Halina. Dziś już nie ma takich kobiet

by Anna Kamińska

Pierwsze szczyty zdobywała w chustce na głowie, w czasach, gdy kobiety w górach były traktowane przez wspinaczy jak dodatkowy plecak. To od niej zaczął się alpinizm kobiecy!

Uznanie zdobyła spektakularnie. Ta droga uchodziła za przejście dla szaleńców. Zwłaszcza od czasu tragicznego wypadku z 1929 roku, utrwalonego przez Juliana Przybosia w wierszu Z Tatr. Siostry Skotnicówny wyszły ze swojego zakopiańskiego domu, by samodzielnie przejść Zamarłą Turnię. I nigdy nie wróciły do domu. Od tamtej pory żaden kobiecy zespół nie próbował pójść ich szlakiem, utrwalając fatalistyczny mit szczytu. Aż do lata 1960 roku, kiedy rankiem Halina Krüger-Syrokomska wyruszyła z Morskiego Oka, by niedługo być na ustach wszystkich i stać się środowiskową legendą. A potem się zaczęło…

Pierwsza Europejka na ośmiotysięczniku, polski rekord wysokości kobiet w Pamirze, wiele pierwszych kobiecych przejść w Tatrach, drogi w Alpach francuskich i szwajcarskich, zdobycie filaru Trollryggen w Norwegii. Należała do pierwszego pokolenia powojennych wspinaczy. Brała udział we wszystkich najważniejszych wyprawach swoich czasów, usilnie promując ideę wspinania się w kobiecych zespołach. Aż nagle odmówiono jej paszportu… Sukcesy Haliny przetarły drogę na najwyższe szlaki świata kolejnym himalaistkom, w tym Wandzie Rutkiewicz, która wielokrotnie towarzyszyła jej podczas wypraw. Te dwie czołowe polskie himalaistki różniło wiele. Nade wszystko: Krüger-Syrokomska nie chciała zginąć w górach… „Góry? To ważne jak cholera, ale oprócz tego jest też inne życie” — mawiała.

Po olbrzymim sukcesie Simony… oraz Wandy… Anna Kamińska powraca w góry z fascynującą opowieścią o Halinie Krüger-Syrokomskiej — kobiecie, niczym Simona Kossak, nieodkrytej, a zarazem himalaistce, bez której nie byłoby Wandy Rutkiewicz.

Genres: Nonfiction, Biography, Audiobook, Polish Literature

472 pages, Hardcover

First published June 5, 2019

Reviews

[Asia · Rating 4 out of 5]

Po ten tytuł sięgnęłam z polecenia mimo, że te obco brzmiące nazwisko nic mi kompletnie nie mówiło. Pamiętam wzmianki o Halinie Krüger - Syrokomskiej z biografii Wandy Rutkiewicz, czy Jurka Kukuczki ale z te wzmianki nie poparte żadnymi konkretami nie pozwalały mi bliżej i lepiej poznać jej sylwetki. Dopiero ta książka trochę dokładniej mi ją przybliżyła choć nie było mi z początku łatwo przebrnąć przez ten ogrom faktów z życiorysu Haliny, zgromadzonych przez autorkę w pocie czoła, która odwaliła tutaj kawał naprawdę dobrej roboty, przekopując się przez całą historię życia bohaterki, począwszy od narodzin aż do jej śmierci. Wynika z niej, że Halina była niezwykle barwną postacią. Zadziorna, krok po kroku realizowała swoje cele zdobywając kolejne szczyty, zjednując sobie ludzi i wyrabiając sobie renomę w bardzo specyficznym i hermetycznym środowisku. Nie chciała zdobywać kolejnych szczytów za wszelką cenę. Góry, stanowiące istotny element jej życia, nie były dla niej najważniejsze, one je tylko dopełniały.

"Nade wszystko: Krüger-Syrokomska nie chciała zginąć w górach… „Góry? To ważne jak cholera, ale oprócz tego jest też inne życie” — mawiała".

Mimo, że Halina nie ma na swoim koncie jakichś wybitnie spektakularnych osiągnięć, to jednak warto odnotować fakt, że ta polska sportsmenka była pierwszą Europejką na ośmiotysięczniku. I smutne tylko, że zginęła właśnie w taki sposób....

[denudatio_pulpae · Rating 4 out of 5]

- Raz jedna z młodszych od Haliny wspinających się dziewczyn chciała jechać na wyprawę – opowiada Bogumił Słama. – Halina, sprawująca wtedy w klubie jakąś ważną funkcję, zapytała ją: „No, dobrze, ale z kim się będziesz wspinać? Kto jest z tobą w zespole?”. Dziewczyna odpowiada, że z jakimś swoim Milusiem-Pimpusiem, czyli swoim chłopakiem. Halina na to: „Nie pierdol! Pimpusia weźmiesz sobie do śpiwora, a w góry poszukaj sobie partnerki, żeby zbudować damski zespół. My tu budujemy alpinizm kobiecy!”.

