Οι βάρδιες των πουλιών

by Giannis Makridakis, Γιάννης Μακριδάκης

Πάντοτε με έτρωγε περιέργεια μεγάλη για το μυστήριο αυτό της προγιαγιάς μας και μια αμφιβολία για τη φύτρα μου την είχα σε όλη μου τη ζωή· τελευταία όμως, μετά και από το μοιραίο ναυάγιο, τον περασμένο Αύγουστο, τότε που τα 'φερε έτσι η ώρα η κακιά και μπατάραμε με κάλμα μπουνάτσα και έγινε ό, τι έγινε, μου μπήκανε ιδέες διάφορες μες στο κεφάλι μου και σιγά-σιγά, σαν άρχισα να συνέρχομαι κάπως από το σοκ, έπιασα, κρυφά από την Ελένη βεβαίως, για να μην καταλάβει ότι κάπως συνήλθα και πιάσει πάλι την γκρίνια της τη γνωστή για τα περιστέρια, να καταγράφω και να μελετώ τα μοιραία συμβάντα αλλά και την όλη πορεία μας την οικογενειακή μαζί με τα πουλιά, από τρεις γενιές πίσω ίσαμε σήμερα, μπας και βγάλω συμπέρασμα πιο ασφαλές από πού βαστά άραγε ακριβώς η δικιά μου η φύτρα.
Τα ταχυδρομικά περιστέρια, μαντατοφόροι που διασχίζουν σύνορα χωρίς ελέγχους, φέρνουν χαμπέρια μαύρα ή χαρμόσυνα. Διανύουν αποστάσεις και εποχές, ασκημένα στην ελευθερία και στην επιστροφή. Γενιές περιστεριών και γενιές ανθρώπων σε παράλληλες πορείες, που τις καθορίζει η Ιστορία ή η σύμπτωση και τους αλλάζει τη φορά. Αυτές τις αξεδιάλυτες διαδρομές πασχίζει να ξεμπερδέψει ο ναυαγισμένος Ανέστης, για να βάλει το παρελθόν του σε τάξη και να αποφασίσει για το παρόν του. Μνημονεύει, για να επιβιώσει, ενός αιώνα ιστορίες από τη Μικρασία έως τη Μακεδονία και τη Μέση Ανατολή, ιστορίες του θαλασσινού νερού και του νησιωτικού αέρα.

Genres: Fiction

172 pages, Paperback

First published October 1, 2019

About the author

Giannis Makridakis (gr: Γιάννης Μακριδάκης) was born in Chios in 1971 and studied mathematics. He organizes research and educational programmes and edits publications for the Chios Studies Centre, which he founded in 1997. He edits the three-monthly magazine Pelinnaio and has published two books on the history of Chios. His first novel Anamisis Denekes, published by Hestia in 2008, is already in its fourth edition and translated into Turkish.

Reviews

[Maria Bikaki · Rating 2 out of 5]

Κάθε φορά που ξεκινάω ένα βιβλίο του Μακριδάκη, θέλω να μου αρέσει. Σκέφτομαι ότι δε γίνεται να πάει κάτι τόσο πολύ στραβά. Από τότε που τον γνώρισα συγγραφικά, τον παρακολουθώ φανατικά. Αν κάτι με κερδίζει σε αυτόν είναι η τιμιότητα της γραφής του, η πίστη στη συγκεκριμένη φιλοσοφία και τεχνοτροπία που θέλει να περάσει στα βιβλία την οποία υπηρετεί με σεβασμό σε κάθε νέο του δημιούργημα.
Στα βιβλία του θα συναντήσεις πολλά από κείνα τα στοιχεία που θα σου γεμίσουν την ψυχή, θα σε κάνουν να χαμογελάσεις ή θα συγκινηθείς ενώ η ντοπιολαλιά χαρακτηριστικό της γραφής του έρχεται να δώσει ένα ιδιαίτερο στυλ. Εχω διαβάσει τα περισσότερα βιβλία του και ακόμα και αυτά που μου άρεσαν λιγότερο είχαν κάποια στοιχεία που κλείνοντας το βιβλίο τα κρατάς και τα φυλάς χαραγμένα στο μυαλό σου.
Οι βάρδιες των πουλιών ήταν μακριά το «χειρότερο» του βιβλίο. Χειρότερο πάντα με βάση τα δικά μου γούστα. Χάθηκα στη μετάφραση. Το παραληρηματικό- χαοτικό του ύφος δε με άφησαν σε καμία στιγμή να συνδεθώ με την ιστορία και να την κάνω δική μου ή όπως συνηθίζω με τα βιβλία του Μακριδάκη να κλείσω τα μάτια και να τη φανταστώ ως εικόνα.
Ανθρώπινο ανάγνωσμα αλλα δυστυχώς έχασα το τρένο της απολαυστικής ανάγνωσης από νωρίς.Με μπέρδεψε και με κούρασε.

