تجدد ژاپن امروز

by Natsume Sōseki, سیدآیت حسینی (Translator)

این کتاب که با همکاری مرکز مطالعات ژاپن منتشر شده؛ متن سخنرانی ناتسومه سوسه‌کی از بزرگ‌ترین نویسندگان و اندیشمندان ژاپنی است که در سال ۱۹۱۱ دربارۀ پدیدۀ تجدد و نوگرایی ژاپن ایراد شده است.

این اثر ما را به کوران دگرگونی‌های سیاسی و اجتماعی اواخر «دوران مِی‌جی» می‌برد و با دغدغه‌ها و نگرانی‌های نویسنده‌ای آشنا می‌سازد که تاریخ ژاپن و اوضاع آن روز جهان را خوب می‌شناخته است.

ناتسومه با بیانی شیرین، با بهره‌گیری از کنایه‌ و استعاره‌ و با شوخ‌طبعی فروتنانه‌ای مفهوم «تجدد» را از دیدگاه خود تعریف می‌کند، سپس با آوردن دلایلی، در مقایسه با فرآیند توسعه در غرب، تجدد ژاپن را شتاب‌زده، تقلیدی و عاریتی ارزیابی می‌کند و درباره‌ی پیامدهای روانی و اجتماعی چنین تجددی هشدار می‌دهد.

با شدت گرفتن فرآیند تجدد در دوران مِی‌جی که با تقلید از غرب در تمام شئون نیز همراه بود، بسیاری از نویسندگان و متفکران احساس خطر کردند و به نقد این تجدد وارداتی و شتاب‌زده دست زدند که این گونه نقدها در ژاپن با نام «نقد تمدن» شناخته می‌شوند. سخنرانی حاضر یکی از شاخص‌ترین و ماندگارترین آثار در حوزه‌ی نقد تمدن در ژاپن است.

Genres: Nonfiction

112 pages, Paperback

Published January 1, 1398

About the author

Natsume Sōseki (夏目 漱石), born Natsume Kinnosuke (夏目 金之助), was a Japanese novelist. He is best known for his novels Kokoro, Botchan, I Am a Cat and his unfinished work Light and Darkness. He was also a scholar of British literature and composer of haiku, kanshi, and fairy tales. From 1984 until 2004, his portrait appeared on the front of the Japanese 1000 yen note. In Japan, he is often considered the greatest writer in modern Japanese history. He has had a profound effect on almost all important Japanese writers since.

Reviews

[Maziyar Yf · Rating 2 out of 5]

تجدد ژاپن امروز کتابی ایست در نقد مدرنیته و تجدد در ژاپن ، این کتاب در سال 1911 توسط آقای سوسه کی نوشته شده با عینکی حاکی از بدبینی به جریان مدرنیته زمان می جی می پردازد و آنرا تا اندازه ای وارداتی می داند و آینده ژاپن پس از این رشد شدید را نگران کننده می داند . کتاب به تاریخ مدرنیته و چگونگی رخ دادن آن در ژاپن قرن نوزدهم نمی پردازد و شاید بتوان گفت که با نگاهی اجمالی مفاهیم کلی مدرنیته را کمی بررسی می کند ، نویسنده در مورد پیامدهای این مدرنیته بدون ریشه و وارداتی از غرب به خواننده هشدار می دهد ( شاید منظور نویسنده رشد میلیتاریسم و نظامی گری ژاپنی پس از جریان مدرنیته باشد ).

به هر حال ، کتاب کاملا در مورد شرح و توضیح پدیده مدرنیته و تجدد گرایی در ژاپن شکست خورده و هیچ سابقه ای از تجدد در ژاپن ارائه نداده تا خواننده کم دانشی مانند من ، حس کند که بدون مقدمه در دل داستان افتاده است . مدرنیته و تجدد گرایی ژاپن به نظر من موضوعی بسیار مهم است که این کتاب حتی 1% هم به موضوع نزدیک نشده است و برای فهم این پدیده مهم و تاریخی نیاز به مطالعات بسیار بیشتری ایست .

