میهمان خزانی: مجموعه شعر

by Sherko Bekas, رضا کریم مجاور (translator)

130 pages, Paperback

Published January 1, 1397

About the author

شێرکۆ بێکەس (١٩٤٠-٢٠١٣) کوڕی شاعیری ناوداری کورد فایەق بێکەس و لە ٢ی ئایاری ساڵی ١٩٤٠ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە و ٤ی ئابی ٢٠١٣ لە ستۆکھۆڵمی پایتەخی سوید بەھۆی شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد. لە ١٩٨٦ وڵاتی عێراقی بە جێھێشت. لە ساڵەکانی ١٩٨٧-١٩٩٢ لە و سوید ژیاوە و پاشان گەڕاوەتەوە بۆ کوردستان. شێرکۆ بێکەس بە یەکێ لە شاعیرە نوێخوازەکانی ھاوچەرخی کورد دادەنرێت و خاوەنی چەندین نامیلکە و دیوانی شیعرییە و زۆرێک لە شیعرەکانی بۆ چەندین زمانی زیندووی جیھانی وەرگێڕدراون. ساڵی ١٩٨٧ لە سوید "خەڵاتی تۆخۆڵسکی" وەردەگرێت. خەڵاتەکەی لە لایەن سەرۆکوەزیرانی ئەو دەمی سوێد ئیگڤار کالرسۆنەوە پێشکەش دەکرێت وە لەساڵی ١٩٩٢ دەبێتە وەزیری ڕۆشەنبیری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ئەمەش لەیەکەم کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بوو، لە ساڵی ١٩٩٨ بە یارمەتی کۆمەڵێ کەس و ھاوڕێکانی "دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم"ی دامەزراند؛ لە ساڵی ٢٠٠٩ تەواوی بەرھەمەکانی لە ھەشت ھەزار پەڕە لە چاپ دا.

Sherko Bekas (Kurdish: Şêrko Bêkes‎) (2 May 1940 – 4 August 2013), was a Kurdish poet. He was born on 2 May 1940 in Sulaymaniyah in Iraqi Kurdistan as a son of the Kurdish poet Fayak Bekas.

Bekas joined the Kurdish liberation movement in 1965 and worked in the movement's radio station (the Voice of Kurdistan). He left his homeland because of political pressure from the Iraqi regime in 1986. From 1987 to 1992, he lived in exile in Sweden. In 1992, he returned to Iraqi Kurdistan.

He died of cancer in Stockholm, Sweden on 4 August 2013.

In 1971, Bekas introduced the "Rûwange" (vision) element into Kurdish poetry; this was a break from the strict traditional rules of poetry, such as rhyme. The poems translated in "The Secret Diary of a Rose" by Reingard and Shirwan Mirza, with Renate Saljoghi, are examples of this style. For the first time, he introduced the "poster poem" (a term originating from sculpture and painting) in 1975 into the Kurdish poetry.

Bekas' works have been translated into Arabic, Swedish, Danish, Dutch, Italian, French and English. In 1987, he was awarded the "Tucholsky scholarship" of the Pen club in Stockholm and in the same year he was awarded the freedom prize of the city of Florence.

A two-volume collection of his poetry works has been published in Kurdish under the title "Sherko Bekas' Diwan" in Sweden. These two 1000-page volumes contain his poetic works in their entirety. He has read his poems in Sweden, Denmark, Norway, Germany, Switzerland, Austria, United Kingdom, Russia, and Italy, where he was named honorary citizen of Milan. He visited United States in 1990.

