Το 1983, ο Πέτρος μετακινεί την έδρα του γραφείου μεταφορών, που διατηρεί στην οδό Σταύρου Βουτυρά, δίπλα στην παλιά εβραϊκή συνοικία, στην οποία πλέον κατοικούν οι λιγοστές τρανσέξουαλ της Θεσσαλονίκης.
Εκεί γνωρίζει την Ντάλια, μία από τις πόρνες της περιοχής, με την οποία αναπτύσσει μια αντισυμβατική φιλία. Η Ντάλια, ως εκδιδόμενη και ως διεμφυλική, έχει αφήσει πίσω της αυτό που η κοινωνία ονομάζει φυσιολογική ζωή, με μόνο της στήριγμα την άρρωστη μητέρα της και το συγκάτοικό της, Κυριάκο, ο οποίος έχει κινητικές δυσκολίες.
Ο πατέρας του Πέτρου, ο Σωκράτης, παλιός συντηρητικός κομμουνιστής, είναι αντίθετος σε αυτήν τη φιλία, ενώ η γυναίκα του Πέτρου προσπαθεί να αποκτήσει τη δική της οικογένεια.
Μια σκοτεινή πλευρά της Θεσσαλονίκης, τη δεκαετία του ’80, όπου το οδοιπορικό μιας δολοφονίας ξεχάστηκε από πολλούς, αλλά όχι απ’ όλους.
«Η μοναδική δικαιοσύνη που υπάρχει σε αυτόν τον κόσμο είναι αυτή που κατασκευάζουμε. Είναι μια επίπονη διαδικασία δίχως τέλος και δίχως βεβαιώσεις.» Σταύρος Μαμούτος
Ο Μαμούτος Καλαϊτζής Σταύρος γεννήθηκε το 1986 στη Θεσσαλονίκη, και μεγάλωσε στην Εύοσμο. Έδειξε από μικρός την αγάπη του προς τα βιβλία και ιδιαίτερα στα μυθιστορήματα. Τον κέντριζε η πολιτική, η ιστορία και η μυθολογία, πάντα μέσα από ένα πρίσμα σκεπτικισμού.
Φοίτησε στη Βιομηχανική Πληροφορική στα Τ.Ε.Ι. Καβάλας. Οι διάφορες εμπειρίες τον ακολουθούσαν τα βράδια στον ύπνο του, μετατοπισμένες χρονικά και τοπικά. Παραλλαγμένες από το υποσυνείδητο, έμεναν στο μυαλό του για να τον τυραννήσουν.
Επιστρέφοντας στη Θεσσαλονίκη εν μέσω οικονομικής κρίσης, και παράλληλα με την εταιρία διακόσμησης ρούχων της οικογενείας του, αποφάσισε να ασχοληθεί με τη λογοτεχνία. Τα βράδια, αντί να φοβάται τους εφιάλτες, τους καλοδέχεται, κάθεται μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή, και τους κάνει βιβλία.
Το δεύτερο συγγραφικό πόνημα του Σταύρου Μαμούτου είναι ένα ιδιαίτερο κοινωνικό βιβλίο που δεν μπορεί να περάσει αδιάφορο. Συμπυκνώνει σημαντικά νοήματα στις λίγες σελίδες. Μου άρεσε ιδιαιτέρως που έγραψε το δικό του''ψεύτικο'' τέλος στην αληθινή ιστορία. Θέλω στο άμεσο μέλλον να διαβάσω και το ''Σκοτώνοντας το παιδί των καταρρακτών" γιατί αφενός ανήκει στο είδος του fantasy, αφετέρου έχω διαβάσει διθυραμβικές κριτικές.
Σήμερα έχω τη χαρά να σας μιλήσω για το καινούριο βιβλίο του Σταύρου Μαμούτου, τον οποίο γνωρίσαμε με το μυθιστόρημα φαντασίας Σκοτώνοντας το παιδί των καταρρακτών. Αυτή τη φορά, ο συγγραφέας συστήνεται στον αναγνώστη με κάτι εντελώς διαφορετικό από το ντεμπούτο του, αφού το “Όσοι θυμούνται τη Ντάλια” βασίζεται σε αληθινά γεγονότα.