[آیت معروفی · Rating 5 out of 5]

غافلگیر شدم.
دم عباس حسینی نژاد و دوستان نشر پرنده گرم.
عجب کتابی بود.
و عجیب‌تر از اون لحن و بیان ناتسومه سوسوکی
انگار که دکتر داوری صد و ده سال پیش (۱۹۱۱ میلادی)، سخنرانی کرده باشد. با همون لحن و نمک و حوصله و جون به لب کردنی که ازش سراغ داریم.
شدت تشابه موضع و لحن و بیان مدام آدم رو قلقلک میداد تا نتیجه بگیره فیلسوف شرقی یک بنیاد داره.
ناتسومه با حوصله‌و دقتی مثال زدنی به حضار توضیح میده که تجدد ژاپنی چرا تقلیدی و مذمومه.
در اوج اصلاحات دوران می‌جی.
صدای کمتر شنیده شده ایه و همین قدر و منزلت کار نشر پرنده رو بیشتر می‌کنه
فقط کاش کمی کتاسازی و صفحه آرایی کتاب بهتر بود.
اونطوری دیگه همه‌چیز کتاب عالی می‌شد.

[Helen Praspro · Rating 5 out of 5]

سخنرانی ای درباره همه چیز. از attention span کوتاه توده مردم و تاریخ و اصلا، کل دنیا، گرفته تا تقابل و کنش دو محرک «صرفه جوی انرژی»(که یک طوری آدم را یاد انیمه هیچکاک می انداخت) و «تلف کننده انرژی». تقابل لذت و وظیفه. درباره نوگرایی، غربگرایی و...
همه چیز. همه چیز.

[گیتی · Rating 5 out of 5]

یه آدم چجوری باید دست روی دکمه "شروع" مردم کشورش بزنه، تا بعد از سال ۱۹۱۱ ژاپن نسبتا درون انگیخته بشه؟

این کتاب صرفا درباره ژاپن نیست. من موقع خوندن کتاب، همش یاد ایران میوفتادم.

این کتاب، نسخه مکتوب سخنرانی ناتسومه‌ سوسه‌کی در سال ۱۹۱۱ ژاپن هست. موضوع سخنرانی؟ تجدد ژاپن امروز.
ناتسومه از برون انگیخته بودن کشورش در اون زمان، جلوی خود مردم شکایت می کنه. چرا ژاپن بعد از دوران ۲۰۰ ساله بیهوشی (دوران‌ مِی‌جی) در عرض ۴۰ تا ۵۰ سال به کشور های غربی وابسته می شه؟
چرا فرهنگ خودش رو دور می‌اندازه و کارد و چنگال رو به چاپستیک هاش ترجیح می‌ده؟
چرا دیگه مردم ژاپن جلوی غربی ها از "کوه فوجی" حرف نمی‌زدن و دغدغه‌شون آسانسور بالابرِ بی هدف اون زمان شده بود؟
ناتسومه به غرب زدگی کشورش اعتراض می کنه.
سخنرانی از تعریف کلمه "تجدد" شروع و با توضیح شرایط برای درک بهتر و اقدام جانانه به اتمام می رسه.
چقدر یه نفر می‌تونه با نفوذ، کلمات دقیق و مثال های حساب کتاب شده صحبت بکنه تا ژاپن بعد از سخنرانی یه تکونی به خودش بده؟

قسمتی که ناتسومه از کارد و چنگال به دست گرفتن مردمش به جای چاپستیک صحبت می کنه، من یاد استفاده رایج از کلمات خارجی در مکالمه های روزمره خودمون میوفتم. نمی‌گم به جای سلام بگیم درود یا به جای کراوات بگیم درخت آویز زینتی. نه!
ولی به جای "تایم" می‌شه گفت "زمان".
به جای " پارتنرم خیلی تاکسیکه" می‌شه از " همراه من رفتار های درستی از خودش نشون نمی‌ده" یا هر چیزی شبیه به اون استفاده کرد. من که دبیر ادبیات نیستم. نمی تونم بگم از چی استفاده کنیم یا نکنیم. در اون جایگاه نیستم. ولی انقدر فرهنگ لغتنامه ایرانی ضعیفه و ظرف کلماتش تهی‌ هست که مجبوره برای پر کردن اون خلاء از کلمات غیرضروری دیگه صحبت کنه؟
ناتسومه از این مسئله هم صحبت می کنه.

تجدد چیست؟
تعریف ناتسومه از تجدد دو وجه داره.
وجه اول:
" تجدد مسیر بروز و ظهور توان آدمی‌ست. "
وجه دوم:
دو گرایش مهم در انسان رخ می‌دهند که نقش اساسی در تجدد ایفا می کنن: گرایش فعال و گرایش منفعل.

گرایش فعال چیه؟
تا حد امکان از هدر رفتن انرژی جلوگیری می کنه.
گرایشی که باعث شد از پیام با دود فرستادن به چت کردن توی تلگرام برسیم. از پیاده طی کردن به حمل و نقل عمومی برسیم.
گرایش فعال باعث ابداعات و اختراع های بشر هست.

گرایش منفعل چیه؟
در تضاد با گرایش فعال، گرایش منفعل رو داریم.
تمایل به صرف و هدر دادن انرژی به طور دلخواه. از روی میل خودمون.
مثل سرگرمی های مختلف. تصمیم ناگهانی به خوندن کتاب، نقاشی کردن بی وقفه و هر آنچه که برای انسان در اون لذتی نهفته‌ست.

ناتسومه خیلی ظریف، به تعامل و همراهی این دو گرایش با هم در طبیعت انسان می‌پردازه.

حتی ناتسومه از دامنه محدود داشتن این دو گرایش هم صحبت می کنه. شما نمی تونین همیشه از اتوبوس استفاده کنین. (گرایش فعال) شاید دلتون یکم پیاده روی خواست. (گرایش منفعل)
اگر شما بیست چهار ساعت پای گوشی با شخص مقابلتون چت کنین، دلتون می خواد یه بار رو در رو ببینیدش.

میون سخنرانی، ناتسومه برای انتقال بهتر مطلب از سطح هشیاری و آگاهی آدمی هم صحبت می کنه.
شما قبل از اومدن به سخنرانی درگیر اتفاقات مرتبط با اون هستین. توی مسیر سخنرانی چی اتفاقی افتاد؟ بارون اومد؟ پاتون روی کاشی شکسته روی زمین رفت؟ دیر رسیدید؟
ولی وقتی وارد سالن می‌شین دیگه اتفاقات قبل سخنرانی رو به طور موقت فراموش می کنید. این قسمت، شما بالاترین سطح هشیاری رو دارید.
یکم ریزترش کنیم.
بیست دقیقه اول، سعی در متوجه شدن موضوع سخنرانی می کنین.
بیست دقیقه دوم، بالاترین سطح هشیاری برای فهم سخنرانی
بیست دقیقه سوم، خسته شدن مغز و کاهش سطح گیرایی و هوس کردن یک ساندویچ.

ناتسومه شما رو از ته جاده، به کفش‌کَن خونه (چیزی که خود ناتسومه تایید می کنه)، به راهرو، سالن پذیرایی و در نهایت اخرین اتاق خونه می‌بره.

مردم ژاپن بعد از این سخنرانی ساعت ها کار کردن، توی اتوبوس برگشت کارمندان همه توی اتوبوس می خوابیدن. نتیجه کار کردن زیاد نسل قبل ژاپن، ژاپن امروز رو به وجود اورد.
درسته که ناتسومه از وابستگی ژاپن به غرب شاکی بود ولی انکارش هم نمی کرد. می گفت "مردم عزیزم، می دونم ما وابسته ایم. نمی شه کاریش کرد. ما نمی تونیم راه صد ساله پیشرفت رو توی ده سال بریم مگه اینکه ده برابر غربی ها کار کنیم. "
این قسمت (بالا) رو دوبار بخونین.

