Jump to ratings and reviews
Rate this book

Het grote gevecht

Rate this book
Februari 2017 mislukt de poging van Kraft Heinz om voor 135 miljard euro Unilever te kopen. Een bedrijf dat stelt op de wereld te zijn om geld te verdienen heeft volgens Paul Polman geen bestaansrecht. De CEO van Unilever weigert voor een paar miljardairs te werken. Bedrijven moeten een force for good zijn, werken voor de miljarden mensen die niks hebben.

Overheden en goededoelenorganisaties dragen Polman op handen, maar het vertrouwen van analisten en beleggers is dun. Dat goede is nauwelijks in hun rekensommen te vangen. De beloofde verkoopverdubbeling van Dove en Magnum wel. Maar hoe duurzaam is dat?

Zijn poging om Unilever een veilige Nederlandse haven binnen te loodsen, zo de Brexit te ontvluchten en bescherming tegen op snelle winst gerichte aandeelhouders te zoeken, loopt uit op een drama. Balancerend tussen het geld en het goede loopt Polman, meer 'priester' dan CEO, te ver voor de troepen uit.

De wereld snakt naar een bedrijfsleven dat zich over de grote vraagstukken van deze tijd, zoals het veranderende klimaat, ontfermt. Het Grote Gevecht laat op meeslepende wijze zien dat we daarvoor allemaal een grote draai moeten maken. Zo kan de ziel van het kapitalisme worden gered.

Jeroen Smit (1963), bedrijfskundige en voormalig hoogleraar journalistiek, doet al dertig jaar onderzoek naar leiderschap in het bedrijfsleven. Van zijn boeken over Ahold (Het drama Ahold, 2004) en ABN Amro (De prooi, 2008) werden meer dan 350.000 exemplaren verkocht. Ze werden bekroond als 'Managementboek van het Jaar', 'Journalistieke boek van het jaar', 'Beste onderzoeksjournalistiek'. Van De prooi werden een toneelstuk en een tv-serie gemaakt. Smit ontving de Machiavelliprijs, omdat hij de oorzaken van de economische crisis voor een breed publiek toegankelijk wist te maken.

Over De prooi. Blinde trots breekt ABN

'De prooi leest als een whodunit (...) unputdownable.'
NRC Handelsblad

'Blinde trots brak de bank. Maar het is Jeroen Smit gelukt om al de betrokken bankiers diezelfde blinde trots te laten afleggen en mee te laten werken aan zijn realistische reconstructie. Dat vereist een uitzonderlijk journalistiek talent. De Chinese muur van ontoegankelijkheid die banken tot voor kort om zich heen opwierpen is door Jeroen Smit op een gedetailleerde en briljante wijze geslecht. Het resultaat is een boek waarvan de betekenis ver uitstijgt boven het eigenlijke onderwerp.'
juryrapport Machiavelliprijs 2009

520 pages, Kindle Edition

Published October 22, 2019

54 people are currently reading
574 people want to read

About the author

Jeroen Smit

5 books28 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
146 (23%)
4 stars
308 (48%)
3 stars
151 (23%)
2 stars
22 (3%)
1 star
3 (<1%)
Displaying 1 - 30 of 47 reviews
Profile Image for Jeroen Van de Crommenacker.
753 reviews6 followers
November 15, 2019
It’s a worthy theme and overall it is well written. However, compared to let’s say “De Prooi” I enjoyed it less because sometimes the narrative is a bit repetitive. Almost like there is about 100 pages worth of story being told in 400.
47 reviews
January 9, 2020
This book discusses shareholders, legal entities, mergers and markets, but despite that, it reads like a thriller. It reconstructs how the CEO of Unilever put sustainability on the corporate agenda, mixing big business with idealism. I'm impressed by the work that must have gone into this book, the historical accounts are very detailed and give lots of some behind the scenes context (still not sure if I follow the logic of big businesses, but that's probably me).
Profile Image for Rick Pastoor.
Author 1 book269 followers
January 20, 2020
Was geneigd drie sterren te geven ivm de lengte, maar toch vier omdat het een inspirerend verhaal is, waarvan het goed zou zijn dat meer mensen ervan horen.
Profile Image for Marc.
331 reviews6 followers
December 30, 2019
Eigenlijk vond ik het nogal een langdradig boek, maar ik heb het toch uitgelezen. Op de eerste plaats omdat ik goed wil scoren op mijn Reading Challenge, op de tweede plaats omdat het een interessant verhaal is: het verhaal van een CEO van een multinational die in ijsjes en zeepjes doet en zich verzet tegen de (letterlijk) gewetenloze wereld van aandeelhouders en beursanalisten - en niet te vergeten de vampier-investeerders die bedrijven leegroven om er alleen zelf beter van te worden - en vindt dat zijn bedrijf, Unilever dus, iets moet doen tegen klimaatverandering en armoede. Polman heet die man, Paul Polman. Het moet nogal een eigenwijze flikker zijn, die man. Hij heeft er geen moeite mee om journalisten en analisten die de verkeerde vragen stellen de les te lezen. Uiteindelijk komt hij daardoor wel alleen te staan, ook binnen Unilever, hoewel de CEO in zo'n organisatie vrij onaantastbaar is.

Hij wil dat Unilever - dat bijvoorbeeld de tweede inkoper van plastic is van de hele wereld - rijk wordt door goed te doen. Niet eerst rijk wordt en dan goed doet. In het bedrijfsleven van nu is het gebruikelijk om alles te doen om geld te verdienen wat de wet toelaat.

Het was nog nooit bij me opgekomen dat bedrijven ook wat (veel zelfs) kunnen doen om de wereld te verbeteren (aan het eind van het boek wordt de Vegetarische Slager ook nog even aangehaald als voorbeeld, en aan het begin Ben & Jerry's), misschien wel meer dan overheden. Spullen die klimaatneutraler en socialer zijn zijn vaak ook winstgevender. Win-win.

