Александър Велики

by Nikos Kazantzakis, Никос Казандзакис, Драгомира Вълчева (Translator)

Александър е герой, велик пълководец, цар, мистик, мисионер, потомък на Херакъл. Той е легенда и в същото време – човек от плът и кръв – войник, свикнал на изпълнения с пороци войнишки живот. Александър е една от най-магнетичните и пленяващи въображението фигури в световната история. И неговият изключителен живот е разказан брилянтно от Никос Казандзакис.

Историята на древногръцкия владетел е предадена от гледната точка на младия Стефан – момче, което израства заедно с Александър, а по-късно става негов офицер и го следва в походите му из далечни земи. Подобно на „В дворците на Кносос“, и в романа „Александър Велики“ Никос Казандзакис отправя своите послания към юношеска аудитория. Книгата обаче може да вдъхнови читатели на всички възрасти – стига само да помнят какво е да си млад, смел и да мечтаеш за невъзможното.

Писателят е успял да избегне изкушението да представи Александър в изцяло положителна светлина. Романът може да послужи като чудесен урок по героизъм и чест, но в същото време изгражда един пълнокръвен, многопластов образ на древния пълководец – едновременно близък до историческите източници и плод на личната философия на Казандзакис.

Genres: Fiction, Historical Fiction, Classics, Literature, Novels, 20th Century, Greece

360 pages, Paperback

First published January 1, 1978

About the author

Nikos Kazantzakis (Greek: Νίκος Καζαντζάκης) was a Greek writer, journalist, politician, poet and philosopher. Widely considered a giant of modern Greek literature, he was nominated for the Nobel Prize in Literature in nine different years, and remains the most translated Greek author worldwide.

Reviews

[Велислав Върбанов]

Прекрасна книга, в която се разказва за най-големия авантюрист и пълководец на този свят! Никос Казандзакис е написал историята на Александър Велики под формата на детски роман, но това не означава, че го е представил като изцяло положителен герой. Александър е описан като сложна и многопластова личност, която има своите противоречия.

Великият владетел не се задоволява с това да обедини цяла Елада под своя власт, нито с покоряването на Персия и Египет, а винаги страстно търси следващото грандиозно приключение... Обаче, като ученик на Аристотел, той високо цени елинската култура, като друга негова голяма цел е да я разпространи по целия свят. Историята е разказана от гледна точка на Стефан, който е израстнал заедно с Александър, и остава негов близък и верен приятел. Мисля, че постиженията на Александър Велики са също толкова важна причина, днес да познаваме и да се възхищаваме от богатата древногръцка митология, колкото и любимата му Омирова Илиада.

[Vera]

Μια διαφορετική βιογραφία του Μέγα Αλέξανδρου στηριζόμενη σε ιστορικά στοιχεία, αλλά και στη φαντασία του Καζαντζάκη. Η προσωπικότητα του Αλέξανδρου αναδύεται μέσα από την εξιστόρηση της μεγάλης εκστρατείας του και διάφορα μικροεπεισόδια που φωτίζουν διάφορες πτυχές της, άλλοτε θετικές και άλλοτε αρνητικές!Παρά την υπέρμετρη φιλοδοξία του και το ασίγαστο πάθος για τη νίκη ο Αλέξανδρος του Νίκου Καζαντζάκη καταφέρνει να μαγέψει με το δικό του τρόπο μικρούς και μεγάλους αναγνώστες!

[Vera]

Μια διαφορετική βιογραφία του Μέγα Αλέξανδρου στηριζόμενη σε ιστορικά στοιχεία, αλλά και στη φαντασία του Καζαντζάκη. Η προσωπικότητα του Αλέξανδρου αναδύεται μέσα από την εξιστόρηση της μεγάλης εκστρατείας του και διάφορα μικροεπεισόδια που φωτίζουν διάφορες πτυχές της, άλλοτε θετικές και άλλοτε αρνητικές!

[Michalis]

People tend to forget that this is supposed to be a book for children. Of course you'll get more romanticism and beautification of a military campaign. Nonetheless, I read it as a 27 year old and loved it, it kept me reading till the end. You have to read it as a historical novel. If you take this as a factual historical document, you've missed its purpose. Better go read scientific documentation if that's what you're looking for.