Η Ντάλια ήταν μια διεμφυλική γυναίκα που έζησε και έφυγε από τη ζωή τον προηγούμενο αιώνα στη δυτική Θεσσαλονίκη. Ο συγγραφέας εναλλάσσει την αφήγησή του μεταξύ των -μακρινών πλέον- 80s και του σήμερα, περιγράφοντας τη Ντάλια μέσα από τη ματιά των γύρω της, των ανθρώπων που τη γνώριζαν και την αγάπησαν, κάποιοι χωρίς μάλιστα να την καταλάβουν. Μου έφερε στο μυαλό αυτό που επιχειρεί (με μεγάλη επιτυχία) ο Κοροβίνης για τον Αριστείδη Παγκρατίδη στο Ο γύρος του θανάτου. Η Ντάλια λοιπόν δολοφονήθηκε, αυτό το μαθαίνουμε νωρίς, απ’ το οπισθόφυλλο ακόμη. Αλλά ποιος τη δολοφόνησε και κυρίως γιατί;
Ο συγγραφέας δεν περιορίζεται σε μια δημοσιογραφική έκθεση των γεγονότων και των εικασιών, ούτε παρουσιάζει τη ζωή της Ντάλιας μέσα από το πρίσμα που θα το έκανε η αστυνομική λογοτεχνία. Ωστόσο, η περιέργεια του αναγνώστη που έχει γεννηθεί απ’ το οπισθόφυλλο ακόμη δαμάζεται δύσκολα. Ο συγγραφέας βέβαια αντί να μείνει στο “ποιος και γιατί” στρέφει την προσοχή στην κοινωνική πλευρά του ζητήματος. Ωμός πολλές φορές, αλλά χωρίς να θέλει να σοκάρει χάριν εντυπωσιασμού, αποτυπώνει άριστα τον περιβάλλων κόσμο της Ντάλιας. Λείπει η στερεοτυπική απεικόνιση της διεμφυλικότητας, όπως έχουμε συνηθίσει να τη συναντάμε ακόμη και από νεότερους συγγραφείς, γεγονός που βοηθάει τον αναγνώστη να επικεντρωθεί στην ιστορία κι όχι αποκλειστικά στο πρόσωπο.
Από “παράπονα”, τώρα, θα ήθελα να έχει μεγαλύτερη έκταση, πρώτον γιατί ένιωσα ότι δεν πρόλαβα να “εγκληματιστώ” στον τόπο και τον χρόνο της αφήγησης και δεύτερον γιατί πιστεύω ότι η ιστορία αυτή θα μπορούσε να είχε ειπωθεί εκτενέστερα. Μπορεί βέβαια να φταίει και το ότι δεν τη χόρτασα. Πάντα το παθαίνω αυτό με τις σύντομες αφηγήσεις που μου αρέσουν πολύ: εύχομαι να κρατούσαν κι άλλο.
Το πρώτο πράγμα που έκανα όταν έμαθα ότι το βιβλίο βασίζεται σε αληθινά γεγονότα ήταν να γκουγκλάρω την ιστορία. Δε βρήκα τίποτα, πέρα από συνδέσμους που παρέπεμπαν στο ίδιο το βιβλίο ή συνεντεύξεις του Σταύρου στις οποίες μιλούσε για τη Ντάλια. Την εποχή που αξιολογούμε την εγκυρότητα μιας ιστορίας με βάση την ύπαρξη της καταγραφής της διαδικτυακά, το ερώτημα στο κεφάλι μου παρέμενε: είναι αστικός θρύλος η Ντάλια; Ο Σταύρος Μαμούτος μας διαβεβαιώνει πως η Ντάλια πράγματι υπήρξε, με σάρκα και οστά και δολοφονήθηκε. Και τον πιστεύω, γιατί έκανε την έρευνά του πριν αρχίσει να γράφει γι’ αυτή. Αλλά ακόμη και να ήταν ένας αστικός θρύλος, τι σημασία θα είχε εν τέλει; Η ιστορία της Ντάλιας μοιάζει με χιλιάδες άλλες, περισσότερο ή λιγότερο γνωστές. Πόσες Ντάλιες υπήρξαν και άλλες πόσες θα υπάρξουν ακόμη μέχρι τα διεμφυλικά άτομα να αρχίσουν να ζουν σε μια κοινωνία που δεν τους περιθωριοποιεί, δεν τους μισεί και δεν τους σκοτώνει; Κάπου εδώ πρέπει να σας πω ότι μονάχα κατά το διάστημα μεταξύ Οκτωβρίου του 2018 και Σεπτεμβρίου του 2019 καταγράφηκαν 331 φόνοι εις βάρος διεμφυλικών ατόμων παγκοσμίως. Ξαναδιαβάστε την παραπάνω πρόταση. 331 φόνοι καταγράφηκαν. Που σημαίνει ότι υπάρχουν πολλοί ακόμη που δεν έχουν καταγραφεί, για πολλούς λόγους που δεν είναι η ώρα να τους αναλύσουμε.
