Het litteken van Vossensteyn, een familieroman. Constance Croon torst bittere jeugdherinneringen met zich mee. Pas halverwege haar leven vindt zij de kracht om Vossensteyn, het oude familiehuis, een bezoek te brengen. Haar oma ligt daar op sterven; zij voelt zich schuldig aan de liquidatie van een familielid in de oorlog. In hun nachtelijke gesprekken blijkt dat oma lijdt onder leugens die het hele gezin hebben beschadigd. Wat voor licht werpt dat op het verstikkende milieu waarin Constance opgroeide? Was haar moeder een narcistische kwelgeest of juist slachtoffer van machten die hen allen te groot waren? Het litteken van Vossensteyn speelt zich beurtelings af in Twente en Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.
Maria Boonzaaijer heeft ruim dertig jaar gewerkt als actrice en regisseur. Tegenwoordig is ze zangeres en stemcoach. Haar eerste roman Papa Tango (2009) schreef ze tijdens een zeilreis rond de wereld. In 2013 verscheen Het vreemde meisje, in 2015 de familieroman Joodse buren. Hunkering is haar vierde roman.
Bij het zien van de schitterende cover van Het Litteken van Vossensteyn van Maria Boonzaaijer wil je weten wie die mensen zijn en wat hun verhaal is. Je vraagt je af of de man achter de dames bewust op de foto is gezet of dat hij aan een fotobomb deed, ook al was die term waarschijnlijk in de tijd dat de foto werd genomen nog niet bekend. De titel maaktnieuwsgierig, je wilt weten wat ermee bedoeld wordt. Tijdens het lezen kom je er op een gegeven moment achter dat je titel op meer manieren kan bekijken. Meteen vanaf de eerste bladzijde word je meegezogen in Het litteken van Vossensteyn van Maria Boonzaaijer en zo te verder je komt, zo moeilijker wordt het om het boek weg te leggen. Het is een verhaal dat in je gaat zitten. Op een gegeven moment wil je alleen nog maar verder lezen, weten hoe het zal aflopen, of er verzoeningen komen en of bepaalde personen de waarheid onder ogen willen/durven zien. Je voelt je steeds meer verbonden met bepaalde personen en wilt juist van hen tegen het eind eigenlijk nog geen afscheid nemen zoals bijvoorbeeld van Constance en tante Veronika. In Het litteken van Vossensteyn van Maria Boonzaaijer spelen zich meerdere verhaallijnen zoals van Constance Croon die geen makkelijke jeugd achter de rug heeft en het liefste haar verleden achter zich laat, maar haar oma die op sterven ligt, denkt daar net even anders over.
Want er is niemand zonder afgrond in zijn ziel. - Stefan Anders: 'Voorbij het eerste treffen.'
Constance Croon, een jonge auteur, bereikt het bericht van haar tante Veronika dat haar oma binnenkort zal sterven en naar haar heeft gevraagd. De gang om naar Vossensteyn - het Twentse zomerverblijf van de familie - te gaan ligt als een zware steen op haar maag. Haar flegmatische en zwijgzame oma heeft zich nog nooit met haar persoonlijk bemoeit, dus weet Constance niet wat haar te wachten staat. Haar allergrootste zorg is dat ze daar niet oog in oog wil komen te staan met haar moeder, broer en zussen. Een aantal jaar geleden heeft ze het contact met hen verbroken, omdat ze het niet meer aan kon door hen als het zwarte schaap van de familie te worden behandeld. Zij was het lelijke eendje, onhandelbaar en stijfkoppig, althans in de ogen van haar opportunistische moeder, die haar er zo regelmatig mee om de oren sloeg dat ze er zelf ook in ging geloven. Maar toen ze tot overmaat van ramp werd beschuldigd de veroorzaker van een ongeval te zijn, besloot ze voor zichzelf dat ze, net als tante Veronika, een adoptiekind zou kunnen zijn.
"Soms dacht ze: het is maar goed dat ik geen kinderen heb. Ze zou bang zijn voor hun afhankelijkheid, hun hulpeloosheid. Ze zou van haar kinderen eisen dat ook zij flink waren. Ze wist dat het een wanhoopspoging was om van haar eigen moeder los te komen; dat had een therapeut haar ooit duidelijk gemaakt. Ze kon er beter aan doen haar moeder te vergeven. Vergeven? Dat woord alleen al deed voor haar geestesoog een muur oprijzen, dik en hoog, onneembaar. Onmogelijk daar overheen te klimmen. Ondenkbaar."
Wanneer ze de volgende morgen naar de slaapkamer van haar oma gaat, is ze verrast te horen dat zij een boek van haar heeft gelezen en er haar bewondering over uitspreekt. Constance krijgt de opdracht om het dagboek van oma te lezen, er een boek van te schrijven en het te publiceren. Ze overhandigt haar kleindochter een sleutel. "Ik wil niet dat je moeder na mijn dood dat schrift vindt." Het verzoek klinkt haar tamelijk directief in de oren en in eerste instantie ziet ze er dan ook geen fiducie in, maar desalniettemin besluit ze het dagboek een kans te geven. Al snel zit ze midden in de oorlogsbelevenissen van de jonge Claartje, die een aparte verhaallijn vormen in het boek.
