What do you think?
Rate this book
Thomas Münzer teologo della rivoluzione
"¿Qué hay en nosotros que nos pone en marcha?", se pregunta Bloch, "estamos inquietos, somos cálidos y rudos. Lo vivo está inquieto". Esta inquietud es patente en Thomas Müntzer, teólogo de la revolución (1921), un libro que puede considerarse de juventud, pero en el que está presente ya no sólo la teoría blochiana, también ese ritmo de su escritura que, como los propios discursos del rebelde Müntzer, nos arrastran con violencia y lucidez. No se piense sin embargo que estamos ante un libro académico o una simple reconstrucción del pasado. Como dice su autor, "tampoco en este caso ha de dirigirse nuestra mirada en modo alguno al pasado; (...) los muertos regresan, y su hacer aspira a cobrar nueva vida con nosotros". El libro sobre Müntzer es testimonio contra toda fórmula de autoridad que prescinda del ser humano.
Ellos tasan y chupan a los pobres la médula de los huesos, y encima hemos de pagarles nosotros intereses por ello. ¿Y qué hay de los envidadores y especuladores, de los jugadores y cambistas, más ahítos que perro que vomita? ¿Y los del mangoneo y el derecho de capitación? ¡Malditos sean su feudo infamante, su derecho de expolio! ¿Y qué decir de los tiranos y energúmenos, que para sí reservan impuestos, peajes y tasas y tan escandalosamente despilfarran lo que debiera ir a parar a la bolsa común para servir de provecho al país? Y, ay de aquél que ose rezongar, pues, cual si se tratara de un facineroso, se lo llevan a escape y lo empalan o decapitan o descuartizan; y hay menos compasión para con él que para con un perro rabioso. ¿Les ha dado Dios tal poder? ¿En qué borla de birrete está escrito?
Ellos tasan y chupan a los pobres la médula de los huesos, y encima hemos de pagarles nosotros intereses por ello. ¿Y qué hay de los envidadores y especuladores, de los jugadores y cambistas, más ahítos que perro que vomita? ¿Y los del mangoneo y el derecho de capitación? ¡Malditos sean su feudo infamante, su derecho de expolio! ¿Y qué decir de los tiranos y energúmenos, que para sí reservan impuestos, peajes y tasas y tan escandalosamente despilfarran lo que debiera ir a parar a la bolsa común para servir de provecho al país? Y, ay de aquél que ose rezongar, pues, cual si se tratara de un facineroso, se lo llevan a escape y lo empalan o decapitan o descuartizan; y hay menos compasión para con él que para con un perro rabioso. ¿Les ha dado Dios tal poder? ¿En qué borla de birrete está escrito?
- GenresNonfiction
203 pages, Paperback
First published January 1, 1921
2 people are currently reading
77 people want to read
About the author
Ernst Bloch
197 books138 followersErnst Bloch was one of the great philosophers and political intellectuals of twentieth-century Germany. Among his works to have appeared in English are The Spirit of Utopia (Stanford University Press, 2000), Literary Essays (Stanford University Press, 1998), The Utopian Function of Art and Literature: Selected Essays (1987), and The Principle of Hope (1986).
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
January 9, 2026
1,5
Bloch is een eigenzinnige figuur in de geschiedenis van de marxistische filosofie. Revolutionaire politiek versmelt bij hem met een fixatie op theologie en spiritualiteit. Net zoals Lukács en Brecht zou hij na de Tweede Wereldoorlog in het Oostblok belanden, weliswaar om er na enkele jaren weer uit te vertrekken. Dit boek over Thomas Münzer (leider van de Boerenoorlog en inspiratiebron voor de anabaptisten) verscheen al in 1921.
Jammer genoeg is hier weinig van waarde in te vinden. Het boek bevat om te beginnen meer theologie dan echte filosofie. De schrijfstijl is wannabe-poëtisch, hoogdravend, ongefocust. De historische delen zijn een chaos. Vaak verzandt Bloch in een onleesbare stream of consciousness vol obscure verwijzingen, namen en toespelingen. Een geriatrische vertaling uit de jaren '60 helpt niet.