Δεν έχω να πω τίποτα παραπάνω πέρα από μπράβο στον Σταύρο Μαμούτο για την ευαισθησία και την προσπάθεια να φέρει αυτή την ιστορία στο φως. Και αν πιστεύετε ότι η έκδοση του βιβλίου ήταν κάτι απλό, ο ίδιος ο συγγραφέας περιγράφει σε αυτό εδώ το ποστ την προσωπική του εμπειρία με συγκεκριμένο εκδοτικό οίκο που αρνήθηκε την έκδοση του βιβλίου υποστηρίζοντας ότι προασπίζεται τους “έκφυλους”.
Μέχρι λοιπόν ο αριθμός που αναφέραμε παραπάνω να πλησιάσει το 0, το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να μιλάμε για τις Ντάλιες, αυτές που θυμόμαστε, αυτές που δε θέλουμε και δεν πρέπει να ξεχάσουμε.
Μου είναι πολύ δύσκολο να μείνω αντικειμενική με τον Σταύρο, καθότι έχω δει από κοντά όλο τον κόπο που έκανε για να γραφτεί και να εκδοθεί αυτό το βιβλίο αλλά... Θα είμαι όσο πιο αντικειμενική γίνεται :
ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ!!
Αυτό το βιβλίο τα έχει όλα! Τι θέλεις; Πλοκή; Αγωνία; Τρόμο; Μηνύματα; Χαρακτήρες; Ιστορία; Οι 152 σελίδες του το χαρακτηρίζουν ένα μικρό βιβλίο αλλά η ιστορία του το κάνει τόσο μα τόσο μεγάλο !! Το βιβλίο μιλάει για τη δολοφονία μιας διεμφυλικής γυναίκας που έγινε στη Θεσσαλονίκη το 80’ και που κανείς δεν μίλησε για αυτήν , το κουκούλωσαν… Όμως κάποιοι θυμούνται την Ντάλια και μας διηγούνται για την ζωή της , και ίσως… για τον δολοφόνο της :)
Σας έψησα ; Όχι;
Ε λοιπόν είναι ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ!!!!
Ο συγγραφέας όχι μόνο μας δίνει μαθήματα ζωής, αλλά και επιτέλους διαβάζω την ωμή αληθινή συμπεριφορά της κοινωνίας απέναντι στην LGBT κοινότητα του τότε, που πολύ λυπάμαι που το λέω αλλά δεν διαφέρει και παρα πολύ από του σήμερα. Για τους θεσσαλονικείς θα γίνει άλλη μια ιστορία που θα διηγούμαστε για ιστορικές αδικίες όπως του δράκου του Σέιχ Σου και του Λαμπράκη και για τους υπόλοιπους αναγνώστες εύχομαι να αγαπηθεί όπως του αξίζει.
Το βιβλίο για εμένα μπήκε στο ΤΟΠ 5 μου και ελπίζω και στο δικό σας :D
200 αστεράκια ! έτσι γιατί μπορώ…
ΥΓ: Εύχομαι ολόψυχα να είμαι εδώ όταν δεν θα υπάρχουν διαχωρισμοί σε ανθρώπους και κοινότητες . Σταματήστε επιτέλους παλιοκουτσομπόληδες να ασχολείστε με το κρεβάτι του καθενός, το τι φοράει, πως μιλάει και πως συμπεριφέρεται !!! ΜΠΙ ΓΙΟΥΝΙΚ , ΜΠΙ ΦΑΜΠ, ΜΠΙ ΓΙΟΥ !