Halina Krüger-Syrokomska urodziła się 30 maja 1938 roku w domu przy ulicy Mazowieckiej 3, gdzie 25 września 1939 roku podczas nalotu na Warszawę, zginie cała jej rodzina. Ocalała tylko półtoraroczna Halina, której łóżeczko utworzyło ochronny namiocik. Całe życie powtarzała, że żyje na kredyt. 30 lipca 1982 roku przyszedł czas rozliczenia. Halina zmarła podczas kobiecej wyprawy na K2, odeszła prawdopodobnie z powodu obrzęku mózgu spowodowanego chorobą wysokościową. Znaleziono ją w namiocie w obozie II. Tak życie zatoczyło krąg.

Od samego początku chciała rozwijać kobiecy alpinizm i z uporem dążyła do celu. Jako pierwszy zespół kobiecy (wraz z Danutą Topczewską) 17 sierpnia 1960 roku pokonały Zamarłą Turnię, owianą fatalną legendą jedną z najtrudniejszych ścian w Tatrach, na której w 1929 roku zginęły siostry Skotnicówny.

W 1968 roku z Wandą Rutkiewicz weszła na wschodni filar Trollryggenu w Norwegii – pierwsze wejście kobiece.

W 12 sierpnia 1975 roku jako pierwsza kobieta (wraz z Anną Okopińską) staje na ośmiotysięczniku – Gaszerbrum II.

Nie chciała jechać na kobiecą wyprawę na K2, mówiła, że będzie to jej ostatnia wyprawa. Nie myliła się. Mimo iż znałam zakończenie tej historii, to z przyjemnością poznałam jedną z najwybitniejszych polskich alpinistek. Obraz Haliny Krüger-Syrokomskiej, jaki wyłania się z tej biografii, to obraz kobiety twardej (chociaż może była to tylko maska potrzebna w górach?), trochę upartej, ale też pełnej humoru i pozytywnej energii. Nawet kiedy złamała nogę podczas kursu wspinaczki, nie straciła dobrego nastroju:

GOPR-owcy kierują się na Kościelec z informacją od dyżurnego z Hali Gąsienicowej: „Podczas wspinaczki na Kościelcu uderzona kamieniem została instruktorka taternictwa. Prawdopodobnie ma złamaną nogę”.

Śmigłowiec ląduje na „lądowisku” pod Mylną Przełęczą. W akcji ratunkowej uczestniczy ratownik i wspinacz Ryszard Gajewski. W grupie jest jeszcze jeden ratownik, który się wspina, i obaj, tak samo jak Gąsienica, znają Halinę.
- Pamiętam! – mówi dziś o tej akcji sprzed lat himalaista Ryszard Gajewski. – Znaliśmy się z Haliną i ona bardzo się ucieszyła, że przylecieli po nią koledzy. W takich sytuacjach zazwyczaj nie jest wesoło. Ludzie jęczą, skarżą się na ból, histeryzują, a wtedy było dużo śmiechu!
- Wspinacze to nie są ludzie, którzy przejmują się swoim zdrowiem – komentuje to Andrzej Tarnawski. – Problem widzą dopiero wtedy, gdy łamią rękę, bo ze złamaną nogą to jeszcze można przejść pół ściany Matterhornu”.

I wiecie co? Wydaje mi się, że mogłabym się, kurwa, z nią dogadać :)
8/10

[Joanna · Rating 3 out of 5]

Nie jest to dobra książka, pełna jest powtórzeń, egzaltacji i właściwie wszystkiego. Niepotrzebnie. (takie uporczywe wyjaśnianie wszystkiego: kim był Gilkey (i jak zmarł), kim Bułhak, Dłubak...) a zabrakło prostych spraw, ciągów logicznych czasem, dykteryjki je przykryły.
Postać super ważna, świetna i charyzmatyczna. Fajne zdjęcia

[Haniax · Rating 4 out of 5]

te historie zawsze sprawiają, że na końcu płaczę jak dziecko

[Jagoda · Rating 2 out of 5]

