What do you think?
Rate this book
Χώρα από Χαλκό
Η χώρα σε παρακμή. Η πατρίδα συρρικνώνεται και καταρρέει. Την κρίσιμη στιγμή τρεις άντρες παλεύουν για την ηγεσία. Τον Θρόνο. Μαζί και για τη δύναμη της εξουσίας, την κληρονομιά του παρελθόντος, το μεγαλείο του στέμματος, αλλά και για μια θέση στην Ιστορία. Οι τρεις άντρες, αν και αδέλφια, είναι τελείως διαφορετικοί μεταξύ τους και προτείνουν ο καθένας διαφορετικούς τρόπους σωτηρίας. Η αντιπαράθεση είναι αναπόφευκτη. Μόνο που αυτή η αντιπαράθεση δεν είναι ούτε οικογενειακή, ούτε φιλική, ούτε καν ακαδημαϊκή. Η επικράτηση του ενός σημαίνει τον αφανισμό των άλλων. Ο δρόμος για τον θρόνο είναι ποτισμένος με αίμα που φέρνουν οι διαφορετικές ρίζες, τα απωθημένα, τα συμπλέγματα, αλλά κυρίως η δίψα για εξουσία. Ένας αγώνας ηρώων είναι αυτή η ιστορία, ένας αγώνας μέχρι θανάτου για τον θρόνο αλλά και, όπως επιθυμούν και ισχυρίζονται, για τη σωτηρία της πατρίδας. Όλα αυτά μέσα σε μια ακόμη κορυφαία μάχη. Αυτή με τον χρόνο. Γιατί απέξω όλο και σιμώνουν οι δράκοι.
672 pages, Paperback
Published January 1, 2019
19 people want to read
About the author
Μιχάλης Σπέγγος
10 books7 followersΟ Μιχάλης Σπέγγος γεννήθηκε στα Γιάννενα το 1963. Σπούδασε πυρηνική φυσική. Έχουν εκδοθεί τα παρακάτω έργα του: "Περί αισθημάτων", μυθιστόρημα (Νέα Σύνορα, 2001), "Η τελευταία συγγνώμη", μυθιστόρημα (Ελληνικά Γράμματα, 2002), "Μπίλη ο τίγρης", διηγήματα (Αιγέας, 2004), "Η εξομολόγηση ενός πυρηνικού φυσικού" (2004), "Μ' αεροπλάνα και βαπόρια", Δέκα μικρά κεφάλαια, κι ένα μεγάλο, που τα συνδέει λιγότερο ή περισσότερο η μουσική του Διονύση Σαββόπουλου (2005), "Imperium", (2007), "Το στοίχημα των ανθρώπων", (2011) κ.ά.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
April 18, 2021
Τι κοινό συνδέει έναν πειρατή, έναν σκλάβο και τον γιο του άρχοντα στο νησί του χαλκού; Ποιοι κρύβονται πίσω από τη μυστική αδελφότητα που έχει ως στόχο να προστατέψει την ανατροπή της αυτοκρατορίας μέσω της επικράτησης μιας πανίσχυρης αίρεσης και πώς διαλέγουν τα θύματά τους; Πόσο μεγάλη είναι η δύναμη των πειρατών και πόσο καλά καταστρωμένα τα σχέδιά τους για δήωση νησιών στο κέντρο του αρχιπελάγους; Πόσο κινδυνεύει η Βασιλεύουσα από αόρατους και πραγματικούς εχθρούς; Η αυτοκρατορία συρρικνώνεται λόγω κακοδιαχείρισης, οπότε ποιοι θα την προστατέψουν από την εξαφάνιση;
Το ιστορικό μυθιστόρημα του Μιχάλη Σπέγγου ζωντανεύει με έναν διαφορετικό τρόπο την εποχή της βυζαντινής κυριαρχίας και καταγράφει με συναρπαστικές λεπτομέρειες, απανωτές ανατροπές και διαχρονικές πανανθρώπινες αλήθειες την άνοδο και την πτώση ενός βασιλείου κι ενός αυτοκράτορα. Είμαστε στην εποχή που οι πειρατές λυμαίνονται τις θάλασσες, ο βασιλιάς αργοπεθαίνει από σύφιλη και τρεις άνθρωποι με κοινό πρόγονο ετοιμάζονται να πάρουν στα χέρια τους την κατάσταση. Οι ήρωες του μυθιστορήματος μπαίνουν ο καθένας με τη σειρά του στην πλοκή, διαπρέπουν, καταστρώνουν σχέδια κι όταν γνωρίζονται αρχίζει η κορύφωση της πλοκής που θα οδηγήσει σε μη αναμενόμενα μονοπάτια. Μάχες και λεηλασίες, βασανιστήρια και βιασμοί, προδοσίες και έρωτας, κατασκοπεία και σκευωρίες, Εκκλησία και πατρίκιοι, πλούτη και λιτότητα συγκροτούν ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα που κυλάει στο ημίφως της ιστορικής αλήθειας αλλά βαδίζει στα δικά του χνάρια. Ο συγγραφέας κάνει κάτι πρωτότυπο: αποφεύγει να κατονομάσει πρόσωπα και πόλεις, κάτι που δίνει στο μεν μυθιστόρημα έναν λανθάνοντα ρεαλισμό με τον αναγνώστη να ψάχνει τι κρύβεται πίσω από τις περιγραφές, στον δε συγγραφέα την ελευθερία να κινηθεί ανεξάρτητα από τη ροή των γεγονότων ώστε να χειριστεί την πλοκή του όπως εκείνος θέλει χωρίς να κατηγορηθεί για αβλεψίες. Βασιλεύουσα είναι σίγουρα η Κωνσταντινούπολη, μαύρη ήπειρος η Αφρική, το καμένο νησί με τα κρασιά και το ηφαίστειο η Σαντορίνη κ. ά.
Ο Ναπήρ είναι πειρατής, προστατευμένος από τον καπετάνιο, ο οποίος, με το πλήρωμά του, ετοιμάζει κούρσεμα του νησιού που βρίσκεται δίπλα στο νησί του χαλκού. Τα πράγματα πήγαν πολύ καλά κι ο Ναπήρ γίνεται το δεξί χέρι του Γέρου. Καταλύουν στο βασίλειο των πειρατών, στη μαύρη ήπειρο, ένα μέρος τόσο ισχυρό που κανείς δεν τόλμησε να το αντιμετωπίσει με βία. Διψασμένοι για πλούτη, δε διστάζουν να βάλουν στο μάτι και το νησί του χαλκού. Μόνο που εκεί ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος, λόγω των σκλάβων στα μεταλλεία, γιατί μια επανάσταση υποτακτικών είναι χειρότερη από ένα μανιασμένο ασκέρι! Ο Ναπήρ όμως, σε ένα ταξίδι αναγνώρισης στο νησί, βρίσκει μια γυναίκα που θα του αλλάξει τη μοίρα κι έναν άντρα που δεν περίμενε να δει!
Στα μεταλλεία του νησιού του χαλκού, ο Μέταλ είναι ένας από τους χιλιάδες μεταλλωρύχους, χωρίς ελπίδα, χωρίς ξεκούραση. Καταδικάστηκε σε είκοσι πέντε χρόνια να σκάβει τη γη, θύμα παρεξήγησης την περίοδο που έγινε πραξικόπημα κατά του αυτοκράτορα στη Βασιλεύουσα. Θεωρεί τον βασιλιά ανίκανο και διεφθαρμένο και αρχίζει να ετοιμάζει μια εξέγερση ώστε να πάρει την κατάσταση στα χέρια του. Ταυτόχρονα, το νησί αυτό διοικείται από το συμβούλιο των πέντε που αποτελείται από τον άρχοντα και την αρχόντισσα, τον μητροπολίτη, τον ηγούμενο, τον μέγα Μαΐστορα. Ο γιος του άρχοντα, Διάρχων, και ο γιος του Μαΐστορα, ας τον πούμε Μάιστωρ, είναι καρδιακοί φίλοι. Ο Διάρχων ταξιδεύει στο νησί του κρασιού και του ηφαιστείου για να αρραβωνιαστεί αλλά πίσω αφήνει μια ερωμένη, την Κόρη. Θα παντρευτεί τελικά και θα βρεθεί σε μεγάλο δίλημμα, μιας και η μοιχεία τιμωρείται με θάνατο των εραστών. Τα γεγονότα όμως που θα ακολουθήσουν θα ρίξουν τους δυο νέους σε μια σκονισμένη κονίστρα εξουσίας και αγώνα για επιβίωση.
