Η σκιά του κυβερνήτη

by Άρης Σφακιανάκης, Aris Sfakianakis

Τέλη του 1827. Η Ελληνική Επανάσταση έχει σχεδόν καταπνιγεί. Η χώρα αγωνίζεται ακόμα για την ανεξαρτησία της. Οι δύο εμφύλιοι, η πτώση του Μεσολογγίου, οι καταστροφές του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο έχουν οδηγήσει τους Έλληνες στην απόγνωση. Σε μια ύστατη προσπάθεια να σωθούν καλούν τον Καποδίστρια να κυβερνήσει την Ελλάδα. Οι Μεγάλες Δυνάμεις συμφωνούν. Οι ελπίδες αναπτερώνονται.

Ο Καποδίστριας φτάνει στη χώρα και ρίχνεται αμέσως στη δουλειά. Στην αρχή γίνεται δεκτός με ανακούφιση και ενθουσιασμό. Ωστόσο δεν αργεί να συναντήσει τα πρώτα εμπόδια. Οι κοτζαμπάσηδες αντιδρούν, οι οπλαρχηγοί δυσανασχετούν, η αντιπολίτευση μηχανορραφεί. Και ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας εγκαταλείπεται σιγά σιγά απ’ όλους. Ή σχεδόν απ’ όλους. Πλάι του στέκει ως το τέλος ο σωματοφύλακάς του.

Μέσα από τη δική του αφήγηση ζούμε τα πιο σημαντικά γεγονότα του τόπου αλλά και τις προσωπικές στιγμές του Καποδίστρια μέχρι τις 27 Σεπτεμβρίου του 1831 που πέφτει νεκρός από τους Μαυρομιχάληδες στην είσοδο μιας εκκλησίας του Ναυπλίου.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας είχε ένα όραμα για την Ελλάδα.

Θα μείνει στην Ιστορία σαν μια ευκαιρία που χάθηκε.

Genres: History

512 pages, Paperback

First published October 24, 2019

About the author

Ο Άρης Σφακιανάκης γεννήθηκε το 1958 στο Ηράκλειο Κρήτης. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα. Το πρώτο του βιβλίο με διηγήματα, "Όταν βρέχει και φορά παπούτσια κόλετζ", κυκλοφόρησε το 1981 από τις εκδόσεις Κέδρος. Από τις ίδιες εκδόσεις κυκλοφόρησε το 1984 το δεύτερο βιβλίο του, "Οι παράξενες συνήθειες της οικογένειας Μόρφη", το 1990 το τρίτο βιβλίο του "Ο τρόμος του κενού", και το 1993 το τέταρτο βιβλίο του, "Η νόσος των κινέζικων εστιατορίων". To 1998 κυκλοφόρησε το πέμπτο βιβλίο του, με τον τίτλο "Δεν ήξερες... δεν ρώταγες!". Το μυθιστόρημα αυτό υπήρξε το πρώτο μιας τριλογίας που συνεχίστηκε με το "Μπέιμπι Σίτινγκ" και ολοκληρώθηκε με το τελευταίο του βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις "Κέδρος" με τίτλο "Ου μπλέξεις". Έχει ασχοληθεί με τη μετάφραση και το σενάριο.

Reviews

[Catherine Vamianaki · Rating 5 out of 5]

Ειναι το πρωτο βιβλίο που διαβάζω του συγγραφέα. Απο την στιγμή που το ξεκίνησα δεν μπορούσα να το αφήσω...Ο συγγραφέας έγραψε αυτο το βιβλίο μετα απο πέντε χρόνια έρευνας για την ζωή και το έργο του Καποδιστρια. Ταξίδεψε οπου έζησε. Ειναι στιγμές που συγκινηθηκα...καθώς το διαβαζα. Επισης, διαπιστώνει κανείς πως η ιδια νοοτροπία των ελληνων τοτε και τώρα.. Υπάρχουν τόσες ιστορικές αναφορές...Για την εποχή εκείνη. Θα το ξαναδιαβάσω ξανα μετα απο χρόνια!!!!!

[Leonidas Moumouris · Rating 3 out of 5]

Λοιπόν εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ. Ένα κομμάτι της ιστορίας μας με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και αξία. Υλικό για να γραφτούν άπειρα βιβλια. ( Ταινίες δεν είμαι σίγουρος γιατί η φουστανέλα δεν γράφει καλά στην οθόνη ).
Ο Σφακιανάκης έστησε ένα μυθιστόρημα που κοίταξε αρκετά μέσα από την κλειδαρότρυπα, είχε πολύ παρασκήνιο, δεν σε κάνει σοφότερο ιστορικα, διαβάζεται πολύ εύκολα αλλά αυτό μπορεί να μην είναι και καλό. Στερείται βάθους χαρακτήρων και καταστάσεων, δίνει όμως το στίγμα της εποχής αν και το κάνει βιαστικά. Είναι τόσο μεγάλο το υλικό εκείνης της περιόδου που θα ήταν πολύ δύσκολο να αναπτυχθεί σε 500 σελίδες.
Εμβόλιμα έχουμε και τις ερωτικές περιπέτειες του Σκοτεινού. Του ( φανταστικού ) σωματοφύλακα του Καποδίστρια ο οποίος αντίθετα με το αφεντικό του ήταν ιδιαίτερα δραστήριος στην τέχνη του έρωτα. Προσωπικά ένιωθα ότι μου έτρωγε χώρο και χρόνο από την πραγματικη ιστορία.
Μου έλειψε πολύ η λογοτεχνική διάσταση του βιβλίου. Ίσως να περίμενα περισσότερα.

[Dimitrios · Rating 5 out of 5]

ΒΙΒΛΙΟΕΝΑΥΣΜΑ #11: Η ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ
(το άρθρο στο ιστολόγιό μου, Κοιλάδα της Γνώσης: http://www.koiladatisgnosis.gr/logote...)

Απέκαμα! Αλλ’ όμως θα παραμείνω στη χαλάστρα, μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής μου και ας κινδυνεύσω να χαθώ…
Κόμης Ιωάννης Καποδίστριας,
πρώτος Κυβερνήτης τής Ελληνικής Πολιτείας (1828-1831) και πρώην Υπουργός Εξωτερικών τής Ρωσικής Αυτοκρατορίας (1815-1822).

Ναι, ο Καποδίστριας μπορεί να μην μάτωσε στις χαράδρες των Δερβενακίων, να μην επάνδρωνε το πυρπολικό τού Κανάρη στην ανατίναξη τής Τουρκικής ναυαρχίδας στην Χίο, ή να μην συμμετείχε σε κάποια άλλη ένδοξη πολεμική αναμέτρηση τής Επανάστασης του ’21. Όμως, τα παραπάνω λόγια του φανερώνουν ένα σκληρό, αδάμαστο πνεύμα που δεν υστερούσε σε τίποτα των υπολοίπων αγωνιστών. Πόσο μάλλον, αφού αυτά τα λόγια δεν είναι παρά το απόστιγμα πράξεων. Συγκεκριμένα, το 1828 ο Καποδίστριας ανέλαβε το πιο καυτό πόστο σε όλη την Ευρώπη: την κυβέρνηση τής Ελληνικής Πολιτείας, του κρατιδίου που προέκυψε μετά από αιώνες σκλαβιάς και επτά χρόνια σκληρού πολέμου των Ελλήνων εναντίον των Οθωμανών και των Αιγύπτιων (αλλά και των Ελλήνων μεταξύ τους). Ο πόλεμος τώρα είχε τελειώσει, αλλά ένας νέος, άλλου είδους πόλεμος, ξεκινούσε.

Η Ελληνική Πολιτεία περιελάμβανε μόνο την Πελοπόννησο, κομμάτι τής Στερεάς, τις Κυκλάδες, την Εύβοια και μερικά ακόμα νησιά τού Αγαίου, αφήνοντας έτσι έξω σχεδόν την μισή σημερινή Ελλάδα. Οι υποδομές της, το εκπαιδευτικό της σύστημα, τα πολιτικά και πολιτειακά της συστήματα ήταν είτε ανύπαρκτα είτε υπανάπτυκτα. Κοτζαμπάσηδες (δηλ. μεγάλοι γαιοκτήμονες), καραβοκύρηδες, αγωνιστές του ’21, παλινοστούντες Έλληνες τής δύσης, αλλά και τυχοδιώκτες με μεγάλη δύναμη ανταγωνίζονταν σαν τσακάλια μεταξύ τους αλλά και με την όποια κεντρική εξουσία για οφίτσια και γραφεία. Και όταν ανέλαβε ο Καποδίστριας την κυβέρνηση, δεν άργησαν να στραφούν εναντίον του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τής αχρειότητάς τους ήταν το Μεγαλουργόν Έγκλημα, όπως το ονόμασε ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής, όπου δεν δίστασαν να κάψουν την φρεγάτα «Ελλάς» και την κορβέτα «Ύδρα», αδιαφορώντας για τις θυσίες που είχαν γίνει για την απόκτησή τους από το πάμπτωχο κράτος. Ένας εναντίον όλων λοιπόν. Αυτή ήταν η κατάσταση που έπρεπε να διαχειριστεί ο Καποδίστριας, και είναι θαύμα τόσο το πώς δέχτηκε να βάλει το κεφάλι του στον τορβά όσο και πώς δεν τα βρόντηξε να φύγει, αηδιασμένος από την νοσηρή πραγματικότητα. Απέκαμε, λοιπόν. Αλλ’ όμως παρέμεινε στη χαλάστρα, μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής του. Κυριολεκτικά.