Op diepmenselijke wijze geeft Boonzaaijer weer hoe verwoestend de impact kan zijn van een verstoorde familierelatie, hoe diepe wonden geslagen worden en hoe vooringenomen men soms is bij de kennismaking met een familielid dat vroeger node in beeld was.
Het onvermijdelijke gebeurt; de moeder, broer en zussen van Constance arriveren een aantal dagen later ook op het landgoed en de chaos lijkt compleet. Als een olievlek waaieren de familieleden uit over Vossensteyn en Constance is dolblij dat ze zich eerder al heeft verschanst op haar oude slaapkamer op zolder. De nieuwkomers steken het niet onder stoelen of banken dat ze hopen dat oma snel zal overlijden, zodat de erfenis verdeeld kan worden en moeder het huis kan betrekken.
Als de personages niet zo levensecht waren neergezet, lijken de verwikkelingen vanaf dat moment wat kolderiek te worden; alsof er een klucht wordt opgevoerd op een klein toneel. De overige personages zijn ware archetypen die in hun eigen waarheid verzand zijn geraakt. Ze kunnen zich niet ontworstelen aan hun leugens uit angst voor gezichtsverlies. Moeder is de egocentrische, zelfingenomen, hypochondrische dramaqueen, die haar andere drie kinderen om haar vinger windt en voedt met allesoverheersende vijandigheid.
"Jij weet hoe ik over deze zaak denk. Hoe ik al die jaren geleden heb onder de breuk met mijn bloedeigen dochter.' [...] Ze was steeds harder gaan praten en nu sloeg haar stem over: ‘Er bestaat geen Constance Croon!’ 'Stil eens even,' onderbrak oma haar dochter. 'Wou jij je hele verdere leven blijven doen alsof je geen jongste dochter had?' [...] 'Schaam je,’ zei oma. ‘Je zou trots moeten zijn op zo’n dochter.' 'Ze is mijn dochter niet meer."
Lange tijd weet Constance zich in het huis ongezien te wanen, totdat haar meedogenloze oudste zus een onvergeeflijke fout maakt. Constance's kansen lijken te keren, wanneer haar oma en haar tienernichtje haar wél op waarde weten te schatten en voor haar in de bres springen. Uit onverwachte hoek komt er uiteindelijk een verklaring dat het ongeval, waarvan Constance als veroorzaker werd aangewezen, tóch heel anders is verlopen.
Het centrale thema van dit boek kan omschreven worden als 'schuld en boete'. De zoektocht naar een eigen identiteit. Dit is heel invoelbaar op meerdere vlakken uitgewerkt en is een gevecht over verschillende facetten van drie generaties. Ook schaamte en spijt zijn thema's en daaromtrent komen heel wat verrassingen boven tafel. De titel van het boek is treffend gekozen, want het 'litteken' komt op diverse manieren terug in deze voortreffelijk geschreven psychologische roman.
Het litteken van Vossensteyn toont een beklemmend web van familiegeheimen, diepgewortelde haat, bekentenissen en schaamte. Boonzaaijer neemt de lezer mee naar een ingenieuze en krachtige apotheose.
Auteur
Maria Boonzaaijer is docent drama, stemcoach en chansonnière, en heeft ruim dertig jaar als actrice en regisseur gewerkt. Zij doceerde drama en Spaans. Haar eerste roman 'Papa Tango' schreef ze tijdens een zeilreis rond de wereld. -Papa Tango (2009), -Het vreemde meisje (2013) -Joodse buren (2015) -Hunkering (2018)
Titel: Het litteken van Vossensteijn Auteur: Maria Boonzaaijer Pagina's: 324 ISBN: 9789463387392 Uitgeverij Aspekt Verschenen:november 2019
[RECENSIE] Het litteken van Vossensteyn van Maria Boonzaaijer
WAARHEIDSGETROUW VERHAAL MET VEELKLEURIGE KARAKTERS
++ ‘Afstand nemen van de vroegere gebeurtenissen was een van de moeilijkste dingen van het leven, vooral als het ging om oude pijn en kwetsuren’ ++
Oorspronkelijke titel: Het litteken van Vossensteyn ISBN: 978 94 633 8739 2 Uitgegeven door: Uitgeverij Aspekt Pagina’s: 322 Beoordeling: ⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Zingen is Maria Boonzaaijer al op jonge leeftijd met de paplepel ingegeven en je stem voor andere doeleinden gebruiken volgt daar naadloos op. Dat stemgebruik lukt nagenoeg niet zonder effectief gebruik van woorden en dan kom je al dicht in de buurt van het geschreven woord. Die associaties heeft ze wellicht ontdekt tijdens haar periode als stem/presentatiecoach en tijdens de door haar gedoceerde trainingen in; spreken in het openbaar, persoonlijke presentatie en ademhaling/ontspanning. In 2009 verscheen haar eerste roman Papa Tango waarin voor muziek en zang een grote rol was weggelegd. Onlangs verscheen haar vijfde roman onder de titel; Het litteken van Vossensteyn.