Deel IV lijkt eerst gerichter te worden, met leesbare en zelfs interessante stukken over het denken van Münzer en Calvijn. Maar die hoop is van korte duur. Met de "excursie" over Luther en de Katholieke Kerk krijgen we tientallen en tientallen pagina's aan hallucinante, ondoordringbare woordenbrij, echt van het kaliber van de apen die Shakespeare typen, zij het dat ze alvorens te beginnen typen een flinke plons in het wijwatervat genomen hebben.
Een typische "zin" (p. 162): "Zo ook immers bij Thomas van Aquino, de grootste summist van het hoogmiddeleeuwse koorddansersevenwicht van wereld en christen: waar elk deel op zijn manier werkt voor het geheel, waar al te harmonisch een naar standen, vrijwel zonder sprongen gelaagd systeem van finale bewegingen doorspeelt, uit evenzovele ondergeschikte en particuliere systemen samengesteld als er verschillende sferen van natuurlijke activiteiten en wezenheden bestaan, waar evenwel ook, ongeacht dit concrete realisme en deze immanent opgedeelde, onderverdeelde transcendentie, toch de strikte andersheid van het absolute doel, zonder meer bovennatuur moet regeren, die dan weer wel in het wonder- en genade-instituut van de kerk totaal binnen aardse verhoudingen gelokaliseerd is."
Een deel van het boek kan ik dus niet op de inhoud beoordelen, omdat het ronduit gebakken lucht lijkt. Toch vallen er een paar grote thema's te identificeren. Centraal staat om te beginnen de herwaardering van Münzer als theoloog (en als rebellenleider).
Tegenover het quïetisme van Luther en het arbeidsfetisjisme van Calvijn plaatste Münzer een mensbeeld dat de nadruk legde op menselijke agency en sociale bevrijding. Hij ging daarmee ook in tegen een Kerk die geen nieuwe openbaringen erkende, alleen nieuwe interpretaties van de "openbaringsinhoud" die al gegeven was, en daarmee bij voorbaat elke impuls tot vernieuwing verketterde. Niet het herhalen van vastgelegd dogma, maar de ervaring van innerlijke leegte "houdt de grote honger open en zuiver" (p. 188).
Bloch kadert dit in het verschil tussen de werking van de kerk en de oude christelijke sektes. De kerk is een open gemeenschap waarin je geboren wordt, de sekte een organisatie voor wie tot inzicht is gekomen; de kerk gaat uit van de verdorvenheid van de mensheid (die met sociale discipline bezworen moet worden), de sekte van de originele goedheid van het paradijs; de kerk kijkt achterom en verzoent zich met het status quo, de sekte streeft naar een beloofde toekomst. De keerzijde daarvan is dat de kerk – net omdat ze het op akkoordjes gooit met het status quo – heterogeen en plooibaar kan zijn, terwijl de sekte per definitie geen openheid toont naar andere confessies.
Een andere rode draad is Blochs kritiek op theoretici die alles puur vanuit economisch determinisme willen verklaren, en daarmee het menselijk denken en handelen de pas afsnijden. Net de menselijke creativiteit maakt het mogelijk om naar het utopische te streven. Zo stelt Bloch hoopvol dat de bolsjewieken, eerder dan de mens tot homo economicus te herleiden, de droom van een diepere spiritualiteit kunnen terugbrengen, want "men sterft toch niet voor een louter tot in finesses georganiseerd produktiebudget" (p. 93).
Alleen: is dat niet juist het probleem? Is de tragiek van de revolutie niet juist dat het spirituele tóch wordt ingehaald door die budgetten, door praktische bekommernissen, door alle mogelijke vormen van machtsstrijd? Eerder dan die onderliggende spanning te erkennen, gaat Bloch ze uit de weg.
Een andere kwestie die Bloch grotendeels ontwijkt, is dat het nastreven van een spiritueel zuivere maatschappij vele kanten kan opgaan, ook duistere, fanatieke kanten, zoals culturele revoluties van de Engelse puriteinen over Robespierre tot Mao illustreren. Bloch geeft toe dat Münzer "pronkzuchtig" en "monomaan" was, maar dat blijft hooguit een bijgedachte in zijn analyse. Is de kern van de zaak nochtans niet: wat zou iemand als Münzer concreet hebben gedaan? Wat zou zijn programma van "ketters radicalisme" hebben betekend? Hij was hoopvol en streefde naar gelijkheid, maar wat dan nog?