Ε, λοιπόν, όταν κυκλοφορεί ένα ιστορικό μυθιστόρημα για αυτόν τον άνθρωπο, είναι δυνατόν να μην το διαβάσεις απνευστί; Ο λόγος για την Σκιά του Καποδίστρια (εκδ. Κέδρος, 2019, σελ. 512, 14,94€) τού πολυγραφότατου Άρη Σφακιανάκη. Ο τίτλος αναφέρεται στον Πέτρο Σκοτεινό, σωματοφύλακα τού Καποδίστρια, ο οποίος και αφηγείται την ιστορία σε πρώτο πρόσωπο, εμφυσώντας της έτσι πρόσθετη ζωντάνια. Ξεκινώντας στην Ανκόνα το 1827, ο Σκοτεινός περιγράφει τα σημαντικότερα γεγονότα τόσο της πολιτικής όσο και της προσωπικής διάστασης τού Καποδίστρια μέχρι και το 1831, όταν και ο Κυβερνήτης βγαίνει από την χαλάστρα…Παράλληλα, ο Σκοτεινός δεν παραλείπει να εξιστορήσει και την δική του προσωπική ζωή σε αυτό το διάστημα, η οποία αποπνέει έντονη οσμή γυναικείου αρώματος (βασικά αρωμάτων, αλλά αυτό θα το ανακαλύψετε εσείς).

Η αφήγηση είναι λιτή και περιεκτική, εστιάζοντας σε κύρια σημεία τής ιστορίας, χωρίς να πλατιάζει με λεπτομέρειες ή με περιγραφές. Αυτό αποτελεί και ένα από τα πλεονεκτήματα τού βιβλίου, ειδικά αν το συγκρίνει κανείς με άλλα έργα παρόμοιας θεματικής. Επίσης, λέξεις τής εποχής, ιδιωματισμοί και διαλεκτισμοί, αναφορές σε ενδυμασίες, ήθη και έθιμα, καθώς και καταπληκτικές περιγραφές τοποθεσιών συμβάλλουν στην λιτή αλλά και ζωηρή απεικόνιση τής Ελλάδας εκείνων των χρόνων. Το ιστορικό πλαίσιο τόσο σε Ευρωπαϊκό όσο και σε Ελληνικό επίπεδο παρουσιάζεται εύπεπτα και σταδιακά στα πρώτα κεφάλαια, βοηθώντας τον αναγνώστη να καταλάβει εύκολα τις πολιτικές συνθήκες. Επίσης, από τις σελίδες τού βιβλίου παρελαύνουν άμεσα ή έμμεσα πλείστα όσα ιστορικά πρόσωπα: Δεληγιάννης, Γρίβας, Κολοτρώνης, Μαυρομιχάληδες, Μιαούλης, Υψηλάντης, Σπυρίδων Τρικούπης, Βιάρος και Αυγουστίνος Καποδίστριας, Κοραής, Λεοπόλδος, Μπουμπουλίνα, Κοζώνης, Δούκισσα της Πλακεντίας, Πολυζωίδης, κ.α. Και φυσικά, δεν θα μπορούσε να λείπει ο Κλέμενς Βέντσελ Λόταρ φον Μέττερνιχ, αιώνιος αντίπαλος τού Καποδίστρια, φανατικός ανθέλληνας και Υπουργός-Προέδρος της Αυστρίας. Παρότι αναφέρεται ελάχιστα στο βιβλίο, η σκιά του πέφτει βαριά στις σελίδες του…

Το πρώτο κεφάλαιο είναι χαρακτηριστικό τής καλοδουλεμένης αφήγησης, καθώς σε λίγες μόνο σελίδες εισαγάγει και τον Καποδίστρια και τον Σκοτεινό, τους φέρνει κοντά, και πληροφορεί τον αναγνώστη για τους σκοπούς αμφοτέρων: ο μεν Καποδίστριας περιμένει το Αγγλικό πλοίο που θα τον παραλάβει από την Ανκόνα για να πάει στην Ελλάδα και να αναλάβει την Κυβέρνηση, ενώ ο Σκοτεινός αυτο…προσλαμβάνεται σωματοφύλακάς του. Βέβαια, ο Σκοτεινός ίσως να έχει κάτι σκοτεινό στο μυαλό του, αλλά και αυτό θα σας αφήσω να το ανακαλύψετε εσείς.

Το βιβλίο δεν είναι πολιτικό θρίλερ, όπως κάλλιστα θα μπορούσε, αλλά πετυχαίνει να εξιστορήσει τα έργα και τις ημέρες τού Καποδίστρια, έστω και από κάποια απόσταση. Η κλιμακούμενη αντιπολίτευση εναντίον τού Καποδίστρια έχει την σημασία που της πρέπει, παρότι δεν της παραχωρείται αρκετός χώρος στο μέσον τού βιβλίου ώστε να χτιστεί πιο γερά. Καθώς φτάνουμε στο τέλος όμως, η κλιμάκωση κορυφώνεται μέχρι που χτυπάει κόκκινο εκείνη την αποφράδα μέρα, 27η Σεπτεμβρίου 1831, έξω από τον ναό τού Αγίου Σπυρίδωνος στο Ναύπλιο…

Στα στιγμιότυπα που ξεχώρισα είναι η κλασική ιστορία με τις πατάτες, το τικ στο αριστερό μάτι τού Καποδίστρια και τα συνεχή κρούσματα υπερκόπωσης, ο γάτος Ναμπούκο, και η μονομαχία τού Σκοτεινού με έναν άγγλο αξιωματικό. Μερικές λέξεις που έμαθα είναι οι εξής (στις παρανθέσεις οι σχετικοί ορισμοί από το Βικιλεξικό):
- μορμολύκειο (πανάσχημος γέρος ή γριά που η εμφάνισή του / της απωθεί τους πάντες / (συνήθ. μτφ.) καθετί το οποίο προκαλεί τρόμο, το σκιάχτρο, το φόβητρο),
- ιερεμιάδα (η θρηνωδία, το θρηνητικό ποίημα του προφήτη Ιερεμία που προέβλεψε την άλωση της Ιερουσαλήμ / (μτφ.) η μεμψίμοιρη και απαισιόδοξη παρουσίαση μιας κατάστασης),
- σαμοβάρι (παραδοσιακό ρώσικο σκεύος για το βράσιμο και το σερβίρισμα του τσαγιού), και
- παλκοσένικο (το ξύλινο πάτωμα σκηνής θεάτρου / η δουλειά των ηθοποιών και άλλων καλλιτεχνών που χρησιμοποιούν το παλκοσένικο).

Ελπίζω να διαβάσετε και να απολαύσετε την Σκιά του Κυβερνήτη! Για περισσότερα σχετικά με τον Καποδίστρια, μπορείτε να συμβουλείτε την Βικιπαίδεια και τις πηγές που προτείνει, καθώς και τον Τόμο ΙΒ’ τής Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους. Πλούσιο υλικό για τον Καποδίστρια παρατίθεται και στο βιβλίο τού Γεώργιου Καραμπελιά 1204-1922, Η Διαμόρφωση του Νεότερου Ελληνισμού. Επίσης, μπορείτε εδώ (https://www.youtube.com/watch?v=hFROG...) να δείτε το πρώτο επεισόδιο τής σειράς τού Cosmote TV History για τον Καποδίστρια (συν. έξι επ.) και εδώ (https://www.youtube.com/watch?v=keqWa...) το πρώτο επεισόδιο τής αντίστοιχης σειράς τής Μηχανής τού Χρόνου (συν. δύο επ.). Ευχαριστώ πολύ τις Εκδόσεις Κέδρος, που μου προμήθευσαν το βιβλίο. Μείνετε συντονισμένοι για περισσότερα τέτοια άρθρα αλλά και για κληρώσεις βιβλίων στην ομάδα Φίλοι Ιστορικού Μυθιστορήματος και στην σελίδα Κοιλάδα της Γνώσης στο Facebook.