Books
Tirîfey Helbest, Salman al-Azami Publishers, Iraq, 1968.
Kawey Asinger: Dastanêkî honrawayî sar shanoye le no tabloda, Saydiyan Publishers, Mahabad, Iran, 1971.
Marâyâ saghírah, illustrerad by Fuad Ali, 125 pp., Al-ahâli Publishers, Damascus, Syria, 1988.
Dall : çîrokî şê'r, Poem, 44 pp., Apec Publishers, Sweden, 1989. ISBN 91-87730-03-0
Derbendî Pepûle: A Long Poem, 228 pp., Apec Publishers, Sweden, 1991.
Små speglar: dikter 1978–1989. – Norsborg : Publ. House of Kurdistan, 1989. – 108 s. – ISBN 91-87096-05-6
Les petits miroirs : poèmes, Translation of his poems in French, by Kamal Maarof, Preface by Guillevic, 95 pp., L'Harmattan Publishers, Paris, 1995. ISBN 2-7384-2059-1
Dîwanî Şêrko Bêkes, Collection of Poems, vol. I, 992 pp., Sara Publishers, Stockholm, 1990.
Dîwanî Şêrko Bêkes, Collection of Poems, vol. II, 843 pp., Sara Publishers, Stockholm, 1992.
Dîwanî Şêrko Bêkes, Collection of Poems, vol. III, 551 pp., Apec Publishers, Stockholm, 1995. ISBN 91-87730-74-X
Gulbijêrek ji helbestên (Selected Poems), 110 pp., Apec Publishers, 1991. ISBN 91-87730-28-6
Geheimnisse der Nacht pflücken : Gedichte / aus dem Kurdischen von Reingard und Shirwan Mirza und Renate Saljoghi, 95 pp., Unionsverlag Publishers, Zürich, 1993. ISBN 3-293-00187-4
Mêrgî zam-, mêrgî hetaw, 182 pp., Kurdistans folkförb., Stockholm, 1996. ISBN 91-972467-2-7
Xaç û mar û roj-jimêrî şa'êrê, A poetic novel, 374 pp., Apec Publishers, Stockholm, 1997. ISBN 91-89014-20-0
The secret diary of a r

Reviews

[Mohammad Hrabal · Rating 4 out of 5]

از معدود شعر ترجمه‌هایی که دوست داشتم و از آن لذت بردم. نمی‌دانم به خاطر ترجمه خیلی خوب رضا کریم مجاور بود یا شاعرانگی و تخیل فوق العاده شیرکو، یا شاید هم مشابهت دردها و دغدغه‌های دو انسان جهان سومی.
*********************************************************************
آنگاه
_به یکی گوشه‌ی دیوان
___میان آتشدان یکی شعر
______آتشی می‌افروزم و
بر آستان هرم واژه‌ها و… شعله‌ی واج‌ها
____________________فرو می‌آییم
فروغی ارغوانی از درون شعر
__________بر ما می‌تابد و
بخار توهمی سیمین
_____از تن‌مان برمی‌آید و
_____رنگ پوست و چشمان و جامه‌ی ما را
___________________دگرگون می‌دارد. صفحه ۲۶ کتاب
***
مدتی‌ست که کاغذهای من
_____________خواب نمی‌بینند:
_________________کاغذهای من
________________________سترون…
مدتی‌ست کز کف رودبار عشق من
____________ماهیان و واژگان
__________________گذر نمی‌کنند:
______________________رودبار من
___________________________سترون…
مدتی‌ست که روح من
_______چنان چون خیال من
______________تهی‌ست… تهی… تهی
نه مویه‌ی شن دانه‌ای
___________________از من برمی‌آید
نه پرپر خاطره‌ای و
______نه نجوای اندوهی و
_______________نه ترنم خزانی. صفحه ۳۲ کتاب
***
سبدی پروانه را
______به درون دره‌ای
______________سرازیر کردم
زان سوی کودکان
________تاتی کنان برآمدند و
__________________باغ تبسم شدند
باغی از کودکان را
______به درون زبان کردی افشاندم
و ناگه
_____فواره‌ی واژه‌ها و جمله‌ها
_________ردیف در ردیف
______________از میان کتاب‌ها
______________________________جوشیدند
زنبیلی از ترانه‌های بزم شهیدان را
________به درون غم‌های خزان
__________________________سرازیر کردم
و ناگه
_____بر ساحل رودباران فرداهای من
____________________________هزاران درخت
___________________________به سماع آمدند!
و آنگاه که سبویی از شعرهای زلال‌ام را
________به میانه عشق زن و هنر و آزادی
___________________________________پراکندم
ناگه ابری برآمد و
_________در هوایی مه آلود و بارانی
پروانه‌ها و گل‌ها و کودکان و
_______واژه‌های زاغ چشم و برف‌های سبزفام
_____همراه هم
______________بر سر ما
___________________بارش گرفتند!. صفحات ۸۴-۸۵ کتاب
***
سرهای بریده‌ی زنان سرزمین من
__________________حباب‌های کف‌اند…
__________________به یک آن
_______________________محو می‌شوند و
___________________________از یادها می‌روند
سرهای بریده‌ی زنان سرزمین من
_______قلک‌هایی‌اند
___________که در کنج دیوانخانه‌ها
_______________سرشار تاریکی و انتقام و کینه گشته و
____________________با مرگ و با تیردان
_______________________نگهداری می‌شوند
بربرها با هم می‌خندند و
در آن‌سوی
_________داد
_____________فرومی‌ریزد!
خداوند… آزادی‌ست و
خداوند… عشق است و
خداوند… زیبایی‌ست و
خداوند… حقیقت است
______________________اما
______خردهای خام و خاخام‌های خام و سخن‌های خام:
گیسوی رهای بانوی مرا
_____________با لبه تیغ‌ها
_________________سنگسار می‌کنند!
خون عشق خواهر مرا
________برای نوشیدن تفنگ‌ها
___________________حلال می‌کنند!
زیبایی زن را و
رقص هنر را و
پنجه‌های پیانو را و
لبخنده‌ی پروانه‌های عشق‌بازی را و
نامه‌های دلبران و ترانه‌ها را
________________به‌سان افیون
______________________حرام می‌کنند!
_________دوزخ را برای‌شان می افروزند!
تو آینه بندان عشقی و
_______کاخی شیشه‌ای…
که شمشیرهای خلیفه و
____فتوای والی و فتوای عشیره
_________هر بار به سراغت می‌آیند و
____________در هم‌ات می‌شکنند ای زن!
تو قامت آفتابی و
_____بازرگانان آیین
_________هر روزت
______________به ظلمت می‌کشند ای زن!
از بلنداهای عقل
_______طوفان دانش را
____________بر آنان فرو بار
از خیابان‌های شهر عقل
_________ازدحام خامه‌ها و مشعل‌های روشنفکری را
بر آنان بتابان ای زن!. صفحات ۱۰۹-۱۱۱ کتاب
***
روزشمار من
_______با چراغی کوچک به دست
___________________________برمی‌گردد
_____به گذشته های تاریکستان برمی‌گردد:
قربانیان
________راکد مانده بودند
میهن
______تابوتی بلند بود
میهن
______اندوهی گسترده بود
هر چیز… همه‌ چیز
__________خویشتن را
_____________به اندام هراس پیچیده بود
روستاها
________غرق نیستی و
شهرها
_______لبریز مرگ و چوبه‌های دار و نفرتی دوزخی بودند
به سراسر سرزمین تاریکی
______جز شراری چند
__________که اینجا و آنجا
_____________گهگاه
_______________اشاره‌ای به نهان می‌داشتند
جز این
_____همه راه‌ها
_______راه مرگ و فنا بودند. صفحات ۱۱۸-۱۱۹ کتاب

