Неми филмови

by Димитар Димоски

„Неми филмови“ е збирка од дванаесет подолги и пократки раскази кои заокружуваат една концептуална целина. Неслучајно, драматургијата на редоследот со кој се подредени овие раскази е силно поткрепена од стилот, тонот, атмосферата на самата наративност и нивната промена на крај. Оттука, делото започнува со истоимениот расказ „Неми филмови“, кој суптилно ни го наговестува она што понатаму следи, а тоа е дека расказите во оваа збирка, иако содржински различни, се поткрепуваат и надополнуваат во темите кои ги обработуваат.
Филмската уметност е еден од заедничките именители на ова дело: филмот како метафора или како концепт за време. Неретко, приказните го истражуваат односот помеѓу филмското и реалното време, така што, многупати ликовите се впуштаат во некоја интимна, метафизичка борба во која не можат да си го најдат ниту времето, ниту местото. Заедничко за расказите е што тие се случуваат на места ослободени од топоними, но со сите особености на мали, провинциски места. Ликовите од расказите мечтаат со скромна невиност својствена на оние кои не интелектуализираат. Во потрага по својата осаменост којашто напати е невозможна во малите заедници, ликовите бесцелно се впуштаат во дискусии за филмовите, музиката, фудбалот, па дури и езотеричноста на самиот живот.
Од друга страна, во овој ракопис сеприсутен е и мотивот на семејството, односно мотивот на домот и поимот за дома. Во секој нареден расказ се чувствува постепена градација во однос на чувствата, описите и внатрешните дилеми, но и на видливата промена на стилот и техниките на наративност. Така, ако љубовта и животот од една комична точка на почетокот преминуваат во апсурд некаде на средина, на крајот заземаат форма на неизмерна тага. Раскажувајќи во прво лице, се чини како нараторите „секогаш да раскажуваат еден ист расказ“, како што тврди протагонистот од расказот „Величествената убавина“, и „во тој расказ, на крајот секогаш некој умира“.
Затоа, на „Неми филмови“ може да се гледа како на албум од кратки мигови, или пак како на еден краток сон и она малку што се зачувува од него откако ќе се разбудиме.

Genres: Short Stories

Paperback

Published October 24, 2019

About the author

Димитар Димоски (1992) е роден во Охрид. Добитник е на наградите: „Нова Македонија“ за расказот „Создавач на светови“ (2014), награда „Живко Чинго“ за расказот „Мојата куќа во Крс’ Џамија“ (2015) и „Нова Македонија“ за расказот „Неми филмови“ (2016). Член е на литературниот клуб „Григор Прличев“ од Охрид. Збирката раскази „Неми филмови“ е неговиот дебитантски ракопис.

Reviews

[Марија Андреева · Rating 5 out of 5]

Прекрасна книга! Прекрасна.
Уживав во секоја реченица, секој збор кој е точно онаму каде што треба да биде.
Секој од расказите поседува едноставност која допира длабоко и која ве поттикнува да размислувате за многу од нештата и темите кои изнурнуваат од текстовите.
Прекрасна книга, ја препорачувам со цело срце!

[Martina · Rating 5 out of 5]

„Си замина затоа што немавме веќе што да си кажеме. Секогаш е така помеѓу двајца што делат заеднички интереси, си помислив, еден ден немаат веќе што да си кажат.“

Топла препорака за книгата. На моменти ќе те замисли, на моменти ќе те натажи, но секако нема да те остави рамнодушен.

[Златко Стојковски · Rating 5 out of 5]