Στη Βασιλεύουσα, σε μια οικογένεια πατρικίων, ο πατέρας υποστηρίζει ακόμη τη δυναστεία που έχει εκπέσει και της οποίας ο ισχυρότερος κρίκος έχει περάσει στην Ιστορία ως ο Ολετήρας, ο αυτοκράτορας που ήταν και θα παραμείνει Μέγας. Αυτό είναι ένα μυστικό που πρέπει να φυλαχτεί καλά αλλιώς κινδυνεύουν όλοι ως επικίνδυνοι και αντικαθεστωτικοί. Η μικρή του κόρη πέφτει θύμα απαγωγής και η μεγάλη διαδραματίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο σε κάποια γεγονότα. Την ίδια περίοδο ο αιρεσιάρχης, με οπαδούς ανάμεσα στο λαό των δυτικών χωρών και της μαύρης ηπείρου, πείθει τον αυτοκράτορα για τις καλές του προθέσεις κι αυτή είναι η αρχή του μιάσματος που θα εξαπλωθεί στην αυτοκρατορία, με στόχο είτε την κατάλυση της εκκλησίας είτε εμφύλιο σπαραγμό και επανάσταση. Μόνο που μια μυστική αδελφότητα παραφυλάει για να αποσοβήσει αυτόν τον κίνδυνο. Κι αυτή είναι μόνο η αρχή, μιας κι έχουν ως στόχο να εξαγνίσουν τον κόσμο από απάνθρωπα κτήνη. Τέλος, ο βασιλιάς της χώρας των απίστων αντεπιτέθηκε σε πραξικόπημα του αδελφού του, δεν έχει θεό κι ας διαφεντεύει ένα βασίλειο πιστό στους θεούς του, προσποιείται δηλαδή για να γίνει κάποτε ο ίδιος θεός, ξέροντας πως ο παππούς του πολέμησε τον κλήρο και πέθανε. Ήταν εκείνος που νίκησε τον Ολετήρα αλλά βρήκε ατιμωτικό θάνατο. Ο βασιλιάς της χώρας των απίστων έχει ως στόχο του να κατακτήσει τη Βασιλεύουσα. Θα τα καταφέρει;
Αυτοί είναι μερικοί μόνο από τους χαρακτήρες που πρωταγωνιστούν στο συναρπαστικό και ανατρεπτικό αυτό μυθιστόρημα και συγκροτούν μια κοινωνική και πολεμική τοιχογραφία που ακολουθεί χοντρικά τον ρου της γνωστής Ιστορίας, οι συμβολισμοί όμως και η έλλειψη συγκεκριμένων ονομάτων αφήνουν αρκετό περιθώριο στο κείμενο να ακροβατήσει περίτεχνα ανάμεσα στο ιστορικό είδος και στο fantasy. Παρ’ όλο που αυτή η πρωτοτυπία εμένα με δυσκόλεψε (μαζί με τα τυπογραφικά λάθη του βιβλίου), πιστεύω πως θα αγαπηθεί από πολλούς αναγνώστες του είδους, μιας και πρόκειται για ένα χορταστικό, λεπτομερές και πρωτότυπο ανάγνωσμα που θέλει χρόνο και προσοχή, όχι τόσο για κατανόηση, μιας και ο Μιχάλης Σπέγγος κρατά καλά τα ηνία της ιστορίας και βοηθάει αρκετά να μη χαθούμε ή μπερδευτούμε, αλλά κυρίως για μελέτη και εμπέδωση της εποχής και των διαπροσωπικών σχέσεων. Η εξουσία της Εκκλησίας και η διαρκής κόντρα με την πολιτική ηγεσία, η μοίρα των φτωχών να ακολουθούν τις εντολές των ηγετών και να τιμωρούνται σε επιθέσεις και εισβολές, η δύναμη του νου που μπορεί να ποδηγετήσει άβουλα πλάσματα, η τιμωρία της απληστίας και άλλα θέματα άπτονται και του σημερινού ενδιαφέροντος.
Άλλη μια καινοτομία είναι η χρήση του αφηγηματικού αορίστου που εναλλάσσεται με ενεστώτα διαρκείας δίνοντας ένταση και ζωηράδα στην αφήγηση, θυμίζοντας θεατρικό έργο ή ακόμη και σενάριο ταινίας κι αυτή η αίσθηση εντείνεται από την έντονη απουσία περιγραφικών, σύνθετων προτάσεων: «Σχολείο. Ένα από τα τρία… Ο Μάιστωρ διδάσκει» (σελ. 36). Ο συγγραφέας πολλές φορές παρεμβαίνει: «…ας τον ονομάσουμε Νεπήρ…» ή «Εμείς όμως την έχουμε γνωρίσει». Εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως πολλές φορές είναι σα να αποτελεί ο ίδιος κομμάτι της ιστορίας, γιατί χρησιμοποιεί πρώτο πρόσωπο προσωπικής αντωνυμίας: «…της αυτοκρατορίας μας…» (σελ. 185). Όλα αυτά κάνουν το βιβλίο ίσως το πιο προσωπικό του Μιχάλη Σπέγγου, που δεν έχει παρασυρθεί όμως ούτε μία φορά σε φλύαρες εξιστορήσεις, αντίθετα, παραμένει πιστός στην αρχική του ιδέα και καταγράφει τα γεγονότα ακριβοδίκαια και χωρίς εντυπωσιασμούς.
Η «Χώρα από χαλκό» είναι ένα πρωτότυπο και πυκνογραμμένο ιστορικό μυθιστόρημα γεμάτο απρόβλεπτες εξελίξεις, απανωτές ανατροπές κι ένα προσεγμένο και τεκμηριωμένο περιβάλλον στο οποίο δρουν και κινούνται οι χαρακτήρες του. Άνθρωποι που παίρνουν την τύχη στα χέρια τους, που εποφθαλμιούν στην αναβίωση του κύρους της αυτοκρατορίας, ενώνουν τις δυνάμεις τους, συνασπίζονται, πολεμούν. Η μια ανατροπή ακολουθεί την άλλη και οι πρωταγωνιστές σταδιακά ενώνονται σε έναν σφιχτό κύκλο δράσης και συνωμοσιών που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος.
Πρώτη δημοσίευση στο site μου: www.vivliokritikes.com/%cf%87%cf%8e%c...
Το ιστορικό μυθιστόρημα του Μιχάλη Σπέγγου ζωντανεύει με έναν διαφορετικό τρόπο την εποχή της βυζαντινής κυριαρχίας και καταγράφει με συναρπαστικές λεπτομέρειες, απανωτές ανατροπές και διαχρονικές πανανθρώπινες αλήθειες την άνοδο και την πτώση ενός βασιλείου κι ενός αυτοκράτορα. Είμαστε στην εποχή που οι πειρατές λυμαίνονται τις θάλασσες, ο βασιλιάς αργοπεθαίνει από σύφιλη και τρεις άνθρωποι με κοινό πρόγονο ετοιμάζονται να πάρουν στα χέρια τους την κατάσταση. Οι ήρωες του μυθιστορήματος μπαίνουν ο καθένας με τη σειρά του στην πλοκή, διαπρέπουν, καταστρώνουν σχέδια κι όταν γνωρίζονται αρχίζει η κορύφωση της πλοκής που θα οδηγήσει σε μη αναμενόμενα μονοπάτια. Μάχες και λεηλασίες, βασανιστήρια και βιασμοί, προδοσίες και έρωτας, κατασκοπεία και σκευωρίες, Εκκλησία και πατρίκιοι, πλούτη και λιτότητα συγκροτούν ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα που κυλάει στο ημίφως της ιστορικής αλήθειας αλλά βαδίζει στα δικά του χνάρια. Ο συγγραφέας κάνει κάτι πρωτότυπο: αποφεύγει να κατονομάσει πρόσωπα και πόλεις, κάτι που δίνει στο μεν μυθιστόρημα έναν λανθάνοντα ρεαλισμό με τον αναγνώστη να ψάχνει τι κρύβεται πίσω από τις περιγραφές, στον δε συγγραφέα την ελευθερία να κινηθεί ανεξάρτητα από τη ροή των γεγονότων ώστε να χειριστεί την πλοκή του όπως εκείνος θέλει χωρίς να κατηγορηθεί για αβλεψίες. Βασιλεύουσα είναι σίγουρα η Κωνσταντινούπολη, μαύρη ήπειρος η Αφρική, το καμένο νησί με τα κρασιά και το ηφαίστειο η Σαντορίνη κ. ά.
