو که خوندم گذاشتمش کنار ولی اگه کسی در اصطلاحات جامعه شناسی مشکلی نداره و اونارو میدونه بعنوان یک خلاصه ،کتاب خوبی هستش
کتاب خوبی بود و نگاه خوبی نسبت به غرب و مسائل مربوط به آن میداد اما تصور من هنگام خواندن کتاب این بود که یامین پور افکار، عقاید و نگاه خودش را در کل کتاب به رشته تحریر در آورده و آن وسط ها هم شاهد مثالی از شهید آوینی برای تایید، آورده است! برداشت من این بود با این حال کتاب مفیدی بود.
در اصل کتاب خیلی خوبیه و اطلاعات زیادی رو به خواننده منتقل میکنه به علاوه چند تا از ایسم های ضروری رو توضیح میده که میتونه برای نوجوون ها مفید باشه،اما مثلا با بعضی از جملهها موافق نبودم و مشخص بود که نویسنده عقاید خودشو جا داده بین متن:)))پس همشم آوینی آوینی نیست با اینکه جایگاه شهید برام بسیار بالاتر رفت و خوب تا قبل این کتاب فکر میکردم ایشون فقط خالق روایت فتح بودن اما نمیگم خوندنش خالی از لطفه بلکه عرض میکنم ضروریه:)
کتاب جالبی بود به نوعی ادم احساس میکرد کتاب یه جورایی خلاصه ی تفکرات نویسنده اس ...من برای این کتابو خربدم چون یهو با فاصله ی کمی از انتشارش جز پرفروش ترین کتابا شد ...در کل خوب بود ولی کتاب روونی محسوب نمیشد و قلم نسبتا سنگینی داشت, درست مثل نوشته های خود اوینی بسیار فلسفی و کمی سنگین بود . با این حال خوندنشو به همه توصیه میکنم.
کتاب خوبی بود، مخصوصا نگاه به غرب، رفتن ایران به سمت غرب و آفتهای اون، نگاه شهید آوینی به این مسئله/ تنها بخش پایانی کتاب که مصاحبه بود کمی گنگ بود و بین صحبتها به موضوع و افرادی اشاره میکرد که نیاز داشت مخاطب از قبل با اونها آشنا باشه
قبل از خواندن این کتاب شهید آوینی برایم هنرمندی بود که قلم خوبی دارد، منتها بعد از خواندنش فهمیدم راز شهادت آوینی فقط در هنری که خرج خدا کرده نبوده، او ابتدا به یک فهم عمیق رسیده و بعد آن را با هنرش ترکیب کرد
منظومه فکر آوینی در ابعاد تفکر انتقادی و تفق هوشمندانه اش همیشه یکی از بهترین پیشنهاد هایی است برای پویندگان راه هنر این کتاب منظومه فکری سید مرتضی آوینی را واکاوری میکند، به قلم اقای وحید یامین پور نوشته شده است. «ماجرای فکر آوینی» را از طاقچه دریافت کنید https://taaghche.com/book/96303
برای غرب شناسی مقدماتی خوبه به شرطی که با مراجعه به کتب شهید آوینی و دکتر زرشناس مطالعه از سطح این کتاب فراتر بره. اما برای آشنایی مقدماتی واقعا روون و عالیه.
قبل از مطالعه، تصور دیگری از این کتاب داشتم. بیشتر نگاه انتقادی نویسنده نسبت به مسائل بیان شده بود تا طرز فکر شهید آوینی. به نسبت تعاریف زیادی که درباره این کتاب شنیدم، سطح توقعم خیلی بالاتر بود.
در مورد شهید آوینی و تفکرشون اطلاعات کمی داشتم و این کتاب به شناخت ایشون و اندیشههاشون کمک زیادی کرد. نگاه آوینی به ماهیت تمدن غرب، تاریخ، فرهنگ، علم مدرن، سبک زندگی مدرن، توسعه از جمله مباحثیه که در این کتاب مطرح میشه. این کتاب درسگفتارهای جناب یامینپوره که در قالب کتاب در اومده. این کتابش رو بیشتر از کتابهای داستانیش دوست داشتم! اینقدر بوکمارک برداشتم که کل کتاب علامت خورده!