Во последните десетина години кај нас се појавија плејада млади автори кои ја размрдаа македонската книжевна сцена и ги натераа читателите по долго време да читаат македонска книжевност. Димитар Димоски е само логично продолжение на таа низа, и по ова што го прочитав, јас сум убеден дека не само што ќе се носи рамо до рамо со останатите, туку ќе прерасне во автор кој ќе се чита, препрочитува, цитира, освојува книжевни награди и за кој ќе се зборува, верувам, не само во локални рамки. Од „Неми филмови“ три раскази ми беа веќе познати - насловниот, „Мојата куќа во Крс' џамија“ и „Создавач на светови“. Со последните два се насетуваше талентот на Димоски, а и правецот во кој ќе го насочи своето перо, но „Неми филмови“ уште кога го прочитав прв пат, сфатив дека пред нас е мало ремек дело. Тоа е расказ кој умешно кокетира со читателот, поставувајќи се на границите помеѓу комичното и меланхоличното, а при тоа длабоко навлегувајќи во некои светови на магичен реализам, надреално и во некоја мера налудничаво. Според истиот, верувам, малкумина знаат дека се подготвува краток анимиран филм во режија на Крсте Господиновски, кој ќе биде направен со помош на стоп анимација и кукли. Јас, искрено, со нетрпение го чекам тоа дело, уште откако дознав за него, исто онака како што со нетрпение ја чекав и оваа збирка. Тоа ќе биде како куклена претстава во режија на Торнаторе, убеден сум. Елементите на филмот во расказите на Димитар се сеприсутни. Секој еден од нив го гледав како сценарио за еден краток филм, и го визуелизирав во главата. Но тука се и референците за книжевноста, уште една од најголемите љубови на Димитар, што расказите ги прави интертекстуални, современи, и во некоја насока на границата помеѓу фикцијата и некој документаристички жанр кои фатени под рака чукнале на вратата на магичното и седнале заедно да пијат кафе и прават муабет. Од останатите раскази би ги издвоил: „Снег“, „Фотографирање нечие отсуство“, „Величествената убавина“, „Желба на Преображение“, и расказот кој ме остави подзинат, и за кој сметам дека заедно со „Неми филмови“ се двете најубави скапоцени камења во збирката - „Ѕиден часовник“. Толку прекрасен е тој расказ, толку слоевит, повеќезначен, тажен... што создава морници по цело тело, читајќи го. Прекрасна е и цела книга! Човек да почне да му завидува на секој еден неименуван главен лик за тоа што не се родил и не израснал во неговото неименувано Макондо, што не ја запознал неговата прекрасна Марија, што не се движел по стапките по кои чекорел ликот и што не ги доживеал сите тие магични моменти кои ги доживеал тој. Прекрасно, Џими, прекрасно! Чиста десетка! Честитки, уште еднаш, и уште едно потсетување дека го очекуваме твојот прв роман! Со нетрпение!

[Eka · Rating 5 out of 5]

Книгите се товар единствено за оној што не знае како без нив.

А оваа книга, пак, дава нова димензија која го разубавува постоењето.
Среќна сум што не знам како без неа.

[Aleksandra · Rating 5 out of 5]

Брилијантните раскази на Димоски ги замислувам како брановидна, полифонична симфонија од неми звуци коишто умеат да проникнат во длабочината на сечија душа, во најдалечните сеќавања за детството и првиот поим и дефиниција за дом(а).

Записите се срочени со една таква нежна, искрена чистота/јасност и емоционална мудрост со тоа што им се вдахнува живот на страниците дури и после нивното читање.

Ете токму така се чувствував додека надежно ѕиркав низ прозорците на овие раскази; како нежникаво и милно да се наслонував на нечие рамо.

Раскази коишто предизвикуваат исто онолку уживање и сладост колку и кратките раскази на Селинџер.

П.С. Неизмерно сум му благодарна на писателот што успеал да ги пренесе расказите во добра состојба, притоа штитејќи ги од вжештените "канџи" на молците.

[Marija · Rating 5 out of 5]

Бдеев над еден албум со убави корици - исполнет е со слики од семеен одмор од Пештани кон крајот на 90-тите или почетокот на 2000-тите. На фотографиите има повеќе возрасни, а и деца. Забележав дека Марија сеуште ја има истата насмевка. Јас не. Се обидов да пресметам колку години сум имал јас на тој нејзин одмор. Не можев да се сетам. Го вметнав своето детско тело помеѓу нејзиното во една фотографија од плажа. Моето тело е како на сувтар, слабо, исончано, имам пеги на лицето и гумени влечки поголеми за неколку броја. Таа е исто така сувтар, ненајадена е, умешно ја има собрано косата со шнола, и се насмевнува на камерата, позира. Во нејзиниот дел од фотографијата е пладне, а во мојот дел, сонцето речиси и да заоѓа. Во мислите се погрижив и за тоа. Наеднаш, тука сме, на плажата, моето тело и нејзиното, две среќни деца, без ништо лошо на нив.

[Emilija Topalzoleva · Rating 5 out of 5]

"Постојат безброј неизлечиви болести, а мене единствено ме боли неповторливоста на детството."

Пријатно изненадена. Уживав во секој расказ, во некој повеќе, во некој помалце. За мене расказот "Неми филмови" врвен.

[Domnika · Rating 5 out of 5]

4.5

[Angelina · Rating 5 out of 5]

Можеби книгата ќе ја доживеев многу поинаку ако не бев од Охрид или ако не ја имав честа да го познавам авторот лично во подоцнежниот период од детството. Можеби ќе бев и покритична. Ама сум сигурна дека книгата не изгуби ниту малку од својот шарм ниту ми предизвика емоција помалку. Одличен знак беше уште тоа што откако ја купив, веднаш ми пишаа уште двајца пријатели: „Еј, и јас сакам да ја прочитам!“ 

Ова не е книга за тие што не читаат активно т.е. за тие што не уживаат во комплексниот збор којшто треба да го доживееш, со него да размислуваш, во него да се изгубиш, а и да се поистоветиш.