Ο Ναπήρ είναι πειρατής, προστατευμένος από τον καπετάνιο, ο οποίος, με το πλήρωμά του, ετοιμάζει κούρσεμα του νησιού που βρίσκεται δίπλα στο νησί του χαλκού. Τα πράγματα πήγαν πολύ καλά κι ο Ναπήρ γίνεται το δεξί χέρι του Γέρου. Καταλύουν στο βασίλειο των πειρατών, στη μαύρη ήπειρο, ένα μέρος τόσο ισχυρό που κανείς δεν τόλμησε να το αντιμετωπίσει με βία. Διψασμένοι για πλούτη, δε διστάζουν να βάλουν στο μάτι και το νησί του χαλκού. Μόνο που εκεί ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος, λόγω των σκλάβων στα μεταλλεία, γιατί μια επανάσταση υποτακτικών είναι χειρότερη από ένα μανιασμένο ασκέρι! Ο Ναπήρ όμως, σε ένα ταξίδι αναγνώρισης στο νησί, βρίσκει μια γυναίκα που θα του αλλάξει τη μοίρα κι έναν άντρα που δεν περίμενε να δει!
Στα μεταλλεία του νησιού του χαλκού, ο Μέταλ είναι ένας από τους χιλιάδες μεταλλωρύχους, χωρίς ελπίδα, χωρίς ξεκούραση. Καταδικάστηκε σε είκοσι πέντε χρόνια να σκάβει τη γη, θύμα παρεξήγησης την περίοδο που έγινε πραξικόπημα κατά του αυτοκράτορα στη Βασιλεύουσα. Θεωρεί τον βασιλιά ανίκανο και διεφθαρμένο και αρχίζει να ετοιμάζει μια εξέγερση ώστε να πάρει την κατάσταση στα χέρια του. Ταυτόχρονα, το νησί αυτό διοικείται από το συμβούλιο των πέντε που αποτελείται από τον άρχοντα και την αρχόντισσα, τον μητροπολίτη, τον ηγούμενο, τον μέγα Μαΐστορα. Ο γιος του άρχοντα, Διάρχων, και ο γιος του Μαΐστορα, ας τον πούμε Μάιστωρ, είναι καρδιακοί φίλοι. Ο Διάρχων ταξιδεύει στο νησί του κρασιού και του ηφαιστείου για να αρραβωνιαστεί αλλά πίσω αφήνει μια ερωμένη, την Κόρη. Θα παντρευτεί τελικά και θα βρεθεί σε μεγάλο δίλημμα, μιας και η μοιχεία τιμωρείται με θάνατο των εραστών. Τα γεγονότα όμως που θα ακολουθήσουν θα ρίξουν τους δυο νέους σε μια σκονισμένη κονίστρα εξουσίας και αγώνα για επιβίωση.
Στη Βασιλεύουσα, σε μια οικογένεια πατρικίων, ο πατέρας υποστηρίζει ακόμη τη δυναστεία που έχει εκπέσει και της οποίας ο ισχυρότερος κρίκος έχει περάσει στην Ιστορία ως ο Ολετήρας, ο αυτοκράτορας που ήταν και θα παραμείνει Μέγας. Αυτό είναι ένα μυστικό που πρέπει να φυλαχτεί καλά αλλιώς κινδυνεύουν όλοι ως επικίνδυνοι και αντικαθεστωτικοί. Η μικρή του κόρη πέφτει θύμα απαγωγής και η μεγάλη διαδραματίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο σε κάποια γεγονότα. Την ίδια περίοδο ο αιρεσιάρχης, με οπαδούς ανάμεσα στο λαό των δυτικών χωρών και της μαύρης ηπείρου, πείθει τον αυτοκράτορα για τις καλές του προθέσεις κι αυτή είναι η αρχή του μιάσματος που θα εξαπλωθεί στην αυτοκρατορία, με στόχο είτε την κατάλυση της εκκλησίας είτε εμφύλιο σπαραγμό και επανάσταση. Μόνο που μια μυστική αδελφότητα παραφυλάει για να αποσοβήσει αυτόν τον κίνδυνο. Κι αυτή είναι μόνο η αρχή, μιας κι έχουν ως στόχο να εξαγνίσουν τον κόσμο από απάνθρωπα κτήνη. Τέλος, ο βασιλιάς της χώρας των απίστων αντεπιτέθηκε σε πραξικόπημα του αδελφού του, δεν έχει θεό κι ας διαφεντεύει ένα βασίλειο πιστό στους θεούς του, προσποιείται δηλαδή για να γίνει κάποτε ο ίδιος θεός, ξέροντας πως ο παππούς του πολέμησε τον κλήρο και πέθανε. Ήταν εκείνος που νίκησε τον Ολετήρα αλλά βρήκε ατιμωτικό θάνατο. Ο βασιλιάς της χώρας των απίστων έχει ως στόχο του να κατακτήσει τη Βασιλεύουσα. Θα τα καταφέρει;
Αυτοί είναι μερικοί μόνο από τους χαρακτήρες που πρωταγωνιστούν στο συναρπαστικό και ανατρεπτικό αυτό μυθιστόρημα και συγκροτούν μια κοινωνική και πολεμική τοιχογραφία που ακολουθεί χοντρικά τον ρου της γνωστής Ιστορίας, οι συμβολισμοί όμως και η έλλειψη συγκεκριμένων ονομάτων αφήνουν αρκετό περιθώριο στο κείμενο να ακροβατήσει περίτεχνα ανάμεσα στο ιστορικό είδος και στο fantasy. Παρ’ όλο που αυτή η πρωτοτυπία εμένα με δυσκόλεψε (μαζί με τα τυπογραφικά λάθη του βιβλίου), πιστεύω πως θα αγαπηθεί από πολλούς αναγνώστες του είδους, μιας και πρόκειται για ένα χορταστικό, λεπτομερές και πρωτότυπο ανάγνωσμα που θέλει χρόνο και προσοχή, όχι τόσο για κατανόηση, μιας και ο Μιχάλης Σπέγγος κρατά καλά τα ηνία της ιστορίας και βοηθάει αρκετά να μη χαθούμε ή μπερδευτούμε, αλλά κυρίως για μελέτη και εμπέδωση της εποχής και των διαπροσωπικών σχέσεων. Η εξουσία της Εκκλησίας και η διαρκής κόντρα με την πολιτική ηγεσία, η μοίρα των φτωχών να ακολουθούν τις εντολές των ηγετών και να τιμωρούνται σε επιθέσεις και εισβολές, η δύναμη του νου που μπορεί να ποδηγετήσει άβουλα πλάσματα, η τιμωρία της απληστίας και άλλα θέματα άπτονται και του σημερινού ενδιαφέροντος.
Άλλη μια καινοτομία είναι η χρήση του αφηγηματικού αορίστου που εναλλάσσεται με ενεστώτα διαρκείας δίνοντας ένταση και ζωηράδα στην αφήγηση, θυμίζοντας θεατρικό έργο ή ακόμη και σενάριο ταινίας κι αυτή η αίσθηση εντείνεται από την έντονη απουσία περιγραφικών, σύνθετων προτάσεων: «Σχολείο. Ένα από τα τρία… Ο Μάιστωρ διδάσκει» (σελ. 36). Ο συγγραφέας πολλές φορές παρεμβαίνει: «…ας τον ονομάσουμε Νεπήρ…» ή «Εμείς όμως την έχουμε γνωρίσει». Εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως πολλές φορές είναι σα να αποτελεί ο ίδιος κομμάτι της ιστορίας, γιατί χρησιμοποιεί πρώτο πρόσωπο προσωπικής αντωνυμίας: «…της αυτοκρατορίας μας…» (σελ. 185). Όλα αυτά κάνουν το βιβλίο ίσως το πιο προσωπικό του Μιχάλη Σπέγγου, που δεν έχει παρασυρθεί όμως ούτε μία φορά σε φλύαρες εξιστορήσεις, αντίθετα, παραμένει πιστός στην αρχική του ιδέα και καταγράφει τα γεγονότα ακριβοδίκαια και χωρίς εντυπωσιασμούς.
Η «Χώρα από χαλκό» είναι ένα πρωτότυπο και πυκνογραμμένο ιστορικό μυθιστόρημα γεμάτο απρόβλεπτες εξελίξεις, απανωτές ανατροπές κι ένα προσεγμένο και τεκμηριωμένο περιβάλλον στο οποίο δρουν και κινούνται οι χαρακτήρες του. Άνθρωποι που παίρνουν την τύχη στα χέρια τους, που εποφθαλμιούν στην αναβίωση του κύρους της αυτοκρατορίας, ενώνουν τις δυνάμεις τους, συνασπίζονται, πολεμούν. Η μια ανατροπή ακολουθεί την άλλη και οι πρωταγωνιστές σταδιακά ενώνονται σε έναν σφιχτό κύκλο δράσης και συνωμοσιών που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος.
Πρώτη δημοσίευση στο site μου: www.vivliokritikes.com/%cf%87%cf%8e%c...