Er zit ongetwijfeld iets revolutionairs in het omarmen van hoop en potentieel an sich, in het verwerpen van een rigide technocratische blauwdruk. Grote partijen en bewegingen zijn ten onder gegaan aan hun hang naar technocratie. Maar de vorm die dat inzicht hier aanneemt, is dweperig en ambigu. Het feit dat Bloch (dixit Jameson in Aesthetics & Politics) later meedeed aan het legitimeren van Stalins showprocessen, is tekenend voor de blinde vlekken van deze denker die een semi-religieus milleniarisme aanhing – een filosofie die fanatisme eerder als nuttig dan gevaarlijk zag.
Bloch is een eigenzinnige figuur in de geschiedenis van de marxistische filosofie. Revolutionaire politiek versmelt bij hem met een fixatie op theologie en spiritualiteit. Net zoals Lukács en Brecht zou hij na de Tweede Wereldoorlog in het Oostblok belanden, weliswaar om er na enkele jaren weer uit te vertrekken. Dit boek over Thomas Münzer (leider van de Boerenoorlog en inspiratiebron voor de anabaptisten) verscheen al in 1921.
Jammer genoeg is hier weinig van waarde in te vinden. Het boek bevat om te beginnen meer theologie dan echte filosofie. De schrijfstijl is wannabe-poëtisch, hoogdravend, ongefocust. De historische delen zijn een chaos. Vaak verzandt Bloch in een onleesbare stream of consciousness vol obscure verwijzingen, namen en toespelingen. Een geriatrische vertaling uit de jaren '60 helpt niet.
Deel IV lijkt eerst gerichter te worden, met leesbare en zelfs interessante stukken over het denken van Münzer en Calvijn. Maar die hoop is van korte duur. Met de "excursie" over Luther en de Katholieke Kerk krijgen we tientallen en tientallen pagina's aan hallucinante, ondoordringbare woordenbrij, echt van het kaliber van de apen die Shakespeare typen, zij het dat ze alvorens te beginnen typen een flinke plons in het wijwatervat genomen hebben.
Een typische "zin" (p. 162): "Zo ook immers bij Thomas van Aquino, de grootste summist van het hoogmiddeleeuwse koorddansersevenwicht van wereld en christen: waar elk deel op zijn manier werkt voor het geheel, waar al te harmonisch een naar standen, vrijwel zonder sprongen gelaagd systeem van finale bewegingen doorspeelt, uit evenzovele ondergeschikte en particuliere systemen samengesteld als er verschillende sferen van natuurlijke activiteiten en wezenheden bestaan, waar evenwel ook, ongeacht dit concrete realisme en deze immanent opgedeelde, onderverdeelde transcendentie, toch de strikte andersheid van het absolute doel, zonder meer bovennatuur moet regeren, die dan weer wel in het wonder- en genade-instituut van de kerk totaal binnen aardse verhoudingen gelokaliseerd is."
Een deel van het boek kan ik dus niet op de inhoud beoordelen, omdat het ronduit gebakken lucht lijkt. Toch vallen er een paar grote thema's te identificeren. Centraal staat om te beginnen de herwaardering van Münzer als theoloog (en als rebellenleider).
Tegenover het quïetisme van Luther en het arbeidsfetisjisme van Calvijn plaatste Münzer een mensbeeld dat de nadruk legde op menselijke agency en sociale bevrijding. Hij ging daarmee ook in tegen een Kerk die geen nieuwe openbaringen erkende, alleen nieuwe interpretaties van de "openbaringsinhoud" die al gegeven was, en daarmee bij voorbaat elke impuls tot vernieuwing verketterde. Niet het herhalen van vastgelegd dogma, maar de ervaring van innerlijke leegte "houdt de grote honger open en zuiver" (p. 188).
Bloch kadert dit in het verschil tussen de werking van de kerk en de oude christelijke sektes. De kerk is een open gemeenschap waarin je geboren wordt, de sekte een organisatie voor wie tot inzicht is gekomen; de kerk gaat uit van de verdorvenheid van de mensheid (die met sociale discipline bezworen moet worden), de sekte van de originele goedheid van het paradijs; de kerk kijkt achterom en verzoent zich met het status quo, de sekte streeft naar een beloofde toekomst. De keerzijde daarvan is dat de kerk – net omdat ze het op akkoordjes gooit met het status quo – heterogeen en plooibaar kan zijn, terwijl de sekte per definitie geen openheid toont naar andere confessies.
