Het Münchhausenparadigma. Waarom Freud en Lacan ertoe doen

by Marc De Kesel

nan

Genres: Psychoanalysis, Philosophy

288 pages, Paperback

First published January 1, 2019

Reviews

[Inge Janse · Rating 2 out of 5]

Kort en bondig: Lacan is een charlatan, en De Kesel maakt zijn werk niet per se begrijpelijk. Nouja, natuuurlijk maakt De Kesel het begrijpelijker dan de originele seminaries (of hoe die dingen ook heten) van Lacan, maar dat betekent nog niet dat dit boek er zomaar ingaat bij mij. Daarvoor is het idioom en de manier te denken oneindig veel te postmodern voor mij. De Kesel spreekt vanuit een paradigma dat niet het mijne is, wat het summum oplevert van 'east is east, and west is west, and never the twain shall meet'.

Bovendien word ik zeer, zeer opstandig van de theorieën van Lacan. Dat er afstand is tussen wie ik wil zijn en wie ik ben, prima. Dat ik een ander nodig heb om een zelf te creëren, bon. Dat de instandhouding van mijn onderbewustzijn een belangrijk ding is, soit. Maar op het moment dat de psychoanalyse voorspellingen gaat doen (over taalverwerving, discriminatie, geestesziekten, kunst, feitelijk alles), dan valt mijn wereld in stukken. Het is nogal simpel: een theorie die alles kan verklaren, kan niets verklaren. En een theorie die zichzelf uit elk probleem kan praten (en dus onaantastbaar is voor kritiek), die moet wel onjuist zijn.

Natuurlijk zitten er ook mooie stukken in. Waar de theorie verlaten wordt, en De Kesel via de theorieën van Freud en Lacan nieuwe perspectieven biedt om kunst, cultuur, sociologie en psychologie te interpreteren, komen veel interessante manieren van 'oh, zo kun je er óók naar kijken!' naar voren. Tegelijkertijd zijn die interpretaties vanwege de - ik druk me eufemistisch uit - gammele theorie enorm onzeker en instabiel, dus ik zou er nooit blind op varen.

Ik las dit boek vanwege een filosofiecursus, en tijdens die week in Frankrijk sprak ik veel mensen die wél zweren bij dit boek. Ook sommige recensies waren lovend. Ik vermoed daarom dat dit boek alleen voor je werkt als je ook openstaat voor dit gedachtengoed én ervaring hebt met het bijbehorende taal- en denkgebruik. Val je daarbuiten (zoals ik), dan kun je beter met een tamelijk grote boog om dit moeras heenlopen, hoezeer Lacan je ook kan helpen hoe je jezelf er aan de haren uit kunt trekken.

PS Heb je dit boek wél gelezen en ben je er net als ik boos over, dan is Kritisch Denken van Johan Braeckman en Maarten Boudry je beste nieuwe vriend.

[Seppe · Rating 4 out of 5]

Een reeks korte essays over centrale concepten en thema's in de psychoanalyse. De Kesel ontwart onduidelijkheden in het werk van Freud en Lacan. Een deel van de essays zijn toegepast op actuele kwesties; racisme, politiek en identiteit.
Vooral onder de indruk door de laatste thema's over esthetiek waarbij Schiller en Bataille werden behandeld binnen het kader van analyse.
Een goede en interessante introductie voor iedereen.

[Joel Van · Rating 4 out of 5]

Wie Lacan beter wil leren kennen, kan het boek van Marc De Kesel goed ter hand nemen. Enige achtergrond in de filosofie en/of de psychoanalyse is daarbij aan te raden, want sommige essays in dit boek zijn anders moeilijk te doorgronden, vermoed ik.

De Kesel onderzoekt hoe het moderne subject zichzelf steeds opnieuw probeert te funderen net als baron Münchhausen die zich aan zijn eigen haren uit het moeras trekt. Zijn stijl is helder en doordacht, maar de inhoud blijft onvermijdelijk abstract.

Desalniettemin ben je na het lezen van dit werk weer een stukje dichter bij de onduidelijkheid of Lacan nu een charlatan is of een genie. Misschien is dat precies wat De Kesel beoogt.

[Melle · Rating 4 out of 5]

Lacan vokr arbeiders (en therapeuten) verklaard. Af en toe behoorlijk theoretisch, maar vooral de passages over politiek en cultuur bieden een praktisch kader om theorieën van Freud in 2019 toe te passen.