December 16, 2019
Θα ξεκινήσω με ένα δάνειο. Θα δανειστώ έννοιες και επιχειρήματα που αναλύει στο βιβλίο του ´Homo Deus´ ο ιστορικός και στοχαστής Νόα Χαράρι, βιβλίο το οποίο έτυχε να διαβάσω πρόσφατα παράλληλα με το βιβλίο του Μιχάλη Σπέγγου «Χώρα από χαλκό». Η γνώση κατά Χαράρι, απαιτεί εμπειρίες και ευαισθησία. Ευαισθησία είναι δυο πράγματα. Πρώτον το να δίνω προσοχή στις αισθήσεις, τα συναισθήματα και τις σκέψεις τις δικές μου και των ανθρώπων γύρω μου και δεύτερον να επιτρέψω αυτές τις αισθήσεις τα συναισθήματα και τις σκέψεις να με επηρεάζουν. Να είμαι ανοιχτός σε νέες εμπειρίες και να τους επιτρέπω να αλλάξουν τις απόψεις μου την συμπεριφορά μου ή ακόμα και την προσωπικότητά μου. Αυτό�� ο τρόπος απόκτησης γνώσης σαν εμπειρία σε συνδυασμό με ευαισθησία είναι η ουσία του ανθρωπισμού. Ο Μιχάλης Σπέγγος λοιπόν αυτό που επιχειρεί στη «χώρα από χαλκό», είναι ακριβώς η κατά Χαράρι απόκτηση αλλά και μετέπειτα διαχείριση της γνώσης/εξουσίας δια μέσου τριών χαρακτηριστικών τύπων ηγέτη.
Το βιβλίο του Σπέγγου Χώρα που Χαλκό είναι το δεύτερο μέρος μιας τριλογίας η οποία τοποθετείται στην εποχή του Βυζαντίου. Το βιβλίο δεν είναι ιστορικό ούτε καν προσπαθεί να διηγηθεί την ιστορία του Βυζαντίου εμπλουτισμένη με φανταστικά γεγονότα. Το βιβλίο χρησιμοποιεί την εποχή του Βυζαντίου σαν έναν πολύ οικείο καμβά σε όλους μας, πάνω στον οποίο θα μας διηγηθεί μια πολιτική ιστορία η οποία είναι διαχρονική, με σύγχρονους χαρακτήρες συγκρούσεις και προβληματισμούς. Ενώ δεν ονοματίζει την εποχή και τον τόπο που τοποθετεί την ιστορία του, είναι σε όλους φανερό από την αρχή, και αυτό δεν αποτελεί spoiler, ότι η φανταστική ιστορία διαδραματίζεται στην Κωνσταντινούπολη και στα νησιά του Αιγαίου και της υπόλοιπης ανατολικής Μεσογείου την εποχή που η βυζαντινή αυτοκρατορία συρρικνώνεται λόγω κακοδιαχείρισης από πλευράς των αυτοκρατόρων των πολιτικών και γενικώς της τότε elite καθώς και του περιορισμένου οραματισμού και δυνατοτήτων αυτών.
Όλοι γνωρίζουμε ότι η εποχή εκείνη είναι η εποχή του μεσαίωνα. Δυτικού και Ανατολικού. Πολλοί λένε ότι ο ανθρωπισμός έχει ήδη κάνει την εμφάνισή του ή μάλλον την επανεμφάνιση του την εποχή εκείνη, αλλά στην μεσαιωνική Ευρώπη, σε αντιδιαστολή με τον ανθρωπισμό, η βασική μέθοδος για την απόκτηση της γνώσης σύμφωνα με την κωδικοποίηση του Χαράρι είναι «γνώση = γραφές και λογική όσον αφορά στην ερμηνεία των γραφών». Αν οι άνθρωποι θέλουν να μάθουν την απάντηση σε κάποιο σημαντικό ερώτημα θα διαβάσουν τις γραφές και θα χρησιμοποιήσουν την λογική για να καταλάβουν το ακριβές νόημα του κειμένου. Οι επικρατούσες δομές είναι συντηρητικές και η ύπαρξη και η διαιώνιση της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας δηλαδή του Βυζαντίου είναι αρχή αδιαπραγμάτευτη για τους ανθρώπους της εποχής.
Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί που καλούνται να σώσουν την αυτοκρατορία από την συρρίκνωση, ποιοι είναι οι διεκδικητές του θρόνου; Πραγματικού αλλά και μεταφορικού;
Στο βιβλίο είναι όλοι τους απόγονοι του μακρινού αυτοκράτορα, για άλλους ο Μέγας, για άλλους ο Ολετήρας. Ο πρώτος από αυτούς, ο Μέταλ ο πλέον νόμιμος απόγονος για την διαδοχή πιστεύει ότι για λόγους καταρχάς τάξης του κληρονομικού δικαιώματος, είναι αυτός που καλείται να σώσει την αυτοκρατορία. Πιστεύει ότι ο λόγος που η αυτοκρατορία είναι σε κίνδυνο είναι η ανικανότητα και η διαφθορά στην παρούσα μορφή εξουσίας. Ο Μέταλ έχει πολιτική θεώρηση πολύ κοντά στην θεοκρατική προσέγγιση της γνώσης. Ο αγώνας διατήρησης του Βυζαντίου είναι πόλεμος ιερός ενάντια στους άπιστους. Πιστεύει ότι αν αρθούν οι συνθήκες ανικανότητας και διαφθοράς, αν δηλαδή κοιτάξει κανείς πιο βαθιά και λογικά μέσα στις γραφές, τότε θα αποκαλυφθεί η γνώση, το πως δηλαδή θα σωθεί η Βασιλεύουσα και η αυτοκρατορία. Είναι όμως η επανόρθωση της αξίας και της ηθικής ικανές συνθήκες για να σώσουν την Βασιλεύουσα; Ή μήπως η μελέτη των γραφών δεν αρκεί για την ανακάλυψη της αιώνιας αλήθειας και την διατήρηση της αιώνιας αυτοκρατορίας; Ο Μέταλ ανθίσταται σε οποιαδήποτε αλλαγή στο περιβάλλον και στην έννοια της εξουσίας.
Ό Νεπήρ είναι ο άλλος διεκδικητής του θρόνου. Κρατάει κι αυτός από το αίμα το αυτοκρατορικό αλλά κι από αίμα σκλάβας. Μεγάλωσε και αντρώθηκε μέσα στους πειρατές που έδρα τους είχανε την μαύρη ήπειρο. Ο Νεπήρ είναι εκφραστής αυτού που ονομάζει ο Χαράρι εξελικτικό ανθρωπισμό. Ο εξελικτικός ανθρωπισμός είναι κι αυτό παρακλάδι του ανθρωπισμού. Ο εξελικτικός ανθρωπισμός δεν αναζητεί την αλήθεια στις γραφές αλλά στις ανθρώπινες Εμπειρίες, σκέψεις και δυνατότητες και απαντά στο πρόβλημα των αντικρουόμενων ανθρωπίνων εμπειριών. Είναι ριζωμένος στο σταθερό έδαφος της δαρβινικής θεωρίας της εξέλιξης και επιμένει ότι η σύγκρουση είναι κάτι που πρέπει να επιδοκιμάζουμε και όχι να λυπόμαστε γι’ αυτό. Η σύγκρουση είναι η πρώτη ύλη της φυσικής επιλογής η οποία κάνει την εξέλιξη να προχωρά. Κάποιοι άνθρωποι είναι απλούστατα ανώτεροι από τους άλλους, και όταν συγκρούονται οι ανθρώπινες εμπειρίες οι καλύτερα προσαρμοσμένοι πρέπει να συντρίψουν τους υπόλοιπους. Και φυσικά ο πόλεμος επιτρέπει στη φυσική επιλογή να βασιλεύει ελεύθερα. Εξοντώνει τους αδύναμους και ανταμείβει τους βίους και τους φιλόδοξους. Ο πόλεμος αποκαλύπτει την αλήθεια της ζωής και αφυπνίζει την θέληση για δύναμη για δόξα και για κατάκτηση. Αυτός είναι ο Νεπήρ ο νέος πειρατής. Η δεύτερη επιλογή για την σωτηρία της Βασιλεύουσας.