Wat maar niet van de grond komt in de bedrijvenwereld is in de jaarverslagen ook klimaatkosten en sociale kosten mee te nemen, de People Planet Profit-mantra, die nogal populair was bij de Triodosbank, toen ik daar rondliep.

Kortom, een interessant boek. Niet vanwege de stijl (er staan gewoon spelfouten in!), maar vanwege het verhaal.

Profile Image for Conrad.
139 reviews10 followers
October 16, 2021
Dit is mijn eerste 'Jeroen Smit' boek, dus vergelijken met De Prooi en Het Drama Ahold kan ik niet. Mijn recensie is dus duidelijk een Zero Based Review, om in termen van het boek te spreken.

Het boek is een duidelijk, inspirerend en voor iedereen te begrijpen verhaal, geschreven op een zeer leesbare en actieve manier en op een niveau dat iedereen het kan begrijpen. Wel zou ik twee belangrijke nadelen willen aanstippen. De lengte van het boek werkt het actief tegen, er zit veel repetitie in. Wellicht is het een knipoog naar de hoeveelheid keren dat Paul Polman zijn duurzaamheidsverhaal heeft gehouden. Daarnaast kiest Jeroen Smit ervoor om niet echt de diepte (om het zo toegankelijk en begrijpelijk te houden), maar vooral meer de breedte in te gaan. In andere woorden: er worden ontzettend veel details gegeven over wie wanneer CFO of COO was en hoe de Regioverantwoordelijke Azië daar toen van dacht. Dat is niet nodig en maakt het verhaal er niet makkelijker op.

Afgezien van de nadelen kan ik de meesten het boek zeker aanraden. Het is een mooi, leesbaar en inzichtelijk boek waar je wellicht even mee zal worstelen, net zoals Paul met zijn missie, maar het loont zeker om je er in vast te bijten de rit uit te zitten.
17 reviews2 followers
May 3, 2020
Prachtig boek over veel van de huidige dilemma's:
- korte termijn (winst) versus lange termijn (visie op de duurzaamheid)
- aandeelhoudersbelang versus belang van het voortbestaan van de aarde
- rijkdom voor de happy few versus meer mensen uit de armoede
- Engeland versus Nederland
- door mannen gedomineerde organisatie versus meer gelijkheid voor vrouwen
Allemaal hedendaagse thema's die in 1 organisatie spelen en die op scherp gezet worden door zijn directeur, Paul Polman. Een directeur die zijn bedrijf het liefst als een ngo wil leiden en wil bijdragen aan de VN-klimaatdoelen (SDG's) die in Parijs zijn geformuleerd. En die daarbij te weinig oog heeft voor de verbinding met zijn eigen mensen in zijn bedrijf. De spanning tussen zijn 'purpose' en die van het bedrijf heeft hij niet productief kunnen maken. En die is misschien nu ook niet productief te maken. De uitvinding van het bedrijf dat optimaal bijdraagt aan klimaatdoelen en armoede.
Profile Image for Adriaan Jansen.
178 reviews28 followers
October 14, 2020
''Het moeilijkste in je leven is je te realiseren dat het niet over jou gaat. Heel lang ben je toch self-obsessed. Maar het gaat echt om die ander'' (p245).

Let op: spoilers!

''Het grote gevecht'' gaat, voor alles, over duurzaamheid: Kan een groot beursgenoteerd bedrijf in de fast moving consumer goods (FMCG) sector zoals Unilever op een duurzame manier zaken doen? In het boek komen tegenstelling aanbod die om deze vraag heen zweven: Korte termijn vs lange termijn belang, focus op aandeelhouders vs stakeholders, het Angelsaksische vs het Rijnlandse model, Milton Friedman's smalle definitie ''the business of business is business'' vs of business als een instrument om sociale verandering te weeg te brengen.

Naast het hoofd-thema duurzaamheid, komt nog veel meer aan bod, zoals de geschiedenis van Unilever en de poging van Kraft-Heinz in 2017 om Unilever over te nemen. Maar wat mij vooral aansprak van ''Het grote gevecht'' is dat het, naast de discussie over duurzaamheid, ook suggesties geeft voor het beantwoorden van vragen als ''Hoe organiseer je een groot bedrijf zoals Unilever en wat voor bedrijfscultuur werkt goed?'' en ''Hoe vind je persoonlijke zingeving, waarom ben ik hier en doe ik wat ik doe?''. Vooral dit laatste maakte ''Het grote gevecht'' voor mij een inspirerend boek.

Paul Polman is Jeroen Smit's held in dit boek, en terecht: Bij zijn aantreden als CEO in 2009 gaat Polman de uitdaging aan en compromitteert zich van Unilever een duurzaam bedrijf te maken. Eerste stap, meteen in januari 2009: Polman kondigt aan dat Unilever geen kwartaalcijfers meer zal publiceren. Respect, je moet wel ballen hebben voor zo'n aankondiging in je eerste weken als CEO. Polman steekt ook zijn nek uit door zijn duurzame ideeën niet vaag te laten maar vast te leggen in het Unilever Sustainable Living Plan (USLP).

Ondanks Polman's goede bedoelingen en deze mooie eerste stappen, en ondanks de vele positieve duurzame resultaten die Unilever boekt, zijn er, naarmate de jaren vorderen, toch wel wat kanttekeningen te plaatsen en blijft de vraag hangen: Hoe duurzaam is Unilever nou echt?

Drie factoren spelen een rol bij het evalueren van Unilever's succes als duurzame speler in de FMCG sector. De eerste factor is de druk van de financiële markten, de tweede Unilever's bedrijfsmodel, en de derde de manier waarop Polman leiding geeft.