[Sophia · Rating 2 out of 5]

Ήθελα καιρό να διαβάσω κάποιο βιβλίο σχετικό με τον καποδιστρια, μάλλον δεν ήταν το κατάλληλο. Το βρήκα ρηχό, με ατάκες εκτός τόπου και χρόνου και έναν αδιάφορο αφηγητή. Κρίμα, άξιζε πιο καλή σκια ο Κυβερνήτης.

[Κωστής Χαϊμάνης · Rating 4 out of 5]

Πολύ ενδιαφέρον ιστορικό μυθιστόρημα για τη ζωή του Καποδίστρια από την οπτική γωνία ενός (φανταστικού) σωματοφύλακα του.
Είναι γεγονός ότι δεν ήξερα πολλά πράγματα για τον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδος αλλά διαβάζοντας το κατάλαβα για πολλοστή φορά τι κωλολαός είμαστε...
Η γραφή του πάντως είναι γρήγορη και εθιστική.

[Evi Routoula · Rating 2 out of 5]

Αφήγηση των τελευταίων χρόνων του Ιωάννη Καποδίστρια, δηλαδή των χρόνων που υπήρξε κυβερνήτης της Ελλάδας. Η αφήγηση γίνεται από έναν φανταστικό ήρωα που υποτίθεται ότι ήταν σωματοφύλακάς του. Δεν μου άρεσε που αντί να βάλει ο συγγραφέας τα πρόσωπα να διηγούνται και να συζητούν αυτά που πρεσβεύουν, παρέθετε αυτούσια ιστορικά κείμενα , π.χ. τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη και του Κολοκοτρώνη. Κατ΄αυτόν τον τρόπο χάνεται η μυθιστορηματική μορφή του κειμένου. Ή γράφεις ιστορικό μυθιστόρημα ή γράφεις δοκίμιο. Αυτό το βιβλίο δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Επίσης δεν μου άρεσε που ένα πρόσωπο σύγχρονο του Καποδίστρια εκφράζεται με λέξεις σημερινές, π.χ. η γάτα ήταν γκουρμέ!
Κατά τα άλλα, είναι ένα ευκολοδιάβαστο βιβλίο, που δεν σου δίνει όμως καμία καινούρια πληροφορία για τον Καποδίστρια και για το έργο που έκανε.

[Sofia Βιβλιων Γη · Rating 5 out of 5]

Διαβάζοντας το βιβλίο Η Σκιά του Κυβερνήτη, του Άρη Σφακανάκη.
Πρέπει να ομολογήσω πως μου αρέσουν πολύ τα ιστορικά μυθιστορήματα, όμως, θαυμάζω και μαγεύομαι με οποιοδήποτε άλλο θέμα ενός καλού βιβλίου. Σκεφτείτε λοιπόν, να τύχει να συνυπάρξουν και οι δύο συνθήκες αυτές σε ένα ανάγνωσμα .Η Σκιά του Κυβερνήτη δεν είναι ένα βαρύ ιστορικό μυθιστόρημα -το αντίθετο θα έλεγα. Έχει, όμως, βαρύτητα ως προς την αποκωδικοποίησή του· αυτό το κάνει και ξεχωριστό. Το θέμα του αφορά στα χρόνια, από την έλευση του Ιωάννη Καποδίστρια στην Ελλάδα (1828) έως και την άνανδρη δολοφονία του (1831). Δεν καταγράφει τη σημαντική και δραματική αυτή περίοδο κάποιος ιστορικός ή ένας διάσημος βιογράφος, Έλληνας ή ξένος, αλλά ο Πέτρος Σκοτεινός. Δύσκολα μπορείς να καθορίσεις με ευκολία την ιδιότητά του, αφού η υπόσταση και ο ρόλος του στο βιβλίο είναι πολύσημος και πολυδύναμος -αν μου επιτραπεί η λέξη. Εγώ, γενικολογώντας, θα θέσω ως δεδομένο πως είναι η σκιά του Καποδίστρια, μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά (κατάσκοπος του Μέτερνιχ, προσωπική ασφάλεια του κυβερνήτη, η φωνή στους μονολόγους του, η δεύτερη σκέψη στις γεμάτη αμφιβολία στιγμές του, επιστήθιος φίλος, εξομολόγος, επικριτής και συμβουλάτορας). Εμφανίζεται ταυτόχρονα με τον Καποδίστρια κι εξαφανίζεται, σαν να μην υπήρξε ποτέ, ακριβώς τη στιγμή που πεθαίνει. Συνείδηση, ψυχή, απατεώνας, καιροσκόπος, η αντιλογία και η παρηγοριά στον νου του κυβερνήτη; Ό, τι και να επιλέξετε, διαβάζοντας το βιβλίο του Άρη Σφακιανάκη το συμπέρασμα είναι πως η εξιστόρησή του φωτίζει το παρελθόν και το παρόν της Ελλάδας -ευελπιστώ όχι και το μέλλον.
Λυπάμαι που δεν μπορώ να κάνω μνεία στις όμορφες περιγραφές του τοπίου του Ναυπλίου ή στα θαυμάσια μνημεία της Αττικής γης, στο πανέμορφο Μπούρτζι στους απέραντους πορτοκαλεώνες του Άργους. Δεν υπάρχει τίποτα απ΄ όλα αυτά, οχτώ χρόνια μετά την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης. Το εν δυνάμει και εν αναμονή ελληνικό κράτος τελεί υπό πλήρη καταστροφή. Η εικόνα του είναι σε αποσύνθεση πριν τη γέννησή του. Ο Σκοτεινός, σε μια περιγραφή του, λέει, «Άλλωστε εδώ γίνεται ένα πείραμα σπουδαίο: να φτιαχτεί μια χώρα από την αρχή. Πρόκειται ουσιαστικά για τη γένεση ενός έθνους, ενός έθνους που ήταν σκλαβωμένο για αιώνες ολόκληρους. Ένα έθνος που αποτελείται από φυλές ανάμικτες. Που έχει θεσμούς τούρκικους κι έθιμα λογιών λογιών. Και που μέσα από όλα αυτά προσπαθεί να βρει την ταυτότητα του». Ο Καποδίστριας γνωρίζει τα δεδομένα και δεν τρέφει αυταπάτες ως προς αυτά. Ο ιδεαλισμός του και η πίστη τον φέρνουν αντιμέτωπο με την καθεστηκυία τάξη των κοτζαμπάσηδων, των ξένων δυνάμεων που ελέγχουν και αποφασίζουν, που δρουν υπόγεια, της διχόνοιας που όπως φαίνεται αποτελεί γονιδιακό γνώρισμα της ελληνικής φυλής. Παράλληλα οι απλοί άνθρωποι βρίσκονται στα απόλυτα επίπεδα της φτώχειας και της αμορφωσιάς. Ζουν σε σπηλιές, πεθαίνουν από την πείνα, Παραδέρνουν τα σαρκία τους από ΄δω κι από ΄κει και νιώθουν ότι η εξουσία άλλαξε χέρια μα όχι συνήθειες. «Όλοι πιστεύουν πως ο Καποδίστριας είναι θαυματοποιός». Δεν ήταν. Ήταν ένας βαθιά συνειδητοποιημένος ΄Ελληνας που προσπάθησε να τραντάξει, από τα θεμέλια, τα σαθρά κοινωνικά εκτρώματα που υψώνονταν κι απειλούσαν το νέο κράτος. Εις μάτην· τελικά με αυτά οικοδομήθηκε. Ο Μακρυγιάννης λέει στον Σκοτεινό, «κατάλαβες τι πήγε να γίνει; Πήγαμε να καταντήσουμε την επανάσταση ληστεία. Κι η πατρίδα ξεφτιλίστηκε κι έγινε παλιόψαθα για να σκουπίζουν τα πόδια τους οι άτιμοι».
Η Σκιά του Κυβερνήτη περιγράφει με τραγικότητα και με ελεγχόμενο σαρκασμό, με λίγο κλαυσίγελο και μπόλικη πικρή αλήθεια επακριβώς την κατάσταση της Ελλάδας τότε, ενώ απαντά σε ερωτήματα για την Ελλάδα του σήμερα. Το κάθε κεφάλαιο του βιβλίου είναι και μια διαφορετική ιστορία σε σχέση με τον Ιωάννη Καποδίστρια και τα ιστορικά πρόσωπα που συνάντησε, συμπορεύτηκε και εναντιώθηκε. Έτσι, κάνουν εμφάνιση ο Κολοκοτρώνης, ο Μακρυγιάννης, ο Γρίβας, οι Μαυρομιχάληδες, ο Κοραής, ο Κωλέττης, η Ρωξάνδρα Στρούτζα, μέσα από επιστολές αλλά και ζωντανές στιχομυθίες, που δίνουν μυθιστορηματική μορφή κι απλοποίηση στα ιστορικά γεγονότα, κάνοντας την ανάγνωση εύπεπτη, γοητευτική κι απόλυτα ελκυστική. Ο Σκοτεινός είναι το μέσο του συγγραφέα για να «ξαλεγράρει» το κλίμα του βιβλίου και να δώσει μια περιηγητική ματιά στο κοινωνικό πλαίσιο της εποχής. Στην θέση και φύση της γυναίκας στην νεοσύστατη κοινωνία, στον τρόπο διασκέδασης, στο ηθικό και πολιτιστικό τοπίο της εποχής, στην καθημερινότητα στον λαϊκό παλμό της πρωτεύουσας του κράτους. Μέσα από τις σκέψεις του και τους διαλόγους, με τα πρόσωπα του βιβλίου, αναδεικνύει τον χαρακτήρα και τη νοοτροπία του Έλληνα που σώθηκε και ζει μετά την περίοδο της τουρκοκρατίας· λίγο ωχαδελφιστής, λίγο ξερόλας, λίγο ψυχοπονιάρης, λίγο σαρκαστικός, γελάει με την κατάντια του, κλαίγεται, αλλά κρύβεται στη μοιρολατρία του, περηφανεύεται για την σπουδαία του κληρονομιά, αλλά δεν καίγεται για να τη μάθει κιόλας, ρίχνει στους άλλους το ανάθεμα και βγαίνει λάδι και θύμα, χειροκροτεί και αυτόματα λιντσάρει, ξεχνά τη δύναμή του και περιμένει από ξένους να τον σώσουν. Με ένα μαγικό τρόπο τη σκαπουλάρει «και ξανά προς τη δόξα τραβά».
Ο Καποδίστριας λίγο πριν δολοφονηθεί κι ενώ γνωρίζει πως πλησιάζει το τέλος του, απευθύνεται στον Σκοτεινό με μια φράση του Θουκιδίδη με ιδιαίτερη και διαχρονική σημασία, «οι καιροί ου μενετοί» και είμαι σχεδόν βέβαιη πως έχει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα από την άλλη γνωστή φράση που οι σύγχρονοι πολιτικοί πιπιλίζουν μόλις έρθουν στην εξουσία, τη γνωστή σε όλους, «παραλάβαμε καμένη γη». Εκείνος που παρέλαβε στην πραγματικότητα καμένη γη είπε ότι οι καιροί δεν περιμένουν. Θα πρότεινα, πέραν του Ηγεμών του Μακιαβέλλι, να διαβαστεί και η Σκιά του Κυβερνήτη.
Δεν έχω να πω άλλα για αυτό το εξαιρετικό βιβλίο. Συγχωρέστε μου την φόρτιση και την «φωναχτή» αυτή κριτική, αλλά θαρρώ, πως όποιος διαβάσει αυτό το βιβλίο, κάπως έτσι θα συμπεριφερθεί κλείνοντας την τελευταία του σελίδα.