Het familiehuis Vossensteyn is een imposant landhuis dat is gelegen in De Lutte in Twente. Het behoort toe aan de familie Bosselaer. Het wordt bewoond door Clara Bosselaer en haar Hongaarse pleegdochter Veronika. Omdat ‘oma’ Clara stervende is, moet Veronika haar kleindochter Constance Croon benaderen en haar vragen naar Vossensteyn te komen. De 35-jarige Constance heeft 15 jaar eerder volledig afstand genomen van haar familie omdat ze voortdurend werd verweten schuldig te zijn aan de handicap van haar broer Arthur. Ook is Constance nooit door haar moeder, Dorothea Bosselaer, geaccepteerd; een standpunt dat haar oudere zus Titia, volledig heeft overgenomen. Constance is uitgegroeid tot een succesvol auteur en haar laatste roman Abigaïl ontvangt zeer positieve recensies. Als ze op Vossensteyn is gearriveerd vertelt haar oma een verrassend verhaal en heeft een onverwacht verzoek aan haar…
++ ‘Redigeren is een vorm van vertalen, dacht ze. Je moet in het hoofd van die andere schrijver gaan zitten, zodat je denkt en ziet zoals hij denkt en ziet. Zodat je hem begrijpt, liefst beter dan hij zichzelf begrijpt’ ++
Boonzaaijer gebruikt de eerste honderd pagina’s om, als inleiding naar het hoofdthema, de situatie van de gebrouilleerde familie Croon uiteen te zetten. Gelijktijdig gebruikt ze deze inleiding om de karaktereigenschappen van haar personages goed neer te zetten en te verdiepen. Ook wordt teruggekeken naar de levensperiode van Clara Bosselaer en dan in het bijzonder de gebeurtenis die haar leven tot op de dag van vandaag sterk heeft beïnvloed en nooit uit haar geheugen is verdwenen. Hier wordt de basis gelegd voor een verhaal waarin meerdere tijdlijnen een rol spelen en de persoonlijkheden van de personages een meer dan belangrijke rol gaan spelen.
De auteur spreekt uit zich hard te maken voor het schrijven van psychologische romans die je ziel raken. Daar is ze met Het litteken van Vossensteyn ruimschoots in geslaagd. Voornamelijk vanuit het perspectief van Constance tuimelen veel gebeurtenissen de verhaallijn binnen. Omdat deze gebeurtenissen steeds zijn gelinkt aan meerdere personages, is het vooraf neerzetten van de karakters van essentieel belang om de plot succesvol te laten zijn. Ook daar is weinig tot niets op aan te merken omdat bepaalde reacties direct te herleiden zijn naar de juiste personages en hun diversiteit aan emoties. Het getuigt van veel inlevingsvermogen en de kennis en kunde om die te bundelen in karaktereigenschappen van de volledig tot leven komende personages. Schrijfstijl is afwisselend en prettig en in overeenstemming met de sfeer van het moment. Protagonisten en antagonisten krijgen alle ruimte om hun rol met verve te spelen. De gevarieerde psychologische spanning geeft het verhaal kleur en daagt de lezer uit tot verder lezen omdat de nieuwsgierigheid al snel wint. Samengevat is Het litteken van Vossensteyn een inhoudelijk goed verhaal met alle ingrediënten van een roman ruimschoots in zich, over diverse tijdlijnen heengaat, dat interessant start en dit doorzet tot de laatste pagina. Dus deze Boonzaaijer-missie kan weer als geslaagd worden beschouwd.
Het litteken van Vossensteyn is een familieroman en dat is te merken ook. Veel herkenbare zaken komen naar voren in het boek. De hoofdpersonage Constance is het zwarte schaap in de familie. Ze kan niks goed doen en wordt overal schuldig aan bevonden. Gevolg: geen contact met moeder, zussen en broer.
Een ander thema in het boek is “schuldgevoel”. De Oma van Constance worstelt daar heel erg mee en lucht uiteindelijk haar hart bij haar kleindochter. Dit schuldgevoel legt de basis voor een hartverscheurend verhaal. Het is zo vlot geschreven dat je er helemaal in opgaat en wilt weten waar de Oma van Constance nu zo’n strijd mee heeft.
De roman wordt onderverdeeld in 10 hoofdstukken die alle worden aangeduid met een tijdstip in de week. Zo gaan we telkens met fragmenten van het heden naar het verleden. Zo volgen we de strijd van Constance met haar familie: gevoelens van haat, jaloezie, liefde, maar ook van schaamte, schuldgevoel. Dit alles is op een spannende manier verweven tot een verhaal waarvan je wilt weten of alles wel goed komt. Het boek is dan ook moeilijk weg te leggen.
Het litteken van Vossensteyn een boeiende roman waarin veel dingen gebeuren zonder dat het storend of ongeloofwaardig wordt. Dat is een kunst van schrijven. Het boek is absoluut een aanrader!
Meeslepend geschreven, dat wel. Maar de romance tussen de hoofdrolspeler en de knappe huisdokter is wel erg cliché-feel-good en het contrast tussen de protagonisten en antagonisten wel erg karikaturaal.