Ова не е книга за луѓе што немаат око за детали или барем не сакаат да се оптеретуваат со нив.

Ова е книга со толку многу нијанси, што животот е едноставно прекраток за да се прочита во сите нив и со секое прочитување да се повторно доживее на различен начин. Искуството во секој случај не беше типично, би го опишала како бесконечен „emotional rollercoaster“. На моменти доста се навраќав и на претходен параграф и дури и расказ - сакав да се осигурам дека нема ништо да пропуштам. За количински навидум мала книга, е пребогата со метафори, оксиморони и изненадувања, за кои треба апсолутно препуштање во моментот, а и да си дозволиш сам себеси интроспективно патување низ болката на својата душа предзвикана во минатото и закопана далеку во спомените. Книгата на моменти остава впечаток на претенциозност (што и сам свесно го коментира во „Ангелско срце“, стр. 71) од страна на авторот, во обид на самодокажување со понекогаш претерана употреба на богати украсувања во речениците, за на крајот секоја од нив, да ме буквално „тресне од земја“ и ме поттикне да ја доживеам и почувствувам, и со самото тоа да го оправдам секој прочитан збор. Тука би парафразирала мал дел од расказот „Фотографирање нечие отсуство“ којшто гласи некако „...литературата не ја доживувај сериозно...“ - и токму ова непишано и очигледно правило ја олеснува книжевната дигестија. 

Расказите беа толку хомогени, што имав и чувство дека читам роман. Сите оставија нешто за спомен, ама лично можам да ги издвојам: „Неми филмови“, „Ѕиден часовник“, „Величествената убавина“, „Да се доживее историски настан“ - тука ме фасцинираше како Жижек и Авентура можат да се вклопени заедно како никогаш досега, на само една страница растојание.


Уште неколку мисли од книгата, кои ми останаа во сеќавање:

„Книгите се товар единствено за оној што не знае како без нив.“

„...умирањето на диносаурусите е завршеток на еден циклус, а умирањето на годишните времиња е почеток на друг.“

„Затоа што не може да ти недостига инспирација. Може да ти недостигаат луѓе , а да ти недостасуваат нешта.“

„Си замина затоа што немавме веќе што да си кажеме. Секогаш е така помеѓу двајца што делат заеднички интереси, си помислив, еден ден немаат веќе што да си кажат.“

„Постмодерноста е нужно зло.“


Ја чекам следната книга со нетрпение!

[Јордан Kocevski) · Rating 5 out of 5]

Една прекрасна збирка на раскази која ќе ве остави без зборови, ќе ве збуни и замисли, ќе ве понесе неосетно во надреалното и ќе ве врати назад.
Огромна препорака од мене.

[Biser_ovska · Rating 4 out of 5]

„- И всушност, секогаш пишувам еден ист расказ, но пронаоѓам слични, повеќе или помалку успешни начини на раскажување. Секогаш една Марија си заминува, а некој друг умира. Тоа е главно.“
 
Јас би рекла, Димитар пронашол (без помалку, туку само) повеќе успешни начини на раскажување.
Секој расказ чекав да видам на кој начин сега ќе го остави Марија, за да сфатам дека тоа го правам затоа што едвај чекам повторно да ја запознае. Ме натера да сфатам дека секој ден можеш да запознаваш еден ист човек, неограничен број пати и секогаш да мислиш дека тој е "најдоброто откритие после огнот" .
 
Непрележана болест му била неповторливоста на детството, но мене не ми личи така.
Мене ми личи дека тој е од оние луѓе кои детството го носат целиот живот со себе и никогаш не го прележуваат...
Или... Јас така сакам да верувам и тоа ми е доволно за едвај да чекам нешто ново од него.

[Katerina Shoshko · Rating 5 out of 5]

„Сфаќам дека имам тешкотии да го дефинирам концептот на време. Во мојот живот постојат само детството и сега.“
„Постојат безброј неизлечиви болести, а мене единствено ме боли неповторливоста на детството.“

Непретенциозни, длабоки и емотивни приказни, кои на моменти се сурово реални, на моменти како секвенци од сон.
Книга што сигурно ќе ја препрочитувам.

[Elena · Rating 5 out of 5]

Мигот на читање и чувствата кои произлегуваат од тој миг се неповторливи како и детството.