[Barahir Gray]

Великият Александър през очите на великия Казандзакис.
Красиво и безмълвно!

[Verginiya Georgieva]

Александър е бил човек с изумителна воля, идеи, желание и стремления. Малко луд, безкрайно смел и с любов към образованието и културата.
Перфектният владетел.
А Казандзакис разказва толкова увлекателно и просто за такива мащабни събития и животи, че нямам търпение пак да се срещна с него в следващо от заглавията му.

[Nikolaos Kantanas]

For those who are interested in a strict retelling of the history of Alexander the Great, this is not the book you are looking for. This is a fictional retelling which focuses on the individual Alexander III of Macedon and the pathos with which he and his companions were bound together. It is as much a fictional retelling of a historical person and time, as it is a dissertation on the spirit of youth. Kazantzakis shows Macedon as the new face of Greece which supplants the old and brings with it vim and vigor.

[Alexander Draganov]

“Александър Велики” е написана с много любов и симпатия към великия владетел, както и с възхищение пред борбения дух на един европейски млад мъж, повярвал, че може да покори целия свят. Поради това и отколешната ми симпатия към могъщия владетел, прочетох книгата с невероятно удоволствие почти до края, когато както винаги, щом става дума за Александър, душата ми се сви при приближаването на неизбежния финал.

Цялото ревю може да прочетете на линка!
https://citadelata.com/%d0%b0%d0%bb%d...

[Kyriakos Sorokkou]

Πρότζεκτ Νίκος Καζαντζάκης

1) Όφις και κρίνο (1906)
2) Σπασμένες Ψυχές (1908)
3) Ο Νίτσε εν τη Φιλοσοφία Δικαίου & Πολιτείας (1909)
4) Συμπόσιον (1922)
5) Ασκητική: Salvatores Dei (1927)
6) Ταξιδεύοντας Ρουσία (1956)
7) Ιστορία της Ρωσικής λογοτεχνίας (1930)
8) Τόντα Ράμπα (1934)
9) Λήμματα στο Εγκυκλ. λεξικόν Ελευθερουδάκη (1927-1931)
10) Ταξιδεύοντας Ισπανία (1937)
11) Ο πρωτομάστορας (Η θυσία) (1910)
12) Ταξιδεύοντας Αγγλία (1941)
13) Ταξιδεύοντας: Ιαπωνία-Κίνα (1938)
14) Ο Βραχόκηπος (1936)
15) Θέατρο: Τραγωδίες με διαφορά θέματα 

16) Τερτσίνες (1937)
17) Οδύσσεια (1938)
18) Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά (1946)
19) Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται (1948)
20) Ο καπετάν Μιχάλης (1953)
21) Ο τελευταίος πειρασμός (1955)
22) Ο φτωχούλης του Θεού (1955)
23) Οι αδερφοφάδες (1963)
24) Αναφορά στον Γκρέκο (1961)
25) Ταξιδεύοντας: Ιταλία [...] Μοριάς (1961)
26) Τραγωδίες με Βυζαντινά θέματα (1928, 1939, 1927, 1951)

27) Μέγας Αλέξανδρος (1978)

Χρόνος ανάγνωσης κριτικής: 1 λεπτό και 20 δευτερόλεπτα

Με αυτό το έργο μπαίνω στην τελική ευθεία για την ολοκλήρωση
αυτού του πρότζεκτ που διήρκησε 2 χρόνια.

Το πρώτο από τα δύο παιδικά μυθιστορήματα του Καζαντζάκη.
Θα ακολουθήσει το Στα Παλάτια της Κνωσού, που διαδραματίζεται
επίσης στα αρχαία χρόνια και θα συνεχίσω με τις 6 τραγωδίες με αρχαία θέματα.
Θα κάνω φινάλε με 2 έργα που εκδόθηκαν πρώτη φορά μόλις τον 21ο αιώνα:
το Ημερολόγιο από το Άγιον Όρος που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις
του Μουσείου Καζαντζάκη το 2020, και το μυθιστόρημα Ανήφορος
που κυκλοφόρησε πρώτη φορά πέρσι το 2022 από τις Εκδόσεις Διόπτρα.