Een andere rode draad is Blochs kritiek op theoretici die alles puur vanuit economisch determinisme willen verklaren, en daarmee het menselijk denken en handelen de pas afsnijden. Net de menselijke creativiteit maakt het mogelijk om naar het utopische te streven. Zo stelt Bloch hoopvol dat de bolsjewieken, eerder dan de mens tot homo economicus te herleiden, de droom van een diepere spiritualiteit kunnen terugbrengen, want "men sterft toch niet voor een louter tot in finesses georganiseerd produktiebudget" (p. 93).
Alleen: is dat niet juist het probleem? Is de tragiek van de revolutie niet juist dat het spirituele tóch wordt ingehaald door die budgetten, door praktische bekommernissen, door alle mogelijke vormen van machtsstrijd? Eerder dan die onderliggende spanning te erkennen, gaat Bloch ze uit de weg.
Een andere kwestie die Bloch grotendeels ontwijkt, is dat het nastreven van een spiritueel zuivere maatschappij vele kanten kan opgaan, ook duistere, fanatieke kanten, zoals culturele revoluties van de Engelse puriteinen over Robespierre tot Mao illustreren. Bloch geeft toe dat Münzer "pronkzuchtig" en "monomaan" was, maar dat blijft hooguit een bijgedachte in zijn analyse. Is de kern van de zaak nochtans niet: wat zou iemand als Münzer concreet hebben gedaan? Wat zou zijn programma van "ketters radicalisme" hebben betekend? Hij was hoopvol en streefde naar gelijkheid, maar wat dan nog?
Er zit ongetwijfeld iets revolutionairs in het omarmen van hoop en potentieel an sich, in het verwerpen van een rigide technocratische blauwdruk. Grote partijen en bewegingen zijn ten onder gegaan aan hun hang naar technocratie. Maar de vorm die dat inzicht hier aanneemt, is dweperig en ambigu. Het feit dat Bloch (dixit Jameson in Aesthetics & Politics) later meedeed aan het legitimeren van Stalins showprocessen, is tekenend voor de blinde vlekken van deze denker die een semi-religieus milleniarisme aanhing – een filosofie die fanatisme eerder als nuttig dan gevaarlijk zag.
December 17, 2023
Un libro complejo y dispar. Quizás la traducción de los años 60, no sea la adecuada.
En cuanto a contenido, hay pasajes, sobre todo la primera parte, que son más accesibles al lector. La segunda parte del libro que es la parte filosófica resulta algo más árida pues se adentra en el contenido político y teológico de la época y el propio Münzer, con un amplio sistema de citas.
No es un libro al alcance de cualquiera y se debe complementar con otras obras del autor -El espíritu de la utopía y El principio de esperanza-.
En cuanto a contenido, hay pasajes, sobre todo la primera parte, que son más accesibles al lector. La segunda parte del libro que es la parte filosófica resulta algo más árida pues se adentra en el contenido político y teológico de la época y el propio Münzer, con un amplio sistema de citas.
No es un libro al alcance de cualquiera y se debe complementar con otras obras del autor -El espíritu de la utopía y El principio de esperanza-.
May 9, 2019
Me costaron caleta las primeras 50 páginas -todo el contexto histórico/social/político de la Alemania de la Reforma y cómo ubicar a Thomas Münzer ahí- y quiero culpar a los traductores de la década de los 60 por ese estilo denso y sobrecargado y a Editorial Ciencia Nueva por la tipografía que, si bien le hacía bastante honor a la densidad y la sobrecarga -punto por la coherencia- no facilitaban tampoco la lectura. Siento que desde que empieza la vinculacion de Münzer y el anabaptismo con el milenarismo se pone más interesante, pero no sé si es eso o es que después de 50 páginas me acostumbré al estilo y al diseño.
Read
August 23, 2020Me he enterado de la una mitad y un poquito, pero esa parte muy bien.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews