What do you think?
Rate this book
Warme aarde, koel hoofd: Kanttekeningen bij de energietransitie
In het nuchtere ‘Warme aarde, koel hoofd’ houdt wetenschapsjournalist Simon Rozendaal de vanzelfsprekendheden binnen het Klimaatdebat tegen het licht en stelt indringende vragen over wat we zo zeker denken te weten. Hoe erg wordt de opwarming van de aarde en kan de mens er iets aan doen? Zijn zon en wind in staat de rol van fossiele brandstoffen over te nemen? Hebben we kernenergie te vroeg in de ban gedaan en doen we dat nu ook met gas?
Op een middag in juni 2018 werd de Klimaatwet gepresenteerd. In 2050 zou Nederland nagenoeg klimaatneutraal zijn. Iedereen feliciteerde elkaar met ‘de meest ambitieuze wet ter wereld’ en de maatschappelijke consensus leek in één klap de energietransitie is de grootste uitdaging van deze tijd en we moeten voor 2040 van het gas af. Sindsdien is het onderwerp niet meer weg te denken uit het publieke debat. Rozendaal bepleit om bij dit beladen onderwerp het hoofd koel te houden en behandelt zowel de wetenschap als het discours rond de energietransitie. Voorzichtig veranderen is zijn motto.
Op een middag in juni 2018 werd de Klimaatwet gepresenteerd. In 2050 zou Nederland nagenoeg klimaatneutraal zijn. Iedereen feliciteerde elkaar met ‘de meest ambitieuze wet ter wereld’ en de maatschappelijke consensus leek in één klap de energietransitie is de grootste uitdaging van deze tijd en we moeten voor 2040 van het gas af. Sindsdien is het onderwerp niet meer weg te denken uit het publieke debat. Rozendaal bepleit om bij dit beladen onderwerp het hoofd koel te houden en behandelt zowel de wetenschap als het discours rond de energietransitie. Voorzichtig veranderen is zijn motto.
220 pages, ebook
First published May 1, 2019
1 person is currently reading
57 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
November 3, 2019
Een vriend van me zei laatst dat het goed is om met mensen te praten waarmee je het niet eens bent. Het houdt je scherp. Om die reden ben ik blij dat ik dit boek heb gelezen. Simon Rozendaal weet de zere plekken te vinden in mijn eigen overtuigingen en het boek ‘warme aarde koel hoofd: kanttekeningen bij de energietransitie’ houdt mij daarom scherp. Dit boek ontleedt redeneringen rondom de energietransitie en laat duidelijk merken wat de nadelen zijn aan veel hernieuwbare energiebronnen. Nu zou je denken dat ik dit boek daarom zeer goed zou vinden.
Simon Rozendaal maakt echter zelf regelmatig redeneerfouten door conclusies te verbinden aan zijn analyse van hernieuwbare energie die net een stap verder gaan dan in mijn optiek te verantwoorden is. Dat is jammer, zonde eigenlijk. Daarbij komt nog dat Rozendaal beoogt een rationele, kalme stem te zijn in het verhitte debat over de energietransitie. Ik ben het met hem eens dat dit nodig is. Ik vind echter niet dat hij deze stem belichaamt. Rozendaal schrijft geregeld denigrerend over mensen met wie hij het om wat voor reden oneens is. Hij maakt anderen belachelijk en spreekt neerbuigend. Dat vind ik geen juiste manier om zijn standpunt te maken. Zeker in zijn conclusie is dit extreem en werd het bloed - bij wijze van spreken - onder mijn nagels vandaan gehaald. Ik vermoed dat hij wil prikkelen door deze manier van schrijven. Ik denk echter dat hij veel effectiever zou zijn geweest door zulk taalgebruik te vermijden en het bij de feiten, de logica, het rationele denken – zoals hij zelf stelt dat hij doet – te houden.
Conclusie: zeker een boek dat de moeite waard is om te lezen, waar je ook staat in het debat over de energietransitie. Het zet je aan het denken. Helaas doet het dit op een manier die niet de rationele, kalme toon is die Rozendaal wilde zijn.