Die druk van de financiële markten kon Unilever lang negeren: In het begin van de jaren 2010 waren de resultaten goed en was er ruimte om duurzaamheid aandacht te geven. Dat verandert in februari 2017, als 3G (een groep Braziliaanse durfinversteerders) en Warren Buffet, samen al eigenaar van Kraft-Heinz, een poging doen om Unilever te kopen. Ze plannen een Leveraged Buyout (LBO): Unilever is een aantrekkelijk doelwit want heeft zowel weinig schuld op de balans als ruime mogelijkheid om flink in de kosten te snijden. Polman c.s. weten de LBO af te wenden, maar realiseren zich dat de aandeelhouders meer tevreden gehouden moeten worden om een nieuwe overnamepoging te voorkomen. Gevolg: Unilever leent geld om eigen aandelen in te kopen en gaat zelf flink in de kosten snijden: Unilever wil in de 3 jaar vanaf 2017 4 á 6 miljard besparen, waarvan 2/3 moet worden gerealiseerd door scherpere inkoop (pag 321). In deze plannen komt duurzaamheid niet voor. Want hoe ga je een living wage betalen als je je toeleveranciers onder druk van de financiële markten moet uitknijpen? Hoe ga je extra betalen voor duurzame en gecertificeerde grondstoffen als je moet bezuinigen op inkoop?

De tweede factor die een onvoorwaardelijk succes in duurzaamheid in de weg staat is Unilever's bedrijfsmodel. Ook hier is volop ruimte voor kritische vragen. Te beginnen met de producten die Unilever verkoopt: Hoe duurzaam is het om ijsjes te verkopen aan toch al veel te dikke Amerikanen? Polman geeft een onbevredigend antwoord: Als Unilever die ijsjes niet zou verkopen, dan zou een veel minder duurzame concurrent dat wel doen (pag 264). Ik had dit argument ook al eens van Shell gehoord. Bovendien: Dubieus antwoord: In de magnum ijsjes zit, zoals in veel Unilever producten, palmolie. De toenemende vraag naar Palmolie is een belangrijke oorzaak van het verdwijnen van tropisch regenwoud. Bij het ter perse gaan van dit boek was nog lang niet alle palmolie die Unilever gebruikt gecertificeerd. Misschien kort door de bocht: Eet een magnum ijsje en je draagt bij aan ontbossing.
Verder worden in het boek veel goede duurzame resultaten gepresenteerd. Helaas zijn veel van die resultaten slechts van het type ''minder'': Minder CO2 uitstoot, minder watergebruik, etc. Natuurlijk een goed begin, maar een doorstart naar echt omdenken komt in dit boek bij Unilever niet aan de orde: Misschien moeten we met z'n allen minder gaan consumeren, en niet al die milieubelastende producten kopen?
Minder consumeren zou ook kunnen helpen bij het volgende punt waar Unilever zeer te kort schiet: Plastic afval. Unilever staat in de top 10 van grootste vervuilers (pag 276). Unilever is de op één na grootste inkoper van plastic ter wereld, maar heeft er tot voor 2018 nauwelijks naar omgekeken (p379).
Een volgende vraag die slechts beperkt in het boek aan bod komt: Staat Unilever, met z'n marketing kracht en op schaal geproduceerde producten, niet veel kleine ondernemers in de weg? Heeft een duurzame toekomst niet ook te maken met lokale initiatieven, lokale productie en consumptie? En ook: Bij lokaal is de kans groot dat er een stuk minder CO2 wordt uitgestoten. Een voorbeeld: Om in de nasleep van de overnamepoging kosten te besparen wordt er in 2019 30% minder gevlogen. Het lijkt een detail, maar is misschien representatief: Als je echt scherp bent op duurzaamheid, waarom is dat vele vliegen dan niet veel eerder aangepakt?

De derde factor die ervoor gezorgd heeft dat Unilever niet de maximaal haalbare duurzaamheid heeft gerealiseerd is Polman zelf. Hij heeft veel aandacht besteed aan het naar buiten toe uitdragen van Unilever's goede duurzame bedoelingen, o.a. door zijn goede werk bij de VN en zijn bijdragen aan de Sustainable Development Goals (SDGs). Echter, hij had meer kunnen doen om duurzaamheid echt onderdeel van Unilever, echt een fundament van de Unilever cultuur te laten worden: ''Binnenshuis heeft Polman het toch vooral over de noodzaak om te groeien en kosten te besparen'' (p279). ''Als Polman tijdens een van zijn vele reizen een Unilever activiteit bezoekt, informeert de CEO vooral naar de verbetering van de resultaten en de verlaging van de kosten'' (p268). Hoeveel ruimte voor duurzaamheid geeft zo'n focus op kosten besparen? Hoe duurzaam kan je zijn als je je toeleveranciers gaat uitknijpen? Een inkoopdirecteur in Singapore kan de opdracht om een prijsverlaging van 10% af te dwingen niet rijmen met het verduurzamen van de bevoorradingsketen (p367).

Kortom, er is geen twijfel over de goede ideeën over duurzaamheid van Polman, en Unilever heeft veel goeds gedaan om duurzamer te worden. Unilever doet het daarmee heel veel beter dan vele andere multinationals. Echter, dat wil nog niet zegger dat er geen grote vraagtekens te plaatsten zijn.

Naast duurzaamheid, geeft ''Het grote gevecht'' ook inzicht in hoe een multinational als Unilever geleid wordt, en wat voor leiderschaps-stijl Polman toepaste. Unilever heeft een complexe organisatie structuur: De fusie in 1929 tussen Lever Brothers en Margarine Unie is slechts een halve fusie: Unilever bestaat uit een Engelse plc en een Nederlandse nv, die naast elkaar bestaan. Van oudsher was er een overkoepelend bestuur, bestaande uit 3 man, waaronder de bestuursvoorzitters van de plc en de nv. Gedurende de hele geschiedenis van Unilever bestond er dus een ''Engels'' en een ''Nederlands'' deel. Rode draad: Constante frictie tussen de Engelsen en de Nederlanders. Vanaf 1929 zit Unilever vast in de clichés ''de Nederlanders zijn bot en direct'' en ''de Engelsen zijn arrogant en niet te vertrouwen''. Symbolisch voor deze clichés is de relatie begin deze eeuw tussen FitzGerald (voorzitter plc) en Burgmans (voorzitter nv). Tijdens een bezinningsreisje naar Costa Rica merken verschillende managers op ''dat het misschien beroerd klinkt als Burgmans iets zegt, maar dat het duidelijk is dat het het echt meent. Terwijl het uit de mond van FitzGerald juist heel goed klinkt maar je constant twijfelt of hij het wel echt meent'' (p64). Hoe is het mogelijk dat Unilever in al die decennia niet aan die clichés is ontsnapt? Dat ze het hebben laten gebeuren dat die tegenstellingen tussen Engelsen en Nederlanders zo lang hebben kunnen doormodderen? En ook: Het 2 kapiteins op 1 schip model werkte onder FitzGerald en Burgmans niet optimaal. Vanaf 2005 is er eindelijk 1 CEO voor het hele bedrijf. Dit zorgt er echter niet voor dat de tegenstellingen tussen nationaliteiten verdwijnen. Spoiler: Dit helpt niet bij Polman's poging, vlak voor z'n pensioen in 2018, het hoofdkantoor van Unilever naar Rotterdam te verhuizen.