[Maria · Rating 3 out of 5]

Από τις λίγες εκείνες στιγμές που έχω μόλις τελειώσει ένα βιβλίο κι έχω τόσα πολλά να πω που τελικά σωπαίνω.
Έχοντας μελετήσει αρ��ετά την περίοδο στην οποία διαδραματίζεται η ιστορία του βιβλίο, μπορώ να πω ότι υπάρχουν ιστορικές αλήθειες αλλά και ιστορικές παρερμηνείες - γεγονός που με ξένισε και με έκανε να νιώσω άβολα-, έλλειψη εμβάνθυσης χαρακτήρων κι ένας αφηγητής που οι ερωτικές του ορμές ρίχνουν τη σκιά τους πάνω στο ιστορικό πρόσωπο.
Θα προτιμούσα η σκιά να βρισκόταν πίσω από τον Κυβερνήτη και όχι να τον καλύπτει.

[Jennie · Rating 3 out of 5]

"...οι Έλληνες είναι περίεργη φάρα, σαν τις ανεμοδούρες αλλάζουν γρήγορα γνώμη."

Ένα ενδιαφέρον ιστορικό μυθιστόρημα που σε μεταφέρει στην Ελλάδα του 1827-1832. Δηλαδή την περίοδο που κυβέρνησε ο Καποδίστριας την αρκετά μικρή τότε Ελλάδα.
Παρόλο που είναι 500 σελίδες κοντά, είναι ένα ευκολοδιάβαστο βιβλίο, ελαφρύ και διαβάζεται νεράκι. Τα γεγονότα τα βλέπουμε από την οπτική γωνία του (φανταστικού) σωματοφύλακα του Καποδίστρια, του Πέτρου Σκοτεινού (του οποίου το όνομα μαθαίνουμε στην 136 σελίδα) .
Ο συγγραφέας έχει κάνει μια έρευνα 5 χρόνων (από το 2015 μέχρι το 2019) για την ζωή και το έργο του Καποδίστρια, όμως το βιβλίο αυτό δεν είναι μια εξειδικευμένη μελέτη/ μια βιογραφία για τον Καποδίστρια, την ζωή και το έργο του.
Μας δίνει ο συγγραφέας μια εικόνα για την εποχή, όμως δεν υπάρχει βάθος στους χαρακτήρες, στις καταστάσεις. Ο Σκοτεινός είναι αδιάφορος έως και εκνευριστικός σε φάσεις χαρακτήρας. Μέσα σε όλα αυτά που εξελίσσονται έχουμε και τις ερωτικές του περιπέτειες στην ιστορία και σε αποπροσανατολίζουν από την πραγματική ουσία του βιβλίου, από τον πραγματικό πρωταγωνιστή αυτής της ιστορίας, που γύρω από αυτόν γυρίζουν τα γεγονότα, τον Καποδίστρια.
Παρόλα αυτά, για πρώτο βιβλίο που διαβάζω από τον συγγραφέα έχω να πω ότι έμαθα κάποια πράγματα για τη ζωή του πρώτου Κυβερνήτη αυτής της χώρας και συνειδητοποίησα για ακόμα μια φορά πόσο περίεργος λαός είμαστε.

[Anastasia Kay · Rating 4 out of 5]

Ενδιαφέρον βιβλίο,με ευχάριστη γραφή, που παρουσιάζει με πιο οικείο τρόπο, μυθιστορηματικά, την ζωή του Καποδίστρια από την στιγμή της άφιξης του στην Ελλάδα έως την δολοφονία του.
(Σε κάποια σημεία ωστόσο θεωρώ ότι πλατειάζει- στα της ερωτικής ζωής του Σκοτεινού )

[Afroditi Kousouni · Rating 3 out of 5]

Προσωπικό μου έτος Καποδίστρια φέτος, μιας και έτυχε να διαβάσω πολύ τόσο σε επιστημονικό επίπεδο για το έργο του πρώτου Κυβερνήτη όσο και την πρόσφατη λογοτεχνική παραγωγή που τον αφορά, στην οποία συγκαταλέγεται και το βιβλίο αυτό του Άρη Σφακιανάκη. Η συγκλονιστική προσωπικότητα του Ιωάννη Καποδίστρια εξακολουθεί και εμπνέει ποικιλοτρόπως, εν προκειμένω μέσα από ένα ιστορικό μυθιστόρημα που βασίζει τα μυθοπλαστικά στοιχεία του στην επινόηση του Πέτρου Σκοτεινού, ενός τυχοδιώκτη των ευρωπαϊκών σαλονιών της εποχής, που κατάφερε να ενταχθεί στο στενό κύκλο των προσώπων γύρω από τον Κυβερνήτη, ως σωματοφύλακάς του. Το βιβλίο διατρέχει όλο το χρονικό διάστημα από την άφιξη του Καποδίστρια στην Ελλάδα μέχρι και τη δολοφονία του και έχει τη μορφή της αφήγησης σε πρώτο πρόσωπο. Ο συγγραφέας επιχειρεί μέσα από την αφήγηση του Σκοτεινού να φωτίσει πτυχές της ιστορίας που θα μπορούσε πράγματι να γνωρίζει ένα κοντινό στον Καποδίστρια πρόσωπο, ενώ είναι προφανές ότι το πόνημα είναι το αποτέλεσμα μεγάλης έρευνας. Ομολογώ ότι σε επίπεδο γεγονότων δεν μου προσέφερε κάτι που δεν γνώριζα ήδη, ενώ η αναπαραγωγή κάποιων μύθων γύρω από τον πρώτο Κυβερνήτη (όπως πχ η γνωστή ιστορία με την "πονηριά" του για τη διάδοση της πατάτας) μπερδεύει τον αναγνώστη, μη διευκολύνοντάς τον να διακρίνει το αληθινό από το μυθιστορηματικό κομμάτι της ιστορίας. Πέραν αυτού, παρά το γεγονός ότι ρέει ευχάριστα και είναι ιδιαίτερα ευκολοδιάβαστο, βρήκα τη γραφή του κάπως επίπεδη και άνευρη σε ορισμένα σημεία. Από το βιβλίο πάντως κρατώ μια φράση του συγγραφέα με την οποία συμφωνώ απόλυτα: ο Καποδίστριας θα μείνει στην Ιστορία σαν μια ευκαιρία που χάθηκε...