Simon Rozendaal maakt echter zelf regelmatig redeneerfouten door conclusies te verbinden aan zijn analyse van hernieuwbare energie die net een stap verder gaan dan in mijn optiek te verantwoorden is. Dat is jammer, zonde eigenlijk. Daarbij komt nog dat Rozendaal beoogt een rationele, kalme stem te zijn in het verhitte debat over de energietransitie. Ik ben het met hem eens dat dit nodig is. Ik vind echter niet dat hij deze stem belichaamt. Rozendaal schrijft geregeld denigrerend over mensen met wie hij het om wat voor reden oneens is. Hij maakt anderen belachelijk en spreekt neerbuigend. Dat vind ik geen juiste manier om zijn standpunt te maken. Zeker in zijn conclusie is dit extreem en werd het bloed - bij wijze van spreken - onder mijn nagels vandaan gehaald. Ik vermoed dat hij wil prikkelen door deze manier van schrijven. Ik denk echter dat hij veel effectiever zou zijn geweest door zulk taalgebruik te vermijden en het bij de feiten, de logica, het rationele denken – zoals hij zelf stelt dat hij doet – te houden.
Conclusie: zeker een boek dat de moeite waard is om te lezen, waar je ook staat in het debat over de energietransitie. Het zet je aan het denken. Helaas doet het dit op een manier die niet de rationele, kalme toon is die Rozendaal wilde zijn.
October 9, 2020
Essentieel leesvoer
Simon Roozendaal probeert met dit boek een beetje nuchterheid te scheppen in het energiedebat, dat van kwaad tot erger lijkt te zijn gegaan. Even bij het begin beginnen: vrijwel iedereen is voor een groene, schone, frisse en opgeruimde leefomgeving voor mens en dier; niemand is voor een grauwe, vieze, rommelige en stinkende betonjungle. Dat betekent echter niet, dat alles mogelijk is: een euro kun je immers maar één keer uitgeven – en hetzelfde geldt voor ruimtelijke ordening; waar het ene staat, moet het andere wijken.
Voor de duidelijkheid: Nederland is het meest dichtbevolkte land van Europa, de 5de economie van de EU en is vanwege de ligging een Europees schakel- en koppelpunt. Logisch dus, dat hier niet evenveel ruimte is voor bossen, vogels , dieren en plantjes als in Rusland, Polen of Spanje. Tot niet zo heel lang geleden begrepen politici, dat zulke omstandigheden dwingen tot harde keuzes, maar sinds het afgelopen jaar gold dat inzicht duidelijk niet meer. In 2019 ging het idee overheersen, dat het kleine Nederland alles tegelijk kan zijn – een natuurreservaat en een industrieel knooppunt; een rijk, ontwikkeld land en een internationale klimaatkampioen.
Het boek begint met een beschrijving van de geschiedenis van de klimaatcrisis, de wetenschappelijke onderbouwing van de broeikashypothese en de lange, intellectuele ontwikkeling van de schrijver zelf mbt dit onderwerp. Daarna volgen een aantal kritische kanttekeningen, waar Roozendaal de klimaatcrisis probeert te plaatsen in een groter geheel en een behandeling van de risico’s van het klimaatakkoord. Het moge duidelijk zijn, dat Roozendaal hier heel ver van de politieke mainstream zit, maar tegelijkertijd ook veel beter geïnformeerd is. (Voor de duidelijkheid: Roozendaal behandelt in dit boek niet de stikstofcrisis, maar het Nederlandse klimaatakkoord.)
Het klimaatakkoord is het resultaat van een jarenlang overleg tussen politici, milieuclubs, wetenschappers en bedrijfsleven – eigenlijk iedereen, behalve de belastingbetalende burger dan. Roozendaal legt uit, dat de rol van politici (als vertegenwoordiger van de burger) ernstig is overschat, omdat politici zich in de luren hebben leggen door milieuactivisten -- activisme vanuit milieuclubs, maar ook vanuit de wetenschap zelf. Het meest absurde en treffende, dat ik op dit gebied in dit boek las, was dat de hoogleraar Jan Rotmans zichzelf “scientavist” noemt, een mix van wetenschapper en activist. Klinkt dat als iemand van wie je een evenwichtige positie in dit debat kan verwachten of klinkt dat als een radicaal die zijn positie gebruikt om zijn eigen hobby’s te bezigen? Wat Roozendaal verder duidelijk maakt is, dat de klimaatkwestie al vanaf het begin door “scientavisme” wordt omringd. Zo maande Al Gore —de man die de klimaatkwestie internationaal aan het rollen kreeg in het publieke debat — wetenschappers om zoveel mogelijk te overdrijven. (Al moet gezegd worden, dat het IPCC hier de laatste jaren waakzamer voor is geworden. Meer feiten, minder activisme.)