Wat ook verbazingwekkend is, is het gebrek aan diversiteit in het Unilever bestuur. De managers op hoge posten die in dit boek de revue passeren zijn vooral blanke mannen van middelbare leeftijd. Opmerkelijk, want Unilever's klanten zijn vooral vrouwen, en de grootste groeimarkt is Zuidoost Azië. Michael Treschow, sinds 2007 president commissaris, realiseert zich dat het anders moet: ''Met allemaal gelijkgestemden heb je niet de capaciteit om te zien dat jouw omgeving verandert, daarvoor moeten steeds weer de goede vragen worden gesteld. En die worden alleen maar gesteld als je een divers samengesteld team hebt'' (p116). Ook Burgmans had al eerder het gebrek aan diversiteit opgemerkt: ''Zonder diversiteit heb je een club identieke mannen die het allemaal steeds met elkaar eens zijn. Dat is dodelijk voor de creativiteit. We moeten onszelf leren om verschillen niet als een bedreiging maar als iets positiefs te zien'' (p69).

Ook de leiderschaps-stijl van Polman deed me vaak de wenkbrauwen fronsen. Het siert Jeroen Smit dat hij de slechte kanten van zijn held Polman ook uitgebreid belicht. Polman luistert slecht en formeert geen teams. Slechts een paar van de vele voorbeelden: ''De hoofdredacteur van de Telegraaf vraagt zich af waarom een man als Polman, CEO van zo'n enorm bedrijf, kennelijk niet in staat is om een gesprek te voeren, vragen te stellen en naar de antwoorden te luisteren'' (p267). ''Polman praat alleen maar, hij luistert niet. Stelt geen enkele vraag.'' (p188).
Polman heeft ook niet echt een team van mensen om zich heen. Kees Kruythoff, topmanager onder Polman, constateert: ''Alle lijnen komen bij Polman samen en dat is een probleem. Omdat hij nooit teams formeert, is de CEO de enige met overzicht. Alle informatie, alle macht zit bij hem'' (p236). Allemaal rapporteren ze aan Polman en ze vormen geen team.
Het gevolg: Hubris en het leven in een bubbel liggen op de loer. Dat eerste blijkt in 2015, als Polman ook de COO rol op zich neemt. Dat tweede blijkt als hij steeds meer verdwaalt in al het applaus dat hij van NGOs en bij de VN oogst.

Wat me aangenaam verraste van ''Het grote gevecht'' is de ruime aandacht voor zingeving, en niet alleen binnen je werkende leven. Het maakt dit boek verrassend inspirerend. Enkele voorbeelden:

Ze begrijpen niet dat die enorme vrijheid en rijkdom een grote verantwoordelijkheid met zich meebrengen. Ben je rijk ten koste of ben je rijk ten bate van die ander die zoveel minder heeft? (p11).

Wat maakt een leider bijzonder? ''Dat begint bij het werkelijk kennen van jouw eigen waarden en normen. Een leider weet het antwoord op vragen als: waarom ben ik hier, wat is mijn betekenis? Ten slotte moet een leider met zichzelf afspreken daar nooit meer van af te wijken en er altijd duidelijk over te zijn. Dat lukt alleen als zijn verhaal uit z'n hart komt, alleen dan is het overtuigend'' (p65)

Het is belangrijk dat we leiders kiezen die worden gemotiveerd door wat ze helpen te creëren in plaats van wat ze daar voor krijgen. Van alle deugden is nederigheid de meest ongrijpbare maar ook de belangrijkste (p92).

Victor Frankl: ''In een geslaagd leven gaat het niet om het organiseren van plezier en consumptie en het voorkomen van pijn, maar om het vinden van betekenis. Want als je weet waarom je hier bent, dan kan je bijna alle omstandigheden dragen. De mens moet zich daarom niet afvragen wat de wereld hem te bieden heeft, maar wat hij de wereld kan bieden. Die zingeving is altijd gerelateerd aan het andere, het zelfoverstijgende'' (p120).

Dalai Lama: ''Als je verlichting zoekt voor jezelf door jezelf in staat te stellen anderen te dienen, dan heb je je doel'' (p127).

William Lever: ''Geld verdienen is een middel, geen doel'' (p128).

Het leven is een gift. Een gift die je moet benutten (p144).

Polman: ''Je kunt een bedrijf helemaal niet sturen op financiële resultaten. Succes is het gevolg van iets heel anders. Dat heeft met ondernemerschap te maken'' (p145).

Ann Fudge: ''Zodra een bestuur zich gaat richten op de winst per aandeel gaat het mis. Dat is het begin van het einde, dan krijg je slecht gedrag'' (p158).

Nick Craig: ''Als jouw roeping je serieus en saai maakt, dan klopt er iets niet. Jouw doel in je leven heb je pas gevonden als het kind in je begint te lachen. Dat kind staat voor energie, nieuwsgierigheid, inzichten en volledige betrokkenheid'' (p171).

Polman. ''Het is niet meer genoeg om te zeggen dat je bijdraagt aan een betere wereld. Je moet onderdeel uitmaken van de oplossing en meehelpen het tij te keren. In plaats van te bedenken hoe je samenleving kan gebruiken om succesvol te zijn, moet je gaan nadenken over de vraag hoe je kan bijdragen aan een succesvolle samenleving'' (p179).