Ich habe ein Problem mit diesem Buch. Als Biographie hat es gewisse Mängel:
1) Die Geschichte von Halina Krüger-Syrokomska wird sehr einseitig dargestellt. Dass sie Parteimitglied war, wird nur kurz erwähnt. Irgendwie wird auch vergessen zu sagen, wie sie ihr Leben finanziert hat. Ich kann mir kaum vorstellen, dass irgendwelcher Arbeitgeber es so hingenommen hat, dass die Arbeitnehmerin für ein paar Monate im Jahr in die Berge fährt - und dann was? So viel Urlaub nimmt?
Obwohl ich es absolut unterstütze, dass Frauen ihren Weg gehen und keine Familie gründen, wird die Rolle der Familie von Halina schon heruntergespielt. Dass sie alles ausgehalten haben, immer mitgemacht haben, ist schon bewundernswert. Sie müssen schon sehr geduldig gewesen sein.
Auch das Verhältnis zu Wanda Rutkiewicz wird sehr einseitig dargestellt: Wanda - die böse, eingebildete/Halina - die realistische, freundliche.
2) Man merkt, dass die Autorin wenig Erfahrung mit dem Klettern selbst hat. Als Leserin, die auch damit wenig zu tun hat, würde ich mir mehr Erklärung zu den technischen Schwierigkeiten und Ausrüstung wünschen. Gewisse Worte waren mir überhaupt nicht geläufig.
3) Zu Beginn des Buches gibt die Autorin unnötig viele Details zur Geschichte der Familie an, aber es fehlt an den Landkarten von den Gebieten, wo Halina war. Auch Fotos von den Bergen wären toll, um es sich besser vorstellen zu können.
4) Das letzte Kapitel ist schon schnulzig.

Andererseits war das Buch schon interessant und ich freue mich, die Geschichte von Halina Krüger-Syrokomska kennengelernt zu haben. Es hat mich zu vielen Nachforschungen inspiriert. Und das habe ich immer toll an Literatur und Kunst generell gefunden: dass sie einen zu etwas bewegen.

[Isabella.V · Rating 4 out of 5]

Książkę czyta się jednym tchem i aż chce się wyruszyć w góry podczas lektury :)
Halina, prekursorka alpinizmu kobiecego, często pozostająca w cieniu Rutkiewicz, ani trochę nie ustępowała jej ambicją, osiągnięciami i umiejętnościami.
Widac, ze autorka zrobiła ogromne przygotowania zanim zabrała się do pisania. Mnóstwo wspomnień przyjaciół i rodziny Haliny sprawia, że można poczuć się jak dobry znajomy himalaistki.
Jedyny minus to historie poboczne rodziców, wspinaczy, znajomych, które niewiele wnoszą do treści, wydają sie byc tylko wypełniaczami stron.

[Monika Barrera · Rating 3 out of 5]

Trudno ocenic ta ksiazke ze wzgledu na niesamowita postac jaka jest w niej opisana i z tego wzgledu ksiazka potrzebna by czytac i pamietac o legandach polskiego himalaizmu. Jednak duzo w tej biografi jest tresci niepotrzebnych mniej istotnych, ktore odebralam jako wypelniacze stron. Mimo to przeczytalam ta ksiazke jednym tchem, nie wiem kto interesujacy sie tematyka gorska zreszta moze oderwac sie od takich lektur.

[Julia · Rating 5 out of 5]

Piekna i inspirujaca biografia kobiety, o ktorej po raz piewszy uslyszalam z tej ksiazki i ktora byla mi niezwykle bliska w trakie czytania. Juz dawno nie wspolodczuwalam z bohaterka ksiazki - i mimo tego, ze wiedzialam jak ta historia sie zakonczy, do konca mialam odrobine nadziei, ze jednak, ze moze jakis cud sie wydarzy i uda sie Halinie jeszcze wrocic do domu, do rodziny, do wspianania sie.
Autorka zrobila kawal dobrej roboty, oddajac hold jednej z wybitniejszych himalaistek polskich.

[Sergiusz · Rating 4 out of 5]

[PL] Kamińska bardzo ciekawie opowiada historie życia Haliny. Styl wciągający, postać bohaterki nietuzinkowa. Opisuje ją dobrze zdanie, że była wspaniała w ścianie i trudna w czterech ścianach. Waleczna i harda. Twarda Polka.

[MarcinLemanski · Rating 4 out of 5]

Polecam

[Polevka · Rating 5 out of 5]

Kolejna rewelacyjna ksiazka pani Kaminskiej. Autorka w niesamowity sposob potrafi stworzyc atmosfere dawnych czasow, przyblizyc tamten klimat, sprawic ze czytajac, czuje sie czescia tamtych wydarzen. Calosc jest plynna, spojna i fascynujaca. Wszystko jest przejrzyste i zrozumiale. Bardzo podoba mi sie szacunek z jakim autorka opisuje zycie bohaterow. Z niecierpliwoscia czekam na kolejna biografie.