In de hoofdstukken hierna komt Roozendaal met allerlei onwelkome feiten en wetenschappelijke weerleggingen van het klimaatakkoord, die echt algemene kennis zouden moeten zijn, maar zelden gemeld worden in de media en politiek. Zo rekent Roozendaal sterk af met zon- en windenergie -- dit zijn geen oplossingen voor dit probleem, einde discussie. Deze vormen van “duurzame” energie zijn, zowel technologisch als economisch, niet tijdig klaar voor de energietransitie. Serieuze klimaatactivisten hebben daarom maar één optie, als alternatief voor fossiele brandstoffen: kernenergie. Alleen kernenergie kan fossiele brandstoffen vervangen op een adequate manier, waardoor ontwikkelde landen niet terugzakken naar een pauperniveau – zo simpel is het. Daarnaast, niet elke vorm van fossiele brandstoffen is even erg: steen- en bruinkool zijn veel vervuilender qua CO2 dan gas. Dat uitgerekend Nederland met zijn geavanceerde gas-infrastructuur besloot om te stoppen met gas mag met recht een dwaling van historische proporties genoemd worden. Op nog absurdere ideeën, zoals biomassacentrales (die meer CO2 uitstoten dan gas) en warmtepompen (geldverslindend en ineffectief) wil ik niet teveel ingaan... Misdadig en misselijkmakend is het, een abjecte verspilling van door de burger zorgvuldig verdiend belastinggeld en in het geval van biomassa nog anti-milieu ook. Waanzin.
In de laatste hoofdstukken probeert Roozendaal rustig uit te leggen, voor de miljoenste keer, dat kernenergie echt de beste oplossing is voor de energietransitie; goedkoop en relatief schoon (maar niet perfect, want dat bestaat niet!) De enige echte oplossingen voor de echte lange termijn zijn nieuwe technologieën en uitvindingen, die CO2-vervuiling tegengaan. Net als Roozendaal vermoed ik, dat er een technochemische oplossing zal moeten komen, van het Haber-Bosch-niveau, om de industriële CO2-uitstoot echt te beperken. Verder stelt Roosendaal nog – en ik ben het hier 100% mee eens – dat we ons gewoon beter kunnen inzetten voor adaptatie naar een iets warmere wereld, dan dat we een Parijs-akkoord opzetten, waarmee politici en bureaucraten doen, alsof de aarde een thermostaat heeft. Adaptatie aan nieuwe omstandigheden is echt niet onmogelijk; zonder adaptatie met dijken en watermanagement lag de helft van Nederland immers al eeuwen onder water.
NB Een kritische noot: Roozendaal geeft de milieuclubs een “compliment” voor hun activisme, omdat ze opereren “in een vrije samenleving”, “waar iedereen mag proberen te publieke opinie te beïnvloeden”. Ik geef deze clubs helemaal geen compliment. Het drammerige, groene radicalisme zal er juist voor zorgen, dat er elk jaar minder economische groei zal zijn, dan wat er anders mogelijk was geweest. Hierdoor zullen onze kinderen onnodig een stuk armer zijn en veel minder geld ter beschikking hebben om 1) de echte klimaatproblemen op te lossen en 2) hun koopkracht te vergroten voor een aangenaam leven.
Simon Roozendaal probeert met dit boek een beetje nuchterheid te scheppen in het energiedebat, dat van kwaad tot erger lijkt te zijn gegaan. Even bij het begin beginnen: vrijwel iedereen is voor een groene, schone, frisse en opgeruimde leefomgeving voor mens en dier; niemand is voor een grauwe, vieze, rommelige en stinkende betonjungle. Dat betekent echter niet, dat alles mogelijk is: een euro kun je immers maar één keer uitgeven – en hetzelfde geldt voor ruimtelijke ordening; waar het ene staat, moet het andere wijken.
Voor de duidelijkheid: Nederland is het meest dichtbevolkte land van Europa, de 5de economie van de EU en is vanwege de ligging een Europees schakel- en koppelpunt. Logisch dus, dat hier niet evenveel ruimte is voor bossen, vogels , dieren en plantjes als in Rusland, Polen of Spanje. Tot niet zo heel lang geleden begrepen politici, dat zulke omstandigheden dwingen tot harde keuzes, maar sinds het afgelopen jaar gold dat inzicht duidelijk niet meer. In 2019 ging het idee overheersen, dat het kleine Nederland alles tegelijk kan zijn – een natuurreservaat en een industrieel knooppunt; een rijk, ontwikkeld land en een internationale klimaatkampioen.
Het boek begint met een beschrijving van de geschiedenis van de klimaatcrisis, de wetenschappelijke onderbouwing van de broeikashypothese en de lange, intellectuele ontwikkeling van de schrijver zelf mbt dit onderwerp. Daarna volgen een aantal kritische kanttekeningen, waar Roozendaal de klimaatcrisis probeert te plaatsen in een groter geheel en een behandeling van de risico’s van het klimaatakkoord. Het moge duidelijk zijn, dat Roozendaal hier heel ver van de politieke mainstream zit, maar tegelijkertijd ook veel beter geïnformeerd is. (Voor de duidelijkheid: Roozendaal behandelt in dit boek niet de stikstofcrisis, maar het Nederlandse klimaatakkoord.)
Het klimaatakkoord is het resultaat van een jarenlang overleg tussen politici, milieuclubs, wetenschappers en bedrijfsleven – eigenlijk iedereen, behalve de belastingbetalende burger dan. Roozendaal legt uit, dat de rol van politici (als vertegenwoordiger van de burger) ernstig is overschat, omdat politici zich in de luren hebben leggen door milieuactivisten -- activisme vanuit milieuclubs, maar ook vanuit de wetenschap zelf. Het meest absurde en treffende, dat ik op dit gebied in dit boek las, was dat de hoogleraar Jan Rotmans zichzelf “scientavist” noemt, een mix van wetenschapper en activist. Klinkt dat als iemand van wie je een evenwichtige positie in dit debat kan verwachten of klinkt dat als een radicaal die zijn positie gebruikt om zijn eigen hobby’s te bezigen? Wat Roozendaal verder duidelijk maakt is, dat de klimaatkwestie al vanaf het begin door “scientavisme” wordt omringd. Zo maande Al Gore —de man die de klimaatkwestie internationaal aan het rollen kreeg in het publieke debat — wetenschappers om zoveel mogelijk te overdrijven. (Al moet gezegd worden, dat het IPCC hier de laatste jaren waakzamer voor is geworden. Meer feiten, minder activisme.)
In de hoofdstukken hierna komt Roozendaal met allerlei onwelkome feiten en wetenschappelijke weerleggingen van het klimaatakkoord, die echt algemene kennis zouden moeten zijn, maar zelden gemeld worden in de media en politiek. Zo rekent Roozendaal sterk af met zon- en windenergie -- dit zijn geen oplossingen voor dit probleem, einde discussie. Deze vormen van “duurzame” energie zijn, zowel technologisch als economisch, niet tijdig klaar voor de energietransitie. Serieuze klimaatactivisten hebben daarom maar één optie, als alternatief voor fossiele brandstoffen: kernenergie. Alleen kernenergie kan fossiele brandstoffen vervangen op een adequate manier, waardoor ontwikkelde landen niet terugzakken naar een pauperniveau – zo simpel is het. Daarnaast, niet elke vorm van fossiele brandstoffen is even erg: steen- en bruinkool zijn veel vervuilender qua CO2 dan gas. Dat uitgerekend Nederland met zijn geavanceerde gas-infrastructuur besloot om te stoppen met gas mag met recht een dwaling van historische proporties genoemd worden. Op nog absurdere ideeën, zoals biomassacentrales (die meer CO2 uitstoten dan gas) en warmtepompen (geldverslindend en ineffectief) wil ik niet teveel ingaan... Misdadig en misselijkmakend is het, een abjecte verspilling van door de burger zorgvuldig verdiend belastinggeld en in het geval van biomassa nog anti-milieu ook. Waanzin.
In de laatste hoofdstukken probeert Roozendaal rustig uit te leggen, voor de miljoenste keer, dat kernenergie echt de beste oplossing is voor de energietransitie; goedkoop en relatief schoon (maar niet perfect, want dat bestaat niet!) De enige echte oplossingen voor de echte lange termijn zijn nieuwe technologieën en uitvindingen, die CO2-vervuiling tegengaan. Net als Roozendaal vermoed ik, dat er een technochemische oplossing zal moeten komen, van het Haber-Bosch-niveau, om de industriële CO2-uitstoot echt te beperken. Verder stelt Roosendaal nog – en ik ben het hier 100% mee eens – dat we ons gewoon beter kunnen inzetten voor adaptatie naar een iets warmere wereld, dan dat we een Parijs-akkoord opzetten, waarmee politici en bureaucraten doen, alsof de aarde een thermostaat heeft. Adaptatie aan nieuwe omstandigheden is echt niet onmogelijk; zonder adaptatie met dijken en watermanagement lag de helft van Nederland immers al eeuwen onder water.