Ας δούμε όμως και τον τρίτο διεκδικητή του θρόνου. Τον Διάρχων, διάδοχο άρχοντα. Και αυτός κρατάει από τον ίδιο μεγάλο Αυτοκράτορα πρόγονο, τον Ολετήρα. Έχει μεγαλώσει σε αρχοντική οικογένεια σε ένα απ’ τα όμορφα νησιά του Αιγαίου, την χώρα του χαλκού, υποπτεύομαι την Σέριφο. Η χώρα του χαλκού απολαμβάνει σχετική ανεξαρτησία από την κεντρική διοίκηση της Βασιλεύουσας. Οι άνθρωποι στη χώρα του χαλκού απολαμβάνουν την σχετική τους αυτονομία και συντάσσονται με την κεντρική διοίκηση μόνο εν μέρη . Ο Χαράρι θα κατέτασσε τον Διάρχοντα στην κατηγορία του εθνικιστικού ανθρωπισμού. Σαν ανθρωπιστής πιστεύει κι αυτός στην βούληση του ανθρώπου και στο δικαίωμα του να αυτοπροσδιορίζεται. Πιστεύει όμως ότι εποχή μεγάλων ανομοιογενών αυτοκρατοριών έχει παρέλθει. Οραματίζεται ότι το μέλλον δεν θα ευνοήσει τις απέραντες κεντρικοποιημένες εξουσίες. Το μέλλον είναι η ισορροπία μεταξύ ανεξάρτητων αμφικτιονιών κάτι σαν τις πόλεις στην αρχαία Ελλάδα ή τα ανεξάρτητα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι άνθρωποι δεσμεύονται από τις αποφάσεις της κεντρικής εξουσίας που εκφράζει την πλειοψηφία μόνο όταν έχουν ένα θεμελιώδη δεσμό με τους υπόλοιπους συμπολίτες. Αν οι εμπειρίες των άλλων μου είναι ξένες και αν πιστεύω ότι εκείνοι δεν κατανοούν τα αισθήματα μου και δε νοιάζονται για τα συμφέροντα μου τότε ακόμη κι αν είμαι μειονότητα ένα προς εκατό δεν θα έχω κανένα λόγο να δεχτώ και να συμπλεύσω με την πλειοψηφία. Έτσι όπως οι εκλογές σε δημοκρατικές κοινωνίες λειτουργούν συνήθως μόνο σε πληθυσμούς που έχουνε από πριν έναν κοινό δεσμό όπως κοινές πεποιθήσεις και εθνικούς μύθους, είναι μια μέθοδος επίλυσης των διαφωνιών ανάμεσα σε ανθρώπους που συμφωνούν ήδη στα βασικά. Ό Διάρχων είναι κατά έναν τρόπο εκπρόσωπος του εθνικού φιλελευθερισμού.
Αυτές είναι οι βασικές πολιτικές επιλογές που περιγράφει ο συγγραφέας στο βιβλίο του, χωρίς να παραλείπει να εντάξει στο οικοσύστημα και άλλες λιγότερο σημαντικές πολιτικές διαστάσεις όπως παραδείγματος χάρη την αναρχία και την αυτοδικία. Θα μπορέσει λοιπόν κάποια απ’ αυτές τις εναλλακτικές να σώσει την αυτοκρατορία από την συρρίκνωση και την παρακμή; Θα επικρατήσει κάποια απ’ αυτές τις πολιτικές απόψεις;
Ας μείνω λοιπόν στην Ανθρωποκεντρική στην Ανθρωπιστική ανάλυση του βιβλίου η οποία λαμβάνει χώρα όπως είπαμε σε τόπο και χρόνο πολύ οικείο σε όλους μας. Στον ευρύτερο ελληνικό χώρο Στην διάρκεια του Βυζαντίου, ένα κομμάτι της ιστορίας μας το οποίο είναι πολύ κοντά στα βιώματα της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Στη εξιστόρηση του πολιτικού αυτού μυθιστορήματος ο Σπέγγος ανασύρει οικεία γεγονότα, πρόσωπα και εικόνες διεγείροντας μέσω αντανακλαστικών το υποσυνείδητό μας κάνοντας την πολιτική ανάλυση συγκινητική και συναρπαστική.
Απαραίτητο συστατικό σ’ αυτή την εξιστόρηση είναι ο έρωτας σε όλες του τις μορφές τις πτυχές και την ποικιλία. Ο έρωτας ανάμεσα στην εξουσία και την επαναστατικότητα. Ο έρωτας από την πρώτη ματιά. Ο αγοραίος έρωτας. Ο συντροφικός έρωτας, απόρροια κοινής πορείας και καταγωγής. Ακόμη και ο άρρωστος αιμομικτικός βασανιστικός εξουσιαστικός έρωτας πλαισιώνουν, ισορροπούν και συμπληρώνουν την διήγηση. Τι ρόλο λοιπόν παίζει ο έρωτας σ’ αυτή την πολιτική διήγηση αφού προφανώς δεν παίζει ρόλο πρωταγωνιστικό. Είναι κατά τη γνώμη μου σαν την δεύτερη φωνή σε ένα έργο μουσικής σύνθεσης. Φανταστείτε πόσο άδεια και φτωχή θα ήταν η μουσική αν δεν ήταν πλαισιωμένη με την δεύτερη φωνή.
Οι δυνατές διηγήσεις και αναλύσεις του χαρακτήρα και του πολιτικού στίγματος των ηρώων του βιβλίου είναι υφασμένες πάνω σε αυτόν τον οικείο και συγκινητικό καμβά της ιστορίας μας του Βυζάντιου, πλαισιωμένες από τις αρμονίες του έρωτα και τις ιστορίες και τις έννοιες των απλών καθημερινών ανθρώπων τα συστατικά του επικού μυθιστορήματος χώρα από χαλκό.
Και για να αποδώσω με ένα ακόμα τρόπο την πολυπλοκότητα και την ευρηματικότητα του πονήματος θα κάνω τελειώνοντας άλλη μια υπέρβαση, μιλώντας αυτή την φορά ακόμα περισσότερο έξω από τα όρια του γνωστικού μου αντικειμένου φέρνοντας ένα παράδειγμα από την ζωγραφική.
Ρωτήστε με λοιπόν:
Τι θα ήταν η χώρα από Χαλκό αν ήταν ένας πίνακας ζωγραφικής; Θα ήταν
Ο πίνακας ζωγραφικής “ο Προφητάναξ Δαβίδ” έργο του Νίκου Εγγονόπουλου. Κατεξοχήν ανθρωποκεντρικό. Έργο που χρησιμοποιεί σαν καμβά την βυζαντινή τέχνη και την θεματογραφία της για να αναδείξει νεότερα και σύγχρονα εικαστικά ρεύματα και προβληματισμούς όπως τον Κυβισμό, τον Υπερρεαλισμό ή και τον Εξπρεσιονισμό. Ένα έργο που υφαίνει νέες ιδέες και αισθητικές με παλιά και αγαπημένα εικαστικά εργαλεία και θεματικές.
Ακριβώς όπως το μυθιστόρημα «Χώρα από χαλκό» .
Το βιβλίο του Σπέγγου Χώρα που Χαλκό είναι το δεύτερο μέρος μιας τριλογίας η οποία τοποθετείται στην εποχή του Βυζαντίου. Το βιβλίο δεν είναι ιστορικό ούτε καν προσπαθεί να διηγηθεί την ιστορία του Βυζαντίου εμπλουτισμένη με φανταστικά γεγονότα. Το βιβλίο χρησιμοποιεί την εποχή του Βυζαντίου σαν έναν πολύ οικείο καμβά σε όλους μας, πάνω στον οποίο θα μας διηγηθεί μια πολιτική ιστορία η οποία είναι διαχρονική, με σύγχρονους χαρακτήρες συγκρούσεις και προβληματισμούς. Ενώ δεν ονοματίζει την εποχή και τον τόπο που τοποθετεί την ιστορία του, είναι σε όλους φανερό από την αρχή, και αυτό δεν αποτελεί spoiler, ότι η φανταστική ιστορία διαδραματίζεται στην Κωνσταντινούπολη και στα νησιά του Αιγαίου και της υπόλοιπης ανατολικής Μεσογείου την εποχή που η βυζαντινή αυτοκρατορία συρρικνώνεται λόγω κακοδιαχείρισης από πλευράς των αυτοκρατόρων των πολιτικών και γενικώς της τότε elite καθώς και του περιορισμένου οραματισμού και δυνατοτήτων αυτών.
Όλοι γνωρίζουμε ότι η εποχή εκείνη είναι η εποχή του μεσαίωνα. Δυτικού και Ανατολικού. Πολλοί λένε ότι ο ανθρωπισμός έχει ήδη κάνει την εμφάνισή του ή μάλλον την επανεμφάνιση του την εποχή εκείνη, αλλά στην μεσαιωνική Ευρώπη, σε αντιδιαστολή με τον ανθρωπισμό, η βασική μέθοδος για την απόκτηση της γνώσης σύμφωνα με την κωδικοποίηση του Χαράρι είναι «γνώση = γραφές και λογική όσον αφορά στην ερμηνεία των γραφών». Αν οι άνθρωποι θέλουν να μάθουν την απάντηση σε κάποιο σημαντικό ερώτημα θα διαβάσουν τις γραφές και θα χρησιμοποιήσουν την λογική για να καταλάβουν το ακριβές νόημα του κειμένου. Οι επικρατούσες δομές είναι συντηρητικές και η ύπαρξη και η διαιώνιση της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας δηλαδή του Βυζαντίου είναι αρχή αδιαπραγμάτευτη για τους ανθρώπους της εποχής.
Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί που καλούνται να σώσουν την αυτοκρατορία από την συρρίκνωση, ποιοι είναι οι διεκδικητές του θρόνου; Πραγματικού αλλά και μεταφορικού;
Στο βιβλίο είναι όλοι τους απόγονοι του μακρινού αυτοκράτορα, για άλλους ο Μέγας, για άλλους ο Ολετήρας. Ο πρώτος από αυτούς, ο Μέταλ ο πλέον νόμιμος απόγονος για την διαδοχή πιστεύει ότι για λόγους καταρχάς τάξης του κληρονομικού δικαιώματος, είναι αυτός που καλείται να σώσει την αυτοκρατορία. Πιστεύει ότι ο λόγος που η αυτοκρατορία είναι σε κίνδυνο είναι η ανικανότητα και η διαφθορά στην παρούσα μορφή εξουσίας. Ο Μέταλ έχει πολιτική θεώρηση πολύ κοντά στην θεοκρατική προσέγγιση της γνώσης. Ο αγώνας διατήρησης του Βυζαντίου είναι πόλεμος ιερός ενάντια στους άπιστους. Πιστεύει ότι αν αρθούν οι συνθήκες ανικανότητας και διαφθοράς, αν δηλαδή κοιτάξει κανείς πιο βαθιά και λογικά μέσα στις γραφές, τότε θα αποκαλυφθεί η γνώση, το πως δηλαδή θα σωθεί η Βασιλεύουσα και η αυτοκρατορία. Είναι όμως η επανόρθωση της αξίας και της ηθικής ικανές συνθήκες για να σώσουν την Βασιλεύουσα; Ή μήπως η μελέτη των γραφών δεν αρκεί για την ανακάλυψη της αιώνιας αλήθειας και την διατήρηση της αιώνιας αυτοκρατορίας; Ο Μέταλ ανθίσταται σε οποιαδήποτε αλλαγή στο περιβάλλον και στην έννοια της εξουσίας.
Ό Νεπήρ είναι ο άλλος διεκδικητής του θρόνου. Κρατάει κι αυτός από το αίμα το αυτοκρατορικό αλλά κι από αίμα σκλάβας. Μεγάλωσε και αντρώθηκε μέσα στους πειρατές που έδρα τους είχανε την μαύρη ήπειρο. Ο Νεπήρ είναι εκφραστής αυτού που ονομάζει ο Χαράρι εξελικτικό ανθρωπισμό. Ο εξελικτικός ανθρωπισμός είναι κι αυτό παρακλάδι του ανθρωπισμού. Ο εξελικτικός ανθρωπισμός δεν αναζητεί την αλήθεια στις γραφές αλλά στις ανθρώπινες Εμπειρίες, σκέψεις και δυνατότητες και απαντά στο πρόβλημα των αντικρουόμενων ανθρωπίνων εμπειριών. Είναι ριζωμένος στο σταθερό έδαφος της δαρβινικής θεωρίας της εξέλιξης και επιμένει ότι η σύγκρουση είναι κάτι που πρέπει να επιδοκιμάζουμε και όχι να λυπόμαστε γι’ αυτό. Η σύγκρουση είναι η πρώτη ύλη της φυσικής επιλογής η οποία κάνει την εξέλιξη να προχωρά. Κάποιοι άνθρωποι είναι απλούστατα ανώτεροι από τους άλλους, και όταν συγκρούονται οι ανθρώπινες εμπειρίες οι καλύτερα προσαρμοσμένοι πρέπει να συντρίψουν τους υπόλοιπους. Και φυσικά ο πόλεμος επιτρέπει στη φυσική επιλογή να βασιλεύει ελεύθερα. Εξοντώνει τους αδύναμους και ανταμείβει τους βίους και τους φιλόδοξους. Ο πόλεμος αποκαλύπτει την αλήθεια της ζωής και αφυπνίζει την θέληση για δύναμη για δόξα και για κατάκτηση. Αυτός είναι ο Νεπήρ ο νέος πειρατής. Η δεύτερη επιλογή για την σωτηρία της Βασιλεύουσας.
Ας δούμε όμως και τον τρίτο διεκδικητή του θρόνου. Τον Διάρχων, διάδοχο άρχοντα. Και αυτός κρατάει από τον ίδιο μεγάλο Αυτοκράτορα πρόγονο, τον Ολετήρα. Έχει μεγαλώσει σε αρχοντική οικογένεια σε ένα απ’ τα όμορφα νησιά του Αιγαίου, την χώρα του χαλκού, υποπτεύομαι την Σέριφο. Η χώρα του χαλκού απολαμβάνει σχετική ανεξαρτησία από την κεντρική διοίκηση της Βασιλεύουσας. Οι άνθρωποι στη χώρα του χαλκού απολαμβάνουν την σχετική τους αυτονομία και συντάσσονται με την κεντρική διοίκηση μόνο εν μέρη . Ο Χαράρι θα κατέτασσε τον Διάρχοντα στην κατηγορία του εθνικιστικού ανθρωπισμού. Σαν ανθρωπιστής πιστεύει κι αυτός στην βούληση του ανθρώπου και στο δικαίωμα του να αυτοπροσδιορίζεται. Πιστεύει όμως ότι εποχή μεγάλων ανομοιογενών αυτοκρατοριών έχει παρέλθει. Οραματίζεται ότι το μέλλον δεν θα ευνοήσει τις απέραντες κεντρικοποιημένες εξουσίες. Το μέλλον είναι η ισορροπία μεταξύ ανεξάρτητων αμφικτιονιών κάτι σαν τις πόλεις στην αρχαία Ελλάδα ή τα ανεξάρτητα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι άνθρωποι δεσμεύονται από τις αποφάσεις της κεντρικής εξουσίας που εκφράζει την πλειοψηφία μόνο όταν έχουν ένα θεμελιώδη δεσμό με τους υπόλοιπους συμπολίτες. Αν οι εμπειρίες των άλλων μου είναι ξένες και αν πιστεύω ότι εκείνοι δεν κατανοούν τα αισθήματα μου και δε νοιάζονται για τα συμφέροντα μου τότε ακόμη κι αν είμαι μειονότητα ένα προς εκατό δεν θα έχω κανένα λόγο να δεχτώ και να συμπλεύσω με την πλειοψηφία. Έτσι όπως οι εκλογές σε δημοκρατικές κοινωνίες λειτουργούν συνήθως μόνο σε πληθυσμούς που έχουνε από πριν έναν κοινό δεσμό όπως κοινές πεποιθήσεις και εθνικούς μύθους, είναι μια μέθοδος επίλυσης των διαφωνιών ανάμεσα σε ανθρώπους που συμφωνούν ήδη στα βασικά. Ό Διάρχων είναι κατά έναν τρόπο εκπρόσωπος του εθνικού φιλελευθερισμού.
Αυτές είναι οι βασικές πολιτικές επιλογές που περιγράφει ο συγγραφέας στο βιβλίο του, χωρίς να παραλείπει να εντάξει στο οικοσύστημα και άλλες λιγότερο σημαντικές πολιτικές διαστάσεις όπως παραδείγματος χάρη την αναρχία και την αυτοδικία. Θα μπορέσει λοιπόν κάποια απ’ αυτές τις εναλλακτικές να σώσει την αυτοκρατορία από την συρρίκνωση και την παρακμή; Θα επικρατήσει κάποια απ’ αυτές τις πολιτικές απόψεις;
Ας μείνω λοιπόν στην Ανθρωποκεντρική στην Ανθρωπιστική ανάλυση του βιβλίου η οποία λαμβάνει χώρα όπως είπαμε σε τόπο και χρόνο πολύ οικείο σε όλους μας. Στον ευρύτερο ελληνικό χώρο Στην διάρκεια του Βυζαντίου, ένα κομμάτι της ιστορίας μας το οποίο είναι πολύ κοντά στα βιώματα της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Στη εξιστόρηση του πολιτικού αυτού μυθιστορήματος ο Σπέγγος ανασύρει οικεία γεγονότα, πρόσωπα και εικόνες διεγείροντας μέσω αντανακλαστικών το υποσυνείδητό μας κάνοντας την πολιτική ανάλυση συγκινητική και συναρπαστική.