[Ѓургица Костадиновска · Rating 5 out of 5]

Зборовите во расказите на Димитар надоаѓаат тивко, ненаметливо и се вселуваат во душата на читателот, освежувајќи ја како ситен летен дожд по голема суша. Токму таква е и појавата на овие дебитантски раскази во македонската литература, тивка, ненаметлива и освежувачка. Нешто за кое не сте биле ни свесни дека толку насушно ви треба сѐ додека не го вкусите.

Поетиката успешно балансира помеѓу реалноста и фикцијата, сонот и јавето, измисленото и создаденото. Држи рамнотежа како вешт циркузант кој оди по невидлива жица. Но исто така и успева да создаде една своја целина од фрагменти од филмски сцени, да го најде својот израз помеѓу оние на Кортасар, Кундера, Хемингвеј и Господинов.

Ликовите дишат и љубат и ништо друго не е важно. Тие секогаш се во допир со природата, но со изгубен концепт за време. Оти на љубовта време не и е потребно. Физичките тела се само манифестација и презентација на бранувањата во нивните души. На наратор којшто живее помеѓу фантазијата од купишта книги, филмови и ја купува реалноста ѕирнувајќи во некој фудбалски натпревар и хранејќи мачки не му е потребно ништо друго освен спокој. Меѓу две случајни средби, меѓу две воздишки и две студени зими тој ги пронаоѓа својата вистина, својата смисла и својот дом.

[Gjurgica · Rating 5 out of 5]

Не знам дали е поради тоа што Димитар го познавам лично и ми е многу драг, а секој разговор со него го доживувам како дијалог од расказ, но оваа книга навистина целосно ме плени.
Низ неа провејува некаква меланхолија на црно-бел нем филм, како на ладен зимски ден, кога излегуваш да се санкаш надвор на студот и тоа го правиш со некаква возбуда, с'е додека не те удри в глава сознанието дека некој друг е постојано надвор на студот и сигурно не го доживува снегот така идилично како тебе.
Приказните се слатко-горчливи, како оние моменти во животот кога чекаш во чекална кај матичниот доктор и се тресеш од студ и настинка, а притоа надвор некој човек свирка преубава весела мелодија која само те потсетува дека светот ќе продолжи (ни подобар, ни полош) дури и да умреш денес.
Секоја приказна има кинематографски квалитет, со леснотија можам да ги замислам и филмските верзии. Во секое кратко филмче, Марија е немата глумица во главна улога, нешто налик на Чарли Чаплин. Токму нејзиното отсуство на зборови кажува многу.
Уживав целосно дури и во симпатичното издавање на охридскиот дијалект кој се насетува низ формулациите како „не мислев дека постојат“ и слични кои ги немам забележано :)
Книга која треба да се чита и доживее со полни гради!

[Anchi · Rating 1 out of 5]

Доста позитивни критики за книгава, ќе се воздржам од коментар да не навредам некој.

[Dex · Rating 5 out of 5]

Кога почнав да ја читам книгата ми се допаѓаше колоритноста на речениците и како навидум кратка едноставна реченица може да ми створи силна слика во умот. Но набрзо се фасцинирав од светот во кој се наоѓав додека читав - надреален но постоечки, нелагоден а привлечен. Една од ретките книги која ми беше во кислите со саати откако ќе завршев расказ и ќе ја спуштев, некако несвесно.

[Tijana · Rating 5 out of 5]

📖 Zbirka priča koje zaustavljaju disanje na sekundicu, malo te zbune, razvesele, rastužie, odvuku u neki drugi svet, pa te opet vrate nazad. ⁣
⁣
Sve je napisano baš kao film, i to baš kao nemi film,⁣
posle kog si prepun neke neopisivosti koja je neponovljiva, baš kao i detinjstvo koje se provlači kroz celu knjigu.⁣
⁣
Kod knjiga na makedonskom jeziku mi se ne sviđa samo to što ih nema i na srpskom. Mislim, meni ne smeta, ja razumem svaku reč, ali mi je žao što su ljudi iz regiona uskraćeni za divne priče posle kojih su ti osećanja neprevodiva.⁣

[Ivana · Rating 5 out of 5]

„Си замина затоа што немавме веќе што да си кажеме. Секогаш е така помеѓу двајца што делат заеднички интереси, си помислив, еден ден немаат веќе што да си кажат. “
Прекрасна, истовремено и болно реална збирка раскази во која секоја приказна си има своја тежина и убавина.
Топло ја препорачувам.

[Elena Petkovska · Rating 4 out of 5]

добра