[Evdoxia Kinali · Rating 3 out of 5]

Ανήμερα της 25ης Μαρτίου, αναζητώντας κάτι επετειακό, ξεκίνησα την Σκιά του Κυβερνήτη. Από τις πρώτες σελίδες με τράβηξε το ύφος, οι πολύ ζωντανές περιγραφές που συνθέτουν μια εικόνα χωρίς να κουράζουν. Το βιβλίο ξεκινά τον Δεκέμβριο του 1827 με τον Κυβερνήτη να περιμένει στην Ανκόνα το καράβι που θα τον μεταφέρει στην Ελλάδα και καταλήγει τον Σεπτέμβριο του 1831 με την δολοφονία του Καποδίστρια. Αφηγητής είναι ο Πέτρος Σκοτεινός, υπασπιστής και, αν δεν απαττώμαι, μη ιστορικό πρόσωπο. Τα έργα και οι ημέρες του Κυβερνήτη λοιπόν αποδίδονται από τον Σκοτεινό, αυτός είναι η σκιά του τίτλου.

Εκεί, στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση επεσήμανα και την μοναδική, αλλά όχι αμελητέα για μένα, αστοχία του βιβλίου:
Σε μια περιγραφή που τοποθετείται τον Ιανουάριο του 1828 λέει ο αφηγητής Πέτρος Σκοτεινός: "Ο καλόγερος έμοιαζε με σαλεμένο προφήτη. Ή με εκείνους τους στάρετς που έβαζαν στα έργα τους ο Ντοστογιέφσκι και ο Τολστόι. Ένας ζηλωτής ήγουν, ενας ασκητής, ένας ερημίτης."
Μόνο που ο Ντοστογιέφσκι ήταν τότε νήπιο και ο Τολστόι ακόμη αγέννητος.

Συνολικά πάντως είναι ένα ευχάριστο ιστορικό μυθιστόρημα που διαβάζεται εύκολα και κρατά το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

[Πάνος Τουρλής · Rating 3 out of 5]

Ποιος είναι ο Πέτρος Σκοτεινός, τον οποίο ο Καποδίστριας προσλαμβάνει ως σωματοφύλακά του; Πώς θα εξελιχθεί η μεταξύ τους σχέση και πόσο πολύ θα εμπιστευτούν και θα στηρίξουν ο ένας τον άλλον σε μια Ελλάδα που τώρα αναγεννάται από τις στάχτες της αλλά οι έριδες και οι προσωπικές φιλοδοξίες δε σταματούν; Πόσα εμπόδια συνάντησε ο Κυβερνήτης στο έργο του και ποιες ήταν οι αιτίες και οι αφορμές που οδήγησαν στη δολοφονία του;

Το μυθιστόρημα του Άρη Σφακιανάκη, μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Πέτρου Σκοτεινού, καταγράφει τα έργα και τις ημέρες του Ιωάννη Καποδίστρια, του Κυβερνήτη που επελέγη από τη Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας (1828) για να ξαναφτιάξει την οικονομία, την παιδεία, τον στρατό της Ελλάδας. Η ιστορία ξεκινάει από την επίθεση εναντίον του Κυβερνήτη στην Ανκόνα, όπου περιμένει το βρετανικό πλοίο για να τον μεταφέρει στην Ελλάδα και να αναλάβει τα καθήκοντά του ως την ημέρα της δολοφονίας του έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο. Το μυθιστόρημα καταγράφει τη διακυβέρνηση ενός πολιτικού άντρα που ανέλαβε να στήσει στα πόδια της μια Ελλάδα ματωμένη, νεογέννητη, γεμάτη εμφύλια πάθη και με σύνορα ως τον Αχελώο και τον Σπερχειό. Ζωντανεύει παραστατικά έναν άνθρωπο με λάθη και διορατικότητα που ξημεροβραδιάζεται πάνω από επιστολές, νομοσχέδια και έγγραφα για να φτιάξει ένα κράτος, θυσιάζοντας τη δική του ξεκούραση και ανάπαυλα, προσπαθώντας να προλάβει τα πάντα, αγωνιζόμενος να πολεμήσει παγίδες και ύπουλα σχέδια, σε μια εποχή και μια χώρα όπου οι Μεγάλες Δυνάμεις αποφασίζουν για όλα και αναζητούν έναν φίλα προσκείμενο βασιλιά να την κυβερνήσει. Ναύπλιο, Αίγινα και Άργος είναι οι πόλεις που καλωσορίζουν τον Κυβερνήτη κι εκεί καταστρώνει τα σχέδιά του, κόβει νομίσματα, σχεδιάζει σχολεία, πόλεις, δρόμους, επιλέγει, διορίζει, εξουσιοδοτεί.

Όλες οι γνωστές προσωπικότητες της εποχής περνούν από το μυθιστόρημα (Ιωάννης Μακρυγιάννης, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Ανδρέας Μιαούλης, Ιακωβάκης Ρίζος Νερουλός, Κανέλλος Δεληγιάννης, Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο κοκορόμυαλος Γιωργάκης Μαυρομιχάλης που θα είναι και ο ένας εκ των δολοφόνων μεταγενέστερα κ ά.) και παίζουν τον δικό τους ρόλο ενώ ταυτόχρονα το κείμενο διανθίζεται με γνήσιες επιστολές και αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα μερικών εξ αυτών, προσδίδοντας αυθεντικότητα και ρεαλισμό. Βήμα προς βήμα καταγράφεται το τιτάνιο έργο του Κυβερνήτη και πόντο πόντο ξεδιπλώνεται ο χαρακτήρας του, αναφερονται οι αλλαγές που έφεραν οι προτάσεις του, πώς έγιναν δεκτές, ποιοι, γιατί και πώς δυσαρεστήθηκαν και έβαλαν εμπόδια, πόσο έντονες ήταν οι αντίθετες φωνές με πρωτεργάτη τον Κανέλλο Δεληγιάννη και γιατί φτάσαμε ως τον μοιραίο Σεπτέμβριο του 1831. Το μυθιστόρημα αξίζει να διαβαστεί, απλώς ίσως φανεί σε κάποιους αρκετά πιο γρήγορο και ρέον απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς σε μια μυθιστορηματική βιογραφία. Αξιοθαύμαστες είναι οι περιγραφές των εκάστοτε πόλεων και η αυθεντικότητα που προσδίδεται όταν οι ήρωες του βιβλίου περπατάνε σε αυτές, όπως ο Σκοτεινός με την κόρη της Πλακεντίας από το ξενοδοχείο «Ευρώπη» στους Αέρηδες με τις παράγκες και το ρολόι του Έλγιν κι από κει στο κονάκι του βοεβόδα, στην Πύλη της Μπουμπουνίστρας και στα καφενεδάκια του Ιλισού. Εξίσου ρεαλιστικά και παραστατικά στήνονται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη το Ναύπλιο, η Αίγινα, το Άργος, με τα στενά τους, τις εκκλησίες τους, τα σπίτια, τους κατοίκους, τη ρυμοτομία και τα μνημεία τους.

