De brandmeester. Het beste van Godfried Bomans

by Godfried Bomans

Godfried Bomans (Den Haag 1913 – Bloemendaal 1971) was een van Nederlands bekendste schrijvers. Hij schreef meer dan zestig boeken, waaronder Erik of het klein insectenboek en de strip Pa Pinkelman, naast talloze columns (voor de Volkskrant) en andere publicaties (o.a. voor Elsevier). Daarnaast was hij een veelgevraagde gast op radio en televisie.

Bomans is onmiskenbaar een meesterlijke schrijver, die zowel zeer ernstig als zeer lichtvoetig kon zijn. Uit zijn enorme oeuvre kozen wij het allerbeste voor 320 pagina’s dundruk. Hij is daarmee de zevende schrijver die opgenomen is in deze prestigieuze reeks, waarin hij werd voorgegaan door Carmiggelt, Schmidt, Minco, Campert, Thijssen en Van Kooten.

‘Godfried Bomans is voor de liefhebber en grootverbruiker van de Nederlandse taal een onmisbare oude vriend. Twee woorden roepen nog altijd onmiddellijk het beeld van zijn verwaaide schrijvershoofd bij mij op: “geestig” en “esprit”.’ – Erik van Muiswinkel

Genres: Fiction

320 pages, Hardcover

Published January 1, 2019

About the author

Godfried Bomans was a popular Dutch author and television personality. Much of his work remains untranslated into English.

Reviews

[Bavo Van Eyken · Rating 5 out of 5]

Zoals iedereen weet is acupunctuur een Chinees sprookje dat geen uitstaans heeft met bewezen gezondheidszorg. Maar ja, de medische wereld, dat leeft op het snijvlak tussen verbeelding, bedrog, bewijs en statistiek. Dan maar de literatuur, waar alles zacht en subjectief is. Dat is alleen maar mening en smaak. Een nieuwe Nobelprijswinnaar(es) krijgt een heel nieuw aura van geloofwaardigheid en serieux, maar je kan de man in de straat niet dwingen om het daarom ook beter te vinden.

Desalniettemin zijn er titanen der letteren die het vak jaloersmakend beheersen. Die de registers openen en sluiten met een ontzagwekkend gemak, dat zoals alle meesterschap uiteraard alleen maar eenvoudig lijkt maar het des te minder is. Die de naalden rechtstreeks in je brein pleuren met een gemak waarmee je buur amper zijn stoep geveegd krijgt.

Ik kreeg deze bloemlezing in de schoot geworpen door M.H., een voorbeeldig burgermannetje, een bezield leraar der letteren, een man van enig aanzien in de gemeenschap, begaan met jan en alleman en de planeet en zo. Dat schuift men zomaar niet aan de kant.

Ooit opende ik iets van Bomans, een insectenboek of zo, maar ik opende dat middenin, zo zonder inleiding of voorbereiding, en dat was geen goed idee, ik smeet het in een hoek, en merk nu dat ik dat beter niet had gedaan. Wat ik in 'De Brandmeester' las hoort immers bij het allerbeste dat ooit in dit genre geproduceerd moet zijn geweest. Dit is monkelend, sprankelend, badinerend, doordacht, doorwrocht, subtiel, gevoelig, genuanceerd, intelligent. Dit is alles wat een mensenhart begeren mag, grandioos en grappig, ontzagwekkend geniaal.

Neem nu de 'gedachten achter een glas bier', zo halverwege:

"Ik houd wel van München. Het verkeer bestaat hoofdzakelijk uit haastige, enigszins lichtschuwe voetgangers, die uit een Bierkeller komen en naar een Bierkeller gaan. Daartussen zijn ze dan eventjes op straat. Ze zien er weldoorvoed uit en dragen een veertje op hun hoed. Sommigen hebben blote knieën en allen dragen kleren die aan de zomen met groene biesjes zijn afgezet. Dit doet hen vagelijk op padvinders gelijken die maar geen afscheid van de verkennerij kunnen nemen. ook wanneer ze een gewoon pak dragen, is er toch altijd iets in de snit daarvan dat ons aan jodelen herinnert.
Zelfs de winkeliers zien eruit alsof ze gaarne op een jachthoorn zouden blazen, doch het moment daartoe ongepast vinden."

Dat is toch als een braadslee perfect geroosterde groenten: je smult ervan en kan ervan blijven smullen zonder een opgeblazen gevoel te krijgen.

Moest het nog niet duidelijk zijn: lees dit, ik ga de rest van zijn oeuvre aanschaffen.

[Marjanneke · Rating 4 out of 5]

De brandmeester is een zeer geschikt boek om kennis te maken met het werk van Godfried Bomans. Zijn omvangrijke oeuvre verdient ook nu nog aandacht die het hopelijk met deze nieuwe verhalenbundel gaat krijgen.

Zie mijn volledige review op: https://www.chicklit.nl/boekrecensies...

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

Godfried Bomans is vijftig jaar geleden, in december 1971 overleden, hij was toen pas 58. Hij was bij veel mensen immens populair en toch of misschien juist daarom werd hij in literaire zin ook onderschat. Zijn werk werd nooit met een literaire prijs bekroond, terwijl het kwalitatief kan mededingen met veel bekende literaire grootheden. Hij heeft hier bewust of onbewust zelf ook aan bijgedragen door zelden neen te zeggen om ergens iets te doen of een bijeenkomst op te luisteren. Hij was wat je noemt een publieke ster, wat hem in financiële zin geen windeieren bracht, maar toch wel ten koste ging van creatief schrijven. Uitgeverij van Oorschot gaf in de reeks bekende schrijvers gedundrukt een keuze uit het oeuvre van Bomans uit, met veel van zijn beste stukken, die de tand des tijds zeker doorstaan. Bomans was een begenadigd stylist, die heel humoristisch of ironisch kon schrijven maar ook heel serieus en ingetogen kon zijn, zonder enige opsmuk. Zo beschrijft hij de laatste ontmoeting met zijn vader, met wie hij weinig contact had. De vader kwam hem zonder woorden een fles wijn brengen in Godfrieds studentenkamer in Nijmegen. Noch de vader noch de zoon was tot verdere communicatie in staat. Twee dagen later overleed de vader.
In een ander verhaal beschrijft hij de avond en nacht van 9 op 10 mei 1940 toen de Duitsers Nederland binnenvielen en er ineens een nieuwe wereld kwam met andere verhoudingen. Een Duitser pikte zo maar de fiets van een Nederlandse man. Bomans beschrijft het gezicht van die man. Je was nog niet direct kwaad maar vooral verbouwereerd.
Bomans is in hetzelfde jaar , 1913, geboren als Simon Carmiggelt, de andere Nederlandse schrijver die vooral ook als humoristisch werd beschouwd. Carmiggelt kreeg wel literaire waardering, bijvoorbeeld de P.C. Hooftprijs.
Bomans was soms oubollig, soms ook conservatief katholiek, hij droeg vele maskers. Achter al die maskers schuilt een onzekere man met een groot talent. Er had misschien nog meer ingezeten, maar de bundel gedundrukt bewijst dat er ruim voldoende is dat de tijd trotseert en dat tot het beste van de Nederlandse literatuur gerekend mag worden. Bomans heeft zeker ook invloed gehad op latere auteurs zoals Campert en Van Kooten. Zelf was ik al onder de indruk van hem toen ik een jaar of twaalf was en hij de gangmaker was van de literaire quiz ‘ Hou je aan je woord’. Hij overtroefde coryfeeën als Mulisch en Hella Haasse.

[Maarten · Rating 5 out of 5]

Deze collectie beschouwingen, essays, kortverhalen, columns etc. zijn van een ongekend stilistisch niveau. Bomans is de peetvader van de ironie in de Nederlandse letteren en wel op de meest verfijnde manier denkbaar. Inhoudelijk is het vooral zijn scherpzinnige manier om een gemeenschap te portretteren die meesterlijk is.
Gedateerd? Helemaal niet, de taal is charmant mid-twintigste-eeuws en bijzonder rijk. De inhoud is universeler dan een oppervlakkige lezing doet vermoeden; in een aantal gevallen overstijgt de tekst het particuliere niet, maar dan heb je een fijn tijdsdocument.

[Jacques · Rating 5 out of 5]

Of het nu gaat over de brandmeester, studenten, antiquairs, psychologen, religies, de farmaceutische industrie... Of het nu ernstig of 'luimig' is, Bomans is en blijft een meesterverteller. Mooi verzorgde uitgave (Gedundrukt door van Oorschot).

[Michael Wormsbecher · Rating 4 out of 5]

4,5 sterren. Een boek vol goed uitgewerkte scherpe observaties. Schrijven is schrappen. Aanrader!

[Daan Hooiveld · Rating 4 out of 5]

Helaas missen er een aantal klassieke verhalen, daarom 4,5 ster.

[Joris Van Camp · Rating 5 out of 5]

Hoewel enigszins gedateerd - maar schuilt daarin net niet de charme ? - en naar huidige normen volgens sommigen - maar zij dwalen - misschien niet altijd geheel correct, eert deze uiterst beschaafde uitgave één der grootsten. Dit boekje geeft zin in lezen, zin in leven.

[Ward L · Rating 2 out of 5]

Ik kon er niet in geraken, maar dat zal wel aan mij liggen, iets te braaf, iets te burgerlijk.

[Marvin Vingerhoed · Rating 4 out of 5]

Het zijn allemaal korte verhalen/columns die erg verschillend zijn. Bij sommige moest ik hardop lachen, zo grappig en raak, maar andere waren juist heel treffend en soms een beetje flauw.

In een verhaal kwam een kort beschreven scene in de oorlog voor. Een Nederlander moet zijn fiets afstaan aan een Duitser die haast heeft. Het wordt heel terloops verteld, maar met name de gezichtsuitdrukkingen en stemming maakte op mij grote indruk.

Oa de verhalen over Sinterklaas waren heel grappig, als ook sommige interviews.

Het eerste verhaal over Schrijvers is ook treffend. Er is eigenlijk de afgelopen 40 jaar niks veranderd. Ook toen kon een schrijver nauwelijks rondkomen van alléén schrijven.

Prachtige smalle uitgave trouwens van Van Oorschot, Gedundrukt noemen ze het.

[Linda · Rating 2 out of 5]

Natuurlijk is Bomans lang een zeer vertrouwde stem geweest in de Nederlandse huishouden, maar man man man, wat een oubollige toon slaat die man aan in zijn columns. Ik geef twee (ipv 1) sterren vanwege Bomans statuur, maar de stukjes zelf vind ik onleesbaar vanwege de laatdunkende toon.

[Frank · Rating 4 out of 5]

Pure nostalgie. Taalvirtuoos, fijne satire en ironie. Enigszins gedateerd.

[Hans Canters · Rating 4 out of 5]

Heerlijk, elke dag een korte Bomans. Voor glim- of schaterlach.