Απαραίτητο συστατικό σ’ αυτή την εξιστόρηση είναι ο έρωτας σε όλες του τις μορφές τις πτυχές και την ποικιλία. Ο έρωτας ανάμεσα στην εξουσία και την επαναστατικότητα. Ο έρωτας από την πρώτη ματιά. Ο αγοραίος έρωτας. Ο συντροφικός έρωτας, απόρροια κοινής πορείας και καταγωγής. Ακόμη και ο άρρωστος αιμομικτικός βασανιστικός εξουσιαστικός έρωτας πλαισιώνουν, ισορροπούν και συμπληρώνουν την διήγηση. Τι ρόλο λοιπόν παίζει ο έρωτας σ’ αυτή την πολιτική διήγηση αφού προφανώς δεν παίζει ρόλο πρωταγωνιστικό. Είναι κατά τη γνώμη μου σαν την δεύτερη φωνή σε ένα έργο μουσικής σύνθεσης. Φανταστείτε πόσο άδεια και φτωχή θα ήταν η μουσική αν δεν ήταν πλαισιωμένη με την δεύτερη φωνή.
Οι δυνατές διηγήσεις και αναλύσεις του χαρακτήρα και του πολιτικού στίγματος των ηρώων του βιβλίου είναι υφασμένες πάνω σε αυτόν τον οικείο και συγκινητικό καμβά της ιστορίας μας του Βυζάντιου, πλαισιωμένες από τις αρμονίες του έρωτα και τις ιστορίες και τις έννοιες των απλών καθημερινών ανθρώπων τα συστατικά του επικού μυθιστορήματος χώρα από χαλκό.
Και για να αποδώσω με ένα ακόμα τρόπο την πολυπλοκότητα και την ευρηματικότητα του πονήματος θα κάνω τελειώνοντας άλλη μια υπέρβαση, μιλώντας αυτή την φορά ακόμα περισσότερο έξω από τα όρια του γνωστικού μου αντικειμένου φέρνοντας ένα παράδειγμα από την ζωγραφική.
Ρωτήστε με λοιπόν:
Τι θα ήταν η χώρα από Χαλκό αν ήταν ένας πίνακας ζωγραφικής; Θα ήταν
Ο πίνακας ζωγραφικής “ο Προφητάναξ Δαβίδ” έργο του Νίκου Εγγονόπουλου. Κατεξοχήν ανθρωποκεντρικό. Έργο που χρησιμοποιεί σαν καμβά την βυζαντινή τέχνη και την θεματογραφία της για να αναδείξει νεότερα και σύγχρονα εικαστικά ρεύματα και προβληματισμούς όπως τον Κυβισμό, τον Υπερρεαλισμό ή και τον Εξπρεσιονισμό. Ένα έργο που υφαίνει νέες ιδέες και αισθητικές με παλιά και αγαπημένα εικαστικά εργαλεία και θεματικές.
Ακριβώς όπως το μυθιστόρημα «Χώρα από χαλκό» .
March 20, 2020
Ο Μιχάλης Σπέγγος δε χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Είναι ιδιαίτερα αγαπημένος συγγραφέας του ελληνικού αναγνωστικού κοινού. Στα χέρια μου κρατώ το τελευταίο του μυθιστόρημα, το όγδοο στη σειρά. Θα μπορούσα να το κατατάξω στην κατηγορία των ισ��ορικών μυθιστορημάτων, αλλά η "Χώρα από χαλκό", για λόγους που θα εξηγήσω παρακάτω, δεν είναι ένα καθαρόαιμο βιβλίο αυτού του είδους. Είναι ένα έργο μεγάλης έκτασης, ένα πόνημα 670 σελίδων, και φέρει ένα πλήθος αλληγορικά μηνύματα με ένα κείμενο πολλαπλών αναγνώσεων.
Στο σκοτεινό εξώφυλλο του βιβλίου δύσκολα διακρίνει κανείς την εικόνα και αυτό σε προδιαθέτει για το επίσης σκοτεινό περιεχόμενό του. Είναι η εικόνα ενός πολεμιστή των μέσων χρόνων που φοράει σιδερένιο πουκάμισο και κρατάει ένα σπαθί. Ο τρόπος που το σφίγγει με τα δυο του χέρια (τα οποία φαίνονται να είναι σημαδεμένα από πληγές πρότερων μαχών;) μάς παραπέμπει ότι βρίσκεται σε θέση άμυνας. Είναι η πρώτη εντύπωση που πήρα από το βιβλίο. Η δεύτερη ήταν ο τίτλος: "Χώρα από χαλκό". Ποια είναι, όμως, η Χώρα από χαλκό; Δεν κατονομάζεται ρητώς, αλλά εύκολα μπορεί να μαντέψει κανείς, από τους τόπους που εκτυλίσσεται η ιστορία: Κωνσταντινούπολη/Βασιλεύουσα, το Αιγαίο και τα νησιά του, Ανατολική Μεσόγειος, ότι εννοεί τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Σε χρόνο που, επίσης δεν προσδιορίζεται επακριβώς, βρίσκουμε τη χώρα σε κατάπτωση. Έχει περάσει η εποχή της ανόδου και η χώρα βρίσκεται σε παρακμή. Χώρα από Χαλκό, που όπως και το μέταλλο ο χαλκός, είναι εύπλαστη και μαλακή, αδύναμη να προβάλει αντίσταση σε εχθρούς, που την έχουν περικυκλώσει, οπλισμένους με Σίδερο. Το βιβλίο είναι η ιστορία αυτής της παρακμής και η απόπειρα κάποιων αξιωματούχων της να τη σταματήσουν. Αντίθετα, κάποιες κεφαλές της εξουσίας συμβάλλουν στη φθορά και κάποιοι άλλοι είναι απλοί θεατές με αδύναμη θέληση και ανίκανοι να οργανώσουν την όποια άμυνα. Με το πέρασμα του χρόνου, η χώρα όλο και περισσότερο ολισθαίνει στην καταστροφή και το γεγονός αυτό είναι ο πυκνωτής ενός τεράστιου σημασιολογικού φορτίου για την εξέλιξη του μυθιστορήματος.
Η "Χώρα από χαλκό" δεν είναι ένα ευχάριστο βιβλίο. Την αγάπησα, όμως, γιατί περιέχει ισόποση και επιτυχημένη μίξη της ιστορικότητας και φαντασίας. Στα τρία αδέρφια που μάχονται για την εξουσία μπορεί κάποιος να αναγνωρίσει (ή και να μη μπει καθόλου σε αυτή τη διαδικασία, αν δεν το θέλει), γνωστές μορφές όχι μόνο της εποχής του Βυζαντίου, αλλά και από άλλες στιγμές της παγκόσμιας ιστορίας, άλλες χώρες και άλλους πολιτισμούς, ακόμα και σύγχρονους ηγέτες ή επαναστάτες. Δε συγκρούονται μόνο οι τρεις πρωταγωνιστικοί χαρακτήρες του βιβλίου, αλλά η ίδια τους η κοσμοθεωρία για τη διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας σε μία εποχή που είναι έτοιμη να καταρρεύσει και το μέλλον της είναι αβέβαιο. Ένιωσα να συμπάσχω, να ζω και να ερωτεύομαι μαζί τους, ένιωσα δέος και φόβο για το επερχόμενο, αν και η μοίρα της χώρας μοιάζει προδιαγεγραμμένη και αναπόφευκτη. Επιβεβαίωσα αυτό που συνειδητά γνωρίζουμε όλοι μας, ότι για χάρη της εξουσίας ο άνθρωπος μπορεί να φτάσει στα άκρα. Έζησα μέσα από τις σελίδες του βιβλίου προδοσίες και ανέντιμες πράξεις, αλλά και τις αγαθές, ηρωικές και φιλοπάτριδες ενέργειες κάποιων άλλων χαρακτήρων. Όλα μέσα από ρεαλιστικές περιγραφές που με έβαλαν πολύ γρήγορα στο κλίμα του βιβλίου και με απορρόφησαν. Ένιωσα να είμαι παρούσα και ο Μιχάλης Σπέγγος ξέρει πολύ καλά πώς να το κάνει αυτό.