Καταλαβαίνεις ότι είναι παιδικό μυθιστόρημα από τρία πράγματα:
Απουσία βίας που υπάρχει στα άλλα μυθιστορήματα του Καζαντζάκη
Απουσία υπερβολικής φιλοσοφίας και διδακτισμού.
Απλούστερη γλώσσα η οποία διακρίνεται από την παρακάτω σύγκριση
των πρώτων 30 λέξεων από τον Τελευταίο Πειρασμό και τον Μέγαν Αλέξανδρο:

Ανάλαφρο, δροσερό αεράκι του Θεού φύσηξε και τον συνεπήρε.
Απάνωθέ του περικοκλάδιζαν ξεφουντώμενα τ' άστρα, ανθισμένος ο ουρανός,
και κάτω, στη γης, άχνιζαν οι πέτρες, πυρωμένες ακόμα από τη λαύρα της μέρας·
[Ο Τελευταίος Πειρασμός] 

-Στέφανε! Στέφανε!
Η μικρούλα Άλκα είχε μεσανοίξει την πόρτα του σπιτιού της
και πρόβαλε το ζωηρό κεφαλάκι της.
Τα μαλλιά της ήταν μαύρα, σγουρά, δεμένα με τριανταφυλλιά λεπτή κορδέλα.
Τα μάτια της μεγάλα, γεμάτα εξυπνάδα.
[Μέγας Αλέξανδρος]



Ένα μυθιστόρημα που εξιστορεί τη ζωή του Μεγάλου Αλεξάνδρου
από το δάμασμα του Βουκεφάλα μέχρι τη στιγμή του θανάτου του.
Όλα αυτά τα βλέπουμε μέσα από τα μάτια του Στέφανου, ενός φανταστικού ήρωα
πέντε χρόνια μικρότερος από την Μέγα Αλέξανδρο και στενό του φίλο.

Όσοι το πάρουν έχοντας στον νου ότι θα διαβάσουν ένα καθαρά
ιστορικό μυθιστόρημα ίσως απογοητευτούν.
Αυτό είναι ένα παιδικό μυθιστόρημα με απλουστευμένα όσο γίνεται τα γεγονότα
που καθόρισαν την εικόνα του Μεγάλου Αλεξάνδρου και με μικρές ανακρίβειες
λόγω κυρίως της εποχής που γράφτηκε (1940). 

Παρόλο που δεν με παρέσυρε αναγνωστικά και συναισθηματικά
πέρασα αρκετά καλά μαζί του και απέκτησα μια καθαρότερη και γενικότερη εικόνα
για τη ζωή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.


Έχω ακόμη δώδεκα έργα του Καζαντζάκη να γνωρίσω και τετέλεσται*.
*Κάτι που παίζει να γίνει στο τέλος της χρονιάς.

28) Στα παλάτια της Κνωσού
29) (6) Τραγωδίες με αρχαία θέματα
30) Ο Ανήφορος
31) Άγιον Όρος - Ημερολόγιο
32) (3) Μονόπρακτα

[FicusFan]

Smoothly written, can't blame the translator for this. It is a YA book, that whitewashes and romanticizes Alexander.

No conflict with Philip - except one scene for which Philip eventually apologizes
No conflict with Olympias
No conflict between Olympias and Philip
No 'relationship' with Hephastion, other than special friend
No son from Philip's second marriage
Philip's murder was due to 'verbal insult' to Pausanias
No Roxanne at all
No relationship with Bogoas, he becomes a local somewhere who alerts Alexander to a plot
No political killings
No conflict with Aristotle over his adopting barbarian ways
No destruction of Persepolis

Many times the characters talk about 'Greece' a political/national concept that was unlikely to exist at that time.

They also often talk about 'God' or 'God of Greece' when they were polytheists. Christianity sneaks in.