نمی خوام مقایسه کنم. من هیچ دانشی ندارم. من هیچی نمی‌دونم ولی به عنوان یه ایرانی، می بینم. منم ناراحتم. حق ما این نیست. لیاقت تمدن ما این نیست که بوسیدیمش گذاشتیم کنار.
ایران باستان پر از جشن های رنگارنگ بود. هر روز یه مناسبتی برای شادی و رقص بود. الان چی؟ هر طرف نگاه می کنی همه می‌زنن توی سر همدیگه. همه جا تاریکه. تیره‌ست. خاکستریه. از هوای آلوده و خفقان آور گرفته تا لباس های تیره رنگ مردم. فرهنگ رنگین ما کجا رفته؟ چرا یادمون رفته؟ قدمت هفت هزارساله ما کجا و غرب چهارصد ساله کجا؟

یه چیزی رو یادم رفت بگم ولی خلاصه می‌گم.
درون انگیخته یعنی کشوری که وابسته به خودش هست. فرهنگ و تمدن خودش رو محترم می‌سازه و خودش توی شکل گیری تمدنش نقش داره. برون‌انگیخته معنی عکس درون‌انگیخته رو داره. سوسه‌کی از (نسبتا) برون‌انگیخته شدن ژاپن ناله می‌کنه.

این کتاب یه تلنگر بود. برای من. به عنوان یک انسان. به عنوان کسی که تمایل به گرایش فعال داره ولی گرایش منفعل گیرش انداخته.

ناتسومه به من سیلی زد. یقه‌مو گرفت. محکم کشید. گفت یا حرف های منو داد می‌زنی تا یکی دیگه می‌زنم تو صورتت.

این کتاب درباره "ژاپن" نیست. درباره تجدده. از تجدد من گرفته، تا شما، تا یه ایران.

[Saeed Aj · Rating 5 out of 5]

تجدد هرقدر پیش رفته باشد، امنیت و آرامشی که ثمره آن تجدد باشد بسیار ضعیف بوده است و اگر تنش و اضطرابی را که محصول رقابت است به حساب بیاوریم، آسایش و خوشبختی ما تفاوت چندانی با دوران توحش و بی‌تمدنی نکرده است.

[Ali · Rating 4 out of 5]

کتاب خوبی و میشه از خیلی مطالبش برای پیشرفت کشور خودمون وام گرفت

[Azin · Rating 5 out of 5]

ناتسومه سوسه کی از نویسندگان دوران میجی در ژاپن بود!
امپراطور میجی بعد از دوران شوگان سالاری که بیش از ۲۰۰ سال در ژاپن تداوم داشت روی کار اومد و شروع به اصلاحاتی از قبیلِ تغییر قانون اساسی، مدرن سازی، غربی کردن ژاپن و.. کرد.
در واقع ژاپن در دوران شوگان ها مرزهای خودش رو به روی جهان بسته بود و به جز چند کشور معدود، با هیچ کشوری داد و ستد نداشت.
در نتیجه ی این انزوا، ژاپن چه از نظر تکنولوژی و برخورداری از علوم و فنون مختلف و چه از نظر فر��نگی(البته اونچه در غرب تمدن نامیده میشد) عقب افتاده بود و در طی ۵۰ سال امپراطوری میجی و حتی بعد از اون، باید این صدها سال عقب افتادگی رو جبران میکرد!!

اکثر نویسندگان، روشنفکران و حتی مردم عادی اون زمان با این سرعت دیوانه کننده ی تجدد در ژاپن مخالف بودن‌.
همچنین کسانی مثل سوسه کی، اعتقاد داشتن که پیشرفت و تجدد در دانش و تکنولوژی هیچ ایرادی نداره( به شرط اینکه آهسته صورت بگیره و ژاپنیزه و درونی بشه!) اما هیچ نیازی به تغییر آداب و رسوم، پوشش و ظاهر، سبک زندگی و فرهنگ غنی کشورشون نیست اون هم فقط به خاطر اینکه این مسائل در غرب متفاوت هست و زور کشورهای غربی از کشوری مثل ژاپن بیشتره!
(چه بسا اگر شرق و ژاپن قدرت برتر جهان بودن، غربی ها شروع به تقلید و الگو برداری از اونها میکردن؟!)