Ann Fudge: ''Of het nu gaat om de manier waarop je met mensen omgaat of een probleem oplost: leiderschap gaat erover dat je iets achterlaat wat duurzaam is'' (p232).

Leena Nair: ''O mijn God, je hebt zo veel meer kracht en invloed dan je je kunt voorstellen. Sta op, laat zien waar je toe in staat bent'' (p386)

De betekenis van ons leven is dat we andere levens betekenis geven, zodat de samenleving vooruitgaat en de wereld overleeft (p394).

Deze inspirerende invalshoek zorgde ervoor dat ik ''Het grote gevecht'' met plezier gelezen heb.
Profile Image for Nadewa Slagter.
2 reviews
July 1, 2025
Goed verhaal en inspirerend. Had in mijn optiek wel bondiger opgeschreven kunnen worden - 250-300 pagina’s was genoeg geweest om de inhoud te communiceren.
Profile Image for Merijn Heijmerink.
14 reviews1 follower
August 31, 2021
Wanneer men denkt aan grote multi-nationals zal men de bestuurders van deze bedrijven vaak niet als wereldverbeteraars zien. Toch zou ik - na het lezen van dit boek - Paul Polman een wereldverbeteraar willen noemen, ondanks dat hij een CEO was van een bedrijf dat gericht is op winst.

Jeroen Smit beschrijft telkens weer met hoeveel passie en vuur Paul Polman het financiële systeem het vuur aan de schenen legt. Volgens Paul Polman moet er geld verdiend worden door het goede te doen, en dus niet andersom. Er moet een focus zijn op lange termijn waarde creatie waarbij rekening wordt gehouden met alle stakeholders, waarbij duurzaamheid een grote rol moet spelen.

Wanneer bedrijven alleen maar bezig zijn met de kwartaalcijfers, in de kosten snijden, aandeelhouderswaarde en weinig investeren, en dus niet met lange termijn waardecreatie, zullen wij de gevolgen over een x aantal jaren uiteindelijk allemaal op ons bord krijgen. Bijvoorbeeld in de trant van milieuvluchtingen die de samenleving veel geld zal kosten. Polman ondervindt in het uitdragen van deze boodschap veel weerstand bij analisten, aandeelhouders en beleggers. De meeste willen immers "gewoon" een goed rendement maken. Daarnaast zijn de kosten die later op ons bord komen moeilijk in een cijfer weer te geven.

Ondanks de weerstand heeft hij Unilever duurzaam veranderd met zijn ideeën, al zal de wereld waarschijnlijk eerst de kosten daadwerkelijk moeten voelen voordat zij fundamentele veranderingen kunnen doorvoeren in het huidige systeem.
Profile Image for Elly Stroo Cloeck.
Author 28 books11 followers
September 26, 2023
Ik voelde een mix van emoties toen ik het boek Het grote gevecht uit had. Spijt dat ex-CEO Polman niet meer heeft kunnen bereiken bij Unilever en bewondering voor zijn inzet. Trots dat dit Nederlandse bedrijf veel meer doet op duurzaamheidsgebied dan ik wist. Maar ook verontrusting, omdat in dit uitstekende, als een thriller lezende boek, de problemen op wereldniveau gedetailleerd worden beschreven.

In Het grote gevecht van oer-journalist Jeroen Smit slaat dit gevecht in eerste instantie op de pogingen van het relatief duurzame Unilever om de vijandige overname van het volledig koers/winst georiënteerde Kraft Heinz tegen te houden. Dat lukt. Daarnaast is het ook het gevecht van Paul Polman om binnen Unilever zijn duurzaamheidsambities te combineren met hoog rendement. Dat lukt hem maar mondjesmaat. Maar nog meer lijkt het te gaan om het gevecht om duurzaamheids-initiatieven op grote schaal, wereldwijd uit te voeren. Dat lukt nog niet.

Wie is de held en wie de schurk?
In tegenstelling tot Smit’s eerdere twee boeken, Het Drama Ahold en De Prooi, vind je in dit boek geen ‘goede’ en ‘slechte’ hoofdrolspelers, eigenlijk verliest iedereen het gevecht omdat niemand aantoonbaar gelijk heeft. De een vecht voor het idee dat bedrijven rendement en duurzaamheid moeten combineren, de ander dat duurzaamheid voor gaat, en weer een ander dat bedrijven rendement moeten maken en de overheid op wereldwijd niveau de duurzaamheidsuitdagingen het hoofd moeten bieden, die problematiek is immers te groot voor een enkel bedrijf? Alleen de Brazilianen, sja, die komen er niet zo positief van af.

Impliciet is echter wel duidelijk waar de schoen wringt: niet bij de Brazilianen maar bij ons, burgers en consumenten. Een mooi voorbeeld hiervan is de discussie die tijdens de vijandige overnamepoging wordt gevoerd met de belangrijkste investeerders van Unilever: de pensioenfondsen. Aan hen wordt de vraag gesteld of zij een mooi bod, zo’n 30% boven de koers, zullen afwijzen omdat ze weten dat de duurzaamheidsinitiatieven van Unilever als eerste zullen sneuvelen in de kostenbesparingsrondes die na overname zullen volgen. De pensioenfondsen hebben allemaal duurzaamheidsdoelstellingen, maar ook ‘eigenaren’, namelijk wij, de deelnemers. Bij een enquête van PGGM onder haar deelnemers blijkt dat deze rendement voor duurzaamheid laten gaan. Dus…….Het grote gevecht woedt in ieder van ons, stelt Smit. De verontruste burger versus de verwende consument.

Polman heilig verklaard?
Met een ondertitel ‘& het eenzame gelijk van Paul Polman’ had ik verwacht dat Polman bijna verheerlijkt zou worden. Dat is niet zo. Vele hoofdrolspelers en figuranten geven aan hoe lastig het was om met Polman samen te werken. ‘Hij luistert niet’ is een veelgehoorde klacht. ‘Zijn manier van praten is als een snelstromende rivier waarin interrupties en uitweidingen worden verdronken ……iets tegen zijn verhaal inbrengen voelt als tegen de stroom inzwemmen’.