[Eliasdgian · Rating 4 out of 5]

Από το Κιόστε της Μικρασίας ίσαμε τη Χίο κι από τον κόρφο του Θανάση του Δεληγιώργη (που δεν του κόλλησαν τυχαία το παρανόμι «Περιστερού») μέχρι το κλουβί του δισέγγονού του Ανέστη, τα ταχυδρομικά περιστέρια της νουβέλας «Οι βάρδιες των πουλιών» σημαδεύουν τις ζωές των εκτροφέων τους και των ανθρώπων γύρω τους∙ και σαν να κουβαλούν στα δικά τους φτερά τη μοίρα των απογόνων του Θανάση της Περιστερούς, αποδίδονται σε αυτά οι κακοτυχίες και το κακό ριζικό των κτητόρων τους («Πιάσανε στα κατώφλια αμέσως οι γριές να καταριούνται τα πουλιά, τα χαροπούλια και του λόγου του, τον Θανάση, που τα έφερε μες στο χωριό και τα 'βαλε στο μοιραίο καΐκι»).

Αλλά τα δύσμοιρα πουλιά των Δεληγιώργηδων μπορούν και πετούν μακριά. Κι ορμηνεμένα καθώς είναι να επιστρέφουν πάντα πίσω, ναυτολογούνται στα καΐκια των ναυτικών. Μπαρκάρουν μαζί τους, τους συντροφεύουν στις βάρδιες και τα ταξίδια τους, και, μόνον σαν συμβεί το κακό, γυρίζουν λεύτερα για να μηνύσουν στους συγγενείς των ναυτικών τα χαμπέρια.

Σύμβολα της αγνότητας και της αθωότητας τα πουλιά της νουβέλας του Γ. Μακριδάκη ταιριάζουν με τους πρωταγωνιστές της, που διώχτηκαν δυο φορές από την πατρίδα τους (1914, 1922) και, αντί να απαγκιάσουν στην από δω πλευρά του Αιγαίου, ταξίδεψαν στις επτά θάλασσες της οικουμένης∙ αλλά και σύμβολα της αλληλεγγύης και της αδελφοσύνης των λαών, όπως τη βίωσαν Τούρκοι κι Έλληνες ψαράδες στη μεσαριά των νερών, σε μια από τις πιο συγκλονιστικές σκηνές του βιβλίου, όταν τα δίχτυα ενός ψαρά που κατασχέθηκαν από το λιμενικό επέστρεψαν στον κάτοχό τους σε ένα αυτοσχέδιο πανηγύρι καταμεσής της θάλασσας (που ενώνει τους δυο λαούς).

Όμορφη ιστορία, δοσμένη με συγκίνηση, λυρισμό και τρυφερότητα, που, πίσω από τα πετάγματα των πουλιών, ανατέμνει το δράμα της προσφυγιάς, τις αγωνίες της θάλασσας και τις προκαταλήψεις των ανασφαλών ανθρώπων.

[Παύλος · Rating 4 out of 5]

Το περίμενα με ιδιαίτερη προσμονή, όπως και κάθε βιβλίο του. Νομίζω πως ο Γιάννης Μακριδάκης έχει μια εξαιρετική ικανότητα στο να παρουσιάζει φαινομενικά απλές στη σύλληψη ιστορίες με ένα πολύ ιδιαίτερο και βαθιά συναισθηματικό τρόπο. Στην περίπτωση αυτή, αν και δε μπορούσα να καταλάβω σχεδόν στο μεγαλύτερο κομμάτι του βιβλίου που θέλει να καταλήξει, οι τελευταίες 10 σελίδες του βιβλίου ήταν εκείνες που με εντυπωσίασαν. Ίσως η βαθμολογία να είναι υψηλή (άλλωστε ποιος είμαι εγώ να κρίνω και βαθμολογήσω τον πνευματικό καρπό ενός άλλου ανθρώπου) αλλά ταπεινή μου γνώμη είναι πως αξίζει την ευκαιρία του αν και, όπως έγραψα παραπάνω, το μεγαλύτερο κομμάτι του βιβλίου συνοδεύεται από μια απορία σχετικά με το τι θέλει να πει!

[Vasilis Kalandaridis · Rating 4 out of 5]

Κλασικός Μακριδάκης,ιστορίες με περιστέρια,με Γερμανούς κατακτητές,με όλα τα παρακλάδια ενός σογιού,ιστορίες που τις διαβάζεις,ψιλομπερδευέσαι αλλά στο τέλος χαμογελάς.

[TheAuntie · Rating 2 out of 5]

σε κάποιες σελίδες εδώ κι εκεί καταλαβαίνεις και αναγνωρίζεις τον Μακριδάκη, αλλά χάνονται αυτές οι λίγες σελίδες μέσα σε ένα σύννεφο πούπουλα που σηκώνουν σκόνη πολλή, και τσούζουν τα μάτια σου...

[foteini_dl · Rating 2 out of 5]

[2.5*]
Ο Μακριδάκης είναι *μεγάλη* αδυναμία και, όταν μαθαίνω ότι βγάζει καινούριο βιβλίο, ε μια χαρά την έχω.

ΕΚΤΟΣ αν μιλάμε για βιβλίο στο οποίο τα περιστέρια παίζουν κάποιον οποιονδήποτε ρόλο. Να, αυτά δεν μπορώ. Αν είσαι κι εσύ ο άνθρωπος που ένα από τα μότο του είναι "λιγότερη μιζέρια, λιγότερα περιστέρια", ε καταλαβαίνεις. Για παραπάνω από 2 χρονια δεν το ακουμπάς αυτό το βιβλίο και ας είναι δώρο αγαπημένης φίλης και ας είχε και αφιέρωση του Μακριδάκη (γιατί κάποια, 7 η ώρα το απόγευμα μιας καθημερινής που μίλαγε ο Μακριδάκης σε βιβλιοπωλείο, ήταν ακόμα σκυμμένη πάνω από ένα γραφείο με τη μούρη κολλημένη σε έναν υπολογιστή). Ας αφήσω τα προσωπικά συναισθήματα για τα περιστέρια και ας πάω στο δια ταύτα.

Οι βάρδιες των πουλιών έχουν όλα τα στοιχεία που αγαπώ στον Μακριδάκη. Ζεστασιά γραφής, χρήση της ντοπιολαλιάς (χωρίς να γίνεται γραφικός), αυθεντικότητα, ζωντανοί χαρακτήρες, αμεσότητα στην αφήγηση, όλα εδώ είναι.

Όμως, κάτι με χάλασε αυτή τη φορά. Οι μακροπερίοδες προτάσεις, που δεν είναι περίεργο για τον συγγραφέα, τις συνηθίζει, αυτή τη φορά ήταν για μένα too much to take. Κάτι που το έκανε δυσανάγνωστο και αρκετά χαοτικό, με τις ε κ π λ η κ τ ι κ έ ς τελευταίες σελίδες να μην αρκούν να σώσουν την παρτίδα.

Δεν πειράζει, η αγάπη για τον Μακριδάκη είναι δεδομένη, πάμε για τα επόμενα.