The barbarian ways that have softened the Persians, and that Alexander adopts are called 'Anatolian' ie: Turkish. Modern bias seeps in, with the Greeks blaming the Turks for bad things, when neither entities even exist yet.

Alka the daughter of the admiral and 'friend' of Stephan, behaves and is treated like a modern girl/woman.

At times almost too sweet to get through.

[Svetlana]

Заслужава си прочитането.

[Габриела Щинова]

"Сред съкровищата, които му попаднаха, намери златна кутия с  изкусна направа.
- Какво да сложа в нея? - попита приятелите си.
- За парфюми е - каза Филота.
- На войника не приляга да носи парфюми - възрази Александър.
- Ще сложа вътре "Илиада". Тя е най-ценното нещо, което притежавам."

Александър Македонски е от историческите фигури, силно  вълнуващи въображението. Животът му е изключителен. Разказан е от Никос Казандзакис в книгата "Александър Велики". Тя е предназначена за млади читатели и е написана като приказка. Според отговорния редактор на изданието на български образът на владетеля е многопластов - отчасти художествен,  отчасти документален, но близо до историческите факти.

До 16-годишна възраст Александър е обучаван от философа Аристотел. Когато се възкачва на престола, наследява силно царство и опитна армия.

Преди да навърши тридесет години  създава една от най-големите империи на древния свят, която се простира от Гърция през Египет до долината на река Инд. Той е цар на Древна Македония,  фараон на Египет,  цар на Азия и  Персия.
Непобедим в битките, Александър Македонски е смятан за един от най-успешните командири в историята. Превръща се в еталон за сравнение. Военни академии по целия свят все още изучават бойните му тактики.

Основава двадесет града, носещи името му, най-известен от тях е Александрия в Египет.

"Тук ще построя един голям град. Местоположението е идеално. Морето от север и река  Нил от юг ще пращат корабите си тук. Един ден това ще бъде най-голямото пристанище на Изтока. Ще построя храмове и дворци,  ще прокарам широки улици, ще основа големи школи, библиотека,  гимназион и театри. Ще доведа големи мъдреци,  артисти, учени и поети, за да превърна този град не само в голям търговски център,  но и в голямо духовно средище."

Създадените от Александър Велики  градове-колонии и разпространението на гръцката култура на Изток поставят начало на новата елинистическа цивилизация. А образът на великия пълководец  се превръща в легенда за класически герой, по подобие на Ахил.

[★ray's bookshelf★]

The novel was amazing, every detail about how he started his adventure and how he finished it and the map was really impressive indeed. His death was really sad, because he was young but his was really powerful and that's why his title is Great Alexander and not just a common name! And also he wanted to go even further but he couldn't because it was such a big journey and of course everyone was exhausted and they wanted to come back to their families.

[Juan de Dios Reyes]

Debo reconocer que me decepcionó. Esperaba más de Kazantzakis, particularmente escribiendo sobre un mítico héroe griego (o macedonio), pero no pasa de ser una novelita rosa que más parece un guión de una película de alto presupuesto de Hollywood. No me convenció en absoluto la ambientación ni la caracterización de ninguno de los personajes.

[Стоян Димитров]

“Съществува едно благо, което е по-висше от живота.
-Кое е това благо?
-Свободата! “

Беше 13 юни. Привечер Александър затвори очи и никога повече не ги отвори!

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΝΤΑΥΘΑ ΕΣΤΗ

[Christopher]

Before I started this book, I did not realize that it was written for children (in 1940). It states that it is intended for adults as well, but I'm not sure that too many adults would enjoy it. This book is clearly intended for 10-12 year olds, and is a rather lite novel of Alexander's life. There isn't much detail, and there is another "main" character in the book who disappears at times.

I know that it is a fictionalized story, and written more than 80 years ago, but even taking that into account I couldn't give it more than two stars, even for children.

[Χρηστος Αθανασόπουλος]

Ο Καζαντζάκης μας αφηγείται από την αρχή μεχρι το τέλος την ιστορία του Μέγα Αλέξανδρου με την μοναδική του παραστατικότητα και ζωντάνια. Σίγουρα δεν το κάνει με μεγάλη ακρίβεια ή αμεροληψία οπότε αν ψάχνεται για ένα ιστορικό ανάγνωσμα δεν είναι για εσας. Θα το ευχαριστηθειτε πίστευω αν το δείτε ως ένα μυθιστόρημα.

