'Eenmansconsumentenbond' Jasper van Kuijk bespreekt al jaren slecht ontworpen producten en diensten. In zijn populaire Hoe moeilijk kan het zijn?-columns in de Volkskrant maakt hij duidelijk wat er mis is gegaan bij het ontwerpen en welke ontwerpprincipes hieraan ten grondslag liggen en hadden moeten liggen.
In Ligt het nou aan mij? fileert Van Kuijk nieuwe gebruiksproblemen en geeft hij heldere (en pijnlijk grappige) analyses. Het boek is voorzien van illustraties en de stukken zijn ingedeeld en ingeleid per categorie (bijvoorbeeld 'thuis', 'zakelijk bekeken', 'kinderen' en 'openbaar vervoer'), waardoor er een goed beeld ontstaat van de specifieke ontwerpuitdagingen.
Een gebruiksaanwijzing vooraf: het lezen van dit boek gaat met de nodige leedvermaak en opgetrokken wenkbrauwen. En een grote geruststelling: nee, het ligt (waarschijnlijk) niet aan jou.
Jasper van Kuijk is ontwerpwetenschapper, columnist en cabaretier ‘in ruste’. Jasper is verbonden aan de TU Delft en de Universiteit van Karlstad in Zweden. In de Volkskrant schrijft hij de column ‘Hoe moeilijk kan het zijn?’, waarin hij denkfouten in hedendaagse ontwerpen fileert. In 2022 verhuisde hij naar Zweden, maar niet voordat hij De slimste mens wist te winnen.
Een leuk, informatief, maar ook zeker grappig boek over gebruiksproblemen en wat hij er van vindt. Ik vond het interessant om te lezen, OK soms was het een tikje té technisch/saai voor mij, maar dat duurde altijd maar heel kort. Voor het meest vond ik het heerlijk. Ik heb ook flink wat stukjes waar ik het helemaal mee eens was, en dus zat ik af en toe mee te knikken. En ik heb ook een aantal stukken gedeeld met mijn man want hij vindt dit soort dingen ook altijd leuk. De schrijfstijl vond ik goed, hij heeft een fijne schrijfstijl met humor en hij houdt het interessant en gooit er ook persoonlijke ervaringen in. Iets wat ik altijd erg waardeer in boeken want het geeft toch net dat beetje extra. Ik zou het boek dan ook zeker aanraden en ik moet maar eens kijken of ik zijn eerste boek ook kan vinden want ik wil zeker meer.
En toen was er een tweede boek met grappige verhaaltjes over ontwerpfouten waar je als consument tegen aan kunt lopen (of beter gezegd: zeker een keer tegenaan loopt). Een bundeling van columns die eerder in de Volkskrant zijn gepubliceerd, maar daar waar nodig zijn geactualiseerd en/of aangescherpt op basis van inbreng van lezers. De vraag is dan natuurlijk: Is het meer van hetzelfde? Of is het een mooie aanvulling op dat wat er reeds was?
Het kan natuurlijk allemaal gewoon aan mij liggen, maar voordat ik in ga op de inhoud wil ik het eerst eens hebben over de fysieke vorm van deel twee. En dan voornamelijk in vergelijking met deel één. Want visueel lijkt het op het eerste gezicht mooi bij elkaar te passen. Beide boeken hebben het grappige ontwerpfoutje dat de tekst op de voorkant op de kop staat. Behalve dan, bij deel twee, de tekst: Auteur van Hoe moeilijk kan het zijn? Deze staat namelijk niet op de kop. Dit is echter prima te vergeven. Maar als boekenliefhebber (en dan vooral één die een serie het liefst in dezelfde vorm in de collectie heeft te staan) gaan mijn handen toch een beetje jeuken bij het feit dat de boeken qua grootte niet identiek zijn. Deel twee is namelijk een centimeter hoger en dieper. De diepte kun je in een boekenkast nog wel verdoezelen… maar dat hoogte verschil niet. AAAAARRRRRRGGGGGG.
Gelukkig maakt de inhoud het deels goed (zover je een ontwerpfout als het voorgaande goed kunt maken). Want mijn dyslecticus hart maakte blije sprongen toen ik zag dat de tekst gepaard ging met illustraties, welke in deel één niet aanwezig waren. Deze illustraties zijn gemaakt door Florian Kullberg. Wiens naam van mij ook wel een plekje had mogen krijgen op de titelpagina. Want de illustraties bieden wel een meerwaarde aan het gehele product. Oké, toen ik deel één las miste ik de illustraties niet, want ze waren er gewoon niet en voor de inhoud was het ook niet perse nodig. Echter, nu ze in deel twee wel staan, had ik ze voor geen goud willen missen. Het geeft toch een ander soort impressie. Dan is het toch jammer dat ze in deel één ontbraken.
Dan kom ik nu eindelijk tot de tekstuele inhoud. Waren de columns in het eerste deel nog op zichzelf staande stukjes tekst, nu zijn de columns verdeelt op thema. Elk thema bevat 4 tot 7 columns die iets met elkaar gemeen hebben. Bijvoorbeeld: Het internet, gebouwen, openbaar vervoer, uitgaan, vakantie etc. En elk thema heeft een inleidende tekst. Dit maakt het boek een stuk overzichtelijker dan deel één. Maar net als bij deel één blijft het gevoel hangen dat er meer te vertellen valt over de aangehaalde onderwerpen, ondanks dat elke column mooi afgerond wordt qua verhaal. Nu snap ik dat columns zo werken, echter in boekvorm zou het interessanter zijn als er ook wat wetenschappelijke onderbouwing werd toegevoegd. Zo van: Dit is de column (welke grappig is om te lezen) en hier is het wetenschappelijk onderbouwde verhaal (zodat je ook wat kunt leren). Dit zou voor een universitaire docent toch wel mogelijk moeten zijn en past ook zeker binnen het assortiment van Maven Publishing. En ja, dit ligt hoogstwaarschijnlijk gewoon aan mij. Ik kom er eerlijk voor uit.
Ligt het nou aan mijAl met al is dit tweede deel inderdaad meer van hetzelfde. Met de nadruk op meer (nog steeds super blij met die illustraties) en dat is totaal niet erg. Want het eerste deel was al zeer tof om te lezen. Leer je er veel van? Niet echt. Tegen veel van de ontwerpfouten die aangekaart worden zal je zelf ook wel op gelopen zijn. Soms zit daar een reden achter en soms is het domweg slecht ontwerp. Maar de humor waarmee de ontwerpfouten in kaart zijn gebracht maakt het plezierig leesvoer en zeer herkenbaar. Voor de mensen die de Volkskrant lezen (inclusief de geplaatste columns) zal er niet veel nieuws te beleven zijn aan “Ligt het nou aan mij?”. Maar voor elke andere lezer die humor kan waarderen en de wereld van slechte ontwerpen interessant vindt is dit zeker weer een tof boek om enkele uurtjes in te vertoeven.
Zijn andere boek: Hoe moeilijk kan het zijn vond ik het lezen meer dan waard, vandaar dat ik deze ook wilde lezen.
Dit boek stelde zeker niet teleur. Ik las het naast een verhalend boek, omdat dit makkelijk kan. Dit boek is namelijk opgebouwd uit columns. Je kunt er dus 1 lezen, 2 of nog meer. Gewoon even tussendoor of wat langer lezen.
De onderwerpen zijn zo herkenbaar, dat het een geruststelling is: Nee het ligt dus niet aan mij.
Columns over zaken of dingen waar we allemaal wel eens mee te maken hebben of anders er van gehoord hebben op een duidelijke en humoristische manier gebracht. Lekker om als ontspanning te lezen.