[Vassiliki · Rating 2 out of 5]

Ο Μακριδακης είναι αγαπημένος συγγραφέας, έχει ένα ιδιαίτερο τρόπο γραφής που σ αγγίζει κατευθείαν στην ψυχή. Περίμενα το τελευταίο του βιβλίο με λαχτάρα αλλά με απογοήτευσε. Δεν βρήκα κανένα νόημα, ήταν ένα παραλήρημα από χαώδεις επαναλαμβανόμενες αναφορές σε ονόματα και ιστορίες που για μένα δεν είχαν κανένα ενδιαφέρον.
Λυπάμαι για τα δύο αστεράκια. Ελπίζω το επόμενο βιβλίο του να είναι πιο εμπνευσμένο.

[Panagiotis · Rating 3 out of 5]

Καλό, αλλά νομίζω όχι το καλύτερο του συγγραφέα. Μου άρεσε ο τρόπος που περνά στον αναγνώστη σχόλια για την πολιτική στο πλαίσιο της κύριας ιστορίας της νουβέλας. Η ιστορία καθεαυτή πάντως δεν με κράτησε, ενώ η γραφή μου φάνηκε υπέρ το δέον χαοτική (τουλάχιστον για τα γούστα μου).

[Μιχάλης Παπαχατζάκης · Rating 3 out of 5]

Κάπως χαοτικό ανάγνωσμα και για αυτό κάπως δύσκολο.
Είναι πολύ ενδιαφέρον όμως. Πιάνει την ζωή των ψαράδων της Χίου μέσα στον 20ο και 21ο αιώνα, την προσφυγιά, τις λαϊκές συνήθειες, τη λαϊκή γλώσσα.

[L'amante des livres · Rating 3 out of 5]

Το Γιαννη το Μακριδακη τον αγαπω. Αγαπω τη φιλοσοφια του. Την καθαροτητα, την αυθεντικοτητα, την απλοτητα του. Φυσικα τη γραφη του. Αγαπω τη γλωσσα την οποια μιλουν οι ηρωες του. Αγαπω την αμεσοτητα στην αφηγηση. Παντα ο αφηγη��ης μιλαει σε πρωτο προσωπο και παντα απευθυνεται σε καποιον κι ετσι σου μενει η εντυπωση πως απευθυνεται σε σενα. Το κειμενο παιρνει τη μορφη εξομολογησης, μαρτυριας. Η εξιστορηση μοιαζει να αφορα σε αληθινα γεγονοτα και οι λεπτομερειες ερχονται να ενισχυσουν αυτη την αισθηση. Αγαπω επισης το γεγονος πως οι ιστοριες του δημιουργουν μια ατμοσφαιρα θαλπωρης, ζεσταινουν την καρδια.

Στο τελευταιο του βιβλιο, τις "Βαρδιες πουλιων", υπαρχουν ολα αυτα τα στοιχεια ομως δυστυχως βρηκα το βιβλιο και πιο συγκεκριμενα το πρωτο μερος αυτου, αρκετα κουραστικο. Κουραστικο γιατι υπαρχουν πολλες επαναληψεις, ο αφηγητης αναμασαει τα ιδια και τα ιδια λες και με το υλικο που θα αρκουσε για να βγει ενα κεφαλαιο, επρεπε να γεμισουν πεντε.
Ενα αλλο χαρακτηριστικο της γραφης του συγγραφεα γενικα ειναι οι μακριες προτασεις και η περιορισμενη χρηση της τελειας. Η τεχνικη αυτη που παραπεμπει σε προφορικο λογο, οπου εκει η μια σκεψη διαδεχεται ατακτα την αλλη, απαιτει απο τον αναγνωστη λιγη συγκεντρωση παραπανω. Στις "Βαρδιες πουλιων" νομιζω οτι λιγο το παρακανει ο αφηγητης διοτι ξεκιναει να πει κατι, παρεμβαλλει μεσα στην προταση πολλες αλλες πληροφοριες και μεχρι η προταση να ολοκληρωθει και να μπει η τελεια, εχει ξεχασει ο αναγνωστης απο που ξεκινησε ο αφηγητης και τι ηταν αυτο που αρχισε να λεει.

