Năm lá quốc thư

by Hồ Anh Thái

Năm lá quốc thư là hình ảnh ẩn dụ về năm vị đại sứ thuộc các thế hệ khác nhau. Kết nối năm bức chân dung ấy là nhân vật hai người con gái: “Nàng”, từng là một nhà ngoại giao trẻ Việt Nam. Và Roza, một cô gái Trung Á bị kẹt giữa chiến tranh và xung đột giữa các lực lượng đối địch.

Hai cô gái đều là nạn nhân: Nàng từng bị trù dập, bị vu khống, để rồi khi đối diện với những thủ đoạn thâm độc tàn ác, Nàng dường như bị tước đoạt mất niềm tin, không còn là một cô gái hồn nhiên và đầy hoài bão. Để bắt kẻ từng gây ác với mình phải trả giá, Nàng có ý định cướp lấy lá quốc thư của hắn như một ẩn dụ về việc không thể đặt niềm tin của đất nước vào sai chỗ. Nhưng rồi trong cơn biến loạn của chiến tranh ở đất nước Trung Á nọ, ở Nàng vẫn còn nguyên vẹn tình yêu thương đồng bào, đồng hương. Dồn tâm sức vào việc giải cứu và sơ tán những người lao động bơ vơ, Nàng không chỉ quan tâm đến mạng sống của những con người ấy mà cả đến việc giải tỏa tinh thần nặng nề cho họ.

Còn Roza, cô gái bị kẹt lại giữa những cuộc đảo chính nối tiếp nhau, tưởng như không còn cơ hội rời bỏ đất nước để sang châu Âu đoàn tụ gia đình. Trong những tình huống hiểm nghèo và li kỳ, cô đã được một nhà ngoại giao trẻ của Việt Nam cứu giúp, sau đó nhiều năm còn được anh giúp đỡ kết nối cô với gia đình ở trời Âu. Và ở cái kết của tiểu thuyết, hai cô gái vốn là nạn nhân này đã cùng xuất hiện trong một bối cảnh ấm áp tình người, truyền cảm hứng cho người đọc.

420 pages, Paperback

First published April 1, 2019

About the author

Tiểu sử

Hồ Anh Thái sinh ngày 18 tháng 10 năm 1960 tại Hà Nội. Nguyên quán ông ở Nghệ An. Ông theo học bậc Đại học ngành Quan hệ Quốc tế. Sau khi tốt nghiệp, ông tham gia viết báo và làm công tác ngoại giao ở nhiều quốc gia Âu - Mỹ, đặc biệt là Ấn Độ. Giỏi ngoại ngữ, ông là một nhà ngoại giao, nhà nghiên cứu Ấn Độ, giảng viên. Hiện nay ông là Tiến sĩ ngành Văn hóa phương Đông, công tác tại Bộ Ngoại giao Việt Nam.

Sự nghiệp văn chương

Khởi nghiệp viết văn, Hồ Anh Thái nổi lên như một hiện tượng, với giọng văn trẻ trung, tươi mới, về đời sống thanh niên, sinh viên với những cuộc phiêu lưu, những khát khao khám phá đời sống. Những tác phẩm tiêu biểu của ông thời gian này được biết đến là "Trong sương hồng hiện ra", "Người và xe chạy dưới ánh trăng", "Người đàn bà trên đảo", truyện ngắn "Món tái dê", "Chàng trai ở bến đợi xe"...
Đầu những năm 1990, sau nhiều năm nghiên cứu và làm việc ở nhiều nước Âu - Mỹ, đặc biệt là 6 năm tại Ấn Độ, ông trở lại trên văn đàn với những chùm truyện ngắn độc đáo, hài hước mà thâm trầm về Ấn Độ: "Người đứng một chân", "Người Ấn", 'Tiếng thở dài qua rừng kim tước", "Cuộc đổi chác"...
Từ năm 2000, ông có những tác phẩm được đánh giá cao và gây tranh luận như "Cõi người rung chuông tận thế", "Tự sự 265 ngày", "Bốn lối vào nhà cười", "Mười lẻ một đêm"... Cũng trong năm 2000, ông được bầu là chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội.
Năm 2007, ông trở lại với đề tài Ấn Độ bằng tiểu thuyết "Đức Phật, nàng Savitri và tôi". Đây là cuốn tiểu thuyết đầu tiên của văn học Việt Nam tái hiện chân dung Đức Phật thông qua một cốt truyện hấp dẫn, một văn phong giản dị, một đa cấu trúc có hiệu quả mở rộng chiều kích không gian và thời gian. Sách của ông thường được phát hành với số lượng lớn và đã được dịch ra hơn 10 ngôn ngữ, trong đó có tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Thụy Điển...