Η γραφή του Σταύρου Μαμούτου δεν θα με απογοητεύσει ποτέ σε ότι είδος και να καταπιαστεί, το αποφάσισα. Διαφορετικό από το παιδί των καταρρακτών, το "Όσοι θυμούνται την Ντάλια" είναι ένα αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα με plot twist (κατά την ταπεινή μου άποψη πάντα) που κρατάει τον αναγνώστη στην κόψη του ξυραφιού για να του δώσει το τελικό χτύπημα και να γλιστρήσει, κόβοντας τον στα δυο. Η γραφή ωμή και αληθινή, χαρακτηριστικό του συγγραφέα σε ένα βιβλίο που δεν κρύβει την ασχήμια του κόσμου, αγκαλιάζει την διαφορετικότητα, εξιστορεί μια αληθινή ιστορία μέσα από τα μάτια των εμπλεκομένων και δίνει ένα λυτρωτικό -για εμένα- φινάλε σε μια άλυτη ιστορία φόνου που δεν θα έπρεπε να κλειστεί σε έναν ακόμα φάκελο στα αρχεία της αστυνομίας. Η αφήγηση εναλλάσσεται στις συνεντεύξεις και την εξιστόρηση, που αντί να με ενοχλήσει με έκανε να γνωρίσω καλύτερα τους ανθρώπους που ξετυλίγουν το κουβάρι μιας γυναίκας που το μόνο που θέλησε είναι μια οικογένεια να ανήκει. Διαφορετικό, συγκινητικό, βαθιά συναισθηματικό. Ένα βιβλίο για την αντιμετώπιση των διεμφυλικών στην μεταπολεμική Ελλάδα, για τα στερεότυπα, την στενομυαλιά, την σαπίλα ενός συστήματος που δεν μπορεί να αγκαλιάσει το διαφορετικό και μια γυναίκα. Μια υπέροχη γυναίκα.
Πολύ όμορφα και έξυπνα γραμμένο, τουλάχιστον συγκλονιστικό και το λάτρεψα. Ήταν η πρώτη φορά που διάβασα για κάποιο τρανς άτομο σε ελληνικό λογοτεχνικό βιβλίο και μπορεί να μην ήταν αντιπροσωπευτική και σίγουρα όχι χαρούμενη ιστορία, όπως λέει και ο συγγραφέας στο σημείωμα του, αλλά αφού το τελείωσα και το ξεφύλλιζα απλά για να γευτώ τα αγαπημένα μου σημεία για μια ακόμη φορά, δεν μπορούσα να κρατηθώ και να σταματήσω να δακρύζω γιατί είχα νιώσει για πρώτη φορά πώς είναι να διαβάζω για ένα άτομο σαν εμένα που το φύλο του σώματος του είναι διαφορετικό από αυτό που νιώθει, το φυσιολογικό έπρεπε να είναι να μπορώ να διαβάσω για εμένα και όχι το αντίθετο.
Ένα βιβλίο τόσο καλογραμμένο , τόσο ωραίο, τόσο καλοδουλεμένο που το διαβάζεις με μια ανάσα ! Αγωνία, φόνος, ωμές αλήθειες , ρατσισμός, φοβίες, αληθινά γεγονότα . Ένα πολύ ωράίο βιβλίο που το συστήνω ανεπιφύλακτα ! Για ακόμα μια φορά μπράβο στον συγγραφέα.
Ο κορμός της ιστορίας είναι το μυστήριο. Από τις πρώτες κι όλας σελίδες, ερωτήσεις σε χτυπάνε κατακουτελα κι απομενεις με σκόρπιες αναμνήσεις και πληροφορίες, να προσπαθείς να συνδέσεις ένα παζλ με πολλά κρυμμένα κομμάτια, μαζί με τον συγγραφέα.
Μέσα από την έρευνα όμως γνωρίζεις τους χαρακτήρες. Οι ποικιλες προσωπικότητες τους χαρτογραφουνται θαυμάσια και προς το τέλος νιώθεις κι εσύ μέλος του κύκλου τους. Από τα μάτια τους απεικονίζεται η Θεσσαλονίκη του 80 και οι κάτοικοι της, φαιρνοντας σε ακόμη πιο κοντά σε αυτούς τους ανθρώπους. Και κάθε φορά που χαλαρώνεις, θα φροντίσει να σε ταρακουνήσει, είτε με κάποιο παιχνίδι της μοίρας των χαρακτήρων, είτε αποκαλύπτοντας νέα δεδομένα.