NB Een kritische noot: Roozendaal geeft de milieuclubs een “compliment” voor hun activisme, omdat ze opereren “in een vrije samenleving”, “waar iedereen mag proberen te publieke opinie te beïnvloeden”. Ik geef deze clubs helemaal geen compliment. Het drammerige, groene radicalisme zal er juist voor zorgen, dat er elk jaar minder economische groei zal zijn, dan wat er anders mogelijk was geweest. Hierdoor zullen onze kinderen onnodig een stuk armer zijn en veel minder geld ter beschikking hebben om 1) de echte klimaatproblemen op te lossen en 2) hun koopkracht te vergroten voor een aangenaam leven.
June 26, 2024
Simon Rozendaal beargumenteert onder meer dat klimaatmaatregelen geen zin hebben en dat het bovendien best meevalt met de opwarming van de aarde. Er valt wel wat af te dingen op zijn redeneringen (op basis van de feiten die hij presenteert, zijn ook compleet andere conclusies te trekken) en de aanvallen op mensen die zijn mening niet delen staaft hij amper met inhoud en feiten.
Maar het ergste vond ik het laatste hoofdstuk. Hierin richt hij zich tot Greta Thunberg en andere jonge mensen die zich zorgen maken over het klimaat. Meneer Rozendaal vertelt die malle kindertjes even dat ze zich geen zorgen hoeven te maken en dat ze het veel beter hebben dan hun generatiegenoten in vroeger eeuwen. Het dedain! Ik kreeg last van plaatsvervangende schaamte terwijl ik het hoofdstuk las.
Maar het ergste vond ik het laatste hoofdstuk. Hierin richt hij zich tot Greta Thunberg en andere jonge mensen die zich zorgen maken over het klimaat. Meneer Rozendaal vertelt die malle kindertjes even dat ze zich geen zorgen hoeven te maken en dat ze het veel beter hebben dan hun generatiegenoten in vroeger eeuwen. Het dedain! Ik kreeg last van plaatsvervangende schaamte terwijl ik het hoofdstuk las.
April 20, 2022
Simon Rozendaal zet droge en tamelijk saaie stof om tot een vermakelijk en zeer informatief boek wat ook nog eens eindeloos citeerbaar blijkt. Zo zijn er veel voorbeelden van volledig uit de hand gelopen beleidsmaatregelen die eigenlijk 'zo voor de hand liggend zijn' dat je je dit pas realiseert wanneer ze naast elkaar staan.
Sommige opvattingen van de auteur zelf zijn mij iets te naïef (is de lucht, het water en onze grond wel daadwerkelijk zo schoon? Of het wegwuiven van dergelijke invloeden van 'de lobbies' op de politiek en media als iets wat "gewoon moet kunnen") maar over het algemeen kan ik dit boek aan iedereen aanraden, ongeacht aan welke kant je van het verhaal staat.
Sommige opvattingen van de auteur zelf zijn mij iets te naïef (is de lucht, het water en onze grond wel daadwerkelijk zo schoon? Of het wegwuiven van dergelijke invloeden van 'de lobbies' op de politiek en media als iets wat "gewoon moet kunnen") maar over het algemeen kan ik dit boek aan iedereen aanraden, ongeacht aan welke kant je van het verhaal staat.
June 15, 2020
Prima nuchtere analyse van de huidige staat van klimaataanpak. Respectvol geschreven maar feiten gebaseerd en slechts beperkt ruimte voor onderbuik
December 13, 2020
Tot en met hoofdstuk 11 heel interessant en feitelijk, daarna ongefundeerd en moralistisch. De conclusie slaat daarna de plank mis ten opzichten van de goede hoofdstukken.
July 26, 2021
Perfecte uitleg hoe de oude generatie over klimaatverandering denkt. Zeer aan te bevelen om te leren hoe het niet moet.
Displaying 1 - 7 of 7 reviews