Heel mooi wordt omschreven hoe Polman steeds meer op een priester lijkt, die preekt. Een ‘environmental Jesus’. Inspirerend, maar niet altijd praktisch. Ook wordt heel duidelijk hoe hij steeds meer naar het gezelschap van wereldleiders trekt en steeds minder aandacht heeft voor de operationele beslommeringen van Unilever. Zijn ‘gelijk’ is niet zo eenzaam als het lijkt. Zijn wereldleidersgezelschap is het volledig met hem eens. Maar ook binnen Unilever zijn er heel veel die volledig achter Polman en zijn visie staan. Hij geeft deze mensen alleen veel te weinig steun, ze moeten zelf maar uitzoeken hoe ze het voor elkaar krijgen.

Goed gedocumenteerde thriller
Ik heb het boek ademloos gelezen, het is bijzonder knap om zoveel vaart en spanning op te bouwen in een behoorlijk dikke biografie van een zakenman. Maar het is ook een deel historie van Unilever, en die onderdelen zijn ook boeiend uitgewerkt. Lijkt de combinatie van margarine (Unie) en zeep (Lever) op het oog onhandig, ik begrijp nu waarom de fusie logisch was.

Het boek is duidelijk gebaseerd op zeer vele interviews, waarvan de auteur zijn bronnen niet prijsgeeft. (Hoewel ik vermoed dat bijvoorbeeld Buma wel en Klaver niet is geïnterviewd). Dit maakt de diverse perspectieven zeer persoonlijk en het boek extra goed leesbaar.

Er zijn veel managementlessen te leren
Voor mensen voor wie Unilever en Polman allemaal bekende kost is, vallen er óók lessen uit dit boek te trekken. Om de overname van Kraft Heinz te voorkomen, en zijn duurzaamheidsambities (het USLP) te redden, moet Polman die duurzaamheidsambities juist in de ijskast zetten en volledig focussen op rendement. Zou jij dat kunnen? En zou je beter communiceren met je medewerkers als ze jouw visie niet helemaal begrijpen? Geduld blijven houden met analisten die alléén maar over rendement willen praten, jaar na jaar na jaar?

Zou je de stale pale males in je bestuur en bedrijf vervangen om meer diversiteit en minder groupthink te krijgen? En wat ga je doen als je nieuwe frisse en/of gekleurde en/of vrouwelijke managers en werknemers weer vertrekken omdat jouw visie zo verschrikkelijk moeilijk te implementeren is? Of als je vrouwelijke bestuursleden nauwelijks iets zeggen op een bestuursvergadering?

Voor de ‘bekende kost’ mensen: Smit heeft in zijn inhoudsopgave per hoofdstuk een summiere samenvatting gegeven (een beetje Tolkien-achtig: ‘waarin Bilbo…….’). Handig als je alleen bepaalde delen wilt lezen. Of wéér wilt lezen, om het gevecht tussen jouw innerlijke burger en consument te beslechten. Bijvoorbeeld als je in de supermarkt niet kunt kiezen tussen Lipton en die goedkopere, niet slaafvrije thee…
151 reviews1 follower
December 29, 2020
Erg langdradig niet informatief verhaal over de top van Unilever. Volgens mij had dit uitstekend gepast op een krantenpagina. Ik ben iets over de helft afgehaakt. Wel jammer er had meer ingezeten als je ook de geschiedenis had meegenomen. Maar ook de effecten van beslissingen op onderdelen van het bedrijf op cultureel en financieel vlak. Nu gaat het alleen maar over mannen aan de top en duurzaamheid. Duurzaamheid word ook steeds herhaald op een gegeven moment weet je het wel.

Wellicht te weinig bronnen kunnen raadplegen?
Profile Image for Bertjan.
36 reviews
December 1, 2021
Een vuistdik boek over een multinational als Unilever en het woord pageturner in dezelfde zin lijkt haast een tegenstelling. Maar het was erg lastig om Het Grote Gevecht van Jeroen Smit over de recente geschiedenis van Unilever en rol van voormalig CEO Paul Polman weg te leggen.

Allereerst, geeft dit boek een fantastische kijk in de "keuken" van grote multinationals. In dit geval in het bijzonder van een die duurzaam ondernemen serieus lijkt te nemen. Het laat zien hoe de kracht van schaal merken als "Ben and Jerry's" en de vegetarische slager optilt van lokale, goedbedoelde initiatieven naar merken met globale impact. Het laat zien hoe de kracht van schaal wordt benut om een groot deel van de wereldbevolking naar een nieuw niveau van hygiëne getild wordt. En het laat zien hoe de kracht van schaal wordt gebruikt om de hele keten te verduurzamen en spelers binnen de keten naar een hoger welvaartsniveau te tillen. Wat me aansprak is dat dit gebeurt zonder te verhullen dat dit alle met vallen en opstaan gaat en dat het doel vele malen idealistischer is dan realistischer wijs op een gegeven moment gerealiseerd kan worden. Ook de overname poging van Kraft Heinz en het daarop volgende politieke debacle over de afschaffing van de dividend belasting in Nederland is een interessante episode. Het geeft een impressie van de schaal en impact die multinationals hebben op zowel nationaal als globaal niveau. En hoe het financiële systeem hier een haast onstuitbare invloed op lijkt te hebben.