Tác phẩm

Các tác phẩm:[2]
Chàng trai ở bến đợi xe (1985)
Phía sau vòm trời (1986)
Vẫn chưa tới mùa đông (1986)
Người và xe chạy dưới ánh trăng (1987)
Người đàn bà trên đảo (1988)
Những cuộc kiếm tìm (1988)
Mai phục trong đêm hè (1989)
Trong sương hồng hiện ra (1990)
Mảnh vỡ của đàn ông (1993)
Người đứng một chân (1995)
Lũ con hoang (1995)
Tiếng thở dài qua rừng kim tước (1998)
Họ trở thành nhân vật của tôi (2000)
Tự sự 265 ngày (2001)
Cõi người rung chuông tận thế (2002)
Bốn lối vào nhà cười (2005)
Đức Phật, nàng Sivitri và tôi
Mười lẻ một đêm (2006)
Namaskar! Xin chào Ấn Độ (2008)
Hướng nào Hà Nội cũng sông (2009)
SBC là săn bắt chuột (2011)

Giải thưởng

Giải thưởng truyện ngắn 1983-1984 của báo Văn nghệ (truyện Chàng trai ở bến đợi xe).
Giải thưởng văn xuôi 1986-1990. của Hội Nhà văn Việt Nam và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (tiểu thuyết Người và xe chạy dưới ánh trăng).
Giải thưởng văn học 1995 của Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam (tập truyện ngắn Người đứng một chân). [2]

Nhận định

Hồ Anh Thái đã góp phần tạo nên một động hình ngôn ngữ mới và giọng điệu văn xuôi khác hẳn so với văn xuôi 1945-1975. Thông điệp của Hồ Anh Thái mang đến không hiện ra lộ liễu mà toát lên từ tình th

Reviews

[Annabel Nguyen · Rating 2 out of 5]

Có lẽ giọng văn và cách tiếp cận của Hồ Anh Thái thực sự không hợp với mình. Đọc từ Namaskar Xin chào Ấn Độ đến Năm lá quốc thư vẫn không hết cảm giác nhức nhối với cách tiếp cận :) Năm lá quốc thư viết về những trải nghiệm trong ngành ngoại giao của tác giả khi đi công vụ ở các đại sứ quán nước ngoài. Và cuộc sống ở những đại sứ quán thời kỳ những năm 80-90 của Việt Nam hiện lên, nói như nào nhỉ, hơi châm biến với đủ mọi khía cạnh xấu xí nhất được phô bày. Nhưng khác với Quân khu Nam Đồng cũng viết về thời kỳ khó khăn đó, Năm lá quốc thư chỉ cho mình thấy những thứ thật sự kinh khủng và đáng khinh từ những con người mang trong mình trọng trách đại diện cho Quốc gia đó. Thật sự luôn, tác giả có đoạn nói về việc không muốn mọi người trong nước đánh đồng những người làm ngoại giao bị trục xuất/gặp vấn đề với tất cả những người làm ngoại giao khác - nhưng cũng chính tác giả lại vẽ nên bức tranh toàn những người làm ngoại giao xấu xí? Có lẽ người đỡ xấu xí nhất và có suy nghĩ nhất là nhân vật Anh - chắc cũng là chính tác giả, chuyên phải lo lắng, nhắc nhở cho những người khác.
Truyện có quá nhiều đoạn tiểu luận dài dòng đúng chất tiểu luận hồi mình học đại học hồi trước - nên mình skim qua toàn bộ những ngôn từ sáo rỗng (đúng, phải nói sáo rỗng) đó.
Đọc mất 1 buổi tối, lại mang thêm chút bực bội vào người....

[Linh Pham · Rating 4 out of 5]

Cảm giác như tác giả đang cố phanh phui sự thật về những người làm ngoại giao, về bản chất của những người Việt cụ thể trong hoàn cảnh sống cụ thể. Tôi nghĩ tác giả rất thích lối viết phanh phui, châm biếm này. Một người lớn lên trong thời bình như tôi hơi khó để tâm đắc với những câu chuyện đó, có lẽ tôi sẽ đưa cho bố mình đọc và hỏi cảm nhận của ông. Tôi không quá thích lối viết này sau khi đọc 2 tác phẩm tiểu thuyết của tác giả.

Lời giới thiệu phía trên nói rằng hai người phụ nữ giúp cốt truyện liên kết nhưng cá nhân tôi thấy hình ảnh nhân vật Anh có ấn tượng mạnh hơn, lấn át cả hai người phụ nữ. Tôi vẫn cứ nghĩ họ chỉ là nhân vật thêm thắt sự lãng mạn cho câu chuyện.

Một điểm đáng chú ý là câu chuyện chia sẻ khá nhiều kiến thức văn hoá. Có lẽ đây là điều tôi thích nhất ở tác phẩm này.