Παρ’ όλο που το κείμενο είναι πιστό στα πραγματικά γεγονότα και καταγράφει το έργο ενός σημαντικού ανθρώπου για την ελληνική Ιστορία χωρίς να κουράζει ή να μακρηγορεί, ένιωσα πως έλειπε το βάθος που απαιτείται στους χαρακτήρες και στις καταστάσεις για να καταστεί πραγματικό μυθιστόρημα. Υπάρχει φροντίδα και σεβασμός στις ιστορικές πηγές, ζωντανεύουν πιστά τα γεγονότα, ουσιαστικά όμως είναι ένα ημερολόγιο των έργων του Καποδίστρια παρά μυθιστόρημα, μιας και οι περιγραφές, οι σκηνές και τα επεισόδια είναι μια συρραφή των αιτίων και των αιτιατών που μεν οδήγησαν την Ελλάδα στα πρώτα της βήματα, ταυτόχρονα όμως δυσαρέστησαν, αποθάρρυναν κι ενίσχυσαν την αντιπολίτευση, κάτι που σταδιακά οδήγησε στη φριχτή δολοφονία. Η προσωπικότητα του Πέτρου Σκοτεινού, ίσως και λόγω της πρωτοπρόσωπης αφήγησης, δείχνει ρηχή και «μουδιασμένη», αμήχανη. Έχουμε να κάνουμε με έναν άνθρωπο που έχει αναλάβει έναν ρόλο, έχει όμως τα δικά του σχέδια και ταυτόχρονα είναι λάτρης του ποδόγυρου, γνωρίσματα δηλαδή που ακροβατούν ανάμεσα στο κωμικό και το σοβαρό, χωρίς όμως να καταλήγουν κάπου και τελικά τα προσωπικά του βιώματα πιο πολύ τα θεώρησα εμπόδιο για την κυρίως δράση, της οποίας την κατάληξη όλοι ξέρουμε αλλά ο συγγραφέας κατέγραφε με τρόπο που κεντρίζει το ενδιαφέρον. Ο Σκοτεινός δε διστάζει να φλερτάρει ή και προχωρήσει περισσότερο με την παντρεμένη κόρη της Μπουμπουλίνας ή ακόμη κα με την κόρη της Δούκισσας της Πλακεντίας, δεν πείστηκα όμως απόλυτα για τη συνέπεια ή την ποικιλότητα του χαρακτήρα του. Είναι ξεκάθαρα ένας τυχοδιώκτης, είχε όμως λογοτεχνικές και άλλες γνώσεις (π.χ. είχε διαβάσει Ντοστογιέφσκι κι ας είχε μόλις γεννηθεί αυτός ο συγγραφέας τότε), το έκανε όμως γιατί του άρεσε το διάβασμα ή ως εφόδιο για να κορτάρει τις γυναίκες; Αυτό και άλλα παραδείγματα δείχνουν την αμηχανία χειρισμού της προσωπικότητάς του και του ρόλου του στο κείμενο.

«Η σκιά του κυβερνήτη» είναι μια καλή πρώτη γνωριμία με το τιτάνιο έργο που κλήθηκε να φέρει σε πέρας ο Ιωάννης Καποδίστριας χάρη στη γρηγοράδα της αφήγησης, την παραστατικότητα των σκηνών και την προσοχή που δίνεται στις απανωτές νομοθεσίες, επιστολές, συμβουλές, μάχες, απειλές, θυσίες που συναποτελούν τον καθημερινό βίο του Κυβερνήτη και κρατούν σε εγρήγορση τη λαμπρή προσωπικότητά του.

Πρώτη δημοσίευση στο site μου: https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7...

[Zoi Gkatziona · Rating 3 out of 5]

Ενδιαφέρον από ιστορικής άποψης καθώς περιέχει πολλά ιστορικά στοιχεία. Ο συγγραφέας μελέτησε τα γεγονότα της περιόδου εκείνης κι αυτό φαίνεται. Ωστόσο, σε πολλά σημεία τα λόγια των ηρώων καθώς και γενικότερα, η γλώσσα και οι εκφράσεις που χρησιμοποιούνται δείχνουν αταίριαστα με το κλίμα και την ατμόσφαιρα της εποχής εκείνης!

[EmiLy's BookLand · Rating 5 out of 5]

Μπορώ να πω με σιγουριά, πως είναι η πρώτη φορά που διαβάζω ένα ιστορικό μυθιστόρημα, σαν να είναι φαντασίας, χωρίς να με κουράσει ούτε λεπτό, χωρίς να περιέχει πολλαπλές, βαρετές παραθέσεις πηγών, ημερομηνιών και λεπτομερειών που, εν τέλει, δεν αποστηθίζει κανένας αναγνώστης, λόγω του όγκου των πληροφοριών. Είχε τόσα ιστορικά στοιχεία, όσα ακριβώς χρειαζόταν και μπορούσε να αποθηκεύσει ο εγκέφαλός μου, η ροή τους ήταν βατή και με συνοχή, χωρίς λεπτό να χαθώ μέσα στα γεγονότα.

[Elias Kreouzis · Rating 1 out of 5]

Το επέλεξα γιατι ήθελα να δώ την εικόνα της Ελλαδας σε αυτήν την εποχή και τα θαυματα του Καποδιστρια.Δυστυχως απογοητευτηκα απο την γραφή και τις περιγραφές αλλα οι αποψεις του για την Ελλαδα ειναι λανθασμένες και επικινδυνες.

[Lefki Sarantinou · Rating 5 out of 5]

Ένα βιβλίο που σε εκπλήσσει, ένα μικρό αριστούργημα...
Πρόκειται για ένα αξιοπρόσεκτο βιβλίο που αφορά ένα πρόσωπο και μια περίοδο της ελληνικής ιστορίας που δεν έχει απασχολήσει παρά ελάχιστα μόνο τους εκπροσώπους του ιστορικού μυθιστορήματος στη χώρα μας.
Το πόνημα του πολυγραφότατου συγγραφέα και μεταφραστή Άρη Σφακιανάκη, Κρητικού νομικού και με εμπειρία σαράντα σχεδόν ετών στον χώρο της λογοτεχνίας, αποτίει φόρο τιμής σε ένα πρόσωπο του οποίου η αυτοθυσία και η προσφορά στην Ελλάδα δεν έχουν εκτιμηθεί όσο θα έπρεπε από τους σημερινούς Έλληνες, στον Κερκυραίο Κόντε Ιωάννη Καποδίστρια, τον πρώτο Κυβερνήτη του ελληνικού κράτους.
Η αρχή του μυθιστορήματος που ξαφνιάζει ευχάριστα από την πρώτη κιόλας σελίδα, τοποθετείται στα τέλη του 1827, πριν ακόμη ο Κόμης Καποδίστριας πατήσει το πόδι του στην εξαθλιωμένη από τον πόλεμο της Ανεξαρτησίας και τους εμφύλιους σπαραγμούς Ελλάδα, η έκταση της οποίας, αλλά ακόμη και η ίδια η υπόστασή της, είναι ακόμη υπό συζήτηση από τις Μεγάλες Δυνάμεις εκείνη την ταραγμένη περίοδο.
Μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Πέτρου Σκοτεινού, του προσωπικού σωματοφύλακα, αλλά και φίλου του Κυβερνήτη, ο αναγνώστης γνωρίζει από πρώτο χέρι την άθλια εικόνα την οποία παρουσίαζε η Ελλάδα κατά τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα και τις τιτάνιες προσπάθειες που κατέβαλε ο Καποδίστριας με την υπέρμετρη αφοσίωση στην πατρίδα του και με σκληρή δουλειά για να δημιουργήσει ένα σύγχρονο κράτος με υπόσταση και ευρωπαϊκά πρότυπα και να αφήσει πίσω τις σκληρές μνήμες της τουρκοκρατίας. Αλίμονο όμως... Στην προσπάθειά του αυτή δυστυχώς δεν θα βρει αρωγό τον ελληνικό λαό, αλλά αντίπαλο... Κι αν όχι όλο τον λαό, τουλάχιστον το μεγαλύτερο μέρος του, όπως τους κοτζαμπάσηδες Μανιάτες, τους καραβοκυραίους Υδραίους και Σπετσιώτες και γενικότερα κάθε Έλληνα ο οποίος αρνήθηκε να απολέσει τα προνόμια που είχε αποκομίσει στην τουρκοκρατία, συχνά εις βάρος των ίδιων των συμπατριωτών του και του υπό σύσταση κράτους του.
Το βιβλίο είναι καρπός εξαιρετικής ιστορικής έρευνας, ολοφάνερης ακόμη και στους μη ειδήμονες, αν και ο συγγραφέας, μετριόφρων όντας, επιλέγει να μην μας αποκαλύψει τις πηγές του.
Και η τεχνική της γραφής του όμως δεν πηγαίνει διόλου πίσω.... Λόγος καθαρός, δουλεμένος και ενίοτε αποφθεγματικός, αυτός γίνεται το όχημα μέσω του οποίου ξεδιπλώνεται η πλοκή του βιβλίου. Η τελευταία όμως δεν στέκεται μόνο στη μυθιστορηματική εξιστόρηση των γεγονότων που αφορούν τη ζωή του Κυβερνήτη, αλλά και στις ανατροπές και στις περιπέτειες που ζει ο σωματοφύλακάς του. Πάνω απ' όλα όμως, ο λόγος του Άρη Σφακιανάκη καταφέρνει να κάνει τον αναγνώστη να γνωρίσει σε βάθος τον Κόντε Καποδίστρια, όχι μόνο μέσα από τις πολιτικές επιλογές του, αλλά και μέσα από τις αδυναμίες, τα λάθη του και τις πιο προσωπικές του συνήθειες, κάτι δηλαδή που μόνο ένα καλοδουλεμένο ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να προσφέρει σαν γνώση. Ο συγγραφέας με την πένα του καταφέρνει να ταρακουνήσει και να συγκινήσει έντονα τον αναγνώστη, ίσως ακόμη και να δακρύσει, καθώς θα παρακολουθεί την πορεία της απαράδεκτης εναντίωσης στο μεταρρυθμιστικό έργο του Κυβερνήτη από τα παγιωμένα συμφέροντα, με αποκορύφωμα την αποτρόπαια σκηνή της δολοφονίας του Κυβερνήτη. Μία τέτοια αντίδραση όμως από την πλευρά του αναγνώστη είναι απολύτως φυσιολογική, αφού εκείνος αισθάνεται πλέον ότι γνώρισε προσωπικά ο ίδιος τον μεγάλο αυτόν πολιτικό- και όχι πολιτικάντη που υπόσχεται μεγαλόσχημα και απραγματοποίητα πράγματα- μέσα από τη συναρπαστική αφήγηση του βίου του.
Ο υποψιασμένος αναγνώστης, τέλος, θα βρει πολλές-δυστυχώς θλιβερές- αναλογίες ανάμεσα στην Ελλάδα του τότε και την Ελλάδα του σήμερα... Μικροκομματικά συμφέροντα, εμφύλιοι σπαραγμοί, πάθη, διχόνοιες, το ατομικό συμφέρον πάνω από το συλλογικό, όλες εκείνες δηλαδή τις κατάρες της φυλής μας που μας καταδικάζουν να μένουμε πάντα στην "κόψη του ξυραφιού", μεταξύ Ανατολής και Δύσης, και να μην γίνουμε ποτέ καθαρόαιμοι Δυτικοί στην κρατική και την πολιτική νοοτροπία μας.
ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟ: Όπως ειπώθηκε και παραπάνω, πρόκειται για ένα μικρό αριστούργημα από κάθε άποψη, ιστορικής έρευνας, πλοκής, γλώσσας, αφηγηματικής τεχνικής, των συναισθημάτων που προκαλεί στον αναγνώστη, αλλά και ως αφετηρία προβληματισμών για την κατάντια της Ελλάδας του σήμερα.
ΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΟΥΝ: Όσοι ενδιαφέρονται για την ελληνική ιστορία και την πολιτική και οι λάτρεις του ιστορικού μυθιστορήματος.

