Trauma mag niet gezien worden, niet door mensen die het hebben meegemaakt en niet door de maatschappij. Want durven kijken naar trauma brengt schaamte, schuld en afkeer en allerlei andere gevoelens naar boven waar we liever niet mee geconfronteerd worden. Dus doen we alsof trauma niet van ons is, maar iets van de anderen. En door trauma niet te erkennen, wordt onze samenleving zieker. Daarom wordt in dit boek wél naar trauma gekeken, op verschillende niveaus.
Via verhalen van psychiatrische patiënten ontdekken we de belangrijkste thema's rond trauma en herstellen van trauma: veiligheid, verbinding, gezien worden, connectie met het lichaam, integratie. Er wordt beschreven hoe hulpverleners gebukt gaan onder een traumatiserend beleid, waarbij het economisch denken in de zorgsector net de zorg zelf uitholt.
Dit is een maatschappijkritisch boek, geschreven met de voeten in de kliniek, een noodkreet naar het beleid om degelijk te investeren in geestelijke gezondheidszorg, een oproep om meer te streven naar menselijke winst.
Margo Van Landeghem (1979) is psycholoog en relatie- en gezinstherapeut. Ze heeft een getuigschrift Dialectische Gedragstherapie en volgt momenteel een opleiding Psychotraumatherapie. Sinds 2003 is ze werkzaam in een psychiatrisch ziekenhuis en daarnaast heeft ze een privépraktijk. Haar hart heeft altijd in de psychiatrie gelegen, waar ze de kwetsbaarste mensen begeleidt en behandelt. Sinds 2015 ziet u haar ook als expert in het VTM-programma Blind Getrouwd.
Durven kijken naar trauma, gezien worden in de geestelijke gezondheidszorg door Margo Van Landeghem
Als iemand met een post traumatische stressstoornis werd ik direct aangetrokken door dit boek. Het eerste deel bestaat voornamelijk uit het bestuderen van trauma: wat is het, hoe ontstaat het, hoe kan herstel optreden. Voor mij was dit deel, mede dankzij de verhalen van Ade & Rose, super herkenbaar en boeiend.
Verder gaat het vooral over de beleidsmatige kant en dat was voor mij minder interessant. Voor mensen die werkzaam zijn in de geestelijke gezondheidssector is dit boek van begin tot einde boeiend (en jammer genoeg herkenbaar, vrees ik). Van Landeghem brengt verslag uit vanop de vloer, ze is iemand die weet wat er echt scheelt en ontbreekt in de zorg. Haar verhalen zijn schrijnend en een hedendaagse samenleving onwaardig. Ze legt niet voor niets de link tussen trauma’s bij personen en een traumatisch beleid.
De cijfers die ze meedeelt over zelfdoding, verkrachting en kindermisbruik in ons land zijn hallucinant. Door het tekort aan geld is er voor deze problematieken ook veel te weinig aandacht. Wij als maatschappij vinden het ook vaak makkelijker om weg te kijken en te denken dat zoiets ‘alleen maar op een ander’ gebeurt.
Hoewel dit een dun boek is, worden er heel wat gigantisch boeiende onderwerpen en problematieken aangesneden. Te veel om op dit aantal pagina’s echt goed uit de doeken te doen. Van mij mag er dus nog een boek (boeken) volgen opdat er dan per onderwerp meer ruimte en aandacht kan zijn voor alle kanten van de problematieken.
Als schop onder de kont van de zorgsector en de overheid kan het wel tellen. Iemand die weet waarover ze praat, die elke dag op de vloer staat en al jarenlang ervaring heeft. Als zo iemand aan de alarmbel trekt is het vijf na twaalf. Tijd voor actie.
Van Landeghem schrijft op heldere wijze over trauma. Het proces, de invloed die het kan hebben op je gedrag, gedachten, gevoelens, zelfbeeld en het contact met de buitenwereld/de omgeving. Hiervoor neemt zij verhalen uit haar praktijk en belicht vooral de menselijkheid die achter deze getuigenissen (schuil)gaan. Het gevoel dat trauma een ver-van-mijn-bed-show is, verwatert snel.
Als men namelijk verder leest, kom je o.a. uit op de getuigenissen van hulpverleners/collega’s van Van Landeghem. De frustraties, de processen, de nieuwigheden, .. op de werkvloer waar ieder door moet. De nood aan erkenning, veiligheid, zekerheid. Je voelt raakpunten tussen zorgverlener en de hulpbehoevende en dat ‘enge’ definities eerder wegvallen. (‘Jij helpt mij. En ik help jou’ is overigens één van de meest sprekende zinnen uit het boek.)
Reken daarbij hoe de maatschappij ons evengoed kan traumatiseren door bv. te bezuinigen in nodige zorg, betutteling, … en het abstracte begrip trauma krijgt meer(dere) dimensies. Trauma wordt hier niet gezien als platte theorie dat enkel huishoudt tussen/achter de muren van een psychiatrische instelling, maar wordt eerder omschreven als een stevige dynamiek.Net dát maakt ‘Durven kijken naar trauma’ belangrijk: te erkennen dat trauma iets is dat ons zowel als mens én als maatschappij ons aanbelangt en affecteert.
Denk aan een druppel water die valt in een plas: de uitdeinende kringen zijn als het ware rimpelingen die door onze omgeving trekt. Hoe stellen we ons op (als individu) in een traumatiserende maatschappij, wat is mijn positie hierin, ..,zijn enkele van de vele vragen die men zich kan stellen bij het lezen van dit boek.
Van Landeghem kiest als positie, met haar boek, de weg van respect, transparantie, eerlijkheid en verbinding.