Η πλοκή είναι ωμή και κατά κάποια άποψη τρομακτική, αφού πρόκειται για μια εξωφρενική αληθινή ιστορία, και παρουσιάζεται με αντικειμενικότητα. Όση αντικειμενικότητα γίνεται να έχει κάποιος σε μια τέτοια υπόθεση.
Παράλληλα θέτει ερωτήματα για την βία, την αλήθεια, το ψέμα, και την δικαιοσύνη χωρίς ποτέ να γίνεται μάθημα φιλοσοφίας. Όλα τα νοήματα βγαίνουν από την ιστορία.
Το βιβλίο είναι μικρό και εύκολο στο διάβασμα. Κύριος σύμμαχος στην ροή είναι η εξαιρετική γραφή του. Οι λέξεις έχουν δυναμική όπου πρέπει, και χτίζουν ατμόσφαιρα όποτε χρειάζεται. Ο τρόπος αφήγησης καθώς και η οπτική στην ιστορία αλλάζουν τακτικά, μα οργανωμένα, κρατοντας τήν φρέσκια και ενδιαφέρουσα, χωρίς να μπερδεύει τον αναγνώστη.
Πραγματικά ένα ιδιαίτερο βιβλίο. Και από άποψη πλοκής, και από άποψη γραφής, και από άποψη χαρακτήρων. Τιμάει την Ναταλία και όλους τους άλλους χαρακτήρες (όσους την θυμούνται).
Ένα βιβλίο καταπληκτικό θεωρείς ότι θα διαβάσεις κάτι κοινότυπο λάθος ένα βιβλίο που με μάγεψε κ σίγουρα θα αναζητήσω κ το προηγούμενο μπράβο στον συγγραφέα
Εξαιρετικό. Μικρό, συμπαγές, πολυφωνικό, κατορθώνει μέσα σε 150 σελίδες μεγάλης γραμματοσειράς να ζωγραφίσει και τη μικροκοινωνία στις δυτικές συνοικίες Θεσσαλονίκης τη δεκαετία του 1980 μα και έναν ολόκληρο κόσμο, δεκαετίες, πολιτικές καταστάσεις, πλήρεις ζωντανούς χαρακτήρες αληθινούς. Δεν επικεντρώνεται στη Ντάλια ούτε της χαρίζεται ούτε προσπαθεί να εκβιάσει συναίσθημα και συμπάθεια και να μας κουνήσει το δάκτυλο - παρόλο που μια χαρά τα καταφέρνει να μας βάλει σε σκέψεις. Όπως και στο προηγούμενο, πρώτο βιβλίο του Μαμούτου, πάνω απ΄όλα είμαι εντυπωσιασμένος με τη χρήση της γλώσσας - υπέροχη σκληρή γλώσσα, το βιβλίο δεν είναι για παιδάκια - την αφηγηματική δεινονότητα, τη συνοχή του βιβλίου -προφανώς δουλεμένο πολύ! - σε μια εποχή που οι περισσότεροι γράφουν "τόμους" 600 σελίδων που δεν λένε τίποτα. Γεννημένος συγγραφέας!
Χμ... Λοιπόν οκ θα την γράψω την άποψη μου. Όταν πήρα το βιβλίο στα χέρια μου θεώρησα ότι θα διαβάσω μια αφήγηση ενός άγνωστου "αστικού μύθου" της Θεσσαλονίκης, που αφορά μια διεμφυλική στις "δύσκολες" και "μάγκικες" εποχές της Ελλάδας. Καθώς άρχισα να το διαβάζω είπα είναι περιπέτεια τελικά, αλλά στο τέλος βγήκε μια μίξη αυτών των δυο. Για να μην μακρηγορώ το βιβλίο με εξέπληξε θετικά με το μείγμα δράσης και αφήγησης που χρησιμοποιεί ο συγγραφεύς (μα καλά πως χρησιμοποιώ έτσι την ελληνική γλώσσα... ). Το συστήνω ανεπιφύλακτα και είμαι σίγουρος ότι θα γίνει κάποια στιγμή ένα "διαμαντάκι" ανάμεσα στα βιβλία με περιστατικά της Θεσσαλονίκης. Σημείωση δική μου... Ορισμένα Ψέματα είναι πιο αληθινά από πολλές αλήθειες, αλλά μπορεί και όχι...