[Eva Maraki · Rating 4 out of 5]

<< Η ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ>>



Ένα εξαιρετικό ιστορικό μυθιστόρημα αφιερωμένο στην εμβληματική προσωπικότητα του Ιωάννη Καποδίστρια παρέδωσε ο Άρης Σφακιανακης στο αναγνωστικό κοινό . Ομολογουμένως ένα δύσκολο εγχείρημα καθώς δεν εκδιδονται συχνά βιβλία που αφορούν στον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδας . Ο συγγραφέας διεξάγοντας πενταετή έρευνα παρουσίασε την ιστορία του Καποδίστρια από τη στιγμή που ανέλαβε να βοηθήσει στην ανασύσταση του ελληνικού κράτους, μέσα από τα μάτια του υπασπιστή του . Ο Πέτρος Σκοτεινός , λοιπόν , διηγείται παραστατικά και με απλότητα διαφορά γεγονότα που αφορούν στη ζωή ενός ανθρώπου με όραμα , που όμως χάθηκε νωρίς .
Οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε για τον Καποδίστρια από τα σχολικά βιβλία της ιστορίας . Εδώ ο συγγραφέας φωτίζει διάφορες πτυχές της προσωπικής ζωής αλλά και της διακυβέρνησης του . Ανέλαβε σε μια πολύ δύσκολη συγκυρία να βοηθήσει την Ελλάδα να ορθοποδήσει . Τα εμπόδια παρά πολλά είτε από ενδογενείς ειτε από εξωγενείς παράγοντες και κυρίως πολλοί οι εχθροί του που ήθελαν να ανακόψουν την πορεία του . Το έργο του και όσα τόλμησε συνάντησαν την εκτίμηση και την αγάπη του απλού λαού . Οι φατρίες όμως καθώς και οι ξένες δυνάμεις της Αγγλίας και Γαλλίας έβλεπαν μπροστά τους τον μισητό πολιτικό που θέλει να ανακόψει τη δύναμη τους , γι αυτό και έκαναν τα πάντα για να τον βγάλουν από τη μέση . Ο Σφακιανακης βάζοντας τον Σκοτεινό να εξομολογείται στον αναγνώστη όσα συνέβαιναν τότε εκείνη την τρικυμιώδη περίοδο της Ελλάδας με τους εμφύλιους και τις αναταραχές σκιαγραφεί τον Ιωάννη Καποδίστρια και ως κυβερνήτη με όραμα και αξίες που διέπεται από τη δικαιοσύνη αλλά και ως άντρα που ζει έναν απαγορευμένο έρωτα που δεν ευοδώθηκε, οπως θα επιθυμούσε . Με συγκίνησαν πολύ τα χωριά που αφορούσαν στη προσωπική του ζωή ,γιατί προφανώς και τα αγνοούσα αλλά κυρίως είναι πολύ όμορφο να παρατηρείς και να διαπιστώνεις την ευαίσθητη μεριά σημαντικών προσωπικοτήτων .
Ο συγγραφέας έχοντας στη φαρέτρα του σαν όπλο τη βαθιά και διεισδυτική έρευνα σε πηγές που βοήθησαν στη δόμηση της προσωπικότητας των ηρώων του βιβλίου αλλά και σε όσα τεκταινόμενα αφορούσαν στην Ελλάδα του 1821 και μετά , καταφέρνει με απλό αλλά ταυτόχρονα ζωντανό λόγο να σε κάνει δέσμιο των γεγονότων . Με γραφή που ρέει και με εξελίξεις που τρέχουν το ψηφιδωτό της πολύπαθης χώρας μας συμπληρώνεται με πληρότητα . Πολλά ιστορικά γεγονότα παρουσιάζονται στα αδηφάγα μάτια του αναγνώστη , ο οποίος γίνεται κοινωνός γνώσης χωρίς να κουράζεται από λεπτομερείς περιγραφές . Παρατηρεί τις διπλωματικές κινήσεις των Μεγάλων δυνάμεων σε συνδυασμό με τα συμφέροντα που καραδοκούν παντού και διαπιστώνει πως πάντα , χτες και σήμερα, ο Έλληνας άγεται και φέρεται κανοντας λάθη που στοιχίζουν .
Ο Καποδιστριας αγαπούσε βαθιά την πατρίδα του , χωρίς όρια μόνο με πάθος . Επιθυμούσε να αναγεννηθεί και να αναπτυχθεί από τις στάχτες της . Έκανε κινήσεις που συνηγορουσαν σ αυτό . Πονούσε για τα βάσανα του απλού λαού , ο οποίος εκτιμούσε και σεβόταν τον κυβερνήτη του . Όμως δυστυχώς δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει το όραμα του . Πλήρωσε την αγάπη για τη πατρίδα του με την ίδια του τη ζωή .
Όλα αυτά θα τα γνωρίσετε σε αυτό το μυθιστόρημα από τη σκιά του . Τον υπασπιστή του, το Πέτρο Σκοτεινό . Ένα άτομο που βρέθηκε στο σταυροδρόμι της ζωής κοντά στον Καποδίστρια τυχαία . Αν και ιδιόρρυθμο άτομο , με χαλαρές ηθικές αντιστάσεις ο ίδιος , δε παύει να μας συγκινεί αυτός, γιατί πραγματικά νοιάζεται για τον κυβερνήτη . Ήθελε διακαως να τον δει ευτυχισμένο και προστατευμένο .
<< Η σκιά του κυβερνήτη >> , λοιπόν ένα μυθιστόρημα καλογραμμένο ,με σφιχτοδεμενη πλοκή , το οποίο ακολουθεί πίστα την ιστορία και σου συστήνει ίσως έναν από τους ελάχιστους πολιτικούς που αγαπούσαν τη χώρα , πάνω από τον εαυτό τους . Τον Ιωάννη Καποδίστρια που χάθηκε άδικα και νωρίς .