Με αδιαφανή, ετεροδιηγητική αφήγηση και με στρωτή σύγχρονη μέση γλώσσα, πλάθεται μια μοναδικά αληθοφανής μυθοπλασία στην οποία -όπως προείπα- ενσωματώνονται και ιστορικά στοιχεία. Η προβολή που έκανα όταν το διάβαζα ήταν στο σήμερα. Η αλληγορία είναι ολοφάνερη και απτή. Η αγωνία κλιμακώνεται σελίδα με τη σελίδα και η κορύφωση της ιστορίας είναι απόλυτα ικανοποιητική, όπως επίσης και διδακτική. Οι εχθροί πυκνώνουν γύρω από τα τείχη της Βασιλεύουσας και οι υποχρεώσεις προς το λαό αυξάνονται. Κανείς από τους ηγέτες δεν ασχολείται με τις υποθέσεις αυτές σοβαρά, αντίθετα τις χρησιμοποιούν ως όπλα για να ενδυναμώσουν την ισχύ τους έναντι των εσωτερικών τους πολιτικών αντιπάλων. Σε μια μοναδική και ιδιαίτερα γόνιμη, για αυτόν, συγγραφική εποχή, ο Μιχάλης Σπέγγος μας παραδίδει μια πρόβα για το τι έπεται όταν δεν διδασκόμαστε από το παρελθόν. Είμαστε καταδικασμένοι να ξανακάνουμε τα ίδια λάθη. Και ο συγγραφέας δεν θεωρώ ότι μιλάει μόνο για τη χώρα, αλλά για τον ίδιο μας τον εαυτό. Ο εχθρός είναι προ των πυλών...
https://vivliosimeia.blogspot.com/202...
Στο σκοτεινό εξώφυλλο του βιβλίου δύσκολα διακρίνει κανείς την εικόνα και αυτό σε προδιαθέτει για το επίσης σκοτεινό περιεχόμενό του. Είναι η εικόνα ενός πολεμιστή των μέσων χρόνων που φοράει σιδερένιο πουκάμισο και κρατάει ένα σπαθί. Ο τρόπος που το σφίγγει με τα δυο του χέρια (τα οποία φαίνονται να είναι σημαδεμένα από πληγές πρότερων μαχών;) μάς παραπέμπει ότι βρίσκεται σε θέση άμυνας. Είναι η πρώτη εντύπωση που πήρα από το βιβλίο. Η δεύτερη ήταν ο τίτλος: "Χώρα από χαλκό". Ποια είναι, όμως, η Χώρα από χαλκό; Δεν κατονομάζεται ρητώς, αλλά εύκολα μπορεί να μαντέψει κανείς, από τους τόπους που εκτυλίσσεται η ιστορία: Κωνσταντινούπολη/Βασιλεύουσα, το Αιγαίο και τα νησιά του, Ανατολική Μεσόγειος, ότι εννοεί τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Σε χρόνο που, επίσης δεν προσδιορίζεται επακριβώς, βρίσκουμε τη χώρα σε κατάπτωση. Έχει περάσει η εποχή της ανόδου και η χώρα βρίσκεται σε παρακμή. Χώρα από Χαλκό, που όπως και το μέταλλο ο χαλκός, είναι εύπλαστη και μαλακή, αδύναμη να προβάλει αντίσταση σε εχθρούς, που την έχουν περικυκλώσει, οπλισμένους με Σίδερο. Το βιβλίο είναι η ιστορία αυτής της παρακμής και η απόπειρα κάποιων αξιωματούχων της να τη σταματήσουν. Αντίθετα, κάποιες κεφαλές της εξουσίας συμβάλλουν στη φθορά και κάποιοι άλλοι είναι απλοί θεατές με αδύναμη θέληση και ανίκανοι να οργανώσουν την όποια άμυνα. Με το πέρασμα του χρόνου, η χώρα όλο και περισσότερο ολισθαίνει στην καταστροφή και το γεγονός αυτό είναι ο πυκνωτής ενός τεράστιου σημασιολογικού φορτίου για την εξέλιξη του μυθιστορήματος.
Η "Χώρα από χαλκό" δεν είναι ένα ευχάριστο βιβλίο. Την αγάπησα, όμως, γιατί περιέχει ισόποση και επιτυχημένη μίξη της ιστορικότητας και φαντασίας. Στα τρία αδέρφια που μάχονται για την εξουσία μπορεί κάποιος να αναγνωρίσει (ή και να μη μπει καθόλου σε αυτή τη διαδικασία, αν δεν το θέλει), γνωστές μορφές όχι μόνο της εποχής του Βυζαντίου, αλλά και από άλλες στιγμές της παγκόσμιας ιστορίας, άλλες χώρες και άλλους πολιτισμούς, ακόμα και σύγχρονους ηγέτες ή επαναστάτες. Δε συγκρούονται μόνο οι τρεις πρωταγωνιστικοί χαρακτήρες του βιβλίου, αλλά η ίδια τους η κοσμοθεωρία για τη διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας σε μία εποχή που είναι έτοιμη να καταρρεύσει και το μέλλον της είναι αβέβαιο. Ένιωσα να συμπάσχω, να ζω και να ερωτεύομαι μαζί τους, ένιωσα δέος και φόβο για το επερχόμενο, αν και η μοίρα της χώρας μοιάζει προδιαγεγραμμένη και αναπόφευκτη. Επιβεβαίωσα αυτό που συνειδητά γνωρίζουμε όλοι μας, ότι για χάρη της εξουσίας ο άνθρωπος μπορεί να φτάσει στα άκρα. Έζησα μέσα από τις σελίδες του βιβλίου προδοσίες και ανέντιμες πράξεις, αλλά και τις αγαθές, ηρωικές και φιλοπάτριδες ενέργειες κάποιων άλλων χαρακτήρων. Όλα μέσα από ρεαλιστικές περιγραφές που με έβαλαν πολύ γρήγορα στο κλίμα του βιβλίου και με απορρόφησαν. Ένιωσα να είμαι παρούσα και ο Μιχάλης Σπέγγος ξέρει πολύ καλά πώς να το κάνει αυτό.
Με αδιαφανή, ετεροδιηγητική αφήγηση και με στρωτή σύγχρονη μέση γλώσσα, πλάθεται μια μοναδικά αληθοφανής μυθοπλασία στην οποία -όπως προείπα- ενσωματώνονται και ιστορικά στοιχεία. Η προβολή που έκανα όταν το διάβαζα ήταν στο σήμερα. Η αλληγορία είναι ολοφάνερη και απτή. Η αγωνία κλιμακώνεται σελίδα με τη σελίδα και η κορύφωση της ιστορίας είναι απόλυτα ικανοποιητική, όπως επίσης και διδακτική. Οι εχθροί πυκνώνουν γύρω από τα τείχη της Βασιλεύουσας και οι υποχρεώσεις προς το λαό αυξάνονται. Κανείς από τους ηγέτες δεν ασχολείται με τις υποθέσεις αυτές σοβαρά, αντίθετα τις χρησιμοποιούν ως όπλα για να ενδυναμώσουν την ισχύ τους έναντι των εσωτερικών τους πολιτικών αντιπάλων. Σε μια μοναδική και ιδιαίτερα γόνιμη, για αυτόν, συγγραφική εποχή, ο Μιχάλης Σπέγγος μας παραδίδει μια πρόβα για το τι έπεται όταν δεν διδασκόμαστε από το παρελθόν. Είμαστε καταδικασμένοι να ξανακάνουμε τα ίδια λάθη. Και ο συγγραφέας δεν θεωρώ ότι μιλάει μόνο για τη χώρα, αλλά για τον ίδιο μας τον εαυτό. Ο εχθρός είναι προ των πυλών...
https://vivliosimeia.blogspot.com/202...
December 11, 2019
Ένα ακόμα μεγάλο μπράβο στον Μιχάλη Σπέγγο για τον τρόπο που ενέταξε στην αφήγηση και τον μύθο του στιγμές που οφείλουν να προβληματίσουν και να μην επαναληφθούν, αλλά και στιγμές ένδοξες και ηρωικές. Μικρά και μεγάλα, γνωστά ή λιγότερα γνωστά περιστατικά μπήκαν σαν μικρά λιθαράκια στο μεγάλο οικοδόμημα αυτού του μυθιστορήματος. Κι αν κρυφοκοιτάξεις, κι εσύ φίλε αναγνώστη, πίσω από τα παράθυρα θα δεις τον όχλο που αυτόν που επευφημεί σε λίγο θα χλευάσει, θα δεις τον μέγιστο να ταπεινώνεται, θα δεις την διαμάχη ομόθρησκων και αλλόθρησκων στο όνομα του ενός και αληθινού θεού, κι ανθρώπους με το ίδιο αίμα να σκορπίζουν όλεθρο, κι άλλους που σχήμα δεν σεβάστηκαν, κι αρνήθηκαν να δώσουν το έλεός τους. Διαβάστε ολόκληρη την κριτική μου για το μυθιστόρημα στο https://evriam.blogspot.com/2019/12/b...
April 22, 2020
Ρεαλιστικές περιγραφές. Σαν να έβλεπα κινηματογραφική ταινία. Με μια λέξη: Συναρπαστικό!!!
Displaying 1 - 5 of 5 reviews