شناخت زیبایی

by Félicien Challaye (Translator علی اکبر بامداد)

first edition: 1949
4th: 1978

175 pages, Paperback

Published January 1, 1978

Reviews

[Mohammad Ranjbari · Rating 5 out of 5]

از نخستین کتاب های ترجمه شده در زمینۀ زیبایی شناسی، کتاب شناخت زیبایی اثر فلیسین شاله است. مترجم، به دلیل بکر بودن این بحث در ادبیات فارسی، معادل شناخت زیبایی را در ترجمۀ «استتیک» بکار برده است که امروزه با اصطلاح «زیبایی شناسی» مطرح می گردد. علمی که ریشه در بحث های کانت در هنر و استنباط و قوای تعقل دارد. شما در این کتاب، مطالب را از زبان یک فیلسوف می خوانید و همین امر باعث گردیده رویکردهای کتاب در نقد و شناسایی چندگانه باشد. شاله، با بسیاری از چهره های مطرح ادبیات، زبانشناسی، فلسفه، هنر، موسیقی و حتی معماری و پزشکی و روانکاوی آشنایی داشته و در تحلیل متن از آراء آنها بهره برده باشد.

اندیشه هایی از نقد اخلاقی و فنی نیز در تحلیل شاله به چشم می خورد، گویی او نخستین منتقدی است که از نظام فلسفۀ افلاطونی جدا شده و اعلام استقلال کرده است. به صورت کجدار و مریز، فلسفۀ یونان و متافیزیک را نقد می کند. در معیارهای برتری یک اثر هنری، مهر و محبت و صمیمیت متن و آفرینندۀ آن را با نقل قول، جزو صفات اساسی آن می شمارد. توجه به نظام زبانشناسی و رویکردهای نقد جدید در شیوۀ تحلیل او کم رنگ است اما می توان آغاز و ذکر آن را حس نمود. صف بندی هنر در مقابل طبیعت و رابطۀ متن و جهان واقع، در زمان خود نویسنده از مباحث گرم و تازه ای بوده است.

به دو دلیل خواندن این کتاب برای علاقه مندان ضروری و برای دانشجویان رشته های هنر بسیار ضروری ست.
مهم ترین ضعف در نظام اندیشه ایِ جهانِ مدرن این است که اغلب نمی تواند نقطۀ شروع مناسبی برای خود پیدا کند. هر تفکری که نتواند خود را ریشه شناسی کند یا دچار پیچیدگی غیر کاربردی می گردد و یا وارد مسیر نادرست و کژتاب می شود. برای مختصات یابی هنر مدرن، این کتاب می تواند نقطۀ شروع خوبی باشد. زیرا نویسنده اولین مباحث درگرفته در باب امر زیبا را از چهره هایی نقل می کند که علیرغم مهم بودنشان، امروز ناشناخته مانده اند. مانند: (آمی یِل، برلاگ، لایپز، دوهامل، چامبرلین، اوبنیاک، کلاپارد، ملیساند، وونت و ...)
علت دوم برای ضرورت مطالعۀ این کتاب، حالت بینابین آن است، خوانندگان، همیشه برای آثار منظوم و منثور حالت بینابین و تلفیقی در نظر می گیرند و در جریان شناسی های ادبی به این دو شاخۀ عظیم هنری توجه می شود، اما پژوهش هنری نیز می تواند دارای حالت بینابین باشد. «شناخت زیبایی» تلفیق اروپای رسته از زنجیر کلاسیک و بلاغت متون کهن هست و دیباچۀ ورود به مباحث زبان شناسی، هرمنوتیک، امر زیبا، دنیای متن. در اغلب ارجاعات باید به این برهه از جریانِ نقد هنری توجه شود (علمی که با رویکرد «نقد تکوینی» شناخته می شود.)


از متن:

هنر عبارت از کوششی است که برای ایجاد زیبایی، ایجاد عالم ایده آل و عالم صور و عواطف منزه در کنار عالم واقع به کار برده می شود.
زیبایی عبارت از تناسب و هماهنگی (هارمونی) و بیان حال است. زیبا چیزی است که هم تمایلات جسمانی، هم عقل و ذکاء و هم تمایلات عالی انسان را ارضاء نماید. هر قدر ذهن و حواس و قلب بیشتر راضی شده باشند، به همان اندازه زیبایی کاملتر است... دوست داشتن هنر و زیبایی مخصوصاً می تواند عواطف و احساساتی را که باید همیشه در میان تمام ملل حاکم باشد، یعنی میل به هم زیستی در صلح و صفا را تقویت نموده و عمیق تر سازد. صص 162-163

پ.ن:
{جهان را دوست می دارم، چون هرگز کسی را که در جایگاه دشمن برای من مشخص کنند، دشمن نخواهم شناخت}!
98/03/01