Οι σελίδες πέρασαν χωρίς να το καταλάβω και σε αυτό βοηθησαν τα μικρά συντομα κεφάλαια που δεν με άφηναν να βαρεθω. Όλο το βιβλίο δεν είναι μια απλη αφήγηση των γεγονότων, θυμίζει περισσότερο έναν παππού που λέει την ιστορία στα εγγόνια του. Είναι σαν πραγματικά ο Καζαντζάκης να σου λέει την ιστορία κι όχι απλά ένας απρόσωπος αφηγητής.
Ένα πράγμα που παρατήρησα είναι πως περιέγραφε τα πάντα με το δικό του προσωπικό στυλ αλλά και οι χαρακτήρες πολλές φορές μιλουσαν με το δικό του προσωπικό στυλ με κάποιες περιπτώσεις τελείως διαφορετικά άτομα να μιλούν με τον ίδιο τρόπο και να εκφράζουν τις ίδιες απόψεις. Αυτό συχνά θεωρείται λάθος γιατί έχεις χαρακτήρες να λένε πράγματα που δεν θα έλεγαν στην πραγματικότητα, δηλαδή όχι και τόσο ρεαλιστικούς. Προσωπικά δεν με ενοχλεί η έλλειψη ρεαλισμού αρκεί να αποσκοπεί κάπου. Κι εδώ αν και σε κάποια σημεία έφτασε σε υπερβολικα σημεία, ο Καζαντζάκης όχι μόνο πέρασε τις ιδέες του μέσω των χαρακτήρων αλλά και το έκανε με έναν πολύ άμεσο και παραστατικό τρόπο που μου κρατούσε συνεχώς το ενδιαφέρον.

Σαν υπόθεση και ιστορία μου άρεσε πολύ. Τόσο ως το περιεχόμενο της όσο κι ως προς τον τρόπο που ξετυλιχθηκε μέσα από αυτό το βιβλίο οι αυτόν τον συγγραφέα. Εκεί που αρχίζω να έχω πρόβλημα είναι με τον υπερβολικό σωβινισμό και την συνεχη εκθειαση του ελληνικού πνεύματος. Στην αρχή δεν είναι τόσο μεγάλο πρόβλημα αλλά όσο συνεχίζει η ιστορία τόσο πιο ενοχλητικό γίνεται. Κάθε δύο σελίδες όλοι οι χαρακτήρες αναφέρουν πόσο καλύτεροι είναι οι Έλληνες και πως οι βάρβαροι δεν είναι αντάξιοι τους. Και πως οι Έλληνες έχουν υποχρέωση να τους φωτίσουν σαν να πρέπει να εξημερώσουν ζώα.

Υπάρχει μια ρομαντικοποιηση του Αλέξανδρου κι όλης της αιματηρής εκστρατείας του. Το βιβλίο φαίνεται να υποστηρίζει τις κατακτητικές και επεκτατικές ιδέες του Αλέξανδρου κι άλλων χαρακτήρων κι όχι απλά να τις αναφέρει σαν απόψεις των πρωταγωνιστών. Δεν υπάρχει ισορροπία ανάμεσα σε αυτές τις απόψεις κι άλλων χαρακτήρων που διαφωνούν καθώς όσες φορές που κάποιος εξέφραζε αντιρρήση γινόταν από χαρακτήρες που υποτίθεται δεν έπρεπε να παίρνουμε πολύ στα σοβαρά. Όταν έχεις τον Αριστοτέλη να σου λέει πως ο Αλέξανδρος είναι το πιο τέλειο ον που υπάρχει καταλαβαίνεις πως κάτι δεν πάει καλά ενώ όσοι διαφωνουν τους απορρίπτουν ως τρελους ή ως συναισθηματικές γυναίκες.