Dit brengt me bij de rol van [[Paul Polman]] die van 2009 tot 2019 als CEO een drijvende kracht is geweest in de verduurzaming van Unilever. Als Polman zich ergens tegen verzetten dan tegen het financiële systeem. Een systeem dat resultaten verwacht over een jaar of twee. Een systeem wat grote overnames zoals de poging van Kraft-Heinz aanmoedigt. Overnames die zorgen voor zwaar snijden in kosten, er moet immers winst gemaakt worden. Ten koste van minder fortuinlijke spelers in de waardeketen en ongeacht de lange termijn gevolgen voor mens en milieu. Het beeld van Polman wat in het boek geschetst wordt is dat van een eenzame en vaak onbegrepen strijder. Wat me daarbij aansprak is dat dit gebeurd in al zijn menselijkheid. De soms tenenkrommende houding van Polman ten opzichte van collega's, aandeelhouders, politici, en de media wordt niet onder het tapijt gemoffeld. Dit vond ik bijzonder krachtig omdat hierdoor een beeld ontstaat van een zeer moedig persoon waarmee identificatie desondanks toch mogelijk blijft.

Al met al slaagt het boek erin om me achter te laten met de vraag wat mijn eigen purpose is en hoeveel moed ik heb om deze, ook tegen de stroom in, na te jagen. Meer dan het lezen waard!
Profile Image for Flo!.
38 reviews
November 6, 2021
Een bizar uitstekende en gedetailleerde reconstructie over de afgelopen decennia van Unilever, met als hoofdlijn het proberen van toenmalige CEO Paul Polman om Unilever om te toveren tot een ultiem ecologisch multinational. Het boek geeft daarbij ook grote historische context, laat zien dat het bedrijfsleven zeker doorheeft wat voor impact het heeft en legt uit waarom het zo verdomd moeilijk kan zijn om als gigantisch bedrijf te verduurzamen. Ook leuk is dat Unilever dus een bedrijf is waarvan de merken bij elke Nederlander wel bekend is: Unox, Magnum, Calvé enzovoorts. Dit maakt wat je leest ook meteen dichter bij huis. Het meest uitgewerkte merk is Ben & Jerry's. De acquisitie van Ben & Jerry's is nog al een verhaal op zich dat terug komt in dit werk. Ik wist zelf niet dat Ben & Jerry's of zelfs De Vegetarische Slager van Unilever waren, dus toen ik in de supermarkt was, ben ik gaan kijken of er daadwerkelijk een Unilever-logo op die verpakkingen staat(die staat er daadwerkelijk op?!). Dat is dus het fijne van dit boek: het geeft een verhaal dat bindt wat er in de supermarkten ligt met de mannen in pak die tropische wouden voor palmolie laten omhakken. En dat geschreven op een echte Jeroen Smit-bedrijfsthrillerstijl.
Profile Image for Arne-Jan.
342 reviews5 followers
November 7, 2020
Op 10 september was er kortstondig wat meer mogelijk. Natuurlijk moesten we strenge coronaregels in acht nemen, maar het afdelingsuitje naar Blijdorp kon doorgaan. Voor mij was dit al helemaal een genot: eindelijk zou ik mijn collega’s in levende lijve ontmoeten. En dat na drieënhalve maand in dienst bij mijn nieuwe werkgever. Bij eigenlijk alle collega’s had ik het gevoel dat ik ze al veel langer kende. Kennelijk is het werken via Teams en telefoon daar geen belemmering voor. Alleen bleken bepaalde collega’s tien centimeter kleiner of groter dan ik had verwacht. Grappig.

Tijdens het ochtendprogramma was Jeroen Smit uitgenodigd om te spreken over leiderschap, vooral aan de hand van zijn laatste werk over Paul Polman en Unilever. Wat een toeval, want Het Grote Gevecht lag al enige tijd op mijn nachtkastje. Ik had het gekregen van mijn twee compagnons in het bedrijf dat ik run naast mijn reguliere dienstverband. Een non-fictieboek over een naamgenoot dat zich bovendien afspeelt in het Rotterdamse en handelt over duurzaamheid versus aandeelhoudersbelangen. Een betere match met mij konden zij zich niet voorstellen. En daar hadden ze groot gelijk in.

Smit toonde zich die ochtend - niet geheel onverwacht - een begenadigd en inspirerend spreker. Ook het boek is uitstekend. Ik geniet althans van een behoorlijke mate van detail en van grondig onderzoekswerk. Daarnaast hou ik er wel van om een beetje boos te worden (bv. om de nietsontziende overnamepoging door Kraft-Heinz of om de grenzeloze hebberigheid en kortzichtigheid van veel aandeelhouders). Ik ben daarnaast veel genuanceerder aan gaan kijken tegen de kwestie afschaffing dividendbelasting. Polman is een buitengewone wegbereider en visionair. Ik heb grote bewondering voor mensen met een dergelijke drive. Tegelijk benijd ik mensen in een dergelijke positie bepaald niet. De worsteling van Polman is prachtig beschreven, net zoals zijn verlies van greep op de realiteit door alle bewieroking. Aangezien Smit schrijft als een trein is Het Grote Gevecht een absolute must-read wat mij betreft. Polman had alleen een happier end verdiend. Laten we hopen dat zijn vooruitstrevende ideeën snel alsnog worden geadopteerd.
13 reviews
February 13, 2021
Well collected chronic of recent history of Unilever, and its challenging mission of reaching both sustainable targets and the financial success to make it also a 'sustainable' way of doing business. Of course Paul Polman played a central role in it, but important elements were already there. The characterization of him is quite impressive, as it shows clearly the paradox that is both applicable for the company and the person. You cannot become truly sustainable without also being a financially successful company, and that dictates the speed of the journey. The speed of the book is quite good at the beginning but gets a little slower towards the last 3rd. All in all a good read!
5 reviews
February 7, 2020
De overtuigingskracht van het boek neemt af naarmate het verhaal vordert. Jeroen is voor dit boek de archieven ingedoken en heeft breedvoerig onderzoek gedaan naar Unilever en haar voormalige CEO. Het is dan ook een geweldig stuk voor hen die nieuwsgierig zijn naar een belangrijk stukje Nederlandse (-Britse) geschiedenis. Maar net als de carrière van Polman verliest het verhaal aan overtuigingskracht. Uiteindelijk krijg je te lezen over het verloop van Polman zijn carrière en wat hem drijft bepaalde beslissingen te maken; maar de echte Polman en wie hij is als persoon onbreekt in dit boek.
Profile Image for Jaap Tilburg.
79 reviews12 followers
July 18, 2020
Ik vind dit een heel goed boek om meerdere redenen. Het leest prettig en het geeft boeiende en actuele inside informatie over een van de grote bedrijven in ons land. Man en paard worden met name genoemd. Het mooiste vind ik dat het een sociale pionier afschildert die op de bres staat voor het goede. Waar ik wel benieuwd naar ben is de levensovertuiging van Paul Polman. Er werd dacht ik wel iets gerefereerd aan katholieke wortels, maar of geloof in God of iets anders een drijvende kracht voor hem was is me niet duidelijk geworden.
256 reviews2 followers
October 22, 2020
Dit is een erg knap boek waar veel research achter zit. Ik kan begrijpen dat kritiek is dat er soms wat herhaling in zit, maar dit laat juist de uitdaging van Polman zien die steeds maar weer mensen moet overtuigen van het belang van duurzaamheid. Het heet niet voor niets 'Het grote gevecht'.