تجدد ژاپن امروز، کتاب نسبتا کوتاهی ست از یکی از سخنرانی های سوسه کی راجع به تجدد ژاپن..
در این سخنرانی، صحبت پیرامون مفهوم تجدد و تعریف ابداعی سوسه کی از تجدد شروع میشه و با نقد و پیامدهای منفی تجددی که با سرعت خیلی بالا در ژاپن در حال پیش رویه ادامه پیدا میکنه و به پایان میرسه..

در واقع این کتاب کوتاه، نقدیست به تقلید کورکورانه و بدون آگاهی ژاپن از غرب که نه تنها به مدرنیته در ژاپن ختم شد بلکه بخشی از فرهنگ زیبا و غنی، رسوم و سبک زندگی خاص مردم ژاپن رو هم از بین برد و به دست فراموشی سپرد…

ترجمه ی کتاب فوق العاده بود و مسائلی که درش مطرح شد نه تنها راجع به ژاپن، بلکه در مورد اکثر کشورهای شرقی هم صدق میکرد،
با این اوصاف من فکر میکنم خوندن این کتاب‌ احتمالاً میتونه برای غیر ژاپنی ها هم سودمند و مفید واقع بشه!

[Mohammad]

تقریبا انتظار چیزی دیگری داشتم به همراه مثال های بیشتر . اما اینکه 100 سال پیش ژاپن هم مثل ما درگیر بحث تجدد بوده خیلی برام جالب بود البته الان ما بیشتر درگیرش هستیم.
تجدد به نظرم منظوری که داریم رو درست بیان نمی کنه، صرف نو و جدید شدن قطعا معنی نمیده و عملا یک هجمه خارجی برای تغییر منظور است. مثال قاشق هم که تو پانویس بود موید همینه. البته تعریفی که نویسنده ارائه میده به نظرم آنچنان دور از تعریف لغوی نیست. نتیجه گیری بحث بسیار فرهنگی بود ولی مقدمه جوری بود که فکر می کردم بیشتر صنعت مد نظر هست البته می تونه مرتبط باشه ولی خب ... .
صنعت سرگرمی (چه بازی و چه فیلم ) که تا حدی تفکر حاکم یا حداقل بخشی از آن را نشان می دهد رو اگر دقت کنیم به نظرم ژاپن، تلاش هایی برای درون انگیخته بودن انجام داده است. البته تا با مردم این کشور صحبت نکنیم و یا به ژاپن سفر نکنیم زیاد متقن نیست.
به طور کلی سخنرانی یک نویسنده مهم ژاپن است وبرای منی که درباره این کشور چیزی نمی دونم جالب بود. حجم سخنرانی و مطلب هم کم است و ترجمه و ویراست هم اشکالی ندیدم.
خوندنش بهتر از نخوندنش است.

[Mohammadreza khodabakhshi · Rating 5 out of 5]

این کتاب رو یکی از معروف ترین نویسنده های ژاپن نوشته. نویسنده تو این کتاب می‌خواد مارو با غرب گرایی و کپی کردن فرهنگ ها آشنا کنه. این کتاب می‌خواد بهمون بگه که اگر کشوری قصد داشته باشه که شبیه کشورهای پیشرفته و اروپایی بشه ممکنه در این مسیر فرهنگ و هویت خودش رو از دست بده و به یک کپی دست چندم از اون کشورها تبدیل بشه .