Ξαναλέω η ιστορία μου άρεσε αλλά κάποιες ιδέες που βρίσκονταν παντού μέσα στο βιβλίο με ενοχλούσαν και με αποσπούσαν από το να απολαύσω την εξέλιξη της πλοκής.

[Ангел]

... и се приготвиха да потеглят на път с едно-единствено притежание- надеждата.

[Kosta Dalageorgas]

Written by Nikos Kazantzakis as a book to educate Greek children about Alexander the Great, it chronicles all the major events of his life and uses a nice framing device of having a childhood contemporary of Alexander, Stephen, open the story and be with him during his conquest of the East and finally at his death. Welll written by Kazantzakis and translated by Vasils, this one was problematic with me when it started discussing bringing “Greek light to the barbarians of Asia” and “the conquered would welcome us with open arms”. Serialized during WWII, it comes off as more of a paean to Greek nationalism, which makes me feel a bit uneasy about it in 2026. Not a bad introduction to the life of this controversial historical figure who wanted to conquer the whole world.

[viv.liophile]

Ο Καζαντζάκης αφηγείται την ιστορία του Μεγα Αλεξάνδρου μέσω της εκστρατείας και διαφόρων γεγονότων που συνέβησαν. Ο συγγραφέας τοποθετεί στην ιστορία το Στέφανο ένα από τους πιο πιστούς ακόλουθους και φίλο του Μ. Αλεξάνδρου μέσω του οποίου ξετυλίγεται η ιστορία της εκστρατείας.

Λόγω των ζωντανών περιγραφών αλλά και των μικρών κεφαλαίων η ροή είναι πολύ γρήγορη και δεν βαρέθηκα στιγμή.

Ένα βιβλίο το οποίο προορίζεται για παιδιά ωστόσο διαβάζεται άνετα και από μεγάλους.

[Anna Coopey]

I'm really intrigued by Kazantzakis' choice to write this in 1940. Intending on looking into whether this was entirely commissioned (as it was serially published - or to-be-serially published - in a children's magazine) or whether he had some control on what he wrote: but it seems odd to me that he would write on Alexander the Great at the very period that the Third Reich were appropriating him, and when Metaxas was in command in Greece.
Hm.

[Rudiculous Taylor]

Only the fact that it's a book written for children excuses the blatant nationalism and the glorification of conquest in this book. I guess it makes it actually worse. Honest Greeks versus treacherous Persians is nothing new and the Persian yoke was maybe preferable to the Greek equivalent. But yeah it was a different time and Kazantzakis being the national writer of Greece gets away with it. I still didn't like it and had to force myself to finish it. Btw read the German version.

[Jeff]

A concise enough biography about Alexander for young adults. Not bad. Fairly accurate and thorough enough, though the writing can be dry at times, and it takes a long time for the storyline of Alexander's conquest to kick in. Story is also bogged down by a needless and unsatisfying subplot with Stephan serving as a sort of co-protagpnist.

[Georgia Parisi]

Ιστορικό μυθιστόρημα για παιδιά, κι όμως διαβάζεται απολαυστικότατα και από ενήλικες. Η ιστορία του Μέγα Αλέξανδρου μέσα από τη ματιά του γιου του ιατρού του Φιλίππου. Και σε αυτό το έργο διαφαίνεται η αξία που δίνει ο Καζαντζάκης στην ελευθερία, τον ανήφορο προς ανώτερους στόχους, στο Ελληνικό πνεύμα.

[Pedro]

Simply written, but aimed at younger people. If you haven't read Manfredi's Alexander series, it's worth a read, for it is concise and takes in Alexander's travails. If you intend on reading Kazantzakis, start with Zorba.

[Anastasios Pardalis]

One of my favourites.

[Stefan Stanchev]

Захаросана и романтична история. Не мога да я определя като силна книга за Казандзакис.

[Πόπη]

3.5*

[Valentina Chrysa Rota]

Σε ταξιδεύει στην εποχή του Καζαντζάκη που σε ταξιδεύει στην εποχή του Αλςξανδρου.

[Geri]

Great book for learning about Alexander The Great, the language is simplified so it's not hard to read. In my opinion it is a good start if a person wants to go deeper into his life later.