Begin dit boek dus niet met de verwachting dat je een 'thriller' gaat lezen, maar lees het omdat je meer wilt weten over hoe lastig duurzaamheid en het kapitalistische systeem waar grote bedrijven mee te maken hebben samengaan.
Profile Image for Margreeth.
1,160 reviews5 followers
September 6, 2022
Diepe buiging voor CEO Paul Polman van Unilever, die duurzaamheid van producten boven het dividend voor de aandeelhouders stelt. Hoewel hij in zijn denken soms te ver voor de muziek uitloopt, heeft hij toch wel stappen in het duurzaamheidsproces gemaakt. Ook heeft hij oog gehad voor de mensen die grondstoffen voor de productie verbouwen. Hij heeft met zijn idee dat een dergelijke grote onderneming als Unilever ook maatschappelijke verantwoordelijkheid moet dragen duidelijk laten zien.
'Wij hebben de wereld niet geërfd van onze ouders maar te leen van onze kinderen'.
Profile Image for Carla.
810 reviews
April 12, 2020
Impressive book about multinational Unilever. Starting from the history when two companies merged into the British-Dutch company, up until Polman's retirement, the book mainly focuses on the period when Paul Polman is CEO. Many names and facts, many interviews are cited. It's striking, in the end, how fast the CEO falls. I hope that Polman's strive for a company that can be durable and profitable will be followed by many more companies.

2020 Books #13
Profile Image for Gerko.
98 reviews1 follower
December 8, 2021
Goede non-fictie over het veranderen van de parameters van het kapitalisme: zolang investeerders (pensioenfondsen, hedge funds, etc.) alleen waarde hechten aan financieel korte termijnsrendement, zullen beursgenoteerde bedrijven uit noodzaak op ramkoers liggen met allerlei maatschappelijke belangen, zoals het klimaat en eerlijke arbeidsvoorwaarden.

Een belangrijke rol is weggelegd voor de overheid en in het bijzonder niet voor het neoliberalisme.
Profile Image for Yvette De Haan.
132 reviews
August 24, 2022
Interessant en makkelijk leesbaar boek over Paul Polman's missie maar een duurzaam Unilever. Enige nadeel is de duur van het boek, op sommige stukken werd het iets langdradig. Daarbij mis ik toch verder echt de kritische noot. Ja er wordt gepoogd Unilever duurzamer te maken, maar het is nog steeds 1 van de grootste vervuilers en bijna alle duurzaamheidsdoelen die voor veel eerder gesteld zijn, zijn nog steeds bij lange na niet gehaald.
Profile Image for Mirjam.
289 reviews11 followers
April 8, 2021
Jammer van de herhaling, het boek had wat korter kunnen zijn.
En ergens vertrouw ik niet op de onpartijdigheid van de schrijver. Het gaat honderden pagina's lang over de gedrevenheid van de CEO van Unilever over duurzaamheid. Maar intussen zie je in de supermarkt nog steeds eindeloos veel plastic verpakkingen met het logo van Unilever erop.
Profile Image for jeroenT.
26 reviews4 followers
August 27, 2021
One of the few compelling and realistic books about corporate culture. A tale about ambition, intrinsic motivation and leadership. Hoe one of the biggest fmcg corps (Unilever) becomes a leading player in sustainable development. Smit is a master of corporate storytelling, and this one is excellent again.
286 reviews1 follower
August 24, 2022
Meeslepende biografie van Paul Polman als CEO van Unilever. Hier en daar vraag je je af of het niet kritischer had gemogen, maar dat maakt het ook wel verfrissend. Lekker feelgood boek en je steekt aardig wat op over Unilever en de werking of eigenlijk onwerking van de geglobaliseerde corporate wereld.
Profile Image for Ed Res.
132 reviews3 followers
August 28, 2020
Altijd interessant om over de 'strijd' en de belangen binnen bedrijven te lezen. Speciaal bij dit bedrijf dat zich zo naar buiten toe richt op duurzaamheid, maar onder aan de streep er toch moeite mee heeft.

Boek is te lang, edoch wel weer vlot en goed geschreven.
7 reviews
September 27, 2020
Interessant boek over een onbegrepen CEO met een visie/ideaal dat verder gaat dan alleen geld verdienen. Het goede doen voor de wereld staat voorop - benieuwd of andere CEOs dit overnemen of dat Paul Polman eenzaam op de troepen vooruit loopt.
6 reviews
December 22, 2020
One of the best books I’ve read. How Paul Polman both focused on creating value for the world and for the company Unilever. Very inspiring leader: what’s your purpose? How do you want to be remembered?
4 reviews
January 4, 2024
Zeer mooi boek over het verhaal van Paul Polman en Unilever. Regelmatig wel het gevoel dat het boek in de herhaling valt. Is wel een enorme wake-up call voor mensen die niet bezig zijn met duurzaamheid of D&I.
161 reviews1 follower
February 22, 2020
Langdradig, maar het geeft wel een interessante kijk op Unilevers’ bedrijfsvoering
Displaying 1 - 30 of 47 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.