Aan de rand van de wereld: Michel Houellebecq

by Martin de Haan

Uitgefloten, toegejuicht: Michel Houellebecq laat niemand koud. Maar wat weten we eigenlijk van die excentrieke man en zijn werk? Is hij echt zo cynisch en nihilistisch als vaak wordt beweerd, of moeten we zijn romans juist lezen als een noodroep in tijden van liefdeloosheid? In tweeëntwintig korte stukken gaat Houellebecqs vaste vertaler Martin de Haan uitgebreid in op deze en andere vragen die de Franse schrijver oproept. Het boek sluit af met de nooit eerder gepubliceerde autobiografische tekst ‘Mourir’ (‘Doodgaan’) van Michel Houellebecq. Aan de rand van de wereld: Michel Houellebecq is daarmee een even leesbare als lezenswaardige kennismaking met het werk van een van de groten van onze tijd.

Genres: Biography, Nonfiction

176 pages, Paperback

First published May 13, 2015

Reviews

[Sam Boone · Rating 4 out of 5]

Dit is écht een goudmijn voor mijn scriptie, mijn dank is groot

[Rolf · Rating 3 out of 5]

Een verzameling intelligente essays die zeer behulpzaam zijn bij het lezen bij het lezen van Houellebecq. Een groot plezier om te lezen.

[Marius Langenaeker · Rating 4 out of 5]

“Literatuur dient nergens toe.”

[Bavo Van Eyken · Rating 4 out of 5]

De mens is over het algemeen een hebzuchtig wezen. Een pluraliteit van ons is materialistisch en vaak ontevreden. Aangezien we onmiddellijk iedere verbetering in ons leven als vanzelfsprekend gaan beschouwen gaat de lat steeds hoger liggen, en wordt elke situatie die aan die verworvenheden niet meer beantwoordt als een onrechtvaardigheid beschouwd.

Het opzoeken van 'primitieve' omstandigheden is zelden een oprechte queeste naar een eenvoudiger leven, maar meestal simpelweg een tijdelijke contrasterende ervaring op een minimalistische camping of pseudo-diepzinnige rugzaktocht, om daarna uitgebreid mee uit te pakken.

Een gevolg van deze ingebakken neigingen is het feit dat ons vergelijkingsmateriaal zich quasi-uitsluitend beperkt tot de groep mensen die op de voor ons relevante gebieden boven ons staan. Het gaat dan over mensen die rijker zijn, mooier wonen, vrijgeviger zijn, een betere relatie hebben, een leukere job, een grotere tuin (met zwembad uiteraard), meer status en aanzien hebben, er gelukkiger en fysiek aantrekkelijker uitzien, intellectueel uit beter hout gesneden zijn, enzovoort.

Een verkeerde sociale mix, gecombineerd met bovenstaande sentimenten is een recept voor frustratie en minderwaardigheidscomplexen. U doet er dus goed aan u te omringen met een aanzienlijk deel aanvaardbare armeren, zowel financieel als op allerlei andere gebieden.

Anders overkomt u wat ik voelde bij het lezen van deze prachtige bundel essays van vertaler Martin De Haan over het leven en werk van Michel Houellebecq.

Ik lees deze Franse auteur graag, en heb daar in het verleden al over geschreven, maar de inzichten, analyses en interviews in dit boek voegen een geheel nieuwe dimensie toe aan dat oeuvre.

Aangezien ik zelf geen taalkundige opleiding op academisch niveau heb genoten, heb ik regelmatig het gevoel dat ik een zekere analytische bagage als lezer ontbeer. Combineer dit met een mentale spreidstand die bestaat uit zelfoverschatting enerzijds en flagrante onkunde op gebied van literaire symboliek (of zelfs symboliek in het algemeen) anderzijds, en je krijgt een dubbelzinnige situatie waarin de inzichten van De Haan zowel opwekkend, geloofwaardig als spannend, maar ook confronterend en wrang zijn.

Toch overweegt het prikkelende en de vreugde over de inkijk die de schrijver hier geeft om de ideeënwereld van Houellebecq. Het is duidelijk dat De Haan, die op vandaag een tiental werken van Houellebecq heeft vertaald, maar ook interviews met hem heeft afgenomen en langdurig bij hem op bezoek is geweest, de schrijver kent op een manier die weinigen hem nadoen.

In deze bundel belicht hij met een belezen vanzelfsprekendheid verschillende werken van Houellebecq en cruciale aspecten daaruit. Een aanrader voor iedereen die het werk van deze Franse provocateur beter wil begrijpen.

[Johan · Rating 4 out of 5]

Overigens de herziene en uitgebreide editie (derde druk) 2023 gelezen. Die me noopt Houellebecqs eigen werk weer opnieuw ter hand te nemen. En daarnaast diens handreikingen voor een beginnende dichter; Leven, leiden, schrijven. Daarnaast kun je aan de hand van dit boekje een mooie literatuurlijst opstellen met boeken van schrijvers die Houellebecq vooraf zijn gegaan en hem ook tot schrijven hebben aangezet; Pascal, Comte, Schopenhauer, Nietzsche, Lautréamont, Baudelaire, Lovecraft, Balzac, Proust, Barthes en Huxley. Om er een paar te noemen.

Het enige moment waarop de Haan tekortschiet in dit werkje; is in het hoofdstuk waarin hij Houellebecq halfslachtig verdedigd. Namelijk over de periode toen de schrijver in een rechtszaak verzeild raakte, over het dan wel of niet vertonen van een pornofilm; waarin Houellebecq samen met zijn vrouw te bewonderen valt. Dat is eigenlijkt het enige moment waarop de Haan hapert in zijn schrijfstijl en argumentatie. Verder is Aan de rand van de wereld een tof boek dat iedere liefhebber van het werk van Houellebecq niet onberoerd zal laten.

[Menno Beek · Rating 3 out of 5]

Drie sterren, omdat er een gave quoute van Aron instaat, die me dit boekje cadeau deed. Zonder die quote, twee sterrern, want hoewel dit een enigszins interessant boekje is, met wat diverse achtergrondverhalen betreffende H. een serie sterke foto's en een literaire bijdrage van H. zelf, is het probleem dat de H.-vertaler en schrijver van dit boekje Martin de Haan iets te nadrukkelijk aanwezig is op de meeste pagina's. En dan niet op een manier die je er toe aan zou zetten het hele oeuvre van Martin de Haan te kopen: zij opinies zijn ongetwijfeld belangwekkend, en tegelijk had ik graag wat meer objectieve informatie over H. gezien en een meer gebalnceerde plaatsing van H. in de Europese literatuur. En voor alle duidelijkheid, als ik in deze recensie H. schrijf, bedoel ik Houellebecq, en niet de Haan.

[Mel Bontje · Rating 4 out of 5]

Brede profielschets van de schrijver Michel Houellbeecq. Bevat verdiepende en verduidelijkende stukken over de verschillende thema's die in Houellebecqs boeken voorbij komen, e.g. indivualisme, economisch liberalisme, het 'misgrijpen' en de vervreemding (van personages ten opzichte van hun leefomgeving).

[Anna · Rating 4 out of 5]

Martin de Haan schetst in dit boekje een goed beeld over de Franse schrijver Michel Houellebecq.