[مجید اسطیری · Rating 4 out of 5]

این مجموعه شعر را دوست داشتم. عناصر طبیعت در این شعرها پررنگ بودند و گویا که خودشان برای انتقال مضمون شعر کافی هستند مثل این دو شعر کوتاه که انگار از فداکاری اجزای طبیعت برای همدیگر میگویند. شاید این پناه بردن به دامان عناصر طبیعت و نگاهی که همه اجزای طبیعت را در آشتی با هم میبیند نتیجه تجربیات دردناکی باشد که شیرکو بیکس به عنوان یک مبارز آزادی خواه تجربه کرده و همگی نشان دهنده بی رحمی انسان در برابر همنوع خودش بوده. از آن گونه شعرهای وطن پرستانه هم در کتاب چندتایی هست اما من این دو تا شعر را دوست داشتم:

1
یکی جویباری گل آلود و
یکی کولاک
جویبار ماهی نحیفی را
از چنگ مرغ ماهی خوار رهانید!
و کولاک
سرگشته کرد شکارچی را و... غزالی
از دام رهید!

2
در آن شب ظلمت شبتابی هزاران برگ سرگردان خزانی را
از غرقاب رهانید وقتی آنها را به سایه ی پرچین تاریکا
نه یارای دیدن ساحل بود و نه یارای دیدن گدار عبور و
نه یارای دیدن مرگ خویش
شبتاب فداکار اما
رویاروی آنها در آن سوی رودبار بر فراز تخته سنگی
خویشتن را برافروخت

ترجمه رضا کریم مجاور هم شیوا و عمیق بود. از این مترجم خوب پیش از این رمان کوتاه "عمویم جمشیدخان" نوشته بختیار علی را خوانده بودم.