[Katerina]

Η σκιά του Κυβερνήτη, Άρης Σφακιανάκης.
Ο συγγραφέας είναι από τους αγαπημένους μου γιατί εκτός του συγγραφικου του ταλέντου με έχει ξεστραβωσει πολλάκις αναφορικά με την ανδρική ψυχολογία και τρόπο σκέψης!
Σε αυτό το μυθιστόρημα ξετυλίγετα το κρίσιμο διάστημα των τελευταίων 4 ετών της ζωής του Καποδίστρια  γραμμικά και αβίαστα. Ευχάριστο ανάγνωσμα το οποίο με πλημμυρισε με τυφλες ελπίδες για καθαρά προσωπικούς λόγους. Βέβαια αυτό δεν αφορά τον συγγραφέα παράμονο το κακό του δικού μου κεφαλιού και της πλούσιας φαντασίας του. Μένοντας στην Ελβετία ήλπιζα να πάρω μια γεύση από την μεγάλη επιτυχία του Καποδίστρια, να συνδέσει τα καντόνια της χώρας, πετυχαινοντας την ενοποίηση και την δημιουργία του ελβετικού κράτους όπως το ξέρουμε σήμερα και φυσικά εφαρμόζοντας τις αρχές της άμεσης δημοκρατίας. Η ιστορία του Καποδίστρια, ενδιαφέρουσα αλλά... καθότι το ιστορικό πρόσωπο ήταν βαραινουσας σημασίας ένιωσα σαν να προσεγγιστηκε ως τοτέμ, άπιαστο, ιερό και ανέγγιχτο, χωρίς ανθρώπινα πάθη, χωρίς ανθρώπινα χαρακτηριστικά κοντολογίς. Στον αντίποδα και για ισορροπία του αφηγηματος φαντάζομαι δημιουργήθηκε ένας αντί ήρωας με όλα τα αντίθετα χαρακτηριστικά του Καποδίστρια: πονηρός, γυναίκας, συμφεροντολογος και οπορτουνιστης. Έτσι βλέπουμε την αγιογραφία του Κυβερνήτη να πηγαίνει παράλληλα με την αποτύπωση των πιο πρωτογονων ενστικτων του σωματοφυλακα του, ονόματι Σκοτεινού.
➕Καθαρή, απλή, γραμμική γραφή
➕Διαβάζεται εύκολα
➕Το χιούμορ του συγγραφέα
➕Όμορφο λεξιλόγιο το οποίο εμπλουτίζει το λεξιλόγιο του αναγνώστη
➖Τα γκομενιλικια του πρωταγωνιστή, ελαφρώς ρηχά, ίσως ανούσια, ανεπαρκως πιπερατα δεν είχαν να προσδωσουν κάτι στην ροή της ιστορίας.
➖Το όνομα Σκοτεινός. Φαινόταν σαν cross episode με τον πρωταγωνιστή του "Δεν ήξερες, δεν ρώταγες"

[Kostas Patouras · Rating 5 out of 5]

Ο Πέτρος Σκοτεινός, αυτό το πλάσμα ευφυούς μυθοπλασίας, γλιστράει από σκιά σε σκιά και υπηρετεί τον πρώτο Κυβερνήτη της νεοσύστατης Χώρας μας ως… σωματοφύλακας.
Εκ του αποτελέσματος φαίνεται πως… δεν έκανε και πολύ καλή δουλειά, όμως μέσα στο έργο αυτό του Άρη Σφακιανάκη, έκανε άριστη «δουλειά», αφού έγινε ο «δαίμων» του συγγραφέως, που ακολουθεί την σπουδαία αυτή μορφή της νεώτερης ιστορίας, ως «Η σκιά του Κυβερνήτη».
Στα λίγα χρόνια που ο ήρωας του βιβλίου υπηρέτησε δίπλα στον Ιωάννη Καποδίστρια, είδε και άκουσε πολλά, όλα παρατίθενται με κάθε λεπτομέρεια μέσω μιας αφήγησης που αιχμαλωτίζει και με το λεπτό, αυτοσαρκαστικό χιούμορ που μας έχει συνηθίσει ο συγγραφέας και αγαπάμε.
Μετά το «’Εξοδος», ο Aris Sfakianakis συνεχίζει με Ιστορική Μυθοπλασία. «Η σκιά του Καποδίστρια» είναι αποτέλεσμα μακράς και σοβαρής έρευνας.

[Vassilis Xanthakis · Rating 4 out of 5]

Kαλή προσπάθεια, ενδιαφέρον ανάγνωσμα για τους λάτρεις της ιστορίας και δη αυτού της εποχής της ένδοξης Επανάστασης. Ο συγγραφέας έχει κάνει καλή ιστορική έρευνα και είναι ακριβής, επίσης η περιγραφή είναι αρκετά ατμοσφαιρική και σου μεταφέρει το κλίμα της εποχής σε μία Ελλάδα καθημαγμένη κι ερειπωμένη. Ο πρώτος κυβερνήτης παρέλαβε πράγματι στάχτη κι ερείπια, κατάβαλε τεράστια προσπάθεια, δούλεψε ακούραστα μέχρι εξαντλήσεως, δε δίστασε να τα βάλει με τους κοτζαμπάσηδες, διέθεσε ακόμα και την προσωπική του περιουσία για την ανάσταση της πατρίδας. Το άδοξο τέλος του ήταν προκαθορισμένο, όπως ακριβώς περιγράφεται στο βιβλίο.

[Athina D. · Rating 2 out of 5]

Στα θετικά του βάζω το ότι είναι ευκολοδιάβαστο και δεν καταλαβαίνεις για πότε το τελείωσε, και ότι μαθαίνεις κάποια πράγματα για τη ζωή του Καποδίστρια. Από εκεί και πέρα όμως το νοιώθω σαν χαμένη ευκαιρία. Φαίνεται πως ο συγγραφέας έκανε μια πολύ καλή έρευνα, και ίσως θα έπρεπε να έχει γράψει ένα βιβλίο ιστορίας και όχι μυθιστόρημα. Ουσιαστικά βλέπουμε σε χρονική σειρά πως εξελίχθηκαν τα γεγονότα γύρω από τον Καποδίστρια, από όταν έφτασε στην Ελλάδα, από την οπτική γωνία ενός αδιάφορου χαρακτήρα, και με την απουσία κάποιας πραγματικής πλοκής.

[Tasos Koumanis · Rating 3 out of 5]

Ωραίο βιβλίο που διαβάζεται ευχάριστα και θέλεις να το τελειώσεις …πρώτη φορα διαβάζω βιβλίο του συγκεκριμένου συγγραφέα και σε γενικές γραμμές μου άρεσε η γραφή του απλά περίμενα να είναι πιο συνδεδεμένο με τα ιστορικά γεγονότα…και όχι απλά να υπάρχουν σπασμωδικές αναφορές …περίμενα να μάθω περισσότερα για τον σπουδαίο Καποδίστρια ..

[Anna Theodosopoulou · Rating 4 out of 5]

Στρωτο κειμενο, καπου με κερδιζει καπου με χανει.Αρκετα κοινα στοιχεια λογω θεματος με το Πικρο ποτηρι της Λενας Διβανη , οσο και ανεκδοτα απο την περιοδο αυτη που τα συναντησα προσφατως και σε Ραγια( Καλπουζο) και σε Αηδονοπιτα. Αν δεν ειχαν προηγηθει εκεινα θα ειχα εντυπωσιαστει παραπανω.

[Irene · Rating 3 out of 5]

Εξαιρετικά ευχάριστο ανάγνωσμα, ο συγγραφέας δεν εμβαθύνει στους χαρακτήρες αλλά ζωντανεύει πολύ γλαφυρά την εποχή και δίνει με ανθρώπινη ματιά τα ιστορικά γεγονότα.

[Haris Grigoriou · Rating 4 out of 5]

Η ζωή του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας με κάποιες από τις προσωπικές στιγμές που έζησε πριν και κατά την διάρκεια της παραμονής του στην απελευθερωμένη Ελλάδα.

[Tina Athanasopoulou]

Ο πρωταγωνιστής - ήρωας - είναι ο Σκοτεινός , ο κυβερνήτης Καποδίστριας είναι ο δευτεραγωνιστής . Κυλάει γρήγορα αλλά δεν δίνει πολλή τροφή για σκέψη.

[Ηρώ Σκάρου · Rating 5 out of 5]

Συνδυάζει ιδανικά ιστορική γνώση με δυνατή μυθοπλασία