راستی من این کتاب رو تو نرم افزار طاقچه خوندم اگه شما هم میخواین با هزینه کمتر کتاب رو بخوانید میتونید از لینک زیر استفاده کنید:

«تجدد ژاپن امروز» را از طاقچه دریافت کنید
https://taaghche.com/book/78044

[Monjik · Rating 5 out of 5]

بسیار خواندنی شاید گاهی خواننده احساس کند که نویسنده رویه‌ای دربرابر تجدد دارد ولی جناب ناتسومه سوسه‌کی موشکافانه به تجدد برون برانگیخته و شتاب‌زده ژاپن می‌پردازد و به خوبی می‌تواند پیش‌بینی آینده نظامی‌گرایانه ژاپن را بکند.
تنها خرده‌ای که شاید به کتاب بتوان گرفت عنوانش است که البته به درستی از عنوان ژاپنی آن現代日本の開化
به پارسی برگردانده شده است ولی شاید این تصور را در ذهن خواننده ایجاد کند که کتابی جامع درباره تاریخ تجدد ژاپن است که به هیچ وجه اینگونه نیست و اگر کسی با موضوع آشنایی پیشین نداشته باشد و با تاریخ ژاپن به ویژه در دوران میجی بیگانه باشد این اثر برای او گیج‌کننده خواهد بود.

[Arghavan · Rating 4 out of 5]

این کتاب در قالب یک سخنرانی بود و انتظار سخنان انگیزشی و ... داشتم یا شکوه و قدمت ژاپن و تلاش و ...
هرچیزی غیر از این و جالب بود که تا انتها خوندم و گفتم تموم شد؟ منتظر بودم بیشتر برام حرف بزنه درنتیجه دوباره رفتم از چند صفحه قبل از پایان رو خوندم.
فکرکنم رسالت کتاب ادا شد ، اندکی تامل کردم.
نمیدونم چنین چیزی رو میشه امتیاز داد یا نه ، وقتی سخنی از سواد من فراتر بوده چه امتیازی بدم؟
لذت بردم.
مترجم محترم هم به خوبی از پس کار براومدند.

[Amir · Rating 5 out of 5]

همینقدر بگم که وقتی دارید کتاب یا رمانی می‌خونید که کلاسیکه و مال ۱۰۰ یا ۲۰۰ یا ۳۰۰ سال پیشه و شاهکار هم هست و تو شاهکار بودنش شکی نیست، قبلش مقاله ترجمان «ویرجینیا ولف؟ اسنوب! همینگوی؟ ضدزن! داستایفسکی؟ یهودی‌ستیز!» رو هم بخونید و بدونید که قرار نیست نویسنده ۱۰۰ سال پیش به شما آگاهی‌ای که کتاب‌های مایکل سندل مثل «انسان بی‌نقص» یا «آنچه با پول نمی‌توان خرید: مرزهای اخلاقی بازار» به شما می‌دن رو به شما بده! بنابراین ذهن‌تون رو باز کنید وقتی دارید این کتاب رو می‌خونید و فقط به مثال‌ها و استعاره‌ها توجه کنید که بسامد و تکرارشون زیاد میشه و حتی اگر این‌ها هم کافی نبود، کتاب رو فقط شروعی برای آشنایی با یک نویسنده‌ی ژاپنی قلمداد کنید و شروعی برای خواندن کتاب‌های دیگرش

[Mohammad Sajjad Asghari · Rating 3 out of 5]

«بگذارید اعتراف کنیم که زندگی ما (مردم متجدد ژاپن) مملو از درد است. احساس می‌کنیم که در سختی و عذابی زندگی می‌کنیم که ذره‌ای از عذاب گذشتگان کمتر نیست. در حقیقت، هرچه تجدد پیش می‌رود، رقابت‌ها شدیدتر می‌شود و زندگی بیش از پیش سخت‌تر می‌گردد.»
این سخنان از نگاه من برای جامعه امروز ایران هم کاملا صادق است.
این کتاب یا بهتر بگویم این سخنرانی دغدغه امروز ملت ایران هم هست.

[Hamed Sanaie · Rating 3 out of 5]

ژاپن نمونه ای از برخورد با تمدن غرب است و مخصوصا در دوره ای برای ایرانی ها وضعیت ژاپن قابل توجه است و قله آمال عده ای گشته است و این کتاب از دید فردی ژاپنی این مواجهه را تحلیل می کند.

[Nikoo · Rating 3 out of 5]

2.5*