Παρ' ολ' αυτα, το περασμα του χρονου και οι αλλαγες που φερνει σε καθε κατασταση ειναι ενα θεμα που με απασχολει. Γι' αυτο βιβλια στα οποια εξιστορειται η πορεια μιας οικογενειας απο τα παλια τα χρονια εως το σημερα ανεκαθεν με γοητευαν. Και στο βιβλιο αυτο ακολουθουμε την πορεια δυο οικογενειων, αυτης του αφηγητη και παραλληλα αυτης των περιστεριων του.

[Efi Karantzali · Rating 5 out of 5]

Γραμμένο σε μια εποχή που η πληροφορία μεταδίδεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα και χιλιάδες μηνύματα το λεπτό φτάνουν στους παραλήπτες τους, αυτό το βιβλίο μιλάει για το πώς οι παλιοί ναυτικοί στη Χιο γύμναζαν τα περιστέρια τους τα οποία έπαιρναν μαζί τους στα ανοιχτά και τα ελευθέρωναν μεσοπέλαγα  για να πετάξουν πίσω στο νησί μεταφέροντας το μήνυμα του κινδύνου ή της καλής επιστροφής. Οι συγγενείς των ναυτικών, όσο διάστημα εκείνοι έλειπαν, περίμεναν με τα μάτια στραμμένα στον ουρανό - και όχι σε οθόνες - να φανούν τα περιστέρια με το μήνυμα. Ο Ανέστης Δεληγιώργης, γυμνάζοντας τα δικά του περιστέρια και έχοντας επιζήσει από ένα πρόσφατο ναυάγιο, κάνει μια αναδρομή στην ιστορία όλης της οικογένειάς του και ψάχνει να βρει την πραγματική του φύτρα μέσα από μια κατάρα που βαραίνει όλες τις γενιές της και που ίσως κρύβει τελικά την απάντηση που ψάχνει.

Δύσκολο να πεις ποιο είναι το καλύτερο βιβλίο του Μακριδάκη, αυτό πάντως έχει μια ιδιαίτερη θέση στη βιβλιοθήκη και στην καρδιά μας!

[KONSTANTINOS BILLIAS · Rating 3 out of 5]

Μακριδακης , παλι στην Χιο , αλλα αυτην την φορα καταιγιστικος , μια γραφη χωρις ανασα.
Με αφορμη το γεγονος οτι αποχωριζεται τα περιστερια του , την μεγαλη του αγαπη, μας δινει ενα καταιγιστικο κειμενο που ανατρεχει ολο το γενεαλογικο του δεντρο απο το 1900 μεχρι σημερα και την σχεση του με την"περιστερου", τον πρωτο περιστερα του νησιου .
Μια ιστορια παλι νησιωτικη, μια ιστορια ναυτικη, μια σχεση πεπρωμενου.
Ανοιξτε απο την αρχη το γενεαλογικο δεντρο που βρισκεται στις τελευταιες σελιδες για να μην χαθειτε απο τις πρωτες σελιδες.
Παντα απολαυστικος , παντα ανθρωπινοες , σαφης και συναισθηματικος

[Kivini · Rating 5 out of 5]

Συγκινητικά υπέροχη ιστορία, για να μπορέσεις να τη νιώσεις χρειάζεται να μπορείς να συνδεθείς με τα πλάσματα γύρω σου .
Μετά τον ήλιο με δόντια αυτό είναι το δεύτερο αγαπημένο μου από τα βιβλία του Μακριδάκη.

[Stelios · Rating 3 out of 5]

Μια ακόμα νουβέλα από τον Γιάννη Μακριδάκη που αν και με μπέρδεψε λίγο με τα πολλά ονόματα και τις συγγενικές σχέσεις των προσώπων, με αποζημίωσε με τα κατακτητικά τους παρατσούκλια που τα άκουγα